Bijlage 4. Rapportage korte termijn maatregelen DNP
Tekst van het document
Korte termijn maatregelen rotonde DNP Gemeente Amersfoort 7 november 2022
Opdrachtgever:
Gemeente Amersfoort
Projectnummer:
22 0181
Datum:
7 november 2022
Status:
Concept
Auteur(s)
A. Hiemstra
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
2 Foto: StreetSmart
Inhoudsopgave 01
Inleiding
4
02
Huidige situatie
7
03
Probleemanalyse
9
04
Beoordeling oplossingsrichtingen
21
05
Verkenning oplossingsrichtingen
25
06
Vervolg
34
Bijlagen
36
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
3
01
Inleiding
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
4
Inleiding Aanleiding
Vraagstelling
De gemeente Amersfoort is al enige tijd bezig met het proces om de verkeersveiligheid en de doorstroming op rotonde “De Nieuwe Poort” (hierna rotonde DNP) te verbeteren. Deze rotonde kenmerkt zich door de aansluiting van vijf takken, fietspaden die in twee richtingen bereden worden en een ongelijkvloerse route voor doorgaand gemotoriseerd verkeer op De Nieuwe Poort. De verkeersveiligheid op de rotonde staat al enige jaren onder druk. Vanaf 2014 tot heden (oktober 2022) zijn er 38 ongevallen geregistreerd, maar het is aannemelijk dat het werkelijke aantal ongevallen vanwege onderregistratie bij de politie aanzienlijk hoger ligt.
Vanaf 2015 hebben reeds diverse onderzoeken plaatsgevonden naar de verkeerssituatie en de vormgeving van de rotonde, zowel voor de korte als de lange termijn. Voor de lange termijn zijn momenteel twee voorkeursvarianten ontwikkeld, namelijk “Voorkeursvariant De Wit + VRI” en “Voorkeursvariant het Voorrangsplein” (Eindrapport van Studiefase DNP, SOAB 2022). De oplossingsrichtingen voor de lange termijn zijn complex en ingrijpend en het zal daardoor nog de nodige tijd in beslag nemen voordat de uitvoering werkelijk gaat starten. Omdat de verkeersveiligheid al jaren onder druk staat, heeft de gemeente Amersfoort gevraagd welke maatregelen vooruitlopend op de reconstructie van de rotonde al genomen kunnen worden om de verkeersveiligheid te verbeteren. Het gaat daarbij concreet om infrastructurele maatregelen die binnen een jaar uitgevoerd kunnen worden. De reeds uitgevoerde studies hebben hiervoor al veel waardevolle informatie voor opgeleverd, aangezien in deze studies diverse verkeersveiligheidsanalyses zijn uitgevoerd en tevens op basis van de bevindingen oplossingsrichtingen voor de korte termijn zijn aangedragen. Aan BonoTraffics is gevraagd om
De komende jaren staan diverse ontwikkelingen op de agenda, waaronder de transformatie van Kop van Isselt, De Nieuwe Stad en de Trapeziumlocatie. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat de verkeersdruk op rotonde DNP naar verwachting toe gaat nemen met tot gevolg dat de doorstroming, bereikbaarheid en de verkeersveiligheid verder onder druk komen te staan.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
de probleemanalyses en oplossingsrichtingen uit deze studies te analyseren, om vervolgens concrete en effectieve oplossingsrichtingen voor de korte termijn aan te kunnen dragen. De volgende studies liggen ten grondslag aan dit onderzoek: “Rotonde De Nieuwe Poort, Verkeersveiligheid en doorstromingsanalyse”, Goudappel Coffeng, 2015 “Maatregelen voor De Nieuwe Poort”, RHDHV, 2019 “Verkeersonderzoek De Nieuwe Poort”, Roelofs, 2019 “Eindrapport van Studiefase DNP”, SOAB, 2022
Het resultaat van dit onderzoek betreft een selectie van mogelijke oplossingsrichtingen die als basis dienen voor de gesprekken met interne en externe stakeholders. Het doel van deze gesprekken is om uiteindelijk toe te werken naar concrete en gedragen maatregelen die op korte termijn uitgevoerd kunnen worden.
5
Inleiding Leeswijzer In dit rapport wordt allereerst een korte beschrijving gegeven van de huidige situatie (hoofdstuk 2). Vervolgens wordt op basis van de reeds uitgevoerde onderzoeken ingegaan op de oorzaak van de huidige knelpunten (hoofdstuk 3). De aangedragen oplossingsrichtingen uit eerdere studies worden vervolgens op kwalitatieve wijze beoordeeld op effectiviteit en haalbaarheid (hoofdstuk 4). Op basis hiervan worden de meest doelmatige oplossingsrichtingen nader uitgewerkt (hoofdstuk 5). Tot slot wordt het vervolgproces in het kort omschreven (hoofdstuk 6).
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
6 Foto: StreetSmart
02
Huidige situatie
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
7
Huidige situatie Rotonde DNP is gelegen op de Stadsring, een belangrijke verkeersader en invalsweg van en naar de binnenstad. Het doorgaande (gemotoriseerde) verkeer op de Stadsring passeert de rotonde ongelijkvloers. Voor het bestemmingsverkeer verbindt de rotonde op maaiveldniveau vijf takken, dat zijn De Nieuwe Poort westzijde, Eemlaan, De Nieuwe Poort oostzijde, Piet Mondriaanlaan en de Groningerstraat. De Groningerstraat vormt een belangrijke ontsluiting van het Soesterkwartier, de Piet Mondriaanlaan vormt de verbinding tussen de Stadsring het station en de Eemlaan ontsluit het Eemplein en De Nieuwe Stad. De Nieuwe Poort vormt aan weerszijden van de rotonde de verbinding met de Stadsring, een belangrijke invalsweg naar de binnenstad. Op beide aansluitingen van de Stadsring op de rotonde is naast de rijbaan voor het gemotoriseerde verkeer een afzonderlijke rijbaan voor het busverkeer aanwezig. Op de westelijke tak van de rotonde is ten behoeve van de doorgang van het busverkeer tevens een verkeerslicht aanwezig.
ter hoogte van de MediaMarkt. Deze aansluiting vormt de ontsluiting van de Gaslaan op de rotonde. De rotonde beschikt over een enkele rijloper met ter hoogte van de aansluitingen uitvoegstroken. Verkeer dat de rotonde wil verlaten en heeft daardoor een (beperkte) opstelruimte waar zij op kunnen stellen om voorrang te verlenen aan het fietsverkeer. Het fietsverkeer kan gebruik maken van het vrijliggende fietspad dat in twee richtingen bereden kan worden. Naast het fietspad ligt een voetpad met op alle takken van de rotonde voetgangersoversteekplaatsen. Zowel fietsers als voetgangers hebben ter hoogte van de oversteeklocaties dan ook voorrang ten opzichte van het gemotoriseerde verkeer. De oversteeklocaties zijn op alle takken tevens voorzien van een plateau. Het middeneiland van de rotonde is ter hoogte van de doorgaande rijbaan open en daarbuiten ingericht met groen, verharding en zwerfkeien.
Naast de reguliere aansluitingen zijn er nog twee aansluitingen op de rotonde aanwezig. Eén ervan bevindt zich ter hoogte van het Mercure hotel, de ander is de uitrit
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
8
03
Probleemanalyse
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
9
Probleemanalyse In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de oorzaken van verkeersonveilige situaties op de rotonde. Grip op de oorzaken is van belang om uiteindelijk toe te kunnen werken naar gerichte oplossingsrichtingen. De basis voor de probleemanalyse bestaat uit de eerder uitgevoerde studies van Goudappel Coffeng, RHDHV en Roelofs. Het onderzoek van SOAB bevat geen probleemanalyse en is in dit hoofdstuk derhalve buiten beschouwing gelaten. In de eerdere studies is reeds uitvoerig onderzoek gedaan naar de oorzaak van de knelpunten. Om grip te krijgen op de problematiek zijn deze rapportages geanalyseerd. Het gaat hierbij specifiek om de aspecten die een rol spelen bij de oorzaak van verkeersonveilige situaties op de rotonde. Aspecten die buiten de scope van de rotonde liggen, zijn buiten beschouwing gelaten. Om het overzicht van de verkeersonveiligheid compleet te maken is tot slot een overzicht van de geregistreerde ongevallen in dit hoofdstuk opgenomen.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
10 Foto: StreetSmart
Probleemanalyse Onderzoek Goudappel Coffeng (2015) Goudappel Coffeng heeft in haar onderzoek diverse onderzoeksmethodieken toegepast om de verkeersonveiligheid in beeld te brengen, namelijk een schouw, een verkeersveiligheidsaudit, een digitale enquête en een gesprek met stakeholders. Per onderdeel zijn de belangrijkste bevindingen weergegeven. Voor het volledige overzicht wordt verwezen naar de rapportage “Rotonde De Nieuwe Poort – Verkeersveiligheid en doorstromingsanalyse”, d.d. 23 januari 2015. Goed om te weten is dat dit onderzoek is uitgevoerd in de tijd dat de rotonde beschikte over één brede rijbaan zonder uitvoegstroken bij de afslagen. Deze wijzigingen zijn doorgevoerd in 2015 op advies van Goudappel Coffeng.
Bevindingen schouw Verkeer dat de rotonde verlaat komt in een lastige hoek te staan ten opzichte van het overige verkeer. Fietsers komen van twee kanten evenals de voetgangers die oversteken ‘achter’ het fietspad. Een voertuig dat de rotonde wil verlaten, heeft dus moeilijk zicht en moet
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
bovendien zowel fietsers als voetgangers voorrang geven. Deze complexe situatie maakt voorbereidend kijken bijna niet mogelijk. Voertuigen die de rotonde willen verlaten zijn erg voorzichtig, waardoor het lang duurt voordat een voertuig de rotonde verlaat met tot gevolg dat er wachtrijen kunnen ontstaan. Bij het oprijden van de rotonde (vanaf de Stadsring) wordt het zicht naar links beperkt door de reling van hekken. Deze reling zit precies op ooghoogte. Verkeer dat uit de tunnelbak komt en aansluit in een wachtrij, heeft door de hellingbaan geen zicht op de rotonde en zijn daardoor mogelijk niet alert op fietsers van rechts. Als het verkeer weer gaat rijden zijn de eerste twee of drie voertuigen alert, maar de voertuigen daarachter kunnen de fietsers van rechts over het hoofd zien. Fietsers van rechts worden slechts met één onopvallend (onder)bord aangegeven.
dichterbij komen is bijna niet te verwerken in deze situatie. Op de rotonde wordt op meerdere manieren reclame gemaakt. Sommige reclame is zelfs gemaakt in de vorm van een verkeersbord, dit is onoverzichtelijk voor de weggebruikers. Door de lage snelheid en ruimte opzet van de rotonde komt het voor dat voertuigen stoppen op de rotonde om passagiers te laten uitstappen. Er is veel bedrijvigheid rondom de rotonde. Dat leidt tot wachtende mensen bij de zebra’s die geen intentie tot oversteken hebben.
De meeste bijna-ongevallen gebeuren met scooters die met hoge snelheid over de rotonde rijden. Automobilisten hebben vanuit een moeilijke hoek beperkt zicht op fietsers en voetgangers. De snelheid waarmee scooters
11
Probleemanalyse Bevindingen verkeersveiligheidsaudit Grote rijbaanbreedte en buitenstraal leiden tot incidenteel hoge snelheid en inhaalmanoeuvres
(* inmiddels is de rijbaanbreedte versmald en zijn uitvoegstroken aangebracht).
Afstand tussen fietspad en rijbaan is beperkt, waardoor bijna geen ruimte is om te wachten, voordat ze invoegen op de rotonde. Dit wordt versterkt door de drempel die tevens zicht het op de haaientanden belemmert.
Afrijden autoverkeer van de rotonde gaat voorzichtig, maar soms ook ongecontroleerd. Autobestuurders wachten voor voetgangers op zebrapad, maar kunnen bij doorrijden onverwachts conflict krijgen met fietsers van achteren. Auto’s rijden onvoldoende haaks af ten opzichte van het fietspad, waardoor het zicht beperkt is.
De veiligheid van de (snor)fietsers wordt door bijna elke weggebruiker als nummer 1 ‘zeer slecht’ beoordeelt. Ook overzicht op de rotonde staat bij veel respondenten in de top 3 van ‘slechte’ en ‘zeer slechte’ aspecten.
Tweerichtingsfietspaden maken de situatie complex en zorgen ervoor dat fietsers en snorfietsers uit onverwachte richting komen.
Oversteekplaatsen voor (snor)fietsers worden slechter beoordeeld dan oversteekplaatsen voor voetgangers.
Slecht zicht op fietspad langs Eemlaan (door haag) en geen middenberm aanwezig (daardoor rommelig wegbeeld).
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
De hoge snelheid van de bus op de busbaan en bij het oprijden zorgt voor onveilige situaties (bijvoorbeeld bij parkeergarage Oppidium). Reclame leidt af en reflecteert bij slecht weer.
Bevindingen digitale enquête
Zicht op naderende fietsers is niet goed (naar links door hekwerk en naar rechts door afdekking wachtende voertuigen).
Het fietspad loopt niet rondom door en er is geen extra aanduiding van het tweerichtingen fietspad.
Bevindingen bijeenkomst stakeholders
Overzicht op de rotonde wordt overwegend slecht beoordeeld. Bereikbaarheid omliggende gebouwen is overwegend goed, doorstroming daarentegen erg wisselend. Verlichting is overwegend goed.
12
Probleemanalyse De resultaten met betrekking tot verkeersveiligheid zijn vervolgens samengevoegd om zo een volledig beeld te krijgen van de verkeersveiligheid. Op basis daarvan zijn vier belangrijke thema’s geconstateerd die de knelpunten dekken. Hieronder volgt per thema een beknopte toelichting.
Infrastructuur Hierbij gaat het om aspecten als het aantal rijstroken, beperkte opstelruimte, versleten markering, de plek van verschillende verkeersdeelnemers, aansluitingen op het wegennet in de omgeving en de hoek waaronder het autoverkeer afrijdt.
Omgeving De inrichting en functie van de weg (gericht op doorstromen) zijn strijdig met de inrichting van de omgeving (gericht op verblijven). Hierdoor ontstaat onduidelijkheid over gewenste gedrag. Veel directe invloed van de omgeving door openheid en entrees van diverse functies. Dit leidt tot afleiding en vertraging.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
Gebruikers Er zijn veel verschillende modaliteiten die gebruik maken van de rotonde. Elke modaliteit moet logisch en goed gefaciliteerd worden op de rotonde, maar loopt tegen eigen, specifieke problemen aan. Automobilisten hebben een complexe rijtaak, lange wachtrijen, onoverzichtelijkheid, voelen zich niet op hun gemak bij passeren van de rotonde. Fietsers voelen zich onveilig als gevolg van onoverzichtelijkheid en de interactie met andere verkeersdeelnemers. Voetgangers ervaren onveiligheid vanwege onvoldoende zicht op en interactie met andere weggebruikers over voorrang.
Overzichtelijkheid Onvoldoende zicht en veel afleiding. Knelpunten zijn onduidelijke bebording, slechte verwijzing naar parkeergarages, afleiding door bebouwing/reclame, belemmering van zicht door hekken.
13
Probleemanalyse Onderzoek Royal HaskoningDHV (2019)
Bevindingen observatie
Royal HaskoningDHV (hierna RHDHV) is gevraagd de verkeerssituatie te onderzoeken en oplossingen ter verbetering van de verkeersafwikkeling en verkeersveiligheid aan te dragen. De rapportage “Maatregelen voor De Nieuwe Poort” is op 21 juni 2019 opgeleverd.
Uit de observatie is gebleken dat de rotonde De Nieuwe Poort een opeenvolging is van ‘gebeurtenissen’, waarbij continu van de verkeersdeelnemers wordt verwacht dat zij alert zijn en adequaat reageren op de steeds wisselende situaties. De belangrijkste kenmerken die de rotonde extra complex maken staan hieronder weergegeven.
Om de knelpunten op de rotonde scherp te krijgen heeft RHDHV op 4 december 2017 tussen 16.00 en 19.00 uur een observatie uitgevoerd. Deze observatie is uitgevoerd door een verkeerspsycholoog en twee verkeerskundig ontwerpers. De belangrijkste bevindingen met betrekking tot verkeersonveiligheid zijn in deze paragraaf weergegeven. Ook hier geldt dat de teksten zoveel mogelijk letterlijk over zijn genomen uit de rapportage van RHDHV, maar in een aantal gevallen zijn de teksten ook vereenvoudigd of samengevoegd.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
Bij de busbaan zijn diverse knelpunten geconstateerd die tot verkeersonveilige situaties kunnen leiden: • De twee busbanen op de rotonde zorgen voor problemen voor fietsers en voetgangers. Door de aanwezigheid van de busbaan moet het langzaam verkeer twee stroken oversteken. Ondanks dat langzaam verkeer voorrang heeft, levert dit regelmatig gevaarlijke situaties op. Dit komt mede door beperkt zicht bij de aanwezigheid van een bus. • Op de busbaan vanaf de Amsterdamseweg is een bushalte aanwezig. Bussen die bij de halte gestopt zijn, rijden soms enkele meters op om vervolgens weer te stoppen voor overstekende fietsers of voetgangers
(van rechts). Auto’s op de linker strook rijden met de bus mee, maar hebben vaak te laat door dat de bus weer stopt. • Bussen staan regelmatig te wachten voordat ze de rijbaan van de rotonde op kunnen rijden (vooral uit de richting stad). Hierdoor blokkeren ze zowel het zebrapad als de fietsoversteek. Op de toerit Amsterdamseweg zorgt een verkeerslicht ervoor dat de bussen en het gemotoriseerd verkeer voorrang krijgen als de wachtrij van bussen en gemotoriseerd verkeer (te) lang wordt. Deze lichten blijven vrij lang aan ook nadat de wachtrij van de bussen en het gemotoriseerde verkeer verdwenen zijn. Bromfietsers maken gebruik van het fietspad, ook al mag dat niet. Dit leidt tot gevaarlijke situaties bij de kruispunten. Bromfietsers, scooters en snorfietsers rijden met een (te) hoge snelheid over het fietspad. Bij het hotel kunnen taxi’s en leveranciers komen die vervolgens dankzij een aparte aansluiting weer de rotonde op kunnen rijden. Vanaf de Gaslaan is er nog een aansluiting op de rotonde langs de zuidoostelijke tak. Dit maakt de situatie extra complex.
14
Probleemanalyse De uitgang van de parkeergarage Oppidium ligt net naast het laad- en losperron (toerit zijde Amsterdamseweg) en leidt tot extra verkeersbewegingen richting de rotonde. Veel fietsers nemen de kortste route van herkomst naar bestemming en verder.
Gedrag verkeersdeelnemers Uit de schouw is tevens gebleken dat de meeste verkeersdeelnemers zich rustig gedroegen en leken te anticiperen op de onoverzichtelijke situatie. Vooral automobilisten pasten hun gedrag aan door langzaam te rijden en goed te kijken bij het op- of afrijden van de rotonde. Ook sommige fietsers keken extra goed om zich heen bij het kruisen van de weg, ondanks dat zij voorrang hadden. Deze verhoogde alertheid is een bekend neveneffect van een complexe verkeerssituatie en kan een positief effect hebben op de verkeersveiligheid. Echter, sommige verkeersdeelnemers gaven geen voorrang. Dat leidde tot een aantal bijna-conflicten tijdens de schouw.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
De onveilige situaties ontstaan onder andere omdat vooral de automobilisten veel moeite moeten doen/handelingen moeten verrichten om over de rotonde te komen (= hoge rijtaakbelasting). Hier zijn verschillende redenen voor: De vele onnodige prikkels zorgen voor afleiding in deze onoverzichtelijke situatie. De gehele rotonde en het omliggende gebied zijn constant zichtbaar voor de automobilisten. De verlichting van het verkeer, de weg en de omliggende gebouwen vragen om aandacht. Het meeste van deze informatie is niet relevant voor de directe verkeerstaak, maar wordt wel waargenomen en moet worden gefilterd. Dynamiek van de rotonde: er zijn veel mogelijke manoeuvres van het aanwezige verkeer. Bij het op- en afrijden van de rotonde moeten automobilisten rekening houden met fietsers en voetgangers van beide kanten. Vooral het gedrag van fietsers is onvoorspelbaar. Ze geven vaak geen richting aan en doordat het fietspad richting rotonde direct naast de weg ligt, blijkt pas op het allerlaatste moment waar ze naartoe gaan. Als ze besluiten linksaf over te steken, is daar voor automobilisten niet op te anticiperen.
Een hoge verkeersintensiteit veroorzaakt een hogere rijtaakbelasting. Tijdens drukke momenten in de spits is de rijtaak dus zwaarder. Op alle takken is de situatie te complex en/of de rijtaakbelasting te hoog. Automobilisten moeten letten op (zich onvoorspelbaar gedragende) fietsers en voetgangers van alle kanten, de auto voor hen, de bus naast hen (Stadsring en Amsterdamseweg) en het verkeer op de rotonde. Dit alles binnen enkele meters, met in de spits een grote stroom auto’s achter zich. Automobilisten gedragen zich daardoor onrustig. Sommigen wachten heel lang, terwijl anderen risico’s nemen. Op de Groningerstraat is het op- en afrijden van de rotonde voor automobilisten ook lastig, omdat niet duidelijk is of fietsers afslaan of oversteken (rechts afslaande fietsers komen direct naast de rijbaan uit).
15
Probleemanalyse Overige bevindingen Bij het oprijden van de rotonde keken de automobilisten naar links, zoals men dat gewend is bij een rotonde. Waar een busbaan is komt de bus echter via rechts de rotonde op, en kan daarbij de auto passeren. Meerdere keren had de automobilist de bus niet gezien en reed er bij het oprijden van de rotonde bijna tegenaan of net voorlangs. Naar rechts kijken gaat tegen het gevoel en de verwachting in, en is een extra rijtaak bovenop het zoeken van een gaatje om de rotonde op te komen. Bij het afrijden van de rotonde is het zicht voor automobilisten op de fietsers en voetgangers slecht, doordat de automobilist parallel aan de oversteek opgesteld staat. Automobilisten moeten bijna hun nek verdraaien om de overstekers aan te zien komen. Aan de kant van de Pathé bioscoop staan veel fietsen geparkeerd, ook naast de stalling en voor de uitrit naast de tunnel. De eigenaren lijken niet door te hebben dat ze deze uitrit blokkeren. Daar draagt waarschijnlijk aan bij dat het steeds breder wordende voetgangersoversteekplaats (zebrapad) oogt als een soort pleintje en niet als een oversteek.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
16 Foto: StreetSmart
Probleemanalyse Onderzoek Roelofs (2019) Roelofs heeft in 2019 door middel van een drone onderzoek vanuit de lucht uitgevoerd. Dit onderzoek was vooral gericht op het inwinnen van data met betrekking tot de omvang van verkeersstromen en de doorstroming. Aanvullend daarop is ook gekeken naar bijna-aanrijdingen en is het verkeersgedrag geanalyseerd. Het onderzoek is uitgevoerd op dinsdag 3 september 2019 in de ochtend- en avondspits. De belangrijkste bevindingen zijn in dit rapport opgenomen. Voor de volledige resultaten wordt verwezen naar het rapport “Verkeersonderzoek De Nieuwe Poort” dat is opgeleverd op 11 oktober 2019.
Bijna-aanrijdingen Roelofs heeft met behulp van slimme software automatisch de bijna-aanrijdingen in beeld gebracht. De gehanteerde definitie van een bijna-aanrijding is als volgt: “twee weggebruikers die elkaar op minder dan 1 seconde hebben gemist of binnen 1 seconde van elkaar tot stilstand zijn gekomen.” . Op basis van dit uitgangspunt is een heatmap gegenereerd met daarop aangegeven de bijna-aanrijdingen.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
Uit de heatmap is het volgende af te leiden: De meeste bijna-aanrijdingen doen zich voor op de fietsoversteekplaatsen, met name ter hoogte van de Groningerstraat. Het aantal bijna-aanrijdingen bij op- en afrijden van de rotonde lijkt redelijk gelijk te zijn. Er zijn relatief veel bijna-aanrijdingen op de voetgangersoversteekplaats aan de zijde van de Pathé bioscoop, specifiek op het deel van de oversteekplaats dat is gelegen tussen het fietspad parallel aan de hoofdrijbaan van De Nieuwe Poort (oostzijde) en de hoofdrijbaan van De Nieuwe Poort (oostzijde).
Gedragsanalyse Naast de tellingen heeft Roelofs een gedragsanalyse uitgevoerd. De bevindingen staan op de volgende pagina weergegeven.
Heatmap bijna-aanrijdingen Bron: “Verkeersonderzoek De Nieuwe Poort”, Roelofs 2019
17
Probleemanalyse
Bron: “Verkeersonderzoek De Nieuwe Poort”, Roelofs 2019
Bron: “Verkeersonderzoek De Nieuwe Poort”, Roelofs 2019
Bron: “Verkeersonderzoek De Nieuwe Poort”, Roelofs 2019
Bestuurders van bussen hebben moeite om goed zicht te krijgen op fietsers en voetgangers bij het verlaten van de rotonde. De hoek waaronder de bussen de rotonde verlaten en de opstelruimte voor het fietspad zijn hierbij de bepalende factoren. Om goed zicht te krijgen op het verkeer dat de bus van achteren nadert, moet een bus zoveel mogelijk haaks op het fietspad staan. Door de relatief krappe bocht en de te kleine opstelruimte hebben bussen deze mogelijkheid niet en is het voor de chauffeur moeilijk zicht te krijgen op fietsers en voetgangers.
Verkeer dat de rotonde op wil rijden blokkeert regelmatig het fietspad en de voetgangersoversteekplaats. Bestuurders doen een verkeerde inschatting waardoor ze niet kunnen doorrijden en stil komen te staan op het fietspad. Daarnaast is de ruimte tussen het fietspad en de rotonde te klein voor grote voertuigen als vrachtwagens en bussen. Hierdoor blokkeren grote voertuigen regelmatig het fietspad als ze staan te wachten voor de rotonde.
De rotonde wordt ter hoogte van het Eemplein gebruikt om mensen uit te laten stappen. Dit gebeurt voornamelijk op het puntstuk.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
18
Overzicht geregistreerde ongevallen 2014 t/m 24 oktober 2022 Bron: ViaStat
Probleemanalyse Geregistreerde ongevallen
Vervoerswijze
Betrokkenen
Letsel
Doden
Aanvullend op voorgaande studies is gekeken naar de geregistreerde ongevallen. Ondanks niet alle verkeersongevallen geregistreerd worden en de data die wel geregistreerd wordt zeer beperkt is, geeft dit wel een indicatie van de objectieve verkeersonveiligheid. In de tabellen en de overzichtskaart zijn de geregistreerde ongevallen vanaf 1 januari 2014 tot 2022 opgenomen. Uit deze gegevens is op te maken dat er 38 ongevallen zijn geregistreerd, waarvan vier letsel tot gevolg hadden. Bij 30 van de ongevallen is een fietser, snorfietser of bromfietser betrokken geweest. Ook is het opvallend dat alle slachtoffers (letsel) fietsers zijn. Daarnaast bestaat het gros van de ongevallen uit zogenaamde flank-ongevallen. Dit bevestigd het beeld uit eerdere onderzoekstudies dat de verkeersonveiligheid zich vooral toespitst op de aansluiting van de toe- en afritten op de rotonde.
Personenauto
36
0
0
Fiets
12
4
0
Snorfiets
9
0
0
Bromfiets
5
0
0
E-bike
3
0
0
Bestelauto
3
0
0
Anders
0
0
0
Bus
2
0
0
Overig wegmeubilair
0
0
0
Totaal
70
4
0
Aard
Aantal ongevallen
Letsel
Doden
Flank
24
4
0
Kop/staart
6
0
0
Onbekend
4
0
0
Vast voorwerp
4
0
0
Totaal
38
4
0
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
19
Probleemanalyse Samengevat Voorgaande studies en de geregistreerde ongevallen geven veel inzicht in de verkeersonveiligheid op de rotonde. Uit de resultaten is op te maken dat de onveiligheid zich met name richt op de locaties waar verkeersstromen elkaar kruisen, oftewel op de locaties waar de toe- en afritten aansluiten op de rotonde. Specifieke aandacht daarbij gaat uit naar de verkeersveiligheid van de fietser. De fietser is een kwetsbare doelgroep, wat ook te zien is in de ongevallencijfers. Fietsers zijn relatief vaak betrokken bij een verkeersongeval en daarnaast is de kans op letsel bij deze doelgroep aanzienlijk groter dan bij andere doelgroepen. Bij de zoektocht naar maatregelen om de verkeersveiligheid te verbeteren, zal dus met name naar de conflictpunten met fietsers gekeken moeten worden, oftewel de verkeerssituaties waar de fietspaden de toe- en afritten van het gemotoriseerde verkeer kruisen. Uit de analyse is gebleken dat dit complexe verkeerssituaties zijn, waarbij de problematiek op de toeritten anders is dan de problematiek op de afritten.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
Complexiteit op toeritten rotonde Beperking van het zicht door obstakels. Veel verkeersstromen waar rekening mee gehouden moet worden, waarbij fietsers tevens onvoorspelbaar zijn. De afstand tussen fietspad en rijbaan is beperkt, waardoor automobilisten weinig tijd hebben om te anticiperen op linksafslaande fietsers. Beperking van het zicht door bussen op de toeritten van de Amsterdamseweg. Oneigenlijk gebruik van het fietspad door bromfietsers. Hoge snelheid van verkeersdeelnemers op het fietspad (snorfietsen, bromfietsen, e-bikes). Drukte en wachtrij op de toeritten zorgt voor opgejaagd gevoel, waardoor weggebruikers risico’s gaan nemen. De helling vanaf de centrumzijde belemmert het zicht en maakt de rijtaak extra complex.
Complexiteit op afritten rotonde De afstand tussen het fietspad en de rijbaan van de rotonde is beperkt, waardoor bestuurders die de rotonde verlaten niet haaks op het fietspad afrijden en het zicht op aankomende fietsers beperkt is. Bij grote voertuigen is dit probleem nog groter. Veel verkeersstromen waar rekening mee gehouden moet worden, waaronder onvoorspelbare fietsers.
Naast de complexiteit ter hoogte van de toe- en afritten, is de verkeerssituatie complex door de vele prikkels die weggebruikers krijgen. Wanneer een weggebruiker de rotonde nadert wordt deze geconfronteerd met een omgeving waar ontzettend veel gebeurd. Naast de aanwezigheid van een groot aanbod weggebruikers, ziet een weggebruiker een groot aanbod aan objecten, zoals lichtmasten, gebouwen, reclame-uitingen, bewegwijzering, geparkeerde fietsen, enzovoorts. Al deze objecten zorgen voor afleiding. Om de verkeersveiligheid te verbeteren, is het van belang om de rijtaak zo eenvoudig mogelijk te houden, onder andere door een beperking van het aantal prikkels.
20
04
Beoordeling oplossingsrichtingen
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
21
Beoordeling oplossingsrichtingen Toetsingskader Op basis van de probleemanalyse is gezocht naar oplossingsrichtingen die op korte termijn de verkeersveiligheid kunnen verbeteren. De basis voor de oplossingsrichtingen zijn de eerder uitgevoerde studies. Zowel in het onderzoek van Goudappel Coffeng, RHDHV en SOAB zijn oplossingsrichtingen aangedragen. Om toe te kunnen werken naar gerichte voorstellen, zijn alle oplossingsrichtingen op kwalitatieve wijze beoordeeld op effectiviteit en haalbaarheid. Bij effectiviteit gaat het erom in hoeverre de maatregel bijdraagt aan het verkeersveiliger maken van de verkeerssituatie. Haalbaarheid gaat erover of dat de oplossingsrichting op korte termijn gerealiseerd kan worden. Om een maatregel op korte termijn te kunnen realiseren, is het van belang dat er geen langdurige afstemmings- of besluitvormingstrajecten doorlopen hoeven te worden. Ook aspecten als kosten en technische uitvoerbaarheid spelen bij de haalbaarheid een rol.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
Op basis van effectiviteit en haalbaarheid zijn de maatregelen uit eerdere onderzoeken kwalitatief beoordeeld. De scores zijn door middel van plussen en minnen toegekend, waarbij de huidige situatie als referentie dient. De beoordeling kent de bandbreedte zoals weergegeven in onderstaande tabel. Omschrijving
Beoordeling
Groot effect op verkeersveiligheid en op korte termijn realiseerbaar
++
Positief effect op verkeersveiligheid en op korte termijn realiseerbaar
+
Positief effect op verkeersveiligheid, niet op korte termijn realiseerbaar
0
Geen wezenlijk effect op verkeersveiligheid, wel op korte termijn realiseerbaar
0
Geen wezenlijk effect op verkeersveiligheid, niet op korte termijn realiseerbaar
-
Negatief effect op verkeersveiligheid
--
Omdat specifiek gezocht wordt naar fysieke ingrepen die op korte termijn uitgevoerd kunnen worden, zijn niet alle oplossingsrichtingen uit de diverse verkeersstudies meegenomen in deze beoordeling. Voorbeeld; ingrijpende oplossingsrichtingen die een lange voorbereidingstijd vragen zijn buiten beschouwing gelaten. Ook algemene en/of beleidsmatige oplossingsrichtingen, zoals het beperken van het autogebruik, zijn niet meegenomen omdat deze niet aansluiten bij de doelstellingen voor de korte termijn. Deze oplossingsrichtingen hoeven echter niet te conflicteren met de korte termijn maatregelen. Voor de middellange of lange termijn kunnen deze dan ook alsnog interessant zijn.
22
Beoordeling oplossingsrichtingen Beoordeling In bijlage 1 is de kwalitatieve beoordeling van de oplossingsrichtingen opgenomen. Uit deze beoordeling komt naar voren dat een aantal oplossingsrichtingen effectief zijn en op korte termijn uitgevoerd kunnen worden. Dit zijn de volgende maatregelen (nummering conform bijlage 1): 3. Middengedeelte rotonde dichtzetten om de open vlakte te verkleinen; 11. Rijbaan rotonde versmallen door een overrijdbare middenberm, de ruimte komt ten gunste van de opstelplek tussen het fietspad en de rijbaan van de rotonde;
35.Fietsrekken verplaatsen en foutparkeren fietsers tegengaan (met name bij Eemplein); 36.Fiets- en voetpad aan de zuidoostzijde, vanaf de Stadsring in de richting van het Eemplein verleggen; 37.Waar mogelijk ook op andere takken meer ruimte creëren tussen rijbaan en aanrijdende tak van fiets- en voetpaden; 40.Het zebrapad bij het Eemplein versmallen en duidelijker onderscheid aanbrengen tussen voetpad, fietspad en rijweg; 41. Verbeteren van de aansluiting van het logistieke verkeer dat achter het Eemplein vandaan komt richting de rotonde;
12. Uitbuigen fietspad zodat opstelruimte ontstaat tussen het fietspad en de rijbaan van de rotonde;
45.Busbaan aan de noordwestzijde vóór de rotonde beëindigen;
21. Witte markeringsvlakken voor de rechtsaffers op de rotonde fysiek maken;
46.Busbaan aan de zuidoostzijde verwijderen;
22.Het doorzicht bij nadering van de rotonde wegnemen en benadrukken entree van de stad;
55.Verwijderen rechtsaffers, verbreden tussenberm en aanleggen rammelstrook.
26.Rechtsaffers voorzien van rammelstroken;
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
23
Beoordeling oplossingsrichtingen In het vorige hoofdstuk is geconstateerd dat de oorzaak van de verkeersonveiligheid is gericht op de complexiteit op de toeritten, de complexiteit op de afritten en in algemene zin de hoeveelheid aan prikkels die weggebruikers krijgen. De positief beoordeelde oplossingsrichtingen dragen bij aan het verbeteren van één of meerdere van deze knelpunten. Per knelpunt volgt een beknopte toelichting hierop.
Complexiteit toeritten De complexiteit op de toeritten wordt veroorzaakt door verschillende aspecten, zoals de hoeveelheid verkeersstromen die samenkomen, de vele prikkels die bestuurders krijgen en de hoge snelheid van gebruikers van het fietspad. Een aantal oplossingsrichtingen draagt bij aan het vereenvoudigen van deze verkeerssituatie, waarbij de impact van de diverse oplossingsrichtingen uiteenloopt. Een aantal van deze maatregelen is gericht op het optimaliseren van de verkeerssituatie door middel van kleine ingrepen, bijvoorbeeld door het aanbrengen van markering. Een structurelere oplossingsrichting, op de oostelijke en westelijke tak van de rotonde, is het opheffen of eerder
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
beëindigen van de busstrook. Het voordeel hiervan is dat het gemotoriseerde verkeer geconcentreerd wordt op één rijbaan. Dit zorgt voor minder conflictpunten en het voorkomt afdekongevallen. Daarnaast biedt het opheffen van de busbaan de mogelijkheid om de berm tussen de rijbaan van de toerit en het naastgelegen fietspad te vergroten, waardoor fietsers eerder en beter zichtbaar zijn voor bestuurders op de toerit.
Complexiteit afritten Op de afritten is het grootste probleem het zicht op naderende fietsers van rechts. Dit wordt veroorzaakt door de relatief flauwe hoek waaronder het gemotoriseerde verkeer opgesteld staat ten opzichte van het kruisende fietspad. Het aanbrengen van rammelstroken in de binnenbocht bij het verlaten van de rotonde en het in z’n geheel verwijderen van de rechtsaffers op de rotonde, zijn oplossingsrichtingen die aan dit knelpunt tegemoet komen. Beide maatregelen zijn erop gericht om het gemotoriseerde verkeer haakser op het fietspad aan te laten komen, waardoor bestuurders beter zicht hebben op kruisende fietsers.
Hoeveelheid prikkels De hoeveelheid aan prikkels speelt met name een rol bij het gemotoriseerde verkeer op de toerit en ter hoogte van het Eemplein. Voor weggebruikers is het van belang om de hoeveelheid aan informatie te beperken zodat bestuurders zich kunnen focussen op de aspecten die relevant zijn. Dit stelt een weggebruiker beter in staat om een goede inschatting van de verkeerssituatie te kunnen maken. Op de toerit is het opheffen van het doorzicht een effectieve oplossingsrichting en voor het algemene beeld is het van belang om de activiteiten rondom het Eemplein zoveel mogelijk afgezonderd van de rotonde te laten plaatsvinden.
In het volgende hoofdstuk worden de belangrijkste knelpunten nader toegelicht en is tevens een eerste verkenning van mogelijke oplossingsrichtingen opgenomen. Deze verkenning kan gebruikt worden om het gesprek met de stakeholders aan te gaan en kan als vertrekpunt gebruikt worden bij de uitwerking naar concrete maatregelen.
24
05
Verkenning oplossingsrichtingen
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
25
Oplossingsrichtingen Beëindigen of verwijderen busbaan westzijde In de huidige situatie beschikt de toerit van De Nieuwe Poort over twee rijbanen, één voor busverkeer en één voor overig gemotoriseerd verkeer. Beide rijbanen worden door middel van een verharde tussenberm van elkaar gescheiden. Deze inrichting heeft de volgende nadelen: Fietsers en voetgangers moeten twee rijbanen oversteken; De kans op afdekongevallen neemt aanzienlijk toe bij aanwezigheid van een bus; De verkeerssituatie is complex en zorgt voor een toename van het aantal conflictpunten.
Aanvullend hierop halteert de bus vlak voor de rotonde, wat zoals uit de probleemanalyse is gebleken tot onvoorspelbaar gedrag leidt. Door de twee rijbanen samen te voegen tot één rijbaan wordt de verkeerssituatie aanzienlijk vereenvoudigd en overzichtelijker. Ook het aantal conflictpunten neemt af. Op de volgende pagina zijn een aantal mogelijkheden uitgewerkt waarop de twee rijbanen samengevoegd kunnen worden.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
26 Huidige situatie aansluiting westzijde
Oplossingsrichtingen
Optie 1
Optie 2
Optie 3
In deze variant wordt de busbaan beëindigd vlak vóór de rotonde. Dat betekent dat de bus invoegt bij het overige gemotoriseerde verkeer. Ter hoogte van de fiets- en voetgangersoversteek resteert daardoor een enkele rijbaan. Naast dat het daarmee overzichtelijker wordt, ontstaan aan weerszijden van de rijbaan bredere bermen, waardoor bestuurders op de toerit beter zicht hebben op fietsers en voetgangers. Vanwege het beëindigen van de busbaan, is het noodzakelijk om de bushalte te verplaatsen.
Het principe van samenvoegen kan ook omgedraaid worden. In bovenstaande afbeelding wordt de busstrook doorgezet tot aan de rotonde en voegt het overige gemotoriseerde verkeer in op de busstrook. De formele status van een busstrook wordt ter hoogte van deze samenvoeging dan ook beëindigd. Ook in deze variant geldt dat de bushalte verplaatst moet worden, omdat een halterende bus anders de doorgang van het overige verkeer belemmert.
In deze optie is de samenvoeging verder van de rotonde gesitueerd. Het voordeel hiervan is dat er vlak voor de rotonde geen weefbewegingen plaatsvinden wat de situatie voor het gemotoriseerde verkeer rustiger en overzichtelijker maakt. De bus voegt vanaf de verplaatste bushalte in bij het overige verkeer. Het gevolg hiervan is dat de bus in de wachtrij van het gemotoriseerde verkeer komt te staan en daardoor mogelijk vertraging oploopt.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
27
Oplossingsrichtingen Beëindigen of verwijderen busbaan oostzijde Aan de oostzijde is de situatie redelijk vergelijkbaar met de westzijde, met het verschil dat de busbaan aan deze zijde van de rotonde aanzienlijk korter is. De toerit bestaat uit twee rijbanen gescheiden door een verharde tussenberm. De buitenste rijbaan is de busbaan en de binnenste is voor het overige gemotoriseerde verkeer. Direct na de spoorwegonderdoorgang voegt het busverkeer uit naar de busbaan en kan daardoor een eventuele wachtrij van overig gemotoriseerd verkeer op de toerit passeren. De nadelen op deze locatie zijn vergelijkbaar met de situatie aan de westzijde van de rotonde. Er is een vergrote kans op afdekongevallen wanneer een bus voor de fiets- en voetgangersoversteekplaats opgesteld staat en bestuurders op de toerit zien naderende fietsers laat aankomen.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
28 Huidige situatie aansluiting oostzijde
Oplossingsrichtingen
Optie 1
Optie 2
Optie 3
De meest eenvoudige oplossing is het beëindigen van de busbaan vóór de rotonde. Risico van deze variant is echter dat er op korte afstand twee weefbewegingen plaatsvinden, eerst voegt de bus uit naar de busbaan en vlak daarna voegt de bus weer in op de rijstrook van het overige verkeer. Naast dat dit een complexe situatie is, is de meerwaarde van deze korte busbaan zeer beperkt. De meerwaarde bevindt zich vooral op het vereenvoudigen van het kruispunt tussen de toerit en de kruisende fietsers en voetgangers. Daar resteert één rijstrook wat het overzicht en de verkeersveiligheid ten goede komt.
De situatie kan ook omgedraaid worden door het gemotoriseerde verkeer vóór de rotonde in te laten voegen op de busbaan. Ook in dit geval is de busbaan slechts heel kort, waardoor de meerwaarde ervan beperkt is. Daarnaast zorgen weefbewegingen vlak voor de rotonde voor verstoring en extra risico’s. Net als in de vorige variant verbeterd de situatie voor overstekende fietsers en voetgangers wel, aangezien deze nog maar één rijstrook hoeven over te steken. Ook het zicht op fietsers en voetgangers van links verbeterd aanzienlijk door de verbrede buitenberm aan de linkerzijde.
De meest overzichtelijke situatie ontstaat door het opheffen van de busbaan en al het gemotoriseerde verkeer gebruik te laten maken van de resterende enkele rijbaan. Dit voorkomt complexe weefbewegingen en daarmee risico’s. De rijbaan is zodanig gesitueerd dat aan weerszijden van de rijbaan bredere bermen ontstaan. Dit heeft als voordeel dat fietsers en voetgangers eerder en beter waargenomen kunnen worden wat bijdraagt aan de verkeersveiligheid op de oversteeklocatie.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
29
Oplossingsrichtingen Verbreden tussenberm Eén van de aspecten die in alle onderzoeken naar voren komt, betreft de hoek waaronder het gemotoriseerde verkeer de rotonde verlaat. Door de beperkte breedte van de tussenberm kruist het gemotoriseerde verkeer de oversteeklocatie van fietsers en voetgangers onder een flauwe hoek. Een bestuurder die de rotonde verlaat heeft daardoor heel beperkt zicht op naderende fietsers van rechts (zie afbeelding hiernaast). De aanrijhoek kan haakser worden gemaakt door rammelstroken aan te brengen in de binnenbocht of de uitvoegstroken op de rotonde te laten vervallen en deze ruimte bij de tussenberm te betrekken. Een combinatie van beide opties is ook mogelijk. Het toevoegen van rammelstroken zorgt ervoor dat automobilisten nog meer gedwongen worden om de rotonde haaks ten opzichte van het fietspad te verlaten. Naast dat het zicht verbeterd, ontstaat tevens een overzichtelijker en rustiger wegbeeld. Het opheffen van de uitvoegstroken betekent echter wel dat de opstelcapaciteit voor afslaand verkeer afneemt. Wanneer meerdere voertuigen achter elkaar moeten wachten, zal dit de doorstroming op de rotonde beïnvloeden.
Huidige situatie
Situatie met rammelstrook
Situatie met opgeheven rechtsaffer
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
30 Huidige situatie afrit oostzijde (foto: StreetSmart)
Oplossingsrichtingen Beperken doorzicht In de huidige situatie is sprake van veel doorzicht op de rotonde. Dit komt enerzijds door de aanwezigheid van een open tunnelbak in het midden van de rotonde, wat het realiseren van een verhoogd middeneiland onmogelijk maakt. De resterende ruimte van het middeneiland is vlak en ingericht met groen en verharding. Deze inrichting zorgt ervoor dat een weggebruiker die de rotonde nadert, de gehele rotonde kan overzien en daardoor heel veel informatie krijgt. Naast de bewegende informatie, bestaande uit alle verkeersstromen, krijgt een weggebruiker ook te maken met statische informatie zoals de bebouwing, verkeersborden, lichtmasten, bomen, bewegwijzering, reclame-uitingen en andere objecten. Deze hoeveelheid aan informatie zorgt voor een confuus wegbeeld en zorgt ervoor dat een weggebruiker overprikkeld kan raken. Door het doorzicht te beperken kan de hoeveelheid informatie beperkt worden, waardoor een weggebruiker zich beter kan focussen op de relevante aspecten. Dit vereenvoudigt de rijtaak en daarmee de verkeersveiligheid.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
31 Huidig situatie met doorzicht (foto: StreetSmart)
Oplossingsrichtingen De open tunnelbak beperkt het aantal mogelijkheden om het doorzicht te beperken. Gezocht dient te worden naar een maatregel die met behoud van deze open bak het doorzicht kan beperken. Een voorbeeld van een dergelijke maatregel is hiernaast weergegeven. In dit voorbeeld is het doorzicht beperkt door middel van een cortenstalen wand. Het ruimtebeslag van deze wand is zeer beperkt, waardoor deze ook in combinatie met de open tunnelbak aangebracht kan worden. Het grote voordeel van een dergelijke maatregel is dat een groot deel van de activiteiten en prikkels uit het zicht ontnomen wordt, waardoor de weggebruiker zich automatisch focust op de aspecten die relevant zijn.
Voor het plaatsen van een dergelijke voorziening kan het noodzakelijk zijn om de rammelstrook aan de binnenzijde van de rotonde te verbreden om voldoende rijzicht óp de rotonde te behouden. Onderzocht dient te worden of de rijbaan van de rotonde kan worden gehandhaafd of dat deze in z’n geheel iets naar buiten opgeschoven moet worden.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
32 Referentie rotonde met beperking van het doorzicht (foto: StreetSmart)
Oplossingsrichtingen Beperken prikkels uit omgeving Met name in de hoek van het Eemplein is veel activiteit aanwezig. Dit komt onder andere doordat de toegang van het winkelcentrum aan deze zijde gesitueerd is, wat veel fietsers en voetgangers op deze locatie aantrekt. De inrichting is pleinachtig met veel ruimte om fietsen te stallen en de looproute is gemarkeerd met een breed zebrapad. Over dit plein loopt tevens de ontsluiting van de Gaslaan, waar met name bevoorradingsverkeer gebruik van maakt. Al deze activiteit zorgt voor prikkels en afleiding voor verkeersdeelnemers op de rotonde. Het aantal prikkels kan beperkt worden door een deel van de activiteiten af te schermen van de rotonde, bijvoorbeeld door het aanbrengen van een haag vóór de fietsenstalling. Dit zorgt er tevens voor dat fietsers op het fietspad beter zichtbaar zijn. Ook op het plein kan de activiteit meer geconcentreerd worden door op de juiste locaties groenvakken of andere objecten te situeren. Door de activiteiten zoveel mogelijk uit het zicht van de rotonde te houden, vereenvoudigt de rijtaak voor weggebruikers op de rotonde. Daarnaast biedt dit de mogelijkheid om de verblijfsplek aantrekkelijker te maken en de aansluiting van de Gaslaan beter in te passen.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
33 Huidige situatie Eemplein (foto: StreetSmart)
06
Vervolg
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
34
Vervolg In dit rapport is de oorzaak van de verkeersonveiligheid op de rotonde nader onderzocht en is gekeken welke oplossingsrichtingen bijdragen aan het verbeteren van de verkeersveiligheid. Een aantal oplossingsrichtingen zijn verkend met als doel om deze te kunnen bespreken met interne en externe stakeholders. Bij de nadere uitwerking zijn echter een aantal vervolgstappen nog cruciaal.
Consequenties op doorstroming De maatregelen zijn uitsluitend kwalitatief beoordeeld op het gebied van verkeersveiligheid. Een aantal maatregelen, zoals het opheffen van de busbanen en de uitvoegstroken op de rotonde, hebben invloed op de verkeersafwikkeling. Hoe groot deze invloed is dient nader onderzocht te worden, waarbij tevens gekeken moet worden in hoeverre de beperking van de verkeersafwikkeling de verkeersveiligheid in negatieve zin beïnvloedt.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
Afstemming met stakeholders Ondanks de oplossingsrichtingen vergeleken met de lange termijn maatregelen relatief eenvoudig te realiseren zijn, is het van belang om de oplossingsrichtingen met interne en externe stakeholders te bespreken. Hierbij valt onder andere te denken aan OV-bedrijven, hulpdiensten, participatiegroepen en het bestuur. Van belang is om af te tasten in hoeverre de oplossingsrichtingen op draagvlak kunnen rekenen. Ook kan bij de nadere uitwerking gebruik worden gemaakte van de lokale kennis van deze stakeholders.
Nadere uitwerking oplossingsrichtingen De oplossingsrichtingen zijn op hoofdlijnen verkend. Om de haalbaarheid en het effect van de oplossingsrichtingen concreter inzichtelijk te maken, is het noodzakelijk om de oplossingsrichtingen nader uit te werken. Daarbij dient niet alleen naar verkeerskundige aspecten gekeken te worden, maar ook naar de inpassing (ruimtelijke kwaliteit) en de techniek (zowel onder- als bovengronds). Deze uitwerking dient bij voorkeur plaats te vinden in samenwerking met de stakeholders.
35
Bijlage 1 Kwalitatieve beoordeling oplossingsrichtingen
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
36
Beoordeling oplossingsrichtingen Maatregel
Afkomstig uit studie
Beschrijving
1
Goudappel Coffeng
Verbeteren bebording op rotonde
2
Goudappel Coffeng
Aanpassen hekjes boven de tunnelbak
3
Goudappel Coffeng
Middengedeelte rotonde dichtzetten om de open vlakte te verkleinen
4
Goudappel Coffeng
Versleten markering opnieuw aanbrengen
5
Goudappel Coffeng
Fietsers en voetgangers niet langer in de voorrang
6
Goudappel Coffeng
Voetgangers niet langer in de voorrang (zebrapad opheffen)
7
Goudappel Coffeng
Fietsers in één richting (met het verkeer mee)
8
Goudappel Coffeng
Langzaam verkeer over bepaalde takken eruit
9
Goudappel Coffeng
10 11
Beoordeling 0 0 + 0
Toelichting Draagt bij aan duidelijkheid, maar effectiviteit is beperkt. Hekwerk is noodzakelijk t.b.v. valbeveiling. Effect van aanpassen hekwerk met als doel om zicht op fietsers te verbeteren lijkt daardoor beperkt. Maatregel zorgt voor minder prikkels en minder afleiding. Draagt bij aan duidelijkheid, maar effectiviteit is beperkt.
-
Kan een averechts effect hebben op het moment dat het aanbod gemotoriseerd verkeer zodanig groot is dat fietsers er niet tussen komen. Dit is een reëel risico, dat in de toekomst verder toeneemt. Dit draagt daarnaast niet bij aan het stimuleren van het fietsgebruik.
0
Vereenvoudigt de rijtaak van de automobilist, maar sluit niet aan bij de richtlijnen om de voorrangsregeling voor fietsers en voetgangers gelijk te houden waardoor een inconsequente situatie ontstaat ( mede in relatie tot andere rotondes in Amersfoort).
-
Deze maatregel zorgt voor redelijk grote omwegen op bepaalde relaties, met daardoor een grote kans op fietsers die tegen de richting in gaan fietsen.
0
Zorgt voor vereenvoudiging van de rijtaak en vermindert het aantal conflictpunten. De bereikbaarheid voor fietsers en voetgangers neemt wel af en daarnaast zal gekeken moeten alternatieve routes worden gefaciliteerd. Dit is op korte termijn niet realiseerbaar.
Aanpassen middenberm en belijning zodat een tweestrooksrotonde kan worden gemaakt
--
Een tweestrooksrotonde heeft een negatieve invloed op de verkeersveiligheid vanwege weefbewegingen op de rotonde. Het aantal conflictpunten is daardoor ook groter.
Goudappel Coffeng
Fietspad versmallen, zodat een opstelruimte voor autoverkeer ontstaat tussen het fietspad en de rijbaan van de rotonde
-
Het fietspad is met 3 meter al (te) smal voor een tweerichtingen fietspad. Deze maatregel is uitsluitend mogelijk in combinatie met maatregel 7.
Goudappel Coffeng
Rijbaan rotonde versmallen door een overrijdbare middenberm, de ruimte komt ten gunste van de opstelplek tussen het fietspad en de rijbaan van de rotonde
+
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
Deze maatregel zorgt ervoor dat verkeer dat de rotonde verlaat, haakser het fietspad kruist waardoor bestuurders beter zicht hebben op naderende fietsers van rechts.
37
Beoordeling oplossingsrichtingen Maatregel
Afkomstig uit studie
Beschrijving
12
Goudappel Coffeng
Uitbuigen fietspad zodat opstelruimte ontstaat tussen het fietspad en de rijbaan van de rotonde.
+
13
Goudappel Coffeng
Verwijderen obstakels op en rondom de rotonde, zoals betonblokken of foutgeparkeerde fietsen op het trottoir.
0
Maatregel zorgt voor minder prikkels en minder afleiding, maar het aanbod ‘overbodige’ obstakels lijkt niet heel groot en daarmee het effect van de maatregel zeer beperkt.
14
Goudappel Coffeng
Open gebieden langs de rotonde afzoomen, zodat fietsers niet direct het trottoir op kunnen en vice versa.
0
Maatregel heeft beperkt effect op de verkeersveiligheid. Wel kan het bijdragen aan een rustiger wegbeeld en daardoor minder afleiding.
15
Goudappel Coffeng
Tijdig vooraf de automobilist informeren en duidelijker begeleiden. Door middel van pijlen op borden en op straat.
0
16
Goudappel Coffeng
Een van de twee uitritten van parkeergarage Oppidium verleggen naar de Groningerstraat.
0
Vermindert de complexiteit op het wegvak vóór de rotonde. Effect óp de rotonde lijkt echter beperkt, afgezien dat door verschuiving van de verkeersstromen minder verkeer van de rotonde gebruik maakt.
17
Goudappel Coffeng
Opheffen uitgaande aansluiting parallelweg op de Amsterdamsestraat.
0
Levert nieuwe uitdagingen op met betrekking tot de bereikbaarheid van functies aan de parallelweg. Daardoor op korte termijn niet te realiseren.
18
Goudappel Coffeng
Meer verkeer door de tunnel in plaats van over rotonde, door aanpassing van het rechtsafvak vanuit de tunnel naar de Brabantsestraat.
0
Dit lijkt vanwege de beperkte afstand tussen de hellingbaan van de onderdoorgang en het kruispunt met de Brabantsestraat moeilijk op verkeersveilige wijze in te passen, mede in relatie tot de samenvoeging die vlak voor het kruispunt plaatsvindt.
19
Goudappel Coffeng
Eemlaan kortsluiten met de Brabantsestraat.
0
Zorgt voor een afname van het verkeersaanbod, maar hier zijn ingrepen voor nodig die op korte termijn niet haalbaar zijn. Daarnaast is de Brabantsestraat een belangrijke fietsroute, waardoor het probleem deels verplaatst wordt.
20
Goudappel Coffeng
Fietspad Piet Mondriaanlaan verplaatsen, zodat de nieuwe route parallel aan het spoor loopt.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
Beoordeling
0
Toelichting Een grotere afstand tussen fietspad en rijbaan zorgt voor meer tijd voor automobilisten om te anticiperen op fietsers.
Dit zorgt voor een betere geleiding. Bijdrage aan verkeersveiligheid op de rotonde lijkt echter marginaal.
Niet op korte termijn te realiseren vanwege de ontwikkelingen op de Trapeziumlocatie.
38
Beoordeling oplossingsrichtingen Maatregel
Afkomstig uit studie
Beschrijving
Beoordeling
21
RHDHV
Witte markeringsvlakken voor de rechtsaffers op de rotonde fysiek maken
+
22
RHDHV
Het doorzicht bij nadering van de rotonde wegnemen en benadrukken entree van de stad
+
23
RHDHV
Ovale rijbaan van de rotonde ronder maken
24
RHDHV
ANWB-masten in de middengeleiders van de zijstraten verplaatsen naar de rechtsaffers op de rotonde
25
RHDHV
De rechtsafstrook fysiek scheiden van de rechtdoorgaande rijstrook
26
RHDHV
Rechtsaffers voorzien van rammelstroken
27
RHDHV
28
-0
Toelichting Zorgt voor een fysieke vernauwing wat de snelheid van het gemotoriseerde verkeer remt. Ook voorkomt dit dat bestuurders hun auto op de rotonde stil zetten om passagiers in of uit te laten stappen. Maatregel zorgt voor minder prikkels en minder afleiding. De aansluitingen komen door een krappere rotonde dichter op elkaar te liggen, wat de verkeerssituatie complexer en daarmee potentieel onveiliger maakt. Daarnaast betreft het een vrij grote ingreep wat op korte termijn lastig realiseerbaar is. Zorgt voor betere informatievoorziening, maar heeft naar verwachting weinig effect op de verkeersveiligheid.
--
Door de beperkte lengte van de rechtsaffers zal het effect hiervan beperkt zijn en zullen de negatieve effecten mogelijk groter zijn dan de positieve effecten. Daarnaast werken fysieke rijstrookscheidingen risicoverhogend voor gemotoriseerde tweewielers.
+
Eenvoudig uit te voeren en zorgt voor meer haaksere aansluiting op het fietspad, waardoor het zicht op het fietsverkeer verbeterd.
Verbeteren verlichting op fiets- en voetpad
0
Verlichting lijkt in eerste instantie al aardig op orde, dus eventuele meerwaarde lijkt zeer beperkt.
RHDHV
Markeringen beter zichtbaar maken
0
Draagt bij aan duidelijkheid, maar effectiviteit is beperkt.
29
RHDHV
Aanbrengen kantstreep op/langs middeneiland om zichtbaarheid van de rijbaan en middeneiland te vergroten
0
30
RHDHV
Aansluiting van het hotel op de rotonde anders inrichten
0
31
RHDHV
Uitgang van de parkeergarage Oppidium verplaatsen naar de Groningerstraat
0
32
RHDHV
Snoeien van haag tussen fietspad en rijbaan Eemlaan
0
De haag is niet dermate hoog dat fietsers slecht waarneembaar zijn. Wel goed om dit regelmatig te monitoren.
33
RHDHV
Fietsers op de Eemlaan op de rijbaan laten rijden
--
De Eemlaan is een belangrijke ontsluiting van de parkeergarage waar tijdens drukke momenten sprake zal zijn van congestie. In geval van een gecombineerde afwikkeling van het verkeer zal dit voor de fietser extra risico’s opleveren.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
Eenvoudig uit te voeren, maar meerwaarde op gebied van verkeersveiligheid is zeer beperkt. Mogelijkheden die tevens bijdragen aan de verkeersveiligheid zijn beperkt. Vermindert de Is op korte termijn moeilijk te realiseren.
39
Beoordeling oplossingsrichtingen Maatregel
Afkomstig uit studie
Beschrijving
34
RHDHV
Eenheid aanbrengen in soorten verharding voor fietspad, voetpad en rijbanen ten behoeve van uniformiteit en herkenbaarheid.
35
RHDHV
Fietsrekken verplaatsen en foutparkeren fietsers tegengaan (met name bij Eemplein)
36
RHDHV
37 38
Beoordeling
-
Toelichting Onduidelijk wat hiermee precies mee bedoeld wordt. Alles in dezelfde verharding zorgt voor onduidelijkheid bij de weggebruiker.
+
Dit kan bijdragen aan een rustiger wegbeeld en daarmee een vermindering van het aantal prikkels en verlichting van de rijtaak. Daarmee kan deze maatregel een beperkte bijdrage leveren aan het verbeteren van de verkeersveiligheid. Deze actie kan los staan van infrastructurele maatregelen óp de rotonde.
Fiets- en voetpad aan de zuidoostzijde, vanaf de Stadsring, in de richting van het Eemplein verleggen
+
Dit is vanwege de tunnelwand uitsluitend mogelijk op het laatste deel vlak vóór de rotonde. De afstand tussen rijbaan en fietspad neemt toe, wat ervoor zorgt dat fietsers eerder en beter waargenomen kunnen worden.
RHDHV
Waar mogelijk ook op andere takken meer ruimte creëren tussen rijbaan en aanrijdende tak van fiets- en voetpaden
+
RHDHV
Aan de zijde van de Amsterdamseweg meer ruimte creëren tussen afslaande auto’s en overstekende voetgangers en fietsers door het fietspad en het voetpad op te schuiven (bijvoorbeeld voetpad met aparte constructie aan het viaduct ophangen).
0
Dit heeft een positief effect doordat fietsers eerder en beter waargenomen kunnen worden. Ingrijpende maatregel met naar verwachting beperkt effect.
Eenvoudig in te passen, maar beperkt effect. De afstand tussen afslaande voertuigen en het fiets- en voetpad zal nauwelijks toenemen.
39
RHDHV
Fiets- en voetpad aan de zuidoostzijde (vanaf de Stadsring) recht aanleggen in plaats van rond.
0
40
RHDHV
Het zebrapad bij het Eemplein versmallen en duidelijker onderscheid aanbrengen tussen voetpad, fietspad en rijweg.
+
41
RHDHV
Verbeteren van de aansluiting van het logistieke verkeer dat achter het Eemplein vandaan komt richting de rotonde.
+
42
RHDHV
De zichtbaarheid van bebording verbeteren, zoals bijvoorbeeld schilden plaatsen.
-
Plaatsen van extra bebording en andere attentieverhogende middelen leidt tot toename van het aantal prikkels, wat de overzichtelijkheid en verkeersveiligheid niet ten goede komt.
43
RHDHV
Handhaving op verplicht fietspad
0
Kan tijdelijk bijdragen aan voorkomen van oneigenlijk gebruik van het fietspad, maar draagt niet bij aan een structurele oplossing.
44
RHDHV
Zebra-alerts toepassen voor voetpaden en fietspaden
-
Plaatsen van extra bebording en andere attentieverhogende middelen leidt tot toename van het aantal prikkels, wat de overzichtelijkheid en verkeersveiligheid niet ten goede komt.
| Korte termijn maatregelen rotonde DNP
Dit kan bijdragen aan meer duidelijkheid en minder prikkels/afleiding. Maatregel kan bijdragen aan vereenvoudigen van de situatie en zorgt daarmee voor minder afleiding en prikkels.
40
Beoordeling oplossingsrichtingen Maatregel
Afkomstig uit studie
Beschrijving
45
RHDHV
Busbaan aan de noordwestzijde (vanuit Amsterdamseweg) vóór de rotonde beëindigen
46
RHDHV
Busbaan aan de zuidoostzijde (vanaf Stadsring) verwijderen
47
RHDHV
De rijbaanbreedte op de rotonde versmallen waar mogelijk
48
RHDHV
Fietsers en voetgangers van en naar het station een route geven met een fietspad langs het spoor in het verlengde van de Gaslaan. Wellicht in combinatie met laten vervallen van de oversteek op de tak van/richting stad.
49
RHDHV
Bocht vanaf rotonde naar Stadsring (richting stad) voor de bus toegankelijker maken
50
RHDHV
Verwijderen oversteek langzaam verkeer aan de zijde van de Stadsring
51
RHDHV
Fietspaden in één richting laten berijden
52
RHDHV
53
RHDHV
Beoordeling
Toelichting
++
Vereenvoudigd de verkeerssituatie voor zowel de fietser als gemotoriseerd verkeer. Door opheffen van een rijbaan vermindert het aantal conflictpunten en worden afdekongevallen voorkomen. De doorstroming van het openbaar vervoer neemt daarentegen wel af. Afstemming met de vervoerder is noodzakelijk.
++
Vereenvoudigd de verkeerssituatie voor zowel de fietser als gemotoriseerd verkeer. Door opheffen van een rijbaan vermindert het aantal conflictpunten en worden afdekongevallen voorkomen. De doorstroming van het openbaar vervoer neemt daarentegen wel af. Afstemming met de vervoerder is noodzakelijk.