bijlage 8 - Presentatie Prof Marseille - Hoe kan het horen in bezwaar het beste gebeuren (8 september 2020)

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

|

1

Hoe kan het horen in bezwaar het beste gebeuren? 8 september 2020 Prof. mr. dr. A.T. (Bert) Marseille a.t.marseille@rug.nl

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

|

2

Karakteristiek van de bezwaarprocedure › In reactie op een bezwaar tegen zijn besluit, beslist het bestuursorgaan zelf of hij het besluit herziet of niet › Heroverweging is gericht op het ‘beste besluit’: rechtmatig en doelmatig › De bezwaarmaker wordt gehoord › Het horen is gericht op:een onbevangen, onbevoordeelde herbeoordeling van het besluit

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

|

3

Meer over het horen Twee mogelijkheden › (1) Het bestuursorgaan hoort zelf › (2) Het bestuursorgaan draagt het horen op aan een of meer anderen › Vragen bij (2)  wie zijn die ‘anderen’?  hoe wordt in dat geval gegarandeerd dat het horen onbevangen en onbevooroordeeld gebeurt?

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

|

4

Het horen gebeurt door anderen dan het bestuursorgaan: wie zijn die anderen? › Talloze mogelijkheden:  een of meer ambtenaren  een combinatie van ambtenaren en onafhankelijke buitenstaanders  louter onafhankelijke buitenstaanders  (zelfs mogelijk: combinatie van bestuursorgaan/anderen) › Gebruikelijke tweedeling:  ambtelijk horen (een of meer ambtenaren)  onafhankelijke bezwaaradviescommissie (drie leden; ten minste de voorzitter is onafhankelijke buitenstaander)

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

|

Wie zijn er bij het horen aanwezig? › Uiteraard:  de bezwaarmaker(s)  eventuele derde-belanghebbenden  de persoon/personen die horen? › Maar hoe zit het met de aanwezigheid van (een vertegenwoordiger van) het bestuursorgaan?  als het bestuursorgaan zelf hoort: per definitie  als een onafhankelijke commissie hoort: (vertegenwoordiger van) bestuursorgaan moet worden uitgenodigd  bij ambtelijk horen: keuzevrijheid

5

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

|

6

Hoe wordt de onbevangenheid / onbevooroordeeldheid gegarandeerd? › Als het horen niet gebeurt door het bestuursorgaan zelf:  als het horen gebeurt door één persoon: die mag niet betrokken zijn geweest bij de voorbereiding van het besluit  als door meer dan een persoon wordt gehoord: de meerderheid van degenen die horen, waaronder degene die het horen leidt, mag niet betrokken zijn geweest bij de voorbereiding van het besluit

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

|

Informeel vs formeel › Steeds meer gemeenten kijken n.a.v. een ingediend bezwaar of men informeel tot een oplossing kan komen, zodat de formele bezwaarprocedure niet hoeft te worden gevolgd › Kenmerken:  zsm telefonisch contact  gesprek over het bezwaar  intrekking bezwaar (al dan niet na intrekking/wijziging besluit)

7

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

|

8

‘Fit’ tussen aard van het geschil en de behandeling van het bezwaar Wijze van behandeling van bezwaar laten verschillen, afhankelijk van - de aard van het besluit - de aard van het conflict

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

|

9

Amersfoort › Mijn beeld van hoe hier bezwaren worden behandeld: › Sociaal domein:  onafhankelijke bezwaaradviescommissie - voorafgaand daaraan of in plaats daarvan: informeel overleg › Overige bezwaren:  ambtelijk horen  horen door het bestuursorgaan zelf (of een van de leden)

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

| 10

‘Inrichting’ en ‘bemensing’ van de procedure Proefschrift Marc Wever: › Kwaliteit bezwaarbehandeling wordt sterker bepaald door de persoon die het bezwaar behandelt dan door de procedure waarin het bezwaar wordt behandeld › Vereisten voor kwalitatief goede bezwaarbehandeling:  juridische kennis  communicatieve vaardigheiden

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

| 11

Keuze voor de wijze van bezwaarbehandeling › Behandeling beweegt zich tussen drie polen  Juridisch  Sociaal  Bedrijfsmatig

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

| 12

Drie doelen van de bezwaarprocedure › Beste besluit  rechtmatig en doelmatig › Oplossing geschil  aandacht voor achterliggend conflict; streven naar een voor alle partijen acceptabele uitkomst › Efficiënte afhandeling  lage kosten, korte behandelingsduur

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

| 13

Keuzes voor bestuursorganen › Wel of niet onafhankelijke buitenstaanders bij horen/advisering betrekken? › Bestuursorgaan vertegenwoordigd bij de hoorzitting? › Insteek van de behandeling van bezwaren: de ‘formele’ procedure van de Awb, of informeel contact?

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

| 14

Accent ligt op: beste besluit Betrokkenheid onafhankelijke buitenstaanders: - voordeel: kan juridische kwaliteit van de besluitvorming in bezwaar bevorderen; - nadeel: risico dat doelmatigheidsaspect te weinig aandacht krijgt  Aanwezigheid vertegenwoordiger bestuursorgaan bij horen: van meerwaarde  Informele inrichting procedure: doet er niet aan toe of af 

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

| 15

Accent ligt op: oplossing geschil Betrokkenheid onafhankelijke buitenstaanders: doet er niet aan toe of af  Aanwezigheid vertegenwoordiger bestuursorgaan bij horen: cruciaal  Informele inrichting procedure: vergroot de kans op oplossing geschil, vanwege ervaren procedurele en distributieve rechtvaardigheid 

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

| 16

Accent ligt op: snel en goedkoop Betrokkenheid onafhankelijke buitenstaanders: procedure duurt langer  Aanwezigheid vertegenwoordiger bestuursorgaan bij horen: maakt procedure duurder  Informele inrichting procedure: hangt er vanaf 

faculteit rechtsgeleerdheid

vakgroep staatsrecht, bestuursrecht & bestuurskunde

| 17

Conclusie over bezwaren Meerwaarde betrokkenheid onafhankelijke derden kan zijn gelegen in:  Onafhankelijkheid  kwaliteit heroverweging  garantie dat bestuursorgaan bij het horen is vertegenwoordigd Gevaar kan zijn:  juridisering