Bijlage Factsheets Langs Eem en Spoor

FACTSHEETS

Omgeving 2. Langs Eem en Spoor Kern dossier Aan de westkant van de binnenstad komt een nieuw stadsdeel: Langs Eem en Spoor. Het stadsdeel bestaat uit de 5 deelgebieden Wagenwerkplaats, Trapezium, Eemplein, De Nieuwe Stad en Kop van Isselt. Ze liggen rondom het Soesterkwartier. In Langs Eem en Spoor komen ruim 5.000 nieuwe woningen in verschillende typen, groottes en prijsklassen. Daarbij komt een kleiner deel nieuwe kantoren en (zorg)voorzieningen in combinatie met sterke levensaders: goede verbindingen met de bestaande scholen, winkels en andere voorzieningen in het Soesterkwartier en de rest van Amersfoort. We werken aan verbindingen voor fietsers en voetgangers tussen de nieuwe gebieden en haar omgeving, zoals Soesterkwartier, Station Amersfoort Centraal, Jericho/Jeruzalem en de binnenstad (samenbindend raamwerk). We richten de Amsterdamseweg opnieuw in en maken deze prettig om over te steken. We verbinden het Soesterkwartier met de Eem, met de toekomstige parkzones op Kop van Isselt en met de voorzieningen op de Wagenwerkplaats. Kaart Langs Eem en Spoor Doelstelling/ korte omschrijving Langs Eem en Spoor maakt onderdeel uit van de ‘grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Spoorzone en A1-zone Amersfoort’ (Nationale Omgevingsvisie Extra). Amersfoort heeft met het Rijk en de provincie Utrecht afspraken gemaakt over grootschalige woningbouw in de Spoorzone/A1-zone.

Door binnenstedelijk én aan de rand van de stad te bouwen benut Amersfoort de binnenstedelijke ruimte optimaal nabij voorzieningen en openbaar vervoer en wordt tegelijkertijd ook voorzien in de behoefte aan eengezinswoningen in groen-stedelijke woonmilieus aan de rand van de stad. Op deze manier tasten we het groene buitengebied niet onnodig aan. In Langs Eem en Spoor komen ongeveer 5.500 nieuwe woningen van uiteenlopende grootte en prijsklasse. Ook zorgen we voor diverse soorten van werkruimtes, ateliers, werkplaatsen, en kantoorruimte. En uiteraard dienen ook voorzieningen met het aantal bewoners mee te groeien, zowel in de omliggende gebieden als in de gebiedsontwikkelingen. We geven veel aandacht aan de openbare ruimte en aan goede verbindingen. Waar je elkaar kunt ontmoeten bij pleinen en op het water. Zo wordt het een hoog stedelijk levendig gebied. In het concept omgevingsprogramma Langs Eem en Spoor, “gezond samenleven in de compacte stad” in wording geven we aan welke doelen en ambities we nastreven voor de verdere ontwikkeling van de gebieden en de verbindingen tussen de gebieden in Langs Eem en Spoor. Die doelen komen voor het grootste deel uit de omgevingsvisie en de thematische omgevingsprogramma's. Voor Langs Eem en Spoor werken we de keuzes die in de Omgevingsvisie zijn gemaakt, zoals voor verdichting en een lage parkeernorm, verder uit.

Stand van zaken Hieronder volgt per deelgebied/project de stand van zaken: Wagenwerkplaats • Vanaf 2014 zijn de gemeente en de grondeigenaren van de Wagenwerkplaats, de NS en De Rijtuigenloods BV, gezamenlijk bezig om plannen te maken om het voormalige 7

FACTSHEETS

•

•

•

onderhoudsterrein van de NS te transformeren naar een gebied waar gewoond, gewerkt en gerecreëerd kan worden. Op 9 juli 2019 heeft de gemeenteraad het Masterplan Wagenwerkplaats vastgesteld. Een uitkomst was dat het terrein van de Wagenwerkplaats in drie deelgebieden werd verdeeld: West, Midden en Oost. De raad heeft besloten dat voor deelgebied West en Midden het bestemmingsplan uitgewerkt kon worden. Het Bestemmingsplan West en Midden is op 9 juli 2024 door de raad vastgesteld en onherroepelijk geworden op 30 augustus 2024. Daarna heeft NS een tender georganiseerd om een ontwikkelaar te selecteren die de grond gaat kopen en het programma (ca. 500 woningen) gaat realiseren. In maart 2026 is de winnende ontwikkelaar bekend. Wat betreft het deelgebied Oost heeft de raad aangegeven dat het programma intensiever mocht worden met meer wonen en werken. Voor deelgebied Oost is de kaderstellende notitie op 23 maart 2021 vastgesteld door de gemeenteraad en op 9 juli 2024 het Uitwerkingsvoorstel/Stedenbouwkundig Plan. Dit plan wordt de komende jaren vertaald in een omgevingsplan. De herontwikkeling van de Wagenwerkplaats vindt in principe in z’n geheel plaats voor rekening en risico van de twee grondeigenaren, vooralsnog is dat de NS en De Rijtuigenloods BV. Over de kosten van de gemeente zijn al afspraken gemaakt met de NS in een anterieure overeenkomst.

Het proces met De Rijtuigenloods BV loopt nog.

Trapezium woningbouw • In december 2021 heeft de gemeenteraad het besluit afronding schetsontwerpfase en kredietaanvraag genomen om krediet beschikbaar te stellen voor de grondaankoop en de verdere ontwikkeling en realisatie van het Huis voor de Stad op de Trapezium-locatie. Ook heeft de raad het besluit genomen om de scope van de grondexploitatie Puntenburg-Eemkwartier aan te passen zodat de herontwikkeling van de rest van deze locatie naar woningbouw en de aanleg van openbare voorzieningen (Geertje Arendslaan) en inrichting openbaar gebied (financieel) mogelijk wordt. • December 2022 is de anterieure overeenkomst gesloten met grondeigenaar Heilijgers voor de woningbouw. Begin 2023 is in een gezamenlijk traject met initiatiefnemers Heilijgers en NEOO gestart met opstellen van een stedenbouwkundig ontwerp en concept kaders voor de ontwikkeling. Hierover is (meermaals) geparticipeerd met omwonenden. De participatie heeft geleid tot meerdere aanpassingen, waarvan de belangrijkste is dat de hoogte van het hoogteaccent is verlaagd van maximaal 17 naar 13 lagen hoog. Op 11 November 2025 heeft de gemeenteraad de kaders voor de ontwikkeling vastgesteld. • Inmiddels is gestart met de uitwerking van de plannen richting uitwerkingsvoorstel. Amsterdamseweg 122 • Begin 2021 is gestart met het verkennen van de mogelijkheden voor ontwikkeling van het kavel aan de Amsterdamseweg 122.

Initiatiefnemer is Rovase. Januari 2022 heeft de gemeenteraad de kaders voor de ontwikkeling vastgesteld. Er is een concept uitwerkingsvoorstel opgesteld waarover op 8 juli 2024 participatie is georganiseerd. Over het voorstel moet nog een besluit genomen worden. Soesterweg 342 (Van Rijnsoeverlocatie) • Op 8 april 2022 is de gemeenteraad met een collegebericht geïnformeerd over de start van de ontwikkeling aan de Soesterweg 324. Initiatiefnemers zijn Schoonderbeek en Jongerius Invest. • Op 27 februari is de kaderstellende notitie door de raad vastgesteld. Het uitwerkingsvoorstel is op 10 juni 2025 vastgesteld door het college. Hierover is de 8

FACTSHEETS

raad met een RIB geïnformeerd. Eind 2025 is de anterieure overeenkomst afgesloten. De omgevingsvergunning (BuitenplanseOmgevingsPlanActiviteit) is aangevraagd en in behandeling. Soesterweg 552-556 • Op 8 april 2022 is de gemeenteraad met een collegebericht geïnformeerd over de start van de ontwikkeling aan de Soesterweg 552-556. Initiatiefnemers zijn OME (een samenwerking van LATEI en Schoonderbeek) en SRO. Op 4 juli 2023 is de kaderstellende notitie vastgesteld. • Tijdens de uitwerkingsfase is mede door gewijzigde inzichten bij initiatiefnemers het project vastgelopen. Dit heeft geleid tot een scopewijziging en het uitstappen van SRO als initiatiefnemer. Vanwege de scopewijziging zijn op 16 december 2025 hernieuwde kaders vastgesteld door de raad. Inmiddels is gestart met de uitwerking van de plannen richting uitwerkingsvoorstel. De Nieuwe Stad • In 2013 is gestart met het ontwikkelen van ideeën voor De Nieuwe Stad. Het doel is om een fabrieksterrein te transformeren naar een gebied met een mix van functies zoals wonen, werken, evenementen, cultuur (Fluor), horeca (Zandfoort aan de Eem), parkeren en prettige openbare ruimte. • Dat heeft geleid tot het Ambitiedocument 1.0 dat april 2025 is vastgesteld door de gemeenteraad.

Bij het voorleggen van plannen op basis van dit ambitiedocument ontstonden zowel bij omwonenden als in de gemeenteraad zorgen over de plek van hoogteaccenten in het gebied. Daarop is een Actualisatie van de kaders van het Ambitiedocument 1.0 gemaakt. Dat is op 18 januari 2018 besproken met belanghebbenden uit de omgeving. • Op 6 maart 2018 is de Actualisatie van het Ambitiedocument 2.0 vastgesteld door de gemeenteraad. In 2019 is daarop besloten om één integraal Stedenbouwkundig plan te maken, uitgaande van de participatiegids, om alle functies zoals het woon- en werkprogramma, de ontsluiting en parkeren goed op elkaar af te stemmen en op te lossen en voor te leggen aan de omgevingen de raad. • Op 25 januari 2022 is de Kaderstellende notitie door de raad vastgesteld. In februari 2022 heeft de eerste participatie ronde plaatsgevonden in de vorm van een “Stadssafari” om de eerste reacties op te halen op het Stedenbouwkundig Plan. Het Uitwerkingsvoorstel/ Stedenbouwkundig Plan is 4 oktober 2022 door de raad vastgesteld . • Het uitwerkingsvoorstel is s vertaald in een Gewijzigde vaststelling chw Bestemmingsplan De Nieuwe Stad dat op 17 september 2024 door de raad is vastgesteld. Daarna is er één beroep ingediend. Voor het bestemmingsplan heeft de raad op 24 februari 2026 een reparatiebesluit genomen zodat het voldoet aan de nieuwe beleidsregels.

Het is nu wachten op een uitspraak van de Raad van State. Afhankelijk van de uitspraak kunnen vervolgens de gronden van kamer 3 en 4 (Zandfoort aan de Eem) van De Nieuwe Stad door de gemeente verkocht worden om ontwikkeld te worden. • Voor kamer 10 en 2 zijn 2 aparte procedures gevolgd. Die vergunningen zijn onherroepelijk. Start bouw van Kamer 2 is in april 2026 en voor Kamer 10 begin 2027. Kop van Isselt • Op 22 februari 2022 heeft de raad het Ontwikkelkader Kop van Isselt vastgesteld (Ontwikkelkader Kop van Isselt). • Daarmee kan Kop van Isselt de komende jaren worden ontwikkeld tot een vitaal stadsdeel met ruimte voor werken, wonen en verblijven. Een stadsdeel dat profiteert van 9

FACTSHEETS

•

•

de nabijheid van de binnenstad, de ligging aan de Eem en de nabijheid van het buitengebied. Ook bij de uitwerking van het Ontwikkelkader wordt volop gelegenheid gegeven om te participeren door belanghebbenden. In de afgelopen 2 jaar is de gemeente met de marktpartijen in Kop van Isselt gekomen tot nieuwe afspraken over de ontwikkeling van het gebied. Hierover is de raad geïnformeerd met (Collegebericht 2024-236). Op 24 februari 2026 heeft de raad geen wensen en bedenkingen kenbaar gemaakt ten aanzien van het aangaan van de Head of Terms overeenkomst door het college.

Vervolgstappen zijn: o Raadsbesluit over openen grondexploitatie Kop van Isselt (medio 2026) o Het opstellen uitwerkingsvoorstel inclusief participatie en bijbehorende overeenkomsten met marktpartijen over de realisatie. Start Q1 2026: o Besluitvorming college en raad over uitwerkingsvoorstel en overeenkomsten (voorzien: Q3 2027). Samenbindend Raamwerk • In december 2023 heeft de raad het samenbindend raamwerk voor bovenwijkse voorzieningen en verbindingen Langs Eem en Spoor en Soesterkwartier vastgesteld. Dit zijn vooral ingrepen in de openbare ruimtestructuur tussen de diverse deelgebieden. Denk hierbij aan routes langs en over de Eem, de Amsterdamseweg en de aansluiting op de noordzijde van Amersfoort Centraal. • Momenteel wordt gewerkt aan de uitwerking van varianten voor de oversteek van de Amsterdamseweg ter hoogte van de Puntenburgerlaan. De uitkomst hiervan is bepalend voor het verdere ontwerp van de Amsterdamseweg en de fietsroute over de Puntenburgerlaan van Kop van Isselt en Station Amersfoort Centraal. • Daarnaast wordt het ontwerptraject opgestart voor het Mondriaanplein en de Mondriaanlaan tot aan De Nieuwe Poort. Wijkperspectief en Uitvoeringsagenda Soesterkwartier • In 2020 is de Samenwerkingsovereenkomst Vitale Wijkaanpak Soesterkwartier met provincie Utrecht ondertekend, waarmee Amersfoort kon aanhaken bij het provinciebrede programma Vitale Wijken.

Vanaf 2021 tot begin 2022 zijn in coproductie met de wijk het Wijkperspectief en de Uitvoeringsagenda Soesterkwartier opgesteld. • Dankzij de provinciale subsidie zijn bijna veertig projecten met en voor de wijk in uitvoering gebracht. • In 2024 is een nieuwe aanvraag Regiodeal voorbereid door de vier betrokken Utrechtse gemeenten en de provincie. Het college van Amersfoort heeft besloten om de wijkaanpak van Liendert voor te dragen. • De Uitvoeringsagenda van het Soesterkwartier wordt dit jaar afgerond, zoals overeengekomen met de provincie. De doelen uit het Wijkperspectief reiken verder dan dit jaar. De noodzaak voor extra aandacht voor het Soesterkwartier vraagt om voortzetting van de samenwerking met en in de wijk. De gemeente staat nu voor de belangrijke keuze of er vervolg kan worden gegeven aan deze samenwerking of dat de inzet terugvalt naar de situatie voor het Wijkperspectief Soesterkwartier.

10

FACTSHEETS

Korte en lange termijn activiteiten Korte termijn (2026): 1. Omgevingsprogramma: in het najaar volgt besluitvorming met wensen en bedenkingen vanuit de raad en besluitvorming. 2. Nadere uitwerking van de plannen voor de deelgebieden en projecten. 3. Concretisering en uitvoering van de diverse maatregelen uit het samenbindend raamwerk. Lange termijn: 1. Nadere uitwerking van de plannen voor de deelgebieden en projecten. 2. Concretisering en uitvoering van de diverse maatregelen uit het samenbindend raamwerk. Rol en bevoegdheid gemeenteraad De raad heeft diverse bestuurlijke producten van de deelgebieden en projecten vastgesteld. Alle raadsbesluiten over Langs Eem en Spoor zijn terug te vinden in het Dossier Langs Eem en Spoor in raadsinformatie. Een aantal belangrijke besluiten op een rij: • In juli 2019 heeft de raad de ontwikkeling Langs Eem en Spoor vastgesteld. • In 2022 is het samenhangend verhaal Langs Eem en Spoor besproken. • In 2023 is de Omgeving Impact Analyse behandeld (RIB2023-072), bijlage 1 en bijlage 2. • In 2023 heeft de raad het samenbindend raamwerk voor bovenwijkse voorzieningen en verbindingen Langs Eem en Spoor en Soesterkwartier vastgesteld. • Februari 2025 heeft het college de startnotitie Omgevingsprogramma Langs Eem en Spoor vastgesteld.

Voor wat betreft Langs Eem en Spoor leggen wij u geregeld ter besluitvorming ‘tussenproducten’ vanuit de deelgebieden en projecten voor. Betrokkenheid externen Bij de uitwerking van de planontwikkeling van Langs Eem en Spoor is een groot aantal partijen betrokken naast de gemeente. Denk aan de bewoners uit de omliggende wijken, de ondernemers, projectontwikkelaars, woningcorporaties, provincie, rijk, stedelijke belangengroeperingen, etc. In 2025 is een kwaliteitsteam opgericht. Dit team bestaat uit een aantal externe deskundigen op het gebied van groen, leefbaarheid, hoog stedelijkheid, wonen, werken, voorzieningen, geluid, mobiliteit etc. In 2025 heeft het kwaliteitsteam het college geadviseerd over het concept omgevingsprogramma Langs Eem en Spoor. Voor de jaren 2026 en 2027 vragen wij hen te reflecteren op de kwaliteit van de projecten en planproducten voor de hoogstedelijke ontwikkeling van Langs Eem en Spoor in relatie tot het omgevingsprogramma. Risico’s (politiek, maatschappelijk en financieel) Er zijn verschillende afhankelijkheden zoals netcongestie, bereikbaarheid en stikstof. Er sprake van een complexe opgave met verschillende ambities, verwachtingen en langjarige afspraken (rijk, provincie) en contracten. Financieel: 1: ontoereikende dekking. De ambities voor het gebied Langs Eem en Spoor en de verankering en verbinding met de omliggende wijken zijn groot.

Voor een aantal fysieke ingrepen is nog geen volledige financiële dekking aanwezig. Het niet tijdig beschikbaar hebben 11

FACTSHEETS

van de dekking kan tot vertraging in aanleg leiden (en eventueel voor vertraging in de projecten als het rand voorwaardelijke ingrepen betreft). Financieel 2: door de status ‘grootschalige NOVEX-woningbouwlocatie Spoorzone en A1-zone Amersfoort’ heeft Amersfoort forse bijdragen ontvangen van het Rijk en ook de provincie heeft 22 miljoen toegezegd. Daar hoort bij dat de prestaties, zoals de bouw van voldoende (betaalbare) woningen en binnen afgesproken termijnen, worden geleverd. Spant de gemeente zich onvoldoende in, bestaat het risico op (gedeeltelijke) terugbetaling. Gebiedsontwikkeling op deze schaal zijn lange processen. Gedurende dit soort langdurige ontwikkelingen krijgen we te maken met macro-economische ontwikkelingen die lastig lokaal te beïnvloeden zijn (zoals bouwkostenstijging, veranderende vastgoedmarkt etc.). Ook stikstof, geluid en met name netcongestie zijn ontwikkelingen die invloed krijgen op de projecten (vertraging, aanpassing programma ed.). Betrokken afdeling: Projecten & Programma’s. Afdelingsmanager: Remco Limburg

12