Feitelijke vragen en beantwoording bij Rekenkamerrapport over inburgering

Feitelijke vragen bij Rekenkamerrapport over inburgering (568080) Programmanummer: 2 Zaaknummer: 576482 Vragensteller (fractie)

nr.

Vraag

Antwoord

Larissa den Enting (Amersfoort voor Vrijheid)

1.

De Rekenkamer adviseert om inzichtelijk te maken hoe de gemeente (ondanks de uitbesteding van onderdelen van de Wet Inburgering 2021) invulling geeft aan haar wettelijke verantwoordelijkheid voor regie en toezicht. Kan aangegeven worden op welke wijze momenteel toezicht wordt gehouden op de uitvoering van de Brede Intake, het Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) en de monitoring door Integratiewerk?

Brede intake De brede intake wordt uitgevoerd in samenwerking tussen Integratiewerk en de gemeente. Integratiewerk voert de intakegesprekken uit, neemt de leerbaarheidstoets van DUO en de taaltoets af en brengt de ondersteuningsbehoefte van de inburgeraar in kaart. Arbeidsintegratie beoordeelt de afstand tot de arbeidsmarkt. De gemeente voert de regie op het proces. Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) Op basis van de uitkomsten van de brede intake brengt Integratiewerk advies uit over het inburgeringstraject. Dit advies wordt besproken met de inburgeraar. Vervolgens stelt de gemeente het Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) vast. Monitoring en kwaliteitsborging De voortgang van de uitvoering wordt jaarlijks gevolgd met een kwantitatieve monitor. Daarnaast wordt eenmaal per twee jaar een kwalitatieve monitor opgesteld, gebaseerd op interviews met inburgeraars en professionals die betrokken zijn bij de uitvoering. Hiermee wordt inzicht verkregen in zowel de resultaten als de ervaren kwaliteit van de dienstverlening. Integratiewerk dient jaarlijks te voldoen aan de eisen van het keurmerk Blik op Werk voor NT2-onderwijs.

Pagina 1 van 8

Larissa den Enting (Amersfoort voor Vrijheid)

2.

Welke taken binnen de Wet Inburgering 2021 zijn door de gemeente Amersfoort uitbesteed aan Integratiewerk en welke taken voert de gemeente zelf uit?

De verantwoordelijkheden binnen de uitvoering van de Wet inburgering zijn als volgt verdeeld: •

• •

Larissa den Enting (Amersfoort voor Vrijheid)

3.

Hoeveel van de sinds 2022 ingestroomde inburgeraars hebben hun inburgeringstraject succesvol afgerond binnen de wettelijke termijn, hoeveel hebben vertraging opgelopen en hoeveel hebben het traject nog niet afgerond?

Integratiewerk verzorgt het taalonderwijs, de Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP), het Participatieverklaringstraject (PVT) en de begeleiding van inburgeraars gedurende het inburgeringstraject. De afdeling Arbeidsintegratie van de gemeente ondersteunt inburgeraars bij het arbeidsfit worden en begeleidt hen naar betaald werk. De gemeente voert de regie op de brede intake en stelt het Persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) vast.

Peildatum 31 december 2025 In 2022 zijn in totaal 203 statushouders gestart met hun inburgering. Van deze groep bestonden 117 personen uit asielstatushouders en 86 uit gezinsmigranten. (tabel 10 kwantitatieve monitor) Van de asielstatushouders hebben 43 personen de inburgering afgerond, wat neerkomt op 37%. Bij de gezinsmigranten hebben 33 personen het traject afgerond, oftewel 38%. Over de totale groep komt de uitstroom daarmee uit op 38%. Er zijn op dit moment nog 127 statushouders bezig met inburgeren. Binnen deze groep bevindt zich een aanzienlijk aandeel jongeren: 57 statushouders tussen 18 en 27 jaar, oftewel 45% van de nog inburgerende groep. Zij volgen onderwijs. Van hen zijn 40 asielstatushouders (31% van de 127) en 17 gezinsmigranten (13% van de 127). (Tabel 11 kwantitatieve monitor) In de leeftijdsgroep ouder dan 27 jaar bevinden zich nog 70 statushouders in het inburgeringstraject, wat neerkomt op 55% van de 127 nog inburgeringsplichtige statushouders. Van deze groep zijn 34 asielstatushouders (27% van 70) en 36 gezinsmigranten (28% van 70). (Tabel 11 kwantitatieve monitor)

Pagina 2 van 8

Larissa den Enting (Amersfoort voor Vrijheid)

4.

Welke oorzaken van vertraging binnen inburgeringstrajecten worden door de gemeente geregistreerd en hoe vaak komt iedere oorzaak voor?

(Cohort 2022-2024/peildatum 31 december 2025) 70 inburgeraars liepen om uiteenlopende redenen vertraging op. In 2022 speelde het wennen van Integratiewerk aan de nieuwe wet (Wi21) en vertraagde behandeling van ontheffingsaanvragen door Argonaut een rol. Daarnaast zorgden statusprocedures van Turkse en Surinaamse migranten, onderwijs- en huisvestingsproblemen bij jongeren, dakloosheid en verblijf in opvang voor uitstel. Ook waren er knelpunten zoals gebrek aan passend lesaanbod, tekort aan kinderopvang, en de combinatie van werk en inburgering. Verder hadden sommige inburgeraars te maken met trauma, mentale problemen, zwangerschap of kozen zij voor zelfstudie zonder DUO-lening. Naar verwachting rondt het merendeel in voor de zomervakantie 2026 alsnog af.

Larissa den Enting (Amersfoort voor Vrijheid)

5.

Hoe verhouden de arbeidsparticipatie- en uitkeringspercentages van inburgeraars in Amersfoort zich tot: - het landelijke gemiddelde voor statushouders - vergelijkbare gemeenten - de totale beroepsbevolking van Amersfoort

Zie bijlage hieronder

Larissa den Enting (Amersfoort voor Vrijheid)

6.

Hoeveel inburgeraars zijn sinds 2022 gestart in de Z-route, hoeveel van hen hebben de Z-route inmiddels succesvol afgerond, hoeveel zijn doorgestroomd naar betaald werk en hoeveel maken na afronding van hun traject nog gebruik van gemeentelijke ondersteuning of voorzieningen?

Peildatum 31 december 2025 Totaal 2022-2024 134 gestart in de Z route aantal afrondingen en doorstromers naar betaald werk is opgevraagd (cohort 2022-2025)

Larissa den Enting (Amersfoort voor Vrijheid)

7.

Welke kosten heeft de gemeente sinds 2022 jaarlijks gemaakt voor de uitvoering van het inburgeringsbeleid, uitgesplitst naar: - uitvoering door Integratiewerk - begeleiding - taalonderwijs - participatieactiviteiten - overige kosten

Het uitvoeringsbudget dat het Rijk beschikbaar stelt voor de begeleiding van inburgeraars is sinds 2022 ongewijzigd gebleven, terwijl de taakstelling in dezelfde periode is toegenomen. Om de kwaliteit van de begeleiding te kunnen blijven waarborgen, heeft de gemeente het uitvoeringsbudget aangevuld met gemeentelijke middelen uit overschotten en reserves. Dit betrof € 159.215 in 2025 en € 238.308 in 2026. Ten behoeve van uitvoering van de begeleiding door Integratiewerk

Pagina 3 van 8

Larissa den Enting (Amersfoort voor Vrijheid)

8.

De Rekenkamer constateert dat de gemeenteraad weinig gerichte informatie ontvangt over de uitvoering van het inburgeringsbeleid. Kan aangegeven worden welke informatie de gemeenteraad sinds 2022 heeft ontvangen over de resultaten van het inburgeringsbeleid, waaronder het aantal afgeronde trajecten, arbeidsparticipatie, uitkeringsafhankelijkheid, vertragingen en uitval?

Hierbij de link naar de rapporten (kwalitatief en kwantitatief). Raadsinformatiebrieven Stand van zaken inburgering, Monitor Inburgering 2022-2024, Evaluatierapport Vroege Start Inburgering en Actiepunten Inburgering Amersfoort 2026-2027 Gemeente Amersfoort

Larissa den Enting (Amersfoort voor Vrijheid)

9.

Hoeveel voormalige inburgeraars maken één, twee en drie jaar na afronding van hun inburgeringstraject nog gebruik van gemeentelijke ondersteuning of voorzieningen? Kan daarbij aangegeven worden om welke vormen van ondersteuning of voorzieningen het gaat en hoeveel personen hiervan gebruikmaken?

Een inburgeringstraject heeft een looptijd van drie jaar. Inmiddels bevinden we ons in het eerste jaar waarin de eerste trajecten zijn afgerond. Na afronding worden inburgeraars voor vragen en ondersteuning doorverwezen naar de Informatiewinkels van Indebuurt033. Het verder vormgeven van de nazorg is op dit moment een belangrijk aandachtspunt. Daarbij gaat specifieke aandacht uit naar deelnemers aan de Z-route en naar vrouwen die na afronding van het traject nog onvoldoende zelfredzaam zijn. Het doel is om ook na het inburgeringstraject passende ondersteuning te bieden, zodat zij hun participatie en zelfredzaamheid verder kunnen versterken.

Larissa den Enting (Amersfoort voor Vrijheid)

10.

Hoeveel personen in Amersfoort die sinds 2022 onder de Wet Inburgering 2021 vallen, hebben een vrijstelling of ontheffing van de inburgeringsplicht gekregen? Kan dit aantal uitsplitst worden naar jaar en naar reden waarom de vrijstelling of ontheffing is verleend?

Vrijstellingen komen vooral voor bij jonge inburgeraars (18–27 jaar) die voltijd onderwijs volgen.

Werkende statushouders Wi2021 Voor dit rapport betreft het de statushouders die een verblijfsvergunning asiel hebben gekregen in de periode vanaf 2022. Dit zijn de statushouders die inburgeringsplichtig zijn of zijn geweest onder de Wet inburgering 2021 (Wi2021). De benchmark brengt de statushouders onder de Wi2021 in beeld vanaf het moment dat ze zijn gehuisvest en zijn ingeschreven bij de gemeente. Verder in dit hoofdstuk wordt naar deze groep verwezen als: ‘statushouders onder de Wi2021’ en ‘statushouders Wi2021’.

Pagina 4 van 8

De grafiek ‘Percentage werkende statushouders Wi2021 (18-67 jaar)’ geeft een beeld van de ontwikkeling van het percentage gehuisveste statushouders onder de Wi2021 dat betaald werk heeft. Omdat het de groep statushouders onder de Wi2021 betreft, betekent dit dat er mensen tussen zitten die al een paar jaar in de gemeente wonen, maar ook mensen die er pas een maand zijn.

De volgende grafiek geeft dezelfde informatie, maar brengt alleen het laatste peilmoment in beeld.

Pagina 5 van 8

Tabel 4.1: Aantal werkende statushouders Wi2021 in gemeente 31-12-2024 Amersfoort

110

Aantal uren werkzaam De grafiek ‘Verdeling naar arbeidsvolume statushouders Wi2021’ geeft weer hoeveel de werkende statushouders onder de Wi2021 gemiddeld per week werken. Het arbeidsvolume wordt gebaseerd op de ‘deeltijdfactor’ van de werkende statushouder. De deeltijdfactor geeft aan hoeveel uur iemand binnen een baan werkt t.o.v. een fulltimer in dezelfde organisatie of dezelfde branche. De deeltijdfactor heeft een waarde tussen 0 en 1, waarbij 1 een fulltime dienstverband representeert, en wordt hier ingedeeld in de volgende categorieën: 'minder dan 0,3 fte', '0,3-0,8 fte' en 'meer dan 0,8 fte'. Wanneer een statushouder meerdere betaalde banen heeft, kan de deeltijdfactor niet berekend worden. Deze statushouders worden hier ingedeeld in de categorie 'meer dan één baan'. Het arbeidsvolume is afgebeeld als percentage t.o.v. het totale aantal statushouders met werk. Pagina 6 van 8

Het CBS levert alleen gegevens over het aantal mensen in een categorie vanaf een drempelwaarde van minimaal 5 personen. Voor groepen van 0 tot 4 personen is een categorie ‘niet-ingedeeld’ toegevoegd. Deze mensen werken wel, maar kunnen niet worden toebedeeld aan een groep. Dit speelt vooral in kleinere gemeenten waar de aantallen lager zijn.

Het aantal statushouders dat werkt, kan nog beperkt zijn. Om de percentages goed te kunnen interpreteren, is het van belang te weten hoeveel statushouders er werken. Tabel 4.2: Aantal statushouders Wi2021 per arbeidsvolume Amersfoort Kleiner dan 0,3 fte

31-12-2024 35 Pagina 7 van 8

Tussen 0,3 en 0,8 fte

45

Groter dan 0,8 fte

20

Meer dan 1 baan

15

De verdeling kan door de jaren heen wijzigen. Op het online benchmarkplatform kunnen benchmarkdeelnemers grafieken opvragen die de ontwikkeling per groep door de tijd heen volgen.

Pagina 8 van 8