Bijlage 1. Notitie varianten oversteek Amsterdamseweg

Bijlage 1 Notitie varianten oversteek Amsterdamseweg Aanleiding In december 2023 heeft de raad het Samenbindend Raamwerk voor bovenwijkse voorzieningen en verbindingen Langs Eem en Spoor en Soesterkwartier vastgesteld. Inleiding Om uitvoering te geven aan het raadsbesluit zijn de mogelijkheden voor een ongelijkvloerse oversteek opnieuw onderzocht. In deze memo staan de varianten die hierbij bekeken zijn. Hieruit volgt welke varianten niet verder zijn uitgewerkt en welke varianten kansrijk worden geacht en welke minder kansrijk of niet wenselijk. Een ongelijkvloerse kruising is de meest ideale oplossing gezien vanuit verkeersveiligheid en sluit aan bij het STOMP-principe van de gemeente omdat hiermee langzaam verkeer fysiek wordt gescheiden van gemotoriseerd verkeer op de Amsterdamseweg. Tegelijkertijd is het belangrijk dat bij de afweging ook alle andere belangen, zoals toegankelijkheid, bestaande gebouwen en structuren, groen, financiële haalbaarheid, ruimtelijke inpassing en sociale veiligheid, worden meegenomen. Om de uitwerking van de Verbindingen Langs Eem en Spoor voortvarend op te kunnen pakken is het belangrijk om de varianten op een rij te zetten en keuzes te maken. De locatie en mogelijkheid van een ongelijkvloerse kruising is bepalend voor het vervolg van de uitwerking van de Verbindingen Langs Eem en Spoor.

De langzaam verkeerroute die via de Puntenburgerlaan loopt, is aangewezen als hoofdroute in het Verbindingen Langs Eem en Spoor die Kop van Isselt met het Centraal Station en Soesterkwartier verbindt. Kop van Isselt wordt ontwikkeld met lage parkeernormen waarbij wordt ingezet op het STOMP-principe. Daarom moet deze route naar het station goed en veilig zijn ingericht. De keuze voor een ongelijkvloerse kruising op deze locatie heeft invloed op de inrichting van deze route. Daarnaast bepaalt de keuze voor een ongelijkvloerse kruising mede het profiel van de Amsterdamseweg. Belangrijk uitgangspunt voor de oversteekbaarheid van de Amsterdamseweg is dat bij de gelijkvloerse kruisingen een maximaal profiel ontstaat van 2x2 rijstroken met een brede (groene) middenberm. Om de levensader Amsterdamseweg te waarborgen, moet worden voorkomen dat deze in een gridlock vastloopt. Tegelijkertijd moet een veilige oversteek voor langzaam verkeer worden gerealiseerd. Locatiekeuze voor oversteek Er is gekeken waar de ongelijkvloerse oversteek het meest geschikt over de Amsterdamseweg kan plaatsvinden. Varianten bij de Industrieweg of de Brabantsestraat kennen uitdagingen en lijken niet goed inpasbaar. Voor deze twee locaties wordt voorgesteld om deze niet langer mee te nemen in de uitwerking. Hieronder staat hoe we tot deze conclusie zijn gekomen: 1

Industrieweg-Merwedestraat

Een fietstunnel of fietsbrug vraagt ruimte aan beiden zijden van de Amsterdamseweg. Een brug meer dan een tunnel, omdat er een grotere hoogte moet worden overbrugd, terwijl een fietstunnel ondieper is en doordoor kortere hellingbanen heeft. Echter kan er geen comfortabel hellingspercentage worden gerealiseerd (3,5% waar in de regel maximaal 2% wenselijk is) waardoor de fietstunnel of fietsbrug voor een deel van de fietsers minder of niet toegankelijk is. In een eerdere stafnotitie zijn de mogelijkheden rondom de inpassing van een ongelijkvloerse kruising ter hoogte van de Industrieweg al benoemd. Uit de variantenstudie van de Groengordel Oost is geconcludeerd dat bij een fietstunnel op deze locatie er een voetbalveld minder zou passen. Dit is echter niet aan de orde wanneer KVVA verplaatst wordt. Aan de kant van Kop van Isselt kunnen er echter minder vierkante meters ontwikkeld worden. Dat is in dit stadium niet meer wenselijk gezien de vorderingen in het project Kop van Isselt.

Principeschets inpassing fietstunnel Industrieweg - Brabantsestraat In deze variant wordt de Amsterdamseweg opgetild waardoor het langzame verkeer op maaiveld onder de Amsterdamseweg kan bewegen. Deze variant is onwenselijk, omdat er een letterlijke barrière wordt opgeworpen waardoor bepaalde panden niet meer direct bereikbaar zijn vanaf de Amsterdamseweg. Ook het thema sociale veiligheid staat bij deze variant onder druk, omdat er alleen maar een onoverzichtelijke onderdoorgang kan worden gerealiseerd en er verkeerstechnisch te weinig ruimte is om de fietspaden goed op elkaar aan te sluiten. Ten slotte is het ook niet meer 2

mogelijk om de Amsterdamseweg te vergroenen of om aan de ambities van de levensaders te voldoen.

Impressie ongelijkvloerse kruising ter hoogte van de Brabantsestraat Puntenburgerlaan De kruising bij de Puntenburgerlaan blijft daarmee als gewenste locatie over waar een ongelijkvloerse kruising een optie is. Dit is ook de wenselijke route die in het Samenbindend Raamwerk staat omschreven. Er zijn verschillende varianten bekeken. - Volledig verdiepte autotunnel - Fietsbrug - Variant 1A Fietstunnel Puntenburgerlaan - Variant 1B Fietstunnel Dollardstraat - Variant 2 Groene overkapping met verdiepte aanleg autoverkeer - Variant 3 Gelijkvloerse oversteek Volledig verdiepte autotunnel De Amsterdamseweg kan verlaagd aangelegd worden waardoor het overstekende fiets- en voetgangersverkeer op maaiveld kan oversteken over het tunneldak. Het verkeer dat uit Kop van Isselt/Geldersestraat komt moet dan via de nieuwe ontsluiting Kop van Isselt. De bus halteert niet tussen deze afslagen. Uit studie blijkt dat de helling die het auto- en vrachtverkeer moet nemen steil wordt. Om tijdig aan te sluiten op het kruispunt met de Industrieweg wordt het hellingspercentage dermate steil, dat het vrachtverkeer, waaronder ook nood- en hulpdiensten, uit stilstand op de helling niet meer kan vertrekken en vastloopt. Ook zijn met deze variant grote kosten gemoeid en zal de aanleg ervoor zorgen dat de Amsterdamseweg voor lange tijd gestremd is of er een omleiding gecreëerd moet worden. Dit kan 3

tot complicaties leiden voor de verkeersafwikkeling van de omgeving en binnenstad. Deze variant is dus niet mogelijk voor het doorgaande vrachtverkeer en nood- en hulpdiensten. In deze variant gaat het gemotoriseerd verkeer ondergronds, wat een positief effect heeft op de geluidssituatie. Ook voor de ecologische verbinding van de heuvelrug naar de Eem heeft het een toegevoegde waarde. Bij een autotunnel is er geen autoverkeer op maaiveld meer. Voor de Gelderseweg betekent dit dat er geen directe aansluiting op de Amsterdamseweg meer mogelijk is. Omdat het vrachtverkeer moeite heeft met de hellingen is deze variant niet verder onderzocht. Er is wel een optimalisatie van deze variant uitgewerkt en die is verderop te lezen bij variant 2, groene overkapping met verdiepte aanleg autoverkeer.

Autotunnel overzicht

4

Autotunnel impressie Fietsbrug Er wordt nader gekeken naar de invulling van de Groengordel Oost. Niet alleen zijn hier sportvelden gelegen maar is het ook een belangrijk knooppunt in de ecologische verbinding tussen de heuvelrug langs de Amsterdamseweg (Groengordel) die de oversteek moet maken naar de Eem via Kop van Isselt. Een fietsbrug heeft consequenties voor de inrichting van deze ecologisch verbinding, de ligging van de sportvelden en de parkinrichting van de Groengordel Oost. De helling van de fietsbrug is steiler dan gewenst. Het uitgangspunt is maximaal 2%, de hellingen van de fietsbrug zullen vanwege de beperkte ruimte uitkomen op 3%. De vraag is of kwetsbare groepen (zoals kinderen van 8) deze helling zullen gaan gebruiken of kort wachten op een aanwezige gelijkvloerse oversteek met verkeerslichten. Bovendien is een fietsbrug geen comfortabele maatregel, omdat het overbruggen van hoogte een zekere fysiek inspanning vraagt. Er moet bij een fietsbrug een hoogte van 4,60 meter overwonnen worden (vanwege doorrijdhoogte vrachtverkeer), bij een fietstunnel is dat 2,60 meter, hier gaan de vrachtwagens uiteraard over de fietstunnel. Deze variant heeft geen geluidbeperkende maatregelen.

5

Impressie inpassing fietsbrug

Impressie inpassing/ruimtebeslag fietsbrug Uitwerking varianten fietsoversteek Amsterdamseweg ter hoogte van de Puntenburgerlaan De volledig verdiepte autotunnel blijkt niet mogelijk en is niet verder uitgewerkt. Ook de fietsbrug is om hierboven genoemde redenen niet verder uitgewerkt. 6

De volgende varianten zijn nader uitgewerkt en ook financieel doorgerekend. - Variant 1A Fietstunnel Puntenburgerlaan - Variant 1B Fietstunnel Dollardstraat - Variant 2 Groene overkapping met verdiepte aanleg autoverkeer - Variant 3 Gelijkvloerse oversteek Variant 1 Fietstunnel Met de uitgangspunten voor een goede fietstunnel komen er 2 varianten naar voren. Variant 1A ligt in het verlengde van de Puntenburgerlaan. En variant 1B ligt in het verlengde van de Geldersestraat. In beide varianten is het noodzakelijk om de Puntenburgerlaan aan te pakken om de bereikbaarheid van Amsterdamseweg 122 te kunnen waarborgen. Dit betekent dat er bomen moeten worden gekapt. Deze varianten bieden een verkeersveilige oversteek doordat het autoverkeer wordt gescheiden van het langzaam verkeer. Echter zorgen de tunnel ervoor dat je ver na de Amsterdamseweg weer op maaiveld niveau terug keert. Bestemmingen vlak aan de overkant van de weg zijn daardoor alleen met een omweg te bereiken. In beide varianten is een gelijkvloerse oversteek mogelijk om de oversteek voor iedere gebruiker toegankelijk te maken. Omdat in beide varianten het gewenste hellingspercentage van 2% niet behaald kan worden, kan een gelijkvloerse oversteek dienen als alternatief voor voetgangers en fietsers. Naar verwachting zal de tunnel hierdoor minder intensief worden gebruikt.

In de volgende alinea worden de variant specifieke effecten benoemd en toegelicht. Variant 1A Fietstunnel Puntenburgerlaan De fietstunnel in deze variant wordt met een slinger door de Groengordel Oost geleid en sluit aan op de Nijverheidsweg-Noord. Door de grote ruimtevraag wordt de ecologische structuur van het gebied doorbroken. Voor een volwaardige ecologische verbinding is namelijk minimaal 18 meter breedte van een groenverbinding nodig. Daarnaast beperkt de aanleg van de fietstunnel ook de beschikbare ontmoetingsruimte in zowel de Groengordel Oost als Kop van Isselt. Dit betekent ook dat er geen ruimte is voor een derde voetbalveld dat nodig is voor mogelijke fusie van KVVA en Posthoorn. In deze variant moet de voetbalvereniging naar de Bokkeduinen verhuizen en zal er voor de rugbyclub een nieuwe locatie gevonden moeten worden. De andere twee voetbalvelden kunnen wel behouden blijven. Daarnaast kan Hosanna in deze variant niet op de huidige plek blijven. Deze variant voldoet niet aan het gewenste hellingspercentage van 2% dat als uitgangspunt geldt voor gemeentelijke projecten en is hiermee minder toegankelijk voor o.a. rolstoelgebruikers. In deze variant is geen doorkijk mogelijk in de tunnel, wat een negatieve invloed heeft op de sociale veiligheid. Gebruikers hebben geen zicht op wie zich in de tunnel bevindt of wat er zich binnen afspeelt.

Door ruimtegebrek en het al deels uitgewerkte stedenbouwkundig plan Kop van Isselt is het niet mogelijk om een rechte tunnel te realiseren

7

Variant 1A overzicht

Variant 1A impressie Variant 1B Fietstunnel Dollardstraat In deze variant ligt de fietstunnel in het verlengde van de Gelderstraat, waardoor de openbare ruimte van Kop van Isselt wordt doorsneden. Ook moet een kavel (zwart gestippelde kader in het 8

schetsontwerp) worden aangepast door aanleg van de fietstunnel. Verder neemt de slinger in de Groengordel Oost veel ruimte in beslag, wat de mogelijkheden voor ontmoeting en groen beperkt. Dit betekent ook dat er geen ruimte is voor een derde voetbalveld dat nodig is voor de mogelijke fusie van KVVA en Posthoorn. Ook in deze variant moet de voetbalvereniging naar de Bokkeduinen verhuizen en zal er voor de rugbyclub een nieuwe locatie gevonden moeten worden. De andere twee voetbalvelden kunnen wel behouden blijven. Zoals hiervoor benoemd, voldoet deze variant ook niet aan het gewenste hellingspercentage van 2% dat als uitgangspunt geldt voor gemeentelijke projecten en is hiermee minder toegankelijk voor o.a. rolstoelgebruikers. De route sluit aan op de Dollardstraat en niet op de fietsroute die is vastgesteld in het Samenbindend Raamwerk. Het is daarmee een onlogische route omdat deze niet aansluit op het bestaande fietsnetwerk. De route dreigt daardoor suboptimaal te zijn, met name in de Groengordel Oost. De kans dat gebruikers hierdoor zelf routes gaan kiezen die ongewenst en minder veilig zijn is hier groter. Ook deze variant is niet compleet sociaal veilig, echter wel beter dan variant 1A. Het zicht in de tunnel vanaf de Dollardstraat kan worden verbeterd door in de bocht de grond naast de tunnel af te graven.

Hierdoor is er ook meer ruimte voor afwatering en is deze variant beter bestand tegen grote weersveranderingen.

Variant 1B overzicht

9

Variant 1B impressie

10

Variant 2 Groene overkapping met verdiepte aanleg autoverkeer Deze variant, een groene overkapping met verdiepte aanleg autoverkeer, heeft de grootste ruimtelijke, technische en financiële impact. Het heeft een positieve impact op de ecologische structuur. Het biedt extra ruimte voor groen en ontmoeten in het gebied en legt een directe verbinding tussen het Soesterkwartier en Kop van Isselt. Verplaatsing van KVVA maakt het mogelijk om deze extra ruimte voor een groene parkinrichting en ecologische verbinding optimaal te benutten. Technisch gezien kan het meest oostelijk gelegen sportveld behouden blijven, echter kan dit als onwenselijk gezien worden in relatie tot extra ruimte voor groen en ontmoeten. Het maaiveld moet ter plaatse van het tunneldak met ongeveer 1,5 meter worden opgehoogd. Dit heeft geen negatieve invloed op de zichtlijnen. Er blijft een goede doorkijk in het gebied mogelijk en deze variant is hiermee naast toegankelijk ook sociaal veilig. Bovendien kan de ophoging een meerwaarde vormen voor de inrichting van het park. Deze variant heeft daarnaast mogelijk consequenties voor de plannen van de Amsterdamseweg 122. Voor dit project is de kader stellende notitie vastgesteld en wordt gewerkt aan een uitwerkingsvoorstel. Maar kan ook kansen bieden door het vergroenen van de omgeving.

Door het behouden van de ventweg is de Amsterdamseweg 122 goed te ontsluiten vanaf de Amsterdamseweg. Ook vraagt het een aanpassing in de verdere stedenbouwkundige uitwerking van Kop van Isselt. De verkavelingsopzet en de openbare ruimte hoeft niet te worden te worden aangepast maar de hoogtemaatvoering verandert. Daardoor moeten gebouwen en openbare ruimte slimmer worden ontworpen, wat licht kostenverhogend kan werken. Er is minder zichtbaarheid van de bedrijven vanaf de Amsterdamseweg, de auto's die de tunnel inrijden (inclusief hellingbanen) hebben geen zicht op de plinten van de bedrijven in dat deel van Kop van Isselt. Hoewel de bereikbaarheid niet wordt aangetast is de zichtbaarheid van de voorgevel ook een vorm van reclame voor de bedrijven. In deze variant geniet het Soesterkwartier en Kop van Isselt van minder verkeersgeluid van de Amsterdamseweg. Tegelijkertijd zal het verkeersgeluid bij de tunnelmonden hoger zijn. De variant heeft impact op de bestaande bomenstructuur langs de weg, een deel hiervan zal moeten verdwijnen. Daarnaast zal de huidige middenberm in de wegdelen buiten de tunnel moeten verdwijnen, waardoor de Amsterdamseweg over een grotere lengte verhard en minder groen wordt. Hoewel de variant het autoverkeer en het langzaam verkeer scheidt en het beste aansluit op het STOMP-principe, is de variant een ingrijpende en permanente maatregel.

Als het autoverkeer in de toekomst afneemt, biedt het 2x2-profiel de ruimte om van één van de twee rijstroken een vrij liggende busbaan te maken. Er is echter geen haltering voor de bussen mogelijk in de tunnel en langs de hellingen. Daarnaast kan er in deze variant geen autoverkeer meer worden afgewikkeld van de Geldersestraat naar de Amsterdamseweg. Hierdoor zal er meer verkeer via de nieuwe ontsluiting Kop van Isselt (NOKVI) moeten worden afgewikkeld. En zal er meer verkeer via de Kleine Koppel gaan. Naast de aanzienlijke investeringskosten van deze variant kent het ook een langere bouwtijd van één tot twee jaar. Bovendien is tijdens de uitvoering een tijdelijke verkeerssituatie noodzakelijk die nog niet goed uitgewerkt kan worden omdat de omgeving ten tijde van de uitvoering niet helemaal overzichtelijk is. Er is een grote waarschijnlijkheid dat de Amsterdamseweg voor een groot deel van deze periode geheel afgesloten zal moeten worden. Dit heeft een aanzienlijke impact op de verkeersdoorstroming in de stad.

11

Variant 2 overzicht

Variant 2 impressie

12

Variant 2 impressie

Variant 2 overzicht hoogtematen en verloop maaiveld

13

Variant 3 Gelijkvloerse oversteek De variant met de gelijkvloerse oversteek is zowel ruimtelijk als financieel en technisch het minst ingrijpend. De oversteek kan voor langzaam verkeer veilig worden gemaakt en daarmee kan worden voldaan aan het STOMP principe. Door afstemming van de VRI kan het gemotoriseerd verkeer doorstroming vinden met nagenoeg geen wachttijd bij de oversteek. Ook door de middenberm te verbreden is de opstelmogelijkheid voor groepen fietsers gemakkelijker en kan tussen de rijbanen van de Amsterdamseweg extra vergroening worden aangebracht. Ruimtelijk is deze variant goed inpasbaar en is flexibel en toekomstbestendig binnen de verdere ontwikkelingen van de Amsterdamseweg. Daarnaast is de variant goed inpasbaar binnen de huidige plannen van Kop van Isselt en kunnen de bestaande functies blijven.

Variant 3 overzicht

14

Variant 3 impressie Kostenraming varianten

Financiën De gelijkvloerse oversteek (variant 3 € 1.236.000) maakt onderdeel uit van het Samenbindend Raamwerk, zoals vastgesteld door de raad. Voor deze variant is financiële dekking opgenomen in de begroting via de RISA. Als de raad met deze peiling een voorkeur uitspreekt voor een andere variant, zal deze variant eerst nader moeten worden uitgewerkt. Hiervoor is geen dekking. Toelichting op bovenstaande varianten in relatie tot de inrichting van de Groengordel Oost 15

Op het moment zijn er veel maatschappelijke functies binnen de Groengordel Oost. KVVA heeft uitgesproken te willen fuseren met de Posthoorn, maar ook los van een mogelijke fusie een derde voetbalveld nodig te hebben om de verwachte groei van de vereniging op te vangen. De beide fietstunnels hebben een dermate ruimtebeslag voor de Groengordel Oost dat een volwaardig derde voetbalveld er niet kan komen. Bij de gelijkvloerse oversteek kan een volwaardig derde voetbalveld wel ingepast worden, maar ook in deze situatie geldt dat drie voetbalvelden in de groengordel veel ruimte innemen ten koste van ecologie en ruimte voor ontmoeten/recreëren. Bij de groene overkapping is het technisch mogelijk om een volwaardig derde voetbalveld aan te leggen. Echter speelt de vraag bij het college of de forse investering om een groene overkapping te realiseren zonder extra ruimte te creëren voor een groene parkinrichting en ecologische verbinding wenselijk is. Om die extra ruimte te creëren is het verplaatsen van KVVA uit de Groengordel Oost een logische vervolgstap. KVVA heeft uitgesproken graag in de Groengordel Oost te willen blijven maar vooral duidelijkheid te willen over de toekomstige invulling. De keuze voor een variant heeft gevolgen voor het derde sportveld in de Groengordel Oost en de positie van KVVA.

Conclusie Locatie De locaties Industrieweg en Brabantsestraat als oversteek locatie worden niet als wenselijk gezien vanwege het niet aansluiten op de logische fietsroute van het station naar de Kop van Isselt. Autotunnel en fietsbrug De autotunnel kan niet vanwege benodigde hellingspercentages voor het vrachtverkeer in de tunnel. Bij de fietsbrug moet meer hoogte overwonnen worden (4,60 meter) en zorgt voor hele lange hellingen die ver in de omgeving uitkomen. Ook is het een groot zichtbaar object in de openbare ruimte. Variant 1 Bij beide fietstunnels is het niet mogelijk om door de tunnel heen te kijken. Dit heeft een negatief effect op de sociale veiligheid. Bij de Brouwerstunnel is in het verleden een aanpassing gedaan vanwege deze reden. Ook zorgen de hellingen die ontgraven moeten worden in de Groengordel Oost en de Kop van Isselt ervoor dat de ecologische verbinding en een goede parkinrichting (recreatie) bemoeilijkt worden. Tot slot voldoen de beide fietstunnels niet aan de eisen die de gemeente Amersfoort stelt aan hellingspercentages. Variant 2 De groene overkapping met verdiepte aanleg autoverkeer (autotunnel in de tabel bij financiën) vraagt een forse investering maar lijkt technisch inpasbaar in de omgeving.

Daarbij geldt wel dat bij het aanleggen van een derde volwaardig voetbalveld in deze variant, niet kan worden voldaan aan de ambitie om een groene park inrichting van de Groengordel Oost en de ecologische verbinding met de Eem en de Eemvallei te realiseren. Variant 3 De gelijkvloerse oversteek is goed mogelijk en kan veilig uitgevoerd worden maar zorgt niet voor een ongelijkvloerse oversteek wat nadrukkelijk het verzoek was om te onderzoeken. 16

17