Bijlage 2 bij raadsinformatiebrief 2026-047 Toelichting provinciale cijfers
Tekst van het document
PROVINCIE UTRECHT
TOELICHTING CIJFERS 2025
Colofon Dit is een uitgave van: Stichting Art.1 Midden Nederland | Discriminatie.nl Provincie Utrecht Merelstraat 2a 3514 CN Utrecht Telefoon: 030 232 8666 Whatsapp: 06 27 35 85 01 Informatie info@art1mn.nl Vormgeving Strak Grafisch Ontwerp Fotografie Team Discriminatie.nl Provincie Utrecht | Art.1 Midden Nederland © Copyright Discriminatie.nl Provincie Utrecht | Stichting Art. 1 Midden Nederland 2026 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze opgave mag vermenigvuldigd of overgenomen worden zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
PROVINCIE UTRECHT
TOELICHTING CIJFERS 2025
Totaal aantal discriminatieregistraties 2020
2021
2022
2023
2024
2025
714
601
473
624
1.461
2.891
Meldpunten discriminatie Meldingen inwoner
Inwoner provincie Utrecht In 2025 hebben 2.891 inwoners van de provincie Utrecht een melding van discriminatie gemaakt. Dat zijn 1.430 meldingen meer ten opzichte van de 1.461 meldingen in 2024. Een stijging van 98% in het aantal meldingen. In 2024 was er ook al een stijging van 134%. De geclusterde meldingen hebben een groot aandeel in de explosieve toename. In 2025 ontvingen wij 1.824 geclusterde meldingen van inwoners van Utrecht. Zonder de geclusterde meldingen, blijven er alsnog 1.067 individuele gemelde situaties van inwoners over.
4
Eemnes | On the Road
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2025
Geclusterde meldingen In 2025 zijn er twee soorten geclusterde meldingen binnengekomen die van invloed zijn op de totalen. Een geclusterde melding betekent dat meerdere mensen afzonderlijk een melding doen over hetzelfde incident. Dit gebeurt vaak wanneer een bepaalde uitlating of handeling sterke verontwaardiging of bezorgdheid oproept. Hieronder volgt een korte toelichting op de geclusterde meldingen: Geert Wilders Wilders plaatste in aanloop naar de landelijke verkiezingen in 2025 een afbeelding van twee vrouwengezichten. Links stond een jonge, blonde vrouw met make-up en blauwe ogen, met daaronder ‘PVV’. Rechts stond een norse, oudere vrouw met rimpels en een hoofddoek, met daaronder ‘PvdA’. Daarbij stond de tekst: ‘Aan u de keuze op 29/10’. Discriminatie.nl ontving landelijk meer dan 14.000 meldingen over een afbeelding die Wilders op sociale media plaatste. In de provincie Utrecht 1.744 meldingen. Veel mensen vonden de afbeelding discriminerend, kwetsend en polariserend op grond van godsdienst. Er is aangifte gedaan bij de politie. Het OM heeft bij het schrijven van deze toelichting nog geen vervolgingsbeslissing genomen. Beginselprogramma SGP In mei 2025 werd een interne motie bij de SGP verworpen.
De afdeling van de SGP in Vlissingen wilde de tekst in het beginselprogramma schrappen dat vrouwen geen politieke of bestuurlijke functies mogen vervullen, maar de afdeling kon geen meerderheid vinden. In 2010 oordeelde de Hoge Raad nog dat het recht van vrouwen om zich verkiesbaar te stellen tot de kern van de democratie hoort. Daarom weegt in dit geval het discriminatieverbod zwaarder dan de vrijheid van godsdienst. De SGP heeft formeel haar statuten aangepast, maar uit het ongewijzigde beginselprogramma blijkt dat vrouwen nog steeds worden ontmoedigd om zich verkiesbaar te stellen. Deze uitsluiting wordt door velen als discriminerend op grond van geslacht ervaren en leidde ertoe dat 80 inwoners van de provincie Utrecht een melding deden na de verworpen motie.
Vijfheerenlanden | On the Road
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2025
5
Voorval provincie Utrecht 2020
2021
2022
2023
2024
2025
460
547
478
580
997
864
Meldpunten discriminatie Meldingen plaats voorval
Er zijn 864 meldingen van discriminatie geregistreerd die hebben plaatsgevonden in de provincie Utrecht. In 2024 waren dit er 997. Een afname van 13%. Deze afname is grotendeels te verklaren door een piek in 2024, toen meer dan 100 meldingen binnenkwamen over een wandeltocht in Utrecht die initieel alleen openstond voor mensen van kleur. Deze specifieke gebeurtenis speelde geen rol meer in 2025, waardoor het aantal geregistreerde voorvallen lager uitviel.
6
Oudewater | On the Road
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2025
Discriminatiegrond 2020
2021
2022
2023
2024
2025
Antisemitisme
5
8
6
14
30
14
Arbeidscontract
2
3
3
4
0
4
Arbeidsduur
0
0
0
0
0
0
Burgerlijke staat
7
3
0
3
1
3
Geslacht (waarvan tegen transgender personen)
43 (7)
30 (3)
54 (19)
64 (17)
95 (22)
116 (30)
Godsdienst (waarvan tegen moslims)
26 (21)
21 (15)
32 (23)
30 (22)
82 (57)
58 (34)
Moslimdiscriminatie
21
15
23
22
57
34
Handicap/chronische ziekte
66
80
41
50
87
72
Herkomst, huidskleur
227
213
242
279
475
377
Leeftijd
21
26
12
19
31
27
Levensovertuiging
3
2
3
3
2
0
Nationaliteit
13
7
11
14
23
19
Politieke gezindheid
1
3
2
4
3
13
Seksuele gerichtheid
17
36
46
74
129
176
Niet-wettelijke gronden
39
141
58
53
77
45
Onbekend
10
3
3
10
6
4
Meldingen over voorvallen in de provincie Utrecht De meeste meldingen hadden betrekking op de discriminatiegrond herkomst/huidskleur (377 meldingen). Toch zijn er ruim 100 meldingen minder op deze grond ten opzichte van vorig jaar. Opnieuw toe te schrijven aan het wegvallen van de meldingen over de Utrechtse wandeltocht. Er zijn 24 meldingen minder meldingen geregistreerd op de grond godsdienst. Voor deze afname aan meldingen is geen eenduidige verklaring te geven. Een duidelijke stijging in aantal meldingen is zichtbaar bij de gronden seksuele gerichtheid en geslacht. Het aantal meldingen op grond van seksuele gerichtheid steeg met 47 meldingen naar 176 meldingen en het aantal meldingen op basis van geslacht nam toe tot 116 meldingen (een stijging van 21 meldingen). Binnen deze laatste categorie hadden 51 meldingen specifiek betrekking op ongelijke behandeling op grond van genderidentiteit of genderexpressie. Het aantal meldingen over antisemitisme nam in 2025 af naar 14 meldingen. Hetzelfde aantal als in 2023 werd geregistreerd.
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2025
7
Maatschappelijke terrein 2020
2021
2022
2023
2024
2025
Arbeidsmarkt
103
110
101
106
200
175
Buurt/wijk
35
30
36
40
61
56
Collectieve voorzieningen
69
104
90
84
105
95
Commerciële dienstverlening
88
77
49
72
118
108
Horeca/amusement
5
37
35
20
58
53
Huisvesting
29
20
25
32
43
17
Media en reclame
13
15
16
14
17
11
Onderwijs
36
22
22
48
47
41
Openbare ruimte
30
54
53
83
144
203
Politie/OM
20
22
17
23
20
16
Privésfeer
2
8
8
4
14
16
Publieke/politieke opinie
19
13
4
9
22
40
Sport en recreatie
8
35
20
43
133
24
Overig
3
0
0
2
8
6
Onbekend/niet van toepassing
0
0
0
0
7
3
Meldingen over voorvallen in de provincie Utrecht Binnen het terrein sport en recreatie was een afname zichtbaar van 109 meldingen. Deze afname hangt samen met het wegvallen van de meldingen over de bewuste wandeltocht in 2024 in Utrecht. Een duidelijke stijging in het aantal meldingen is te zien op het terrein openbare ruimte (203 meldingen). Veelal betreffen dit anonieme meldingen van discriminatievoorvallen op straat. Net als vorig jaar, zijn er ook relatief veel meldingen door omstanders gedaan op dit terrein. Er lijkt een toenemende bereidheid te zijn om discriminerende situaties te melden als dit gezien of gehoord wordt, ook als men niet zelf het slachtoffer is. Het aantal meldingen op de arbeidsmarkt is met 25 meldingen afgenomen ten opzichte van 2024, maar nog altijd veel hoger dan het aantal in 2023.
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2025
8
Woudenberg | On the Road
Collectieve voorzieningen Commerciële dienstverlening Horeca/amusement Huisvesting
1
7
4
4
6
5
9
19
5
6
9
12
3
14
6
1
8
9
1
5
1
3
1
Media/Reclame
Seksuele gerichtheid
15
Ras
17
Politieke gezindheid
21
Onbekend
1
Niet-wettelijke gronden
2
Nationaliteit
34
Leeftijd
1
Handicap/chronische ziekte
Geslacht
2
Buurt/Wijk
Godsdienst
Burgerlijke stat
Arbeidsmarkt
Arbeidscontract
Terrein/grond
3
76
14
1
3
1
1 2
39
11
46
4
55
12
1
25
11
1
6
2
1
7
2
Onbekend
1
2
Onderwijs
3
5
9
Openbare ruimte/publiek domein
35
5
2
Overig
1
2
Privésfeer
5
Publieke/politieke opinie
2
3
Sport/recreatie
6
1
2 7
2
Politie/OM/Vreemdelingenpolitie
1
1
7
18
6
55
103
3
1
2
12
4 1 1
1
4
5
35
1
11
5
2
Meldingen over voorvallen in de provincie Utrecht Wat opvalt is dat discriminatie op grond van herkomst/huidskleur (ras) op alle terreinen wordt ervaren. Op het terrein de arbeidsmarkt (76), het terrein de openbare ruimte (55 meldingen) en het terrein de commerciële dienstverlening (55 meldingen) wordt vaak op deze grond geregistreerd. Discriminatie op grond van seksuele gerichtheid wordt ook vaak in de openbare ruimte ervaren (103 meldingen). Hetzelfde geldt voor de discriminatiegrond geslacht. Een nadere analyse laat zien dat het bij 23 van de 35 registraties op grond van geslacht het gaat om de genderidentiteit waarop de discriminatie is ervaren. Discriminatie op grond van geslacht wordt eveneens relatief vaak op de arbeidsmarkt ervaren (34 meldingen). Zoomen we in op deze data, dan zien we dat veruit de meeste meldingen worden weggeschreven als een discriminatoire ervaring vanwege het vrouw zijn (29 keer). Discriminatie vanwege de genderidentiteit is hierbij maar 3 keer als onderliggend gegeven geregistreerd. Discriminatie vanwege godsdienst wordt voornamelijk ervaren op de arbeidsmarkt (21 keer). Ervaringen van discriminatie op grond van handicap of chronische ziekte zien we vooral terug bij de dienstverlenende instanties (collectieve voorzieningen en commerciële dienstverlening, gezamenlijk 33 keer) en op de arbeidsmarkt, 17 meldingen.
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2025
Wijze van discriminatie 2020
2021
2022
2023
2024
2025
Bedreiging
9
16
14
25
44
36
Geweld
10
13
16
17
26
63
Omstreden behandeling
291
372
309
319
559
363
Vijandige bejegening
183
178
187
245
410
454
Overig
1
0
0
0
0
6
Onbekend/niet van toepassing
0
0
0
2
4
4
Meldingen over voorvallen in de provincie Utrecht Als gekeken wordt naar de aard van de geregistreerde discriminatie, valt het op dat het aantal meldingen van discriminatie waarbij sprake was van geweld meer dan verdubbeld is naar 63 registraties. Ook het aantal meldingen met een vijandige bejegening nam toe met 40 meldingen naar 454 registraties. Registraties van omstreden behandeling namen daarentegen af van 559 naar 363 voorvallen, onder andere vanwege de Utrechtse wandeltocht, maar los daarvan met nog eens 96 meldingen. Deze verschuivingen in de wijze van discriminatie laten zien dat melders vaker voorvallen melden waarin sprake is van een vijandige of agressieve situatie.
11
Soest | On the Road
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2025
Veenendaal | On the Road
12
Zeist | On the Road
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2025
Werkwijze Provincie Utrecht discriminatie 2020
2021
2022
2023
2024
2025
Alleen registratie
68
181
123
264
722
1.560
Advies en informatie
529
295
224
276
646
1.244
Beïnvloeding beleid
12
8
5
4
7
9
Bemiddeling
46
41
52
42
55
89
Bijstaan in procedures
8
3
8
23
32
22
Doorverwijzing
50
88
48
32
34
30
Eigen onderzoek Meldpunt discriminatie
1
0
0
1
0
0
Overig
0
0
0
0
0
0
Meldingen over voorvallen in de provincie Utrecht Bij de meldingen die afkomstig zijn van de inwoners van de provincie Utrecht wordt bijgehouden hoe de melding is afgehandeld. Al deze meldingen zijn altijd door Discriminatie.nl Provincie Utrecht behandeld, terwijl de voorvallen in de provincie Utrecht ook door een andere antidiscriminatievoorziening kunnen zijn behandeld. Bij het behandelen van een melding wordt er samen met de melder gekeken naar welke acties wenselijk én haalbaar zijn. Dit hangt sterk af van het type klacht en de wensen en verwachtingen van de melder. In 1.560 gevallen is de melding enkel geregistreerd. Dat gebeurt als er geen ondersteuning geboden kan worden, omdat de melding niet onder de gelijkebehandelingswetgeving valt, de melding anoniem is gedaan (veel van de geclusterde meldingen) of men geen heeft behoefte aan een verdere behandeling van de klacht. Door het discriminatievoorval op te nemen in de registraties, komt er wel zicht op de problematiek die door burgers als discriminerend wordt ervaren. De consulenten bieden in deze gevallen vaak een luisterend oor. Aan 1.244 melders is een advies of informatie gegeven. Dat kan een vraag zijn of een discriminatie-ervaring onder de gelijkebehandelingswetgeving valt of bijvoorbeeld een advies voor eigen handelen. Een andere afhandelingsmogelijkheid is bemiddeling (89 keer).
Bij een bemiddeling wordt geprobeerd om antwoord te krijgen van de andere partij op de discriminatie-ervaring van de melder. Het beoogde doel is om partijen weer op één lijn te krijgen. Als dat niet lukt, en er is nog voldoende aanleiding om een procedure voort te zetten, kunnen wij de melder ondersteunen in procedures (22 keer). Bijvoorbeeld bij het College voor de Rechten van de Mens of de Nationale Ombudsman. Hoort een melding niet bij ons thuis, dan wordt de melder (met een warme overdracht) doorverwezen. In 2025 is dit 30 keer gebeurd.
TOELICHTING CIJFERS PROVINCIE UTRECHT 2025
13