Presentatie Raadsacademie Introductie in het sociaal domein

Raadsacademie introductie in het sociaal domein 15 april 2026

WAT IN DE PRESENTATIE AAN DE ORDE KOMT 1. De inwoner en ‘het’ sociaal domein 2. Hoe ziet het sociaal domein eruit? 3. Het sociaal domein in cijfers • Vergelijking landelijk • Beeld wijken

4. Organisatie en financiën 5. Uitdagingen waar we voor staan

1. MAAK KENNIS MET…… De familie Boularouz De familie Boularouz woont in Nieuwland. Vader Amin en moeder Nora werken allebei. Hun kinderen Aisha en Sabir zitten op de basisschool en gaan naar de BSO. Aisha zit op voetbal en Sabir is bezig met zwemdiploma A. Aisha heeft moeite met lezen op school. Ze is getest en volgt nu een dyslexietraject. De moeder van Amin is al wat ouder en niet meer zo goed ter been. Amin en Nora zorgen dat de boodschappen voor haar worden gedaan en gaan met haar naar het ziekenhuis voor controles. Hoe heeft de familie Boularouz met het sociaal domein te maken? • Jeugdgezondheidszorg GGD voor de kinderen • Dyslexietraject bij aanbieder jeugdhulp • Zwemles in de Amerena • Voetbal bij ASC Nieuwland • Mantelzorgondersteuning en mantelzorgcompliment

MAAK KENNIS MET…… Luuk en Karin Groot Koerkamp Luuk en Karin wonen al 50 jaar in hetzelfde huis in het Soesterkwartier. Vorig jaar moesten ze de auto weg doen omdat Luuk niet goed meer ziet. Hij kan ook steeds minder goed lopen. Hun drie kinderen komen regelmatig langs, maar wonen niet in de buurt. Karin heeft dementie en is soms erg onrustig. Voor Luuk werd het steeds moeilijker om voor Karin te blijven zorgen. Daarom is hij samen met zijn dochter naar het wijkteam gegaan. Het wijkteam heeft samen met hen gekeken naar wat nodig is. Eigenlijk willen Luuk en Karin wel ergens anders wonen, maar ze kunnen niet iets vinden en zien op tegen het gedoe van een verhuizing. Hoe hebben Luuk en Karin met het sociaal domein te maken? • Een keer per week hebben ze hulp in de huishouding • Karin gaat 3 keer in de week naar de dagactiviteiten • Er is een traplift geplaatst die is aangevraagd bij de afdeling zorg zodat Luuk weer naar boven kan. • Met automaatje gaan ze op bezoek bij familie in de buurt. Voor familie die in Soest woont reizen ze met de regiotaxi.

2. SOCIAAL DOMEIN IN BEELD

3. HET AMERSFOORTS SOCIAAL DOMEIN IN CIJFERS Indicator

Amersfoort

100.000+-gemeenten

% volwassenen (18-64 jr) die hun gezondheid als (zeer) goed ervaren (2024)

80%

77%

% jongeren die hun gezondheid als (zeer) goed ervaren (2024)

81%

80%

% inwoners met een bijstandsuitkering (2025)

2,76 %

2,81%

% jeugdigen tot 18 met jeugdhulp (1e helft 2025)

10,7%

11,4%

% huishoudens onder de lage inkomensgrens

4,8%

4,8%

VERSCHILLEN TUSSEN WIJKEN

4. HOE WERKEN WE AAN REALISATIE? • We hebben in Amersfoort een breed aanbod aan formele en informele voorzieningen, ontmoetingsplekken, netwerken en diensten in de directe leefomgeving van mensen. • We vernieuwen, verbreden en flexibiliseren (specialistische) hulp en ondersteuning voor inwoners die dat echt nodig hebben. • We zijn scherp op de impact van alles wat we doen en werken met schaarse middelen: uitdaging is onze zorg en ondersteuning ook in de toekomst toegankelijk en betaalbaar te houden. • Concreet: - Regiemodel -> wijkplannen - Keuze uit subsidie, aanbesteding of uitvoering zelf doen - Langlopende contracten met een beperkt aantal partijen.

Openbare orde en veiligheid

Economie en bedrijfsleven

Wonen Zorg & Veiligheid

Preventie en gezonde leefstijl Wonen & zorg

Maatwerk

Sociaal Domein

Talentontwikkeling

Werk en inkomen

Maatschappelijke participatie en zelfredzaamheid

Onderwijs en leven lang leren

Medisch domein

Gezondheidszorg

Vrijetijdsbesteding

Cultuur

Opvang vluchtelingen

Fysieke omgeving en leefbaarheid

Maatschappelijke opvang

FINANCIËN De financiering van het sociaal domein bestaat uit een mix van landelijke middelen (vooral via het gemeentefonds en specifieke uitkeringen), voor regio en voor lokale taken, middelen uit landelijke akkoorden (zoals IZA, AZWA en GALA) en lokale financieringsbronnen. Het sociaal domein is financieel complex omdat: • sociale vraagstukken moeilijk voorspelbaar zijn • langlopende verplichtingen (zoals jeugdzorg) financiële risico’s vergroten • tijdelijke Rijksmiddelen (zoals in akkoorden) ervoor zorgen dat er onduidelijkheid is over structurele inzet van uitvoering van beleid • toename van lokale taken regelmatig gepaard gaat met beperkte sturingsmogelijkheden en bezuinigingsopgaven

FINANCIËN Onderdeel

Begroting

Belangrijkste partijen

Sociale basis

52 miljoen

Indebuurt033, SWA, GGD

Jeugdhulp

73 miljoen

MetMaya, Samen Veilig MN

Maatschappelijke opvang, beschermd wonen en vrouwenopvang

38 miljoen

Kwintes, Leger des Heils, De Tussenvoorziening

Maatschappelijke ondersteuning

38 miljoen

Eefkes Eemland, Buurtdiensten Nederland Medipoint

Bestaanszekerheid en participatie

109 miljoen

Wiz, Stadsring, Amfors

Sport en bewegen

13 miljoen

SRO

Onderwijs

25 miljoen

Samenfoort, Stichting ABC

Diversiteit en inclusie

7 ton

Vluchtelingen en nieuwkomers

7 miljoen

Integratiewerk

5. UITDAGINGEN WAARVOOR WE STAAN Grote uitdaging in het sociaal domein is het vinden van een duurzame balans tussen stijgende zorgvraag, beperkte middelen, complexe samenwerking en de ambitie om inwoners tijdig, passend en mensgericht te ondersteunen.

TRANSFORMATIE UITDAGINGEN • Hoe kantelen we echt naar denken vanuit gezonde en leefbare wijken en buurten? • Hoe houden we voorzieningen (sociale basisinfrastructuur) op peil? • Verandering in denken en doen -> hoe kunnen we ondersteuning en zorg effectief organiseren? • Hoe zorgen we dat specialistische hulp beschikbaar is en blijft voor de Amersfoorters die het echt nodig hebben. • Hoe houden we ondersteuning en zorg duurzaam betaalbaar?

GENERIEKE UITDAGINGEN • Reikwijdte vraagstukken: voor wie is de gemeente er? • Vertrouwen in de overheid • Moeite om voldoende en de juiste medewerkers te vinden, bij alle partijen • Ontschotting in werken met wetten en regels, middelen en organisaties • Doorstroming op de woningmarkt!! • Ook bij de gemeente: druk op uitvoering door toenemende omvang en complexiteit van het werk. • Persoonlijk en dichtbij in de wijken <-> Verdergaande regionalisering/schaalvergroting • Hoe werken en sturen wij: regiegemeente of niet

AFSLUITING

• Vragen? • Welke onderwerpen vragen om verdieping?

Bijlagen

WETTELIJKE KADERS SOCIAAL DOMEIN (onder andere) • Wet maatschappelijke ondersteuning • Jeugdwet • Participatiewet • Wet Publieke Gezondheid • Wet gemeentelijke schuldhulpverlening • Wet inburgering • Wet gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen • Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) • Wet planmatige en doelmatige aanpak onderwijshuisvesting • Wet verplichte GGZ • Wet Leerplicht

VASTGESTELD BELEID IN AMERSFOORT • Beleidskader Inclusieve Stad • Samen aan de slag voor een inclusieve stad, uitvoeringsprogramma 2025-2026 • Uitvoeringsprogramma Jeugd en Onderwijs 2025 – 2026 • Uitvoeringsprogramma Meedoen en rondkomen in de gemeente Amersfoort • Regiovisie+specialistische+jeugdhulp • Regiovisie Samen in de wijk - beschermd wonen en maatschappelijke opvang • Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling • Regioplan Samen Sterker Eemland • Meerjarenagenda Arbeidsmarktregio • Regenboogstad Amersfoort • Toegankelijk Amersfoort • Amersfoortse antidiscriminatie aanpak • Integraal huisvestingsplan onderwijs • Meerjaren Investeringsprogramma sport- en beweegaccommodaties • Sport- en beweegnota

Veiligheid SAVE 5,5 milj.

Maatwerk (grootste partijen) MetMaya 52,2 milj. ’s Heerenloo 1,5 milj. Eefke Eemland 5,5 milj. Buurtdiensten Nederland 4,3 milj. Diverszorg 3,7 milj. Centraalzorg 1,4 milj. Veade 1 mlj. Medipoint 1,2 mlj. Bovenregionale spec. jeugdhulp Regiotaxi Leerlingenvervoer

Preventie en gezonde leefstijl GGDregioUtrecht 8.7 milj.

Grote uitvoeringspartners

Wonen De Tussenvoorziening Kwintes Leger des Heils Corporaties MetMaya

Talentontwikkeling Doorstroompunt Integratiewerk Indebuurt033

Gezondheidszorg GGDregioUtrecht Huisartsen Eemland 1,2 milj. Eerstelijnszorg

Vrijetijdsbesteding SRO 12 milj. Indebuurt033 Zelfredzaamheid Wijkteams Amersfoort Indebuurt033

Werk en inkomen Stadsring 4 milj. RWA Amfors 7 ton gem. bijdrage

Onderwijs en leven lang leren Onderwijs Samenwerkingsverband De Eem 6 ton Bibliotheek Eemland 6 ton Samenfoort 11 milj. Stichting ABC 8 ton RMC

Maatschappelijke participatie Indebuurt033 13 milj. Integratiewerk Wijkteams Amersfoort 22 milj.

Maatschappelijke opvang Leger des Heils 1,8 mlj. Kwintes 5,2 milj. De Tussenvoorziening 2 ton Arkin 3,5 milj.

FINANCIËN

Begroting 2026 (incl bedrijfsvoering en reserve) 2.1 Zorg, ondersteuning, inclusie & vluchtelingen 2.2 Werk & Inkomen 2.3 Onderwijs en sport & bewegen

Afgelopen jaren positief resultaat Voornaamste 'veroorzakers': - (regionale) Integratieuitkering Beschermd Wonen - SPUK Vluchtelingen

Totaal begroting € 211.875 € 120.740 € 50.839 € 383.454

Op basis van de gegevens die nu bekend zijn: • Zijn de financiën van programma 2.1, 2.2 en 2.3 jaren dekkend voor de taken die nu worden begroot en uitgevoerd • Met een overschot van ca 4% in 2025 • Dit neemt in de komende jaren af naar bijna € 0 door • Minder middelen voor Beschermd wonen • Afroming middelen Beschermd wonen en Mantelzorg compliment • De hervormingsagenda Jeugd

• Op onderdelen kan een tekort ontstaan, dat kan vooralsnog binnen het programma worden opgevangen. • Begroting gevoelig voor landelijke en maatschappelijke ontwikkelingen, wens om verder toe te werken naar prognosticeren lasten / 'realistisch begroten’

Presentatie Raadsacademie 16-10-2025

CONSTATERINGEN BEGROTING SOCIAAL DOMEIN

EXTRA: THEMATISCHE VERDIEPINGEN Volgende sheets zoomen in op een aantal thema's die in de Amersfoortse werkpraktijk centraal staan.

Sociale basis

• • • •

Ontwikkelingen

Beweging van medisch/specialistisch naar sociaal domein Steeds meer aandacht voor ontmoeten en laagdrempelige voorzieningen Een sterke lokale basis is het vertrekpunt Investeren aan de voorkant -> o.a. social work op school

Uitdagingen

• Versnipperde (deels incidentele) financiering vanuit het rijk • Uitdaging in uitvoering door krapte op de arbeidsmarkt

Sociale Basis Begroting totaal € 52 miljoen

• • •

Waar zijn we mee bezig?

Transformatieplan Samen Sterker Eemland Wijkaanpak sociaal (met een nieuwe werkwijze ook binnen gemeentelijke organisatie) Herijking van wijze diensterverlening en samenwerking in de wijk

Sociale wijkteams

Sociale Basis infrastructuur

1e lijnszorg (GGDrU)

Overig

Jeugdhulp Ontwikkelingen

•

• Hervormingsagenda jeugd Versterken wijkteams, scholen en kinderopvang als werk- en vindplaats

Uitdagingen

• Meer kinderen in 2025 in specialistische jeugdhulp dan geraamd • Aanname dat verschuiving/besparing op jeugdhulp al in 2025 zou plaatsvinden was voorbarig. Jeugd Begroting € 73 miljoen

• • • •

Waar zijn we mee bezig?

Regiovisie jeugd Bouwen aan langdurige en robuuste samenwerkingsrelaties met partners Investeren in een lerende verandering Maatschappelijk debat over de reikwijdte van zorg en ondersteuning Specialistische jeugdhulp LTA PGB

Samen Velig MN Dagactiviteiten

Dyslexie POH

Maatschappelijke opvang, beschermd wonen en vrouwenopvang

• • •

Ontwikkelingen

Doordecentralisatie beschermd wonen (na 2027) Stijging aantal daklozen Toenemende vraag naar vrouwen en gezinsopvang en jongvolwassenen

Uitdagingen

• Stagnatie in de doorstroom naar eigen woning, wachtlijsten • Sluiting IJsselberch Maatschappelijke opvang en beschermd wonen Begroting totaal € 38 miljoen

• •

Waar zijn we mee bezig?

Aanbesteding maatschappelijke opvang en beschermd wonen Noodzakelijke inzet van (kostbare) overbruggingsoplossingen

Beschermd Wonen Verslavingszorg

Vrouwenopvang Maatschappelijke opvang

Wet Maatschappelijke Ondersteuning

• • •

Ontwikkelingen

Lichte stijging gebruik, o.a. door jongvolwassenen Wetgeving inkomensafhankelijke bijdrage is uitgesteld Kabinetsplan HH uit Wmo

Uitdagingen

•Houdbaarheid van de Wmo: De sociale basis en de houdb aarheid van de Wmo | Rapport | Rijksoverheid.nl

WMO Begroting totaal 38 miljoen

•

Waar zijn we mee bezig?

Voorbereiding voor de aanbesteding begeleiding en respijtverblijf

Huishoudelijke hulp PGB

Begeleiding volwassenen Regiovervoer

Woon Rol en Vervoer Overig

Bestaanszekerheid en Participatie

• • •

• •

Ontwikkelingen

Inzet op meer arbeidsparticipatie Drie grote opgaven: hervorming arbeidsmarktstructuur, van school naar duurzaam werk en toekomstplan sociaal ontwikkelbedrijf Meer aandacht voor verminderen bestaanszekerheid

…..

Uitdagingen

• BUIG-systematiek bevat macro-economische factoren die lokaal beperkt te beïnvloeden zijn • Verwachting dat het financieel vangnet (bijzondere bijstand op termijn onder druk komt te staan. Bestaanszekerheid en Participatie Begroting totaal 109 miljoen

Waar zijn we mee bezig?

Extra inzet op re-integratie en arbeidsparticipatie Uitvoeringsprogramma Meedoen en rondkomen

Buig Participatie

Minimabeleid Sociale werkvoorziening

Sport en Bewegen Ontwikkelingen

Hervormingsagenda Jeugd Beweging van het medisch naar het sociaal domein

• •

Uitdagingen

• Incidentele financiering vanuit het Integraal zorgakkoord en verbinding leggen met het sociaal domein

Sport Begroting totaal 13 miljoen

•

• •

Waar zijn we mee bezig?

Focussen op sport en bewegen als onderdeel van de sociale basis en Re-integratie brede inzet op het versterken van de pedagogische basis (opvoedondersteuning, mentale gezondheid) School/kindcentra en sportvoorzieningen steeds meer als plek voor ontmoeting en ondersteuning Landelijke verhoging van kwaliteitseisen gebouwen krijgt een plek in het MIP Sport en de afspraken met Samenfoort Beheer sportaccomodaties Sportstimulering

Buurtsportcoaches Kapitaallasten

Regeling sport en bewegen

Onderwijs Ontwikkelingen

Hervormingsagenda Jeugd -> transformatie jeugdhulp

•

Uitdagingen • Kwetsbaarheid arbeidsmarkt onderwijs

Onderwijs Begroting totaal 25 miljoen

• • •

Waar zijn we mee bezig?

versterken van de pedagogische basis (opvoedondersteuning, mentale gezondheid) School/kindcentra en steeds meer als plek voor ontmoeting en ondersteuning Landelijke verhoging van kwaliteitseisen gebouwen krijgt een plek in de afspraken met Samenfoort

Onderwijshuisvesting Volwasseneneducatie

Onderwijsachterstanden Leerlingenvervoer

Preventief jeugdbeleid Algemene kapitaallasten

Diversiteit en inclusie

• •

•

• •

Ontwikkelingen

Stelselwijziging van de Anti-discriminatievoorziening is uitgesteld -> decentralisatie De staatscommissie tegen discriminatie en racisme heeft een discriminatie toets ontwikkeld. Deze wordt mogelijk landelijk uitgerold. VN-verdrag handicap: er komst vanuit het rijk een nieuwe werkagenda 2025-20230

Waar zijn we mee bezig?

De regenboogagenda, toegankelijkheidsagenda en discriminatieagenda lopen door tot en met 2026 Realisatie 5 openbare toiletten (ook geschikt voor mindervaliden)

Uitdagingen

• Toename polarisatie en daling van de LHBTIQ++ inclusie

Begroting diversiteit € 723.996

Vluchtelingen en nieuwkomers Ontwikkelingen

Nieuwe wet inburgering (2022) met Amersfoortse aanpak Richtlijn tijdelijke bescherming Oekraïners loopt af per maart 2027, daarna tijdelijke verblijfsstatus

• •

•

Waar zijn we mee bezig?

Zoektocht nieuwe opvanglocaties voor asielopvang • Verkenning mogelijkheden verlenging huidige opvanglocaties Oekraïners

Uitdagingen

• Draagvlak asielopvang • Woningmarkt beïnvloedt realisatie taakstelling en snelheid van doorstroom