Peiling Wet Veilige jaarwisseling

Peiling Van

College van B & W

Aan

Gemeenteraad

Datum

1 juli 2026

Portefeuillehouders

Bolsius Van Lammeren

Opsteller

Team Veiligheid

Zaaknummer

559913

Titel Wet Veilige jaarwisseling: ontheffingsmogelijkheden algemeen vuurwerkverbod. Peilpunten Het college vraagt de raad zich uit te spreken over het volgende peilpunt: 1. In Amersfoort maken we geen gebruik van de in de Wet veilige jaarwisseling opgenomen mogelijkheid om verenigingen en stichtingen binnen veiligheidsvoorwaarden ontheffing van het algeheel vuurwerkverbod te verlenen. Aanleiding Met ingang van de jaarwisseling 2026-2027 geldt een vuurwerkverbod voor particulieren. Dit is geregeld in de Wet veilige jaarwisseling. Met ingang van deze wet is het voor particulieren verboden vuurwerk te kopen, vervoeren, bezitten en af te steken. Ook wordt de verkoop van vuurwerk aan particulieren verboden. Bezit van vuurwerk is makkelijker te constateren dan het daadwerkelijk afsteken van vuurwerk. Het algemeen vuurwerkverbod is dus in die zin makkelijker te handhaven. Wel is het zo dat de handhavingscapaciteit en -mogelijkheden (zeker op oudjaarsavond) beperkt zijn. De wet bevat een bepaling waardoor een uitzondering op dit verbod mogelijk is. De burgemeester kan namelijk een ontheffing verlenen aan een groep burgers die zich hebben georganiseerd in een vereniging of stichting. Deze ontheffingsmogelijkheid moet wel eerst nog worden uitgewerkt in een AMvB (hierna: Besluit).

Er is een ontwerpbesluit met daarin regels voor de aanvrager van de ontheffing, de plaats waar het vuurwerk mag worden afgestoken, de personen die het afsteken, de afsteektijden en de hoeveelheid vuurwerk die houders van een ontheffing mogen kopen. De Raad van State heeft op 27 mei 2026 een negatief advies gegeven over dit ontwerpbesluit. De Raad van State adviseert hierin om minimale veiligheidsafstanden op te nemen en om ontheffingen te beperken tot verenigingen of stichtingen met een lokale binding. Tenslotte adviseert de Raad van State de handhaving beter uit te werken, omdat de situatie tijdens de jaarwisseling voor gemeentelijk handhavers vaak niet veilig genoeg is. Het verlenen van vergunningen voor het afsteken van professioneel vuurwerk of theatervuurwerk gebeurt overigens door de provincie en blijft in deze peiling buiten beschouwing. Beoogd effect Het college peilt de raad ter voorbereiding van een te nemen besluit over de in de Wet veilige jaarwisseling opgenomen optie voor burgemeesters om verenigingen en stichtingen binnen veiligheidsvoorwaarden ontheffing te verlenen van het vuurwerkverbod. N.v.t.

Alternatieven

Argumenten 1. Het toch nog afsteken van vuurwerk middels ontheffingen sluit niet aan bij het Amersfoortse afsteekverbod. In Amersfoort geldt sinds de jaarwisseling 2023/2024 een lokaal afsteekverbod van consumentenvuurwerk. Veiligheid van mens en dier en luchtvervuiling waren belangrijke argumenten om over te gaan tot dit verbod. Het college is dan ook blij met het komend landelijk verbod. Nu ontheffingen verlenen sluit niet aan bij dit standpunt. 2. Er is weinig mogelijkheid tot handhaven. De politie heeft op de drukke oudjaarsavond geen capaciteit beschikbaar voor handhaving van de voorwaarden in de ontheffingen. We onderzoeken nog of het komende jaarwisseling mogelijk is om gemeentelijke handhavers veilig in te zetten tijdens de jaarwisseling en zo ja, waar de focus van hun inzet moet liggen. Tijdens eerdere jaarwisselingen zijn boa’s in Amersfoort geconfronteerd met agressie en vuurwerkincidenten. Ook de Raad van State adviseert om goed te kijken naar adequate handhaving. 3. Er is beperkte ambtelijke capaciteit. Het verlenen van ontheffing past niet binnen de huidige capaciteit. Het beoordelen en verlenen van ontheffingen en het behandelen van eventuele bezwaren tegen verleende ontheffingen vraagt capaciteit van vergunningverleners en juristen. Hiervoor moeten extra middelen vrijgemaakt worden en/of geprioriteerd worden.

Ook het vaststellen van lokaal beleid en het aanpassen van de APV vergen capaciteit. Afhankelijkheid van landelijke besluitvorming maakt dat de planning krap is. Het eventueel te verlenen maximumaantal ontheffingen wordt bepaald op basis van veiligheidsafwegingen. Daarbij moet ook rekening gehouden worden met beschikbaar te stellen ambtelijke capaciteit om de aanvragen en eventuele bezwaren te beoordelen. Kanttekeningen 1. Het verlenen van ontheffingen kan sociaal verbindend werken. Vuurwerk is voor veel mensen een belangrijke traditie bij de jaarwisseling, waarbij mensen ook samen vuurwerk afsteken en samen het nieuwe jaar inluiden. Samen met buren kijken naar vuurwerk dat binnen veiligheidsvoorwaarden in de eigen wijk afgestoken wordt, kan zorgen voor saamhorigheid en verbinding in de wijk. 2. Gedrag kan beter gestuurd worden. Als op plekken in de eigen wijk vuurwerk afgestoken wordt en mensen samenkomen om hiernaar te kijken, wordt een vorm van natuurlijk toezicht gecreëerd. Jongeren kunnen gestimuleerd worden juist naar deze plekken te komen. 3. De veiligheidsvoorwaarden maken veiliger afsteken van vuurwerk mogelijk. De behoefte om vuurwerk te betrekken bij de jaarwisseling blijft voor veel mensen bestaan. Met het verlenen van ontheffingen kan dat op een gereguleerde en veiliger manier.

Mogelijk wordt hiermee bij een deel van de mensen voorkomen dat ze illegaal vuurwerk kopen en afsteken. Duurzaamheid We kozen in 2023 voor een lokaal afsteekverbod voor het zelf afsteken van consumentenvuurwerk. Een van de argumenten daarvoor was dat vuurwerk een negatief effect heeft op de luchtkwaliteit. Door ontheffingen te verlenen blijft er een negatieve impact op het milieu. We verwachten -zoals ook merkbaar was tijdens de jaarwisselingen 2020/2021 en 2021/2022 -toen er in verband met Corona een verbod op het verkopen en afsteken van vuurwerk was, in combinatie met andere maatregelen over bijvoorbeeld samenkomen van mensen- dat een merkbaar deel van de mensen zich aan de regels houdt. Het zal nog een aantal jaren duurt voordat het algeheel vuurwerkverbod breed gerespecteerd wordt en echt effect heeft. Ook buiten eventuele ontheffingen om zal de komende jaren nog wel vuurwerk afgestoken worden. Financiën Het beoordelen en verlenen van ontheffingen en het behandelen van eventuele bezwaren tegen verleende ontheffingen vraagt capaciteit van vergunningverleners en juristen. Hiervoor moeten extra middelen worden vrijgemaakt en/of werkzaamheden worden geprioriteerd. Deze prioritering is echter niet eenvoudig, aangezien binnen het domein evenementen nog een aanzienlijke hoeveelheid werkzaamheden uitgevoerd moet worden.

Daarnaast is het onzeker of voldoende inhuurcapaciteit beschikbaar is. De ervaring leert dat deskundige en ervaren medewerkers op dit vakgebied schaars zijn, waardoor het aantrekken van tijdelijke capaciteit niet vanzelfsprekend is. Risicoparagraaf Het ontwerpbesluit waarmee de Wet veilige jaarwisseling in werking moet treden is op 8 mei 2026 ter voorhang aangeboden aan de Eerste en Tweede Kamer. Er is een brede politieke wens voor

inwerkingtreding van het verbod voor de jaarwisseling 2026-2027. Dat betekent dat de wet bij voorkeur op 1 augustus 2026 in werking treedt, zodat iedereen voldoende tijd heeft om zich daarop voor te bereiden. De indiener heeft de inwerkingtreding echter verbonden aan drie voorwaarden: een effectief handhavingsplan, compensatie voor de vuurwerkbranche en uitwerking van de ontheffingsmogelijkheid in een besluit. Met betrekking tot deze laatste voorwaarde geldt echter dat de Raad van State op 27 mei 2026 heeft geadviseerd het ontwerpbesluit aan te passen. Hiermee lijkt nog niet zeker dat de inwerkingtreding van de wet op 1 augustus van dit jaar zal plaatsvinden, omdat de ontheffingssystematiek die in het Besluit wordt uitgewerkt een essentieel onderdeel is van de wet. De Eerste Kamer heeft op 2 juni 2026 het ontwerpbesluit houdende vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding (1 augustus 2026) van de Wet veilige jaarwisseling aangenomen. Communicatieboodschap Het kabinet werkt toe naar een landelijk vuurwerkverbod voor consumentenvuurwerk vanaf de jaarwisseling 2026/2027. Het doel van dit verbod is het vergroten van de openbare orde en veiligheid, het verminderen van letsel en schade tijdens de jaarwisseling en het beperken van overlast voor mens en dier. In sommige steden is er al een verbod van kracht.

Ook in de gemeente Amersfoort gold de afgelopen jaren al een verbod op het afsteken van consumentenvuurwerk. De verwachting is dat consumenten, ondanks het verbod, ook dit jaar toch zelf weer gaan afsteken. Binnen de voorgestelde landelijke kaders blijft naar verwachting ruimte bestaan voor burgemeesters om onder voorwaarden ontheffingen te verlenen aan verenigingen en stichtingen om vuurwerk af te steken. Het college vraagt de raad zich uit te spreken over het wel of niet verlenen van ontheffingen van het vuurwerkverbod. Met de uitkomst gaat het college de komende jaarwisseling voorbereiden.

N.v.t.

Betrokkenen Vervolgstappen De uitkomst van de peiling is de basis voor zowel de beleidsmatige als operationele aanpak van de komende jaarwisseling. Indien gekozen wordt voor het verlenen van ontheffingen, moet bepaald worden hoeveel ontheffingen maximaal verstrekt worden en moeten criteria worden opgesteld op basis waarvan besloten wordt welke aanvragen die voldoen aan de vereisten, gehonoreerd worden (beleid schaarse vergunningen). Tenslotte moet aan de raad een wijziging van het onderdeel vuurwerk in de APV worden voorgelegd. Of dit haalbaar is hangt in de eerste plaats af van de datum van inwerkintreding van de wet. Ook als dit zoals eerder aangekondigd op 1 augustus is, vraagt dit om prioritering en extra capaciteit. Burgemeester en wethouders van Amersfoort, de secretaris,

de burgemeester,