Presentatie Inwerkprogramma Rol van de raad in de regio

Rol van de raad in de regio Inwerkprogramma 27 mei 2026

Inhoud Introductie Rollen Waarom is de rol van de raad van belang Doel Raadsinstrumenten

Introductie

Waarom regionaal samenwerken Amersfoort werkt samen met andere gemeenten om meerdere redenen: 1.

Maatschappelijke opgaven realiseren ➢ Gedeeld belang met buurgemeenten op maatschappelijke opgaven in domeinen:

Sociaal domein

Fysiek domein

Veiligheid

Introductie

Waarom regionaal samenwerken Amersfoort werkt samen met andere gemeenten om meerdere redenen: 2.

Uitvoeringskracht vergroten ➢ Bundeling kennis en expertise maakt meer mogelijk

3.

Efficiëntie ➢ Bundeling en schaalvergroting zorgt voor efficiëntie in uitvoering en kosten

4.

Wettelijke verplichting ➢ Voor meerdere maatschappelijke opgaven is samenwerking verplicht door de wetgever

Introductie

Wat is regionale samenwerking Regionale samenwerking wordt georganiseerd op verschillende manieren:

A

B

C

Afstemming

Netwerk

Verzelfstandigde samenwerking

Voorbeeld: Bestuursconvenant

Voorbeeld: Centrumgemeente

Voorbeeld: Gemeenschappelijke Regeling

Introductie

Wat is regionale samenwerking Regionale samenwerking wordt georganiseerd op verschillende manieren:

A

B

C

Afstemming

Netwerk

Verzelfstandigde samenwerking

Voorbeeld: Bestuursconvenant

Voorbeeld: Centrumgemeente

Voorbeeld: Gemeenschappelijke Regeling

Introductie

Wat is regionale samenwerking Zowel publiekrecht als privaatrecht kan gebruikt worden voor samenwerking Publiek: Wet Gemeenschappelijke Regelingen

Verzelfstandigde samenwerking “Verbonden partij” Voorbeeld: Bestuursconvenant

Privaat

Gemeenschappelijk openbaar lichaam

Vereniging

Bedrijfsvoeringsorganisatie

Coöperatie

Voorbeeld: Centrumgemeente

Besloten vennootschap Voorbeeld:

Gemeenschappelijke Regeling

Naamloze vennootschap Stichting

Introductie

Amersfoortse samenwerkingen

A

B

C

Afstemming

Netwerk

Verzelfstandigde samenwerking

Economic Board Utrecht

Centrumregeling Uitvoering Sociaal Domein Regio Amersfoort

Afval Verwijdering Utrecht (AVU)

Centrumregeling Archief Eemland

Gemeentelijke Gezondheidsdienst regio Utrecht (GGDrU)

Centrumregeling Meten en Monitoren Afvalwaterketen en Grondwater Vallei en Veluwe

Omgevingsdienst Utrecht (ODU)

Regio Amersfoort Metropoolregio Utrecht Platform Water Vallei en Eem

“Verbonden partij” Samen Voorbeeld: Sterker Eemland Bestuursconvenant U Ned

“Verbonden partijen”

Voorbeeld: Arbeidsmarktregio Amersfoort Centrumgemeente

Amfors Holding B.V. Alliander Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Vitens ROVA Holding B.V. Voorbeeld:

Gemeenschappelijke ROM Regeling Regio Utrecht B.V.

Regionaal Werkvoorzieningsschap Amersfoort en omgeving (RWA)

Veiligheidscoalitie MiddenNederland Zorg en Veiligheidshuis Regio Utrecht (ZVHRU)

NV SRO Veiligheidsregio Utrecht (VRU)

Parkeerservice Coöperatie UA

A

Introductie

Amersfoortse samenwerkingen

Afstemming Fysiek domein

Regio Amersfoort is een bestuurlijke samenwerking van de gemeenten Amersfoort, Baarn, Eemnes, Leusden, Soest en Woudenberg. Op onderdelen doen ook Barneveld en Nijkerk mee. Onze regio behoort tot de best presterende en meest concurrerende regio’s van Europa, en dat willen we in de toekomst graag zo houden. Daarom werken de gemeenten samen aan oplossingen voor regionale vraagstukken. Denk aan ruimtelijke ontwikkelingen (woningbouw en landelijk gebied), bereikbaarheid, energie en economie. MRU West (voorheen U10) is een bestuurlijke samenwerking van zestien colleges van burgemeester en wethouders. Dit vooral gericht op de samenwerking tussen gemeenten rond onze kernopgave in het fysiek domein: het in goede banen leiden van de groei van onze regio. Daarnaast gericht op het verkrijgen van beleidsmatige en financiële steun van met name de provincie en waterschappen. Voor meer informatie: bekijk de video MRU West volgens (kinder)burgemeesters. De Metropoolregio Utrecht is de samenwerking van de MRU West, de Regio Amersfoort en de provincie Utrecht. Dit vooral gericht op het verkrijgen van financiële en beleidsmatige steun van het Rijk en Brussel. We bespreken als MRU alleen die vraagstukken met het Rijk, waar we als MRU West, Regio Amersfoort en provincie met elkaar over eens zijn.

C

Introductie

Amersfoortse samenwerkingen Fysiek domein

Verzelfstandigde samenwerking

De Omgevingsdienst Utrecht (ODU) is gericht op het verlenen van milieuvergunningen en toezicht houden, handhaven en adviseren op het gebied van de fysieke leefomgeving voor alle 26 gemeenten én de provincie Utrecht. De ODU is per 1 januari 2026 opgericht en ontstaan door de samenvoeging van de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) en de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Utrecht.

C

Introductie

Amersfoortse samenwerkingen Sociaal domein

Verzelfstandigde samenwerking

De Gemeentelijke Gezondheidsdienst regio Utrecht (GGDrU) voert de Wet publieke gezondheid (Wpg) uit voor alle 26 gemeenten in de provincie. De GGDrU is gericht op het 1) monitoren, signaleren en adviseren over gezondheidsrisico’s, 2) uitvoerende taken voor gezondheidsbescherming, 3) zorgen voor publieke gezondheid bij incidenten en rampen en 4) toezicht houden op zorgvoorzieningen, kinderopvang en aanbieders Wmo-voorzieningen.

C

Introductie

Amersfoortse samenwerkingen Veiligheid

Verzelfstandigde samenwerking

De Veiligheidsregio Utrecht (VRU) voert de Wet Veiligheidsregio’s uit voor alle 26 gemeenten in de provincie. De VRU is gericht op 1) toekomstbestendige brandweerzorg, 2) een veilige en gezonde leefomgeving en 3) crisisbeheersing.

Rollen Er zijn meerdere belangrijke rollen in regionale samenwerking: • Rollen van college ➢ Eigenaar ➢ Opdrachtgever

• Rollen van de raad ➢ Kaderstellen ➢ Controleren

• Rollen ambtelijke organisatie ➢ Inhoudelijke advisering ➢ Financiële advisering

Eigenaar

Opdrachtgever

Waarom van belang Meerdere redenen waarom belangrijk is dat de raad in positie is om deze rol te beoefenen:

• Democratische legitimiteit ➢ Wet Gemeenschappelijke Regelingen (2022) stelt dat de democratische legitimiteit van samenwerkingsverbanden gebaseerd is op ‘verlengd lokaal bestuur’ ▪ Raad moet kaders kunnen stellen ▪ Raad moet kunnen controleren

• Maatschappelijke impact

• Financiële impact ➢ 31,8 miljoen in 2026 voor gemeenschappelijke regelingen

Waarom van belang • Democratisch samenspel van regionale samenwerking is complex ➢ Algemeen bestuur is het hoogste gremium in GR en besluit bij meerderheid ➢ Raad kan hier invloed op uitoefenen met zienswijzen ➢ Samen sta je sterk

Doel • Er zijn meerdere instrumenten beschikbaar om de positie van de raad in regionale samenwerkingsverbanden te versterken • Om te kunnen beoordelen welke instrumenten nodig zijn, is het belangrijk te bepalen welke positie we willen bereiken • Wat is ons doel precies?

Doel

1

Raad is aangehaakt

2

en heeft invloed op samenwerkingen ➢ Efficiënt en effectief ➢ Tijdens regionale P&C cyclus ➢ Tijdens beleidsvorming

Doel 1

Raad is aangehaakt Wat betekent dat: ➢ De raad weet welke samenwerkingsverbanden prioriteit hebben en waarom ➢ De raad de gewenste informatie ontvangt ➢ De raad in staat is een oordeel te vormen ➢ De raad in staat is de portefeuillehouder te sturen (kaderstellend & controlerend) ➢ De raad weet beschikbare raadsinstrumenten hiervoor in te zetten

Doel 2

Raad heeft invloed op samenwerkingen Wat betekent dat: ➢ De raad weet wanneer invloed uit te oefenen ➢ De raad realiseert dat invloed toeneemt door samen te werken met andere raden ➢ De raad in contact staat met raadsleden in andere raden ➢ De raad zienswijzen, moties en amendementen kan uitwisselen met andere raden

Doel Omdat we het belangrijk vinden dat onze raad goed in positie is bij regionale samenwerkingsverbanden…

Doel … werken we samen toe naar een aangehaakte raad

Doel … werken we samen toe naar een aangehaakte raad, die invloed heeft op samenwerkingen ➢ Efficiënt en effectief ➢ Tijdens regionale P&C cyclus ➢ Tijdens beleidsvorming

Wat is hiervoor nodig Om de kaderstellende en controlerende rol te kunnen beoefenen is minimaal nodig ➢ Enige mate van zicht op de regionale belangenafweging

➢ Tijdens regionale P&C cyclus en tijdens beleidsvorming Informatie recht van de raad vanuit de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (2022): • Vergaderingen & vergaderstukken algemeen bestuur GR’en zijn openbaar • Actieve & passieve informatieplicht college van B&W • Actieve & passieve informatieplicht bestuur gemeenschappelijke regeling – NIEUW

Hoe stuurt de raad Op basis van de verstrekte informatie, vormt de raad vervolgens een oordeel en vervult de raad zijn kaderstellende en controlerende rol met:

Raadsinstrumenten ➢ Zienswijzen

➢ Amendement op zienswijzen ➢ Moties

Hoe stuurt de raad De raad wordt regelmatig door gemeenschappelijke regelingen om een zienswijze gevraagd, voorafgaand aan het definitieve besluit in het regionaal bestuur. Wat is de zienswijzeprocedure Gedurende het jaar stelt de raad kaders en controleert uitvoering met een zienswijze op stukken van gemeenschappelijke regelingen: • • •

Kadernota / Kaderbrief (Q1) Ontwerpbegroting (Q2) Begrotingswijziging

Hoe werkt het in praktijk De concept zienswijze wordt voorbereid door het college en na besluit door de raad verstuurd naar de gemeenschappelijke regeling, waar het wordt behandeld in het regionaal bestuur.

Gemeenschappelijke regelingen zijn verplicht te reageren op zienswijzen

Hoe heeft de raad invloed Raadsinstrumenten voor informatieuitwisseling “Alleen ga je snel, samen kom je verder” ➢ Eigen politiek netwerk ➢ Griffie opdracht geven om een motie of amendement te delen met andere raden ➢ Regionaal raadsplatform ➢ Gemeenschappelijke raadsadviescommissie

Hoe heeft de raad invloed Regionaal Raadsplatform • Platform voor politiek-neutrale informatieuitwisseling tijdens zienswijzeprocedures, zodat raden van elkaar weten welke boodschappen worden meegegeven • Deelnemers koppelen informatie actief terug aan de raad, zodat elke raad hiervan gebruik kan maken in lokale besluitvorming

• Ondersteund door griffies & raadsadviseur regionale samenwerking als secretaris ➢ ➢ ➢ ➢

Raadsplatform ODU Raadsplatform GGDrU Raadsplatform VRU Raadsplatform Sociaal Domein Regio Amersfoort

Hoe heeft de raad invloed Regionaal Raadsplatform Hoe kan je deelnemen • Als raadslid/buitengewoon fractielid • Met vaste terugkoppeling in commissievergadering • Als raadsrapporteur • Met vaste terugkoppeling in commissievergadering • Aanvullende opdracht mogelijk:

Komende bijeenkomsten

•

Versterken controlerende rol van de raad

26 mei

Raadsplatform GGDrU

•

Versterken kaderstellende rol van de raad

3 juni

Raadsplatform ODU

8 juni

Raadsplatform VRU

Najaar

Raadsplatform Sociaal Domein Regio Amersfoort

Lokaal beleidskader Nota Verbonden Partijen

Tips

Dit jaar actualiseert Amersfoort het lokale beleidskader voor regionale samenwerking, met daarin afspraken over de inzet van raadsinstrumenten.

1. Breng focus aan door de samenwerkingen te prioriteren ➢ Mogelijke afwegingscriteria: financiële risico’s, maatschappelijke impact en bestuurlijke invloed ➢ Houdt prioritering actueel in eigen P&C cyclus

2. Stem inzet van raadsinstrumenten af op prioritering 3. Maak afspraken met college over actieve informatievoorziening ➢ Vaste terugkoppeling in commissievergadering, evt. met raadsinformatiebrief

4. Leg rol auditcommissie vast