Programmabegroting 2027-2030 Gemeente Ameland
Tekst van het document
Afgelopen voorjaar is advies gegeven door de ROB om de specifieke compensatie die de Waddengemeenten nu krijgen voor hun dure fysieke bereikbaarheid, af te schaffen. Het ROB adviseert dit niet per 2027, maar op een later moment in samenhang met andere wijzigingsvoorstellen. Het gaat voor de gemeente Ameland om ruim € 1.000.000, dus de nadelige financiële gevolgen zijn aanzienlijk. Daarom nemen we dit mee in de risicotabel. De gemeente Ameland is afhankelijk van door het Rijk vastgestelde wet- en regelgeving. Als bijvoorbeeld besloten wordt tot huurbevriezing of huurverlaging, heeft dit nadelige financiële gevolgen voor de huuropbrengsten van het Gemeentelijk Woningbedrijf. Daarnaast kunnen door het Rijk wettelijke taken worden opgelegd aan de gemeente waar geen financiële middelen tegenover staan. Een voorbeeld hiervan is de Wet open overheid. Op basis van de Woo komen aanvragen incidentgedreven bij de gemeente binnen, waardoor plots veel ambtelijke capaciteit nodig kan zijn voor dossiervorming. Dit kan leiden tot extra inhuur ter ondersteuning. Meerjaren onderhoudsplannen Het beleid van de gemeente Ameland voor het onderhoud van kapitaalgoederen is opgenomen in een aantal plannen die door de raad of het college zijn vastgesteld. Zie hiervoor Paragraaf 4 Onderhoud kapitaalgoederen. Het gaat hier onder andere om gemeentelijke gebouwen, wegen, havens en riolering.
De kosten voor vervanging en onderhoud zijn gebaseerd op inspecties en reële schattingen. Er bestaat een kans dat hier een foutieve inschatting voorkomt van de technische levensduur door onverwacht grote constructieve of technische gebreken. Daarnaast houdt een dergelijk vastgesteld beheersplan in zekere mate rekening met inflatie, maar door marktontwikkelingen of andere externe ontwikkelingen kan een hyperinflatie zorgen voor snel stijgende bouw- en onderhoudskosten. Aangezien er voor onderhoudskosten van kapitaalgoederen geen keuze bestaat om deze werkzaamheden niet uit te voeren, nemen we dit op als een risico. Programmabegroting 2027-2030 76 Onvoorzien onverzekerde schades De gemeente heeft diverse verzekeringen afgesloten om financiële gevolgen van schades en aansprakelijkheid te kunnen beperken. Volledige dekking van alle mogelijke risico’s is echter onmogelijk. Er blijft altijd restrisico over, door bijvoorbeeld polisuitsluitingen, niet- verzekerbare gebeurtenissen of aansprakelijkheidsclaims die buiten de polisvoorwaarden vallen en ook vanwege een deel eigen risico (keuze). Deze risico’s zijn op voorhand moeilijk te kwantificeren, maar zouden hoge financiële gevolgen kunnen hebben.
Toenemende uitvoeringslasten en taakverschuivingen Het verschuiven van verantwoordelijkheden van bijvoorbeeld de Rijksoverheid, uitvoeringsorganisaties of marktpartijen kan voor de gemeente Ameland leiden tot een aanzienlijke toename van uitvoeringslasten. Het gaat hier bijvoorbeeld om situaties waarin externe partijen werkzaamheden beëindigen of beperken of marktpartijen die zich terugtrekken, waardoor gemeenten worden geacht of zichzelf gedwongen achten aanvullende taken op zich te nemen. Dit kan leiden tot hogere personele inzet, extra kosten en druk op de kwaliteit en continuïteit voor de organisatie. Open einde regelingen Sociaal Domein Kosten voor individuele trajecten in het sociaal domein kunnen jaarlijks sterk verschillen. Het gaat hier om open einde regelingen, dus de kosten die hiermee gemoeid zijn, los van preventieve maatregelen, zijn niet te beïnvloeden. Met name een intensief zorgtraject voor jeugdzorg of een grote woningaanpassing (wmo) kan hoge kosten met zich meebrengen. Omdat deze grote aanvragen niet geregeld voorkomen, wordt hier niet standaard rekening mee gehouden in de begroting. Daarom vormen deze ‘open einde regelingen’ in het Sociaal domein een financieel risico voor de organisatie. Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (SVn) Via de SVn worden zowel Startersleningen als Stimuleringsleningen (duurzaamheid en wmo) verstrekt.
In totaal staat bij de SVN een bedrag uit van € 2.400.000. Er bestaat een risico dat uiteindelijke leningnemers niet meer aan hun betalingsverplichtingen kunnen voldoen. Hoewel SVn hier beheerprocedures voor heeft ingericht, bestaat er voor de gemeente hierbij een kans dat het uitgezette kapitaal niet volledig wordt terugontvangen Garantstelling Energiepark Ballumerbocht B.V. In 2024 is het besluit genomen dat Wetterskip Fryslân en Gemeente Ameland zich gezamenlijk garant stellen voor een door het Energiepark Ballumerbocht B.V. aangetrokken geldlening. Wanneer het Energiepark Ballumerbocht B.V. zijn betalingsverplichtingen niet meer kan voldoen, loopt de gemeente risico dat er aanspraak wordt gemaakt op deze garantstelling. Overige risico’s Voor aansprakelijkheid, brandschade en dergelijke zijn verzekeringen afgesloten, die bovendien recent opnieuw zijn beoordeeld en aanbesteed. Financiële risico’s bij verbonden partijen zijn overzichtelijk, door onder meer de uitgebreide rol van deelnemende gemeenten in het proces van goedkeuring begrotingen en jaarrekeningen. Grondexploitaties worden financieel verwerkt in begroting en jaarrekening, overeenkomstig de notitie grondbeleid van de Commissie BBV. Alle verliezen van de verliesgevende exploitaties zijn verwerkt in de jaarrekeningen tot en met 2025.
Operationele risico’s worden verder beperkt door interne controlesystemen, budgethouderschap en in voorkomende gevallen door bij grotere projecten externe deskundigheid in te huren. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft weer in hoeverre de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende is om de geïnventariseerde risico’s te kunnen afdekken. Weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit van € 2,5 miljoen euro geeft hiermee een ratiowaarde van 1,76. De conclusie is dat de Algemene reserve, als financiële buffer voor eenmalige onverwachte gebeurtenissen, van ruim voldoende omvang is. Daarbij lijkt gemeente Ameland, door de ingeschatte structurele weerstandscapaciteit, ook zeer wel in staat om structurele tegenvallers op te vangen zonder dat de continuïteit van de organisatie in gevaar komt. Kengetallen Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de exploitatie en / of de balans. Ze helpen bij de beoordeling van de financiële positie van gemeente Ameland. In het Besluit begroting en verantwoording is hiervoor een standaard set van financiële kengetallen voorgeschreven.
De uitkomsten hiervan voor gemeente Ameland zijn de volgende: Kengetallen gemeente Ameland Jaarrekening | Prognose | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting v v v v v v v v v 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | 81,7% | 119,8% | 125,8% | 140,9% | 148,4% | 178,8% Gecorrigeerde netto schuldquote | 78,5% | 114,5% | 120,9% | 136,1% | 143,9% | 174,4% Solvabiliteit | 24,7% | 25,2% | 25,9% | 25,7% | 23,4% | 19,7% Grondexploitatie | 1,1% | 0,6% | 0,6% | 0,3% | 0,3% | 0,3% Structurele exploitatieruimte | 10,8% | 1,5% | 4,0% | -0,5% | -1,6% | -4,3% Belastingcapaciteit | 62,7% | 60,1% | 60,7% | 60,7% | 60,7% | 60,7% In het "Gemeentelijk financieel toezichtkader" van de gezamenlijke provincies zijn voor de financiële kengetallen de in onderstaande tabel genoemde signaleringswaarden opgenomen die door de provinciaal toezichthouder gebruikt wordt voor het inzicht in de financiële situatie en risicopositie van de gemeente.
77 | Programmabegroting 2027-2030 Beoordelingskader kengetallen minst | neutraal | meest risicovol | risicovol | v v v v v | v v v v v | v v Netto schuldquote | < 90% | 90 - 130% | > 130% Gecorrigeerde netto schuldquote | < 90% | 90 - 130% | > 130% Solvabiliteit | > 50% | 20 - 50% | < 20% Grondexploitatie | < 20% | 20 - 35% | > 35% Structurele exploitatieruimte | > 0% | 0% | < 0% Belastingcapaciteit | < 95% | 95 - 105% | > 105% Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Uit de tabel met gemeentelijke kengetallen blijkt dat de schuldquote toeneemt van 81,7% in 2025 naar zo’n 178,8% in de jaren vanaf 2030. In de jaren 2027 tot en met 2030 is voor een bedrag van € 25,4 miljoen aan investeringen begroot, waarvan € 13 miljoen (als stelpost) voor het onderdeel accommodatiebeleid. Hoewel de financiering hiervan vooral mogelijk is met beschikbare eigen middelen, verandert hierdoor wel de verhouding voor deze schuldquote. Gecorrigeerde netto schuldquote In essentie geldt hiervoor dezelfde redenering als voor de ‘gewone’ netto schuldquote.
Er is alleen in de berekening gecorrigeerd voor verstrekte hypothecaire geldleningen, startersleningen en stimuleringsleningen; qua uitkomsten is het verschil echter niet zo groot. Solvabiliteit Onder de solvabiliteitsratio verstaan we het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. De ratio blijkt in de begrotingsperiode als ‘neutraal’ te kunnen worden gekwalificeerd. Grondexploitatie Grondexploitaties kunnen een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. De boekwaarden van grondposities zijn belangrijk omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij verkoop. Het kengetal voor grondexploitatie is zeer laag te noemen. Omdat in de afgelopen jaren bovendien al de nodige verliezen zijn ‘genomen‘, is het niet de verwachting dat gemeente Ameland nog met forse tegenvallers op grondexploitaties wordt geconfronteerd. Structurele exploitatieruimte Bij de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele baten en lasten. Bij incidentele baten of lasten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende één jaar, of enkele jaren voordoen. Voorbeelden van structurele baten zijn de Algemene uitkering en belastinginkomsten.
Structurele lasten zijn bijvoorbeeld personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. 78 | Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 79 Het onderscheid tussen structureel en incidenteel moet conform het BBV in de begroting en de jaarstukken worden onderbouwd. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting waarbij deze in evenwicht zijn, of waarbij de structurele lasten hoger zijn dan de baten. Het kengetal voor structurele exploitatieruimte blijkt in de begrotingsperiode in het jaar 2030 zeer risicovol. In dit jaar zijn grote investeringen opgenomen, zodat deze in de meerjarenraming in beeld zijn. Het lijkt zeer waarschijnlijk dat een gedeelte van deze investeringen verder de toekomst in worden geschoven, het geeft wellicht een wat vertekend beeld. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit laat zien hoe de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden zich verhouden tot het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen, wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing). Uit het kengetal blijkt dat gemeente Ameland met zijn woonlasten onder het landelijk gemiddelde zit.
Overall beoordeling kengetalen Uit bovenstaande beschrijving blijkt dat gemeente Ameland voor de netto schuldquote in de jaren 2028 t/m 2030 en voor de structurele exploitatieruimte in het jaar 2030 in de categorie ‘meest risicovol’ valt. Alle overige kengetallen vallen in de categorieën ‘minst risicovol’, of ‘neutraal’. Het belangrijkste uitgangspunt voor de gemeente Ameland is echter niet de wens om ‘mooie kengetallen’ te realiseren, maar artikel 189, lid 2 van de Gemeentewet, waarin is aangegeven dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is, dan wel op lange termijn in evenwicht dient te zijn. Bij de realisatie van jaarlijkse begrotingsdocumenten is daarvan tot dusver altijd sprake geweest. Programmabegroting 2027-2030 80 Paragraaf 3 Grondbeleid Algemeen Onder grondbeleid verstaan we het gehele instrumentarium dat de gemeente Ameland ter beschikking staat om ruimtelijke, recreatieve, economische en maatschappelijke doelstellingen te realiseren waarvoor grondposities van belang zijn. Het grondbeleid heeft dan ook invloed op en samenhang met doelstellingen van diverse programma’s. Hierbij valt te denken aan activiteiten als: • Woningbouw; • Bedrijfsverplaatsing; • Dorpsvernieuwing en reconstructieplannen; • Het aanleggen of aanpassen van infrastructurele voorzieningen; • De realisatie van recreatieve of culturele voorzieningen.
Gemeente Ameland heeft geen apart grondbedrijf. Uitvoering van het grondbeleid gebeurt door de gemeentelijke organisatie en binnen de financiële exploitatie van de gemeente als geheel. Gemeente Ameland geeft de voorkeur aan het voeren van een actief grondbeleid. Dat wil zeggen dat de gemeente, waar dat mogelijk of noodzakelijk wordt geacht, voor eigen rekening en risico grond aankoopt, deze grond eventueel bouwrijp maakt en vervolgens (tegen kostprijs) verkoopt, of inbrengt om andere programma’s te realiseren. Situatie gemeente Ameland Gemeente Ameland heeft meer dan 310 hectare grond in bezit. Hiervan is een groot gedeelte bestemd, dan wel in gebruik voor wegen (181 ha.), landerijen (80 ha.) en als onderdeel van gemeentelijke gebouwen. Zo’n 45 á 50 hectare wordt momenteel verpacht. Wanneer de gelegenheid zich voordoet, wordt beoordeeld in hoeverre verkoop van grond een alternatief is voor het langdurig verpachten van grond. Daarbij zijn in voorgaande jaren ook actief grondposities aangekocht, met als doel de realisatie van woningbouw en dit wordt overwogen voor bedrijfsgrond. Voor diverse locaties heeft de gemeenteraad grondexploitatiecomplexen en bijbehorende grondprijzen vastgesteld.
Vanaf 2020 is gestart met het bouwrijp maken van diverse locaties in alle vier de dorpen op Ameland (wegen, riolering, grondwerk) en met de noodzakelijke procedures om daadwerkelijk tot gronduitgifte en de bouw van woningen te kunnen komen. In de jaren daarna zijn tientallen bouwkavels verkocht aan particulieren en ruim 40 kavels overgedragen aan het Gemeentelijk Woningbedrijf Ameland, voor de bouw van gemeentelijke huurwoningen. In november 2024 is besloten tot de aankoop van een perceel grond aan De Stringen in Ballum. De raad heeft hiervoor een grondexploitatie vastgesteld en besloten het begrote verlies te dekken via een onttrekking aan de Reserve projecten. De feitelijke aankoop heeft begin 2025 plaatsgevonden. Actuele grondposities voor woningbouw De volgende grondexploitaties worden in 2027 gevoerd: Administratieve balans grondexploitatie begroting 2027 Naam | 01/01/2027 | Mutatie | 31/12/2027 | Toelichting | v v v v v v v v v v v v | v v v | v v v v v v v | v v v v v v v v Binnendieken Nes | -102.480 | 128.863 | 26.383 Uit te geven 885 m2 Trapweg Hollum | 1.091.346 | 16.370 | 1.107.716 Uit te geven 1.440 m2 De Stringen Noord | 529.173 | -165.592 | 363.582 Uit te geven 2.055 m2 1.518.039 | -20.359 | 1.497.681 De mutaties per complex betreffen vooral de kosten van bouwrijp en woonrijp maken en rentetoerekening, verminderd met eventuele verkoopopbrengsten.
Het bruto beschikbare aantal m2 per locatie kent het volgende verloop: Mutatie m2 Naam | 01/01/2027 | Mutatie | 31/12/2027 | v | v | v | v | v | v | v Binnendieken Nes | 885 | 0 | 885 Trapweg Hollum | 1.440 | 0 | 1.440 De Stringen Noord | 2.055 | -975 | 1.080 4.380 | -975 | 3.405 Financiële gevolgen grondexploitaties Sommige grondexploitaties worden afgesloten met een positief eindresultaat, andere met een verlies. De verwachte resultaten van de complexen in uitvoering zijn de volgende: Resultaten per complex Naam | Winst | Verlies | v | v | v | v | v | v | v | v | v | v | v Binnendieken Nes | 42.169 Kwekerij Nes | -55.710 Smitteweg Ballum | 357.046 Trapweg Hollum | -985.652 De Stringen Noord | -293.424 399.215 | -1.334.786 81 | Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 82 Voor de verliesgevende exploitaties wordt een totaalverlies verwacht van € 1.334.786. De verliezen voor Kwekerij Nes, Trapweg Hollum en de Stringen Noord in Ballum zijn al volledig verwerkt in de jaarrekeningen tot en met 2025. Voor Binnendieken Nes en Smitteweg Ballum worden positieve resultaten verwacht van respectievelijk € 42.169 en € 357.046. Voor de exploitatie van Smitteweg geldt de opmerking dat in de jaarrekeningen van voorgaande jaren al een bedrag van € 222.239 aan winst is verantwoord, in verband met gerealiseerde verkopen.
De resterende verwachte winst van € 176.976 voor beide complexen samen leidt tot een voordeel in de jaarrekening van het betreffende jaar van realisatie. Overige grondposities Gemeente Ameland heeft in 2020 een kleine 11.000 m2 grond aangekocht aan de Hoge Eggenweg in Nes. Voor deze locatie is nog geen grondexploitatie vastgesteld, dus de grond is opgenomen onder de materiële vaste activa (in plaats van onder de voorraden bouwgrond in exploitatie). In samenhang met het nieuwbouwproject “Ambla” is bovendien de locatie van de ‘oude Stelp’ aangekocht; ook hiervoor is nog geen grondexploitatie vastgesteld. Paragraaf 4 Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Ameland is een waddengemeente waar het goed wonen, werken en recreëren is. Gemeente Ameland wil deze bijzondere leefomgeving in stand houden en de kwaliteit van het voorzieningenniveau op het eiland op peil houden. Deze kwaliteit is grotendeels afhankelijk van de kwaliteit en het onderhoudsniveau van gemeentelijke kapitaalgoederen, zoals wegen, havens, gebouwen, riolering, openbaar groen en verlichting. Een goede kwaliteit van deze kapitaalgoederen sluit bovendien incidenten (schades, klachten) en de eventueel hieruit voortvloeiende aansprakelijkstelling van gemeente Ameland grotendeels uit.
Beheerplannen Het beleid van de gemeente Ameland voor het onderhoud van kapitaalgoederen is opgenomen in een aantal plannen die door de raad zijn vastgesteld: • | Groenbeleidsplan ‘Ruimte voor waardevol groen’ (2022) • | Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP Ameland, periode 2020 - 2025). Het huidige Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) is met één jaar verlengd, omdat de actualisatie van het nieuwe GRP meer tijd vergt; • | Beheerplan Wegen (periode 2024 – 2033); • | Beheer- en onderhoudsplan Havens (periode 2024-2029); Voor sportvelden, gemeentelijke gebouwen en het woningbedrijf zijn meerjaren-onderhoudsplannen opgesteld, deze worden door het college vastgesteld. Doorrekeningen en financiële consequenties van de diverse onderhoudsplannen worden in de jaarlijkse begroting (en meerjarenraming) verwerkt. Jaarlijks worden de onderhoudsplannen geëvalueerd en geactualiseerd, zodat ook de voortgang kan worden gemonitord (zowel operationeel als financieel). Voor een aantal onderhoudstaken, zoals recreatieve voorzieningen (inclusief strandovergangen), groenvoorziening, bebording en verlichting, is geen meerjarenonderhoudsplan opgesteld. Wel zijn de vervangingsinvesteringen voor deze onderdelen in beeld gebracht en begroot, en worden de bijbehorende cyclische onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd door de buitendienst.
Deze werkzaamheden maken deel uit van het vaste takenpakket van de buitendienst. Jaarlijks vindt een operationele evaluatie plaats om de onderhoudsstatus en de benodigde inzet goed in beeld te houden. Gemeentelijk Rioleringsplan De gemeente heeft de wettelijke en maatschappelijke verantwoordelijkheid om de riolering op een efficiënte en duurzame manier te beheren (GRP 2020/2025). Dit vereist niet alleen regelmatig onderhoud, maar ook tijdige investeringen en vernieuwingen om de riolering toekomstbestendig te houden. Het huidige Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) is met één jaar verlengd, omdat de actualisatie van het nieuwe GRP (PWA: Programma Water en Riolering) meer tijd vergt. Doel Het doel van rioleringszorg is om het rioleringssysteem op een efficiënte, duurzame en veilige manier te beheren, zodat het voldoet aan de behoeften van de samenleving en tegelijkertijd de negatieve impact op het milieu wordt geminimaliseerd. 83 | Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 84 Norm Het onderhoud van de gemeentelijke riolering moet voldoen aan verschillende normen en richtlijnen die gericht zijn op het waarborgen van de functionaliteit, veiligheid en milieuvriendelijkheid van het rioolsysteem.
De belangrijkste normen en richtlijnen voor het onderhoud van gemeentelijke riolering in Nederland zijn onder andere de Waterwet, het Besluit lozen buiten inrichtingen en diverse NEN- normen (NEN 3398 en NEN 3399). Huidige situatie Het huidige Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) is met één jaar verlengd, omdat de actualisatie van het nieuwe GRP meer tijd vergt. Vooruitlopend op het nieuwe GRP wordt het noodzakelijk onderhoud uitgevoerd dat voortkomt uit de inspecties (2022), zodat blijvend aan de geldende kwaliteitsnormen wordt voldaan. Begroting 2027 In het huidige GRP wordt uitgegaan van de volgende financiële uitgangspunten: - Vervanging vrijvervalriool, € 100.000 per jaar; - Vervanging persleidingen, € 200.000 per jaar; - Afkoppelmaatregelen, € 100.000 per jaar; - Dagelijkse onderhoudswerkzaamheden, € 125.000 per jaar. Het jaarlijkse bedrag van € 125.000 voor dagelijkse onderhoudswerkzaamheden is opgenomen in de meerjarenbegroting. Vervanging van delen van het rioolstelsel, afkoppelwerkzaamheden en dergelijke zijn niet begroot, maar hierover vindt op basis van een jaarplan specifieke besluitvorming plaats zoals het rioleringsproject Hollum zuid. Hierbij is meestal sprake is van een samenhang met maatregelen op het gebied van wegenonderhoud. De financiële gevolgen van het jaarplan worden aan de raad voorgelegd via een begrotingswijziging.
Omdat voor de activiteit ‘Riolering’ wordt gewerkt met een egalisatievoorziening, worden ‘meerkosten’ onttrokken aan deze voorziening en is het effect op de begroting neutraal. Beheerplan Wegen De functie van het wegennet is het verkeer veilig, vlot en comfortabel te verwerken. Het is de taak van de overheid ervoor te zorgen dat dit wegennet zijn functie blijvend kan vervullen. De gemeente Ameland heeft 200 kilometer aan wegen, fietspaden, wandelpaden. In het Beheerplan Wegen 2024-2033 is vastgelegd op welke wijze dit plaatsvindt en welk kwaliteitsniveau daarbij wordt gehanteerd. Het beheerplan wegen beperkt zich in dit plan niet tot de rijbaan, een kruispunt of rotonde, ook fiets- en voetpaden, pleinen of parkeerplaatsen horen bij het wegbeheer. Doel Het zorgen voor veilige, goed onderhouden en toegankelijke wegen voor alle gebruikers op basis van aanvaardbare maatschappelijke lasten en adequaat kwaliteitsniveau volgens het beheerplan wegen d.d. 16-09-2024. Norm De wegen worden onderhouden conform het kwaliteitsniveau A voor hoofdwegen, wegen in verblijfsgebied en fietspaden en kwaliteitsniveau B voor de overige wegen (volgens CROW- richtlijnen). Huidige Situatie (op basis inspectie 2022) 76% voldoet aan kwaliteitsniveau A/B, 16,4% kwaliteitsniveau C en 7,6% kwaliteitsniveau D. Programmabegroting 2027-2030 85 Begroting 2027 Volgt uit jaarplan 2027, dat in voorbereiding is.
Om die reden worden de gemiddelde onderhoudskosten in die planperiode € 1.360.000 per jaar volgens het Beheerplan Wegen 2024-2033 begroot. Beheerplan Havens Er is een beheerplan opgesteld voor de gemeentelijke havens; jachthaven Nes, veerdam Nes en losstoep Ballumerbocht. De lasten zijn in deze begroting verwerkt. Financieel gezien wordt dezelfde systematiek gehanteerd als voor wegbeheer. Doel Het beheerplan havens heeft als doel om het beheer en onderhoud van de havens op een geordende, duurzame en veilige manier te organiseren. Dit plan richt zich niet alleen op het dagelijkse functioneren van de havens, maar ook op de lange termijn. Het zorgt ervoor dat de haven infrastructuur effectief en efficiënt blijft functioneren, rekening houdend met zowel operationele als milieutechnische aspecten. Norm Voor de havens wordt kwaliteitsniveau B (basis/voldoende) volgens CROW-publicatie 228 aangehouden met een verval naar kwaliteitsniveau C (matig). Huidige situatie Jachthaven Nes: Basis Veerdam Nes: Basis Losstoep Ballumerbocht: Slecht. Er wordt aan de gemeenteraad een besluit voorgelegd over de toekomst van de Loswal. Hierbij ligt de keuze tussen het realiseren van een geheel nieuwe Loswal óf het enkel herstellen van de bestaande kade, waarbij de functie van de Loswal vervalt. Deze keuze kan afhankelijk zijn van de uitkomsten van het MIRT onderzoek.
Om die reden is nog niet een datum aan te geven wanneer het aan de raad wordt voorgelegd. Begroting 2027 Volgens het Beheerplan Havens bedragen de gemiddelde onderhoudskosten voor de periode 2024-2033 € 193.800 per jaar. Dit bedrag wordt dan ook jaarlijks toegevoegd aan het Onderhoudsfonds havens. De werkelijke onderhoudskosten in enig jaar komen ten laste van die reserves. Voor 2027 zijn deze begroot op € 281.548, maar de te verrichten werkzaamheden worden anders dan verwacht. Uit de recent uitgevoerde inspectie van de damwand is gebleken dat aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn om de technische staat en resterende levensduur van de constructie op peil te houden. Uit de inspectieresultaten blijkt dat het noodzakelijk is om anodes te plaatsen. Deze anodes beschermen de damwand tegen verdere corrosie en dragen daarmee bij aan het verlengen van de levensduur van de constructie. Door tijdig in deze maatregel te investeren, kan verdere aantasting van de damwand worden beperkt en kan groot en kostbaar herstel op termijn worden voorkomen. Ook zullen er nog enkele werkzaamheden bij de toegangsweg moeten worden uitgevoerd. Op dit moment is nog niet precies duidelijk welke kosten hiermee gemoeid gaan. Programmabegroting 2027-2030 86 Meerjarenonderhoudsplan Sportvelden Binnen de gemeente Ameland zijn de volgende buitensportaccommodaties aanwezig.
- twee natuurgras voetbalvelden Hollum - 2 natuurgras voetbal trainingsvelden Nes - 1 oefenveld voetbal Nes - één kunstgrasvoetbalveld Nes - twee gravelbanen tennis Nes (1 x twee banen) - hardcour banen tennis Hollum - Paardenbak Nes-Buren (1800 m2) - Paardenbak Hollum-Ballum (1800 m2) Doel Het doel van het onderhoud van sportvelden, tennisbanen en paardenbakken, is om de optimale functionaliteit en veiligheid van het terrein te waarborgen, zodat het geschikt blijft voor de beoogde sportieve activiteiten. Dit omvat het behouden van de kwaliteit van het speeloppervlak, het voorkomen van schade door intensief gebruik of weersomstandigheden, en het zorgen voor een duurzaam beheer van het terrein, waarbij zowel de milieu-impact als de langdurige bruikbaarheid worden geoptimaliseerd. Norm De verschillende accommodaties worden volgens de factoren vlakheid, ontwateringstoestand, samenstelling toplaag, verdichting en vervuiling beoordeeld. De input van de beoordeling geeft een totaalscore van goed matig of slecht. Huidige situatie Alle buitensportaccommodaties verkeren in goede staat, met uitzondering van de tennisbaan in Nes. De tennisbaan in Nes vertoont vervuiling op het speeloppervlak, wat de bespeelbaarheid beïnvloedt. Met de vereniging is afgesproken dat de baan zowel vóór als na het tennissen wordt geveegd.
Begroting 2027 In de begroting is jaarlijks een vast bedrag opgenomen voor dagelijks onderhoud. Daarnaast wordt op basis van het meerjarenonderhoudsplan sportvelden uit 2024 zo nodig een bedrag geraamd voor ‘grotere maatregelen’, zoals revitaliseringsmaatregelen of toplaagrenovatie. Voor begrotingsjaar 2027 is volgens deze systematiek een bedrag begroot van € 77.500, respectievelijk € 22.500 voor dagelijks onderhoud. Meerjarenonderhoudsplan Gemeentelijke Gebouwen De gemeente Ameland heeft op dit moment 36 gebouwen in eigendom (uitgezonderd GWA). Deze gebouwen hebben verschillende functies: van gemeentelijke dienstverlening en sportaccommodaties tot ontmoetingsplekken. Ook de schoolgebouwen rekenen we hierbij mee, hoewel het juridisch eigendom hiervan bij schoolbesturen ligt. Doel De technische staat van de gemeentelijke gebouwen op peil houden, de veiligheid waarborgen en de levensduur van de installaties verlengen. Norm Het onderhoud van gemeentelijke gebouwen moet voldoen aan normen zoals NEN 2767, Bouwbesluit 2012, ISO 9001, en dergelijk zover dit van toepassing is, gericht op veiligheid en de levensduur van de installaties te verlengen. Programmabegroting 2027-2030 87 Huidige situatie De technische staat en veiligheid voldoet aan de normen.
Begroting 2027 Volgens het meerjarenonderhoudsplan gebouwen bedragen de gemiddelde onderhoudskosten in de periode 2024 tot en met 2033 ongeveer € 470.000 per jaar. Dit bedrag wordt dan ook jaarlijks toegevoegd aan het Onderhoudsfonds gebouwen. De werkelijke onderhoudskosten in enig jaar komen ten laste van die reserves. Voor 2027 worden deze begroot op € 248.500. Kantekening Het accommodatiebeleid zal van invloed zijn op het meerjarig onderhoudsplan van gebouwen. Bepaalde werkzaamheden zullen worden uitgesteld in afwachting van besluitvorming. Onderhoudsplan Woningbedrijf (GWA) De vaststelling van het nieuwe Meerjarig onderhoudsplan GWA volgt voorafgaand aan de vaststelling van het Complex Beheerplan. De financiële consequenties zijn verwerkt in deze begroting. Uitvoering van de werkzaamheden vindt plaats op basis van dit nieuwe plan, waarbij vooral de periodieke schildercyclus leidend is voor eventuele bijkomende werkzaamheden. Doel Het doel van het GWA is het beheer, de ontwikkeling en het onderhoud van gemeentelijke huurwoningen, met als primaire focus het verhuren van betaalbare woningen aan mensen met lage inkomens. Norm Het beoogd effect van dit MJOP is om de technische staat van de gemeentelijke huurwoningen op peil te houden, de veiligheid te waarborgen en de levensduur van de installaties te verlengen.
Begroting 2027 Op dit moment is nog niet duidelijk welke financiële gevolgen het SVB, aanvullend op onderhoud, met zich meebrengt. Op basis van de eerste inzichten is echter wel duidelijk dat aanzienlijke investeringen noodzakelijk zullen zijn, onder meer om de GWA-woningen te verduurzamen (zie ook programma 7 volkshuisvesting) en voor aanvullend nieuwbouw. Overig onderhoud: speelplaatsen, groen en verlichting Speelplaatsen De gemeente te Ameland heeft diverse speelplaatsen in de vier dorpen en een drietal grotere speelplaatsen, namelijk het Speelbos en De Aanleg in Hollum en De Vleijen in Nes. Doel Het zorgen voor veilige, goed onderhouden en toegankelijke speelvoorzieningen voor alle inwoners en gasten. Norm De veiligheid van speeltoestellen is geregeld in het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS). Dit Warenwetbesluit heeft onder andere betrekking op de keuring voor ingebruikname, het bijhouden van een logboek en het verrichten van onderhoudswerkzaamheden. De keuring voor ingebruikname wordt door de leverancier gedaan, het bijhouden van een logboek en onderhoud vindt in eigen beheer plaats (o.a. NEN 1176 norm). Programmabegroting 2027-2030 88 Huidige situatie De huidige speeltoestellen verkeren in een goede, veilige en functionele staat. Begroting 2027 Als ‘dagelijks onderhoud’ is hier voor elk jaar een bedrag van € 140.000 in de begroting opgenomen.
Dit budget is bedoeld voor de kosten van dagelijks onderhoud en kleine vervangingen van speeltoestellen, bankjes, etc. Kanttekening Een groot deel van het budget is bestemd voor de speeltoestellen in de Vleijen. In afwachting van het definitieve gebiedsplan zijn in de afgelopen jaren enkele toestellen doorgeschoven. Hierdoor ligt het huidige budget hoger dan de gemiddelde jaarlijkse uitgaven (dagelijks onderhoud). Openbaar Groen De gemeente Ameland bezit zo’n 80 hectare aan openbaar groen. Het onderhoud hiervan vindt planmatig plaats, op basis van het vastgestelde Groenbeleidsplan ‘Ruimte voor waardevol groen’. Bermen, hagen en plantsoenen binnen de bebouwde kommen worden in eigen beheer onderhouden, op basis van werkplanningen. De ruim 2532 bomen (1831 laanbomen) op Ameland zijn geïnventariseerd. Kenmerken als leeftijd, omvang, vitaliteit en dergelijke zijn vastgelegd. Deze overzichten dienen als basis voor beheer, maar tevens als hulpmiddel bij aansprakelijkheidskwesties ten gevolge van schade. Voor onderhoud aan onder meer sloten zijn afspraken gemaakt met externe bedrijven. Norm In het Groenbeleidsplan ‘Ruimte voor waardevol groen’ (2022) worden een drietal beheerniveaus aangegeven: ‘actief beheer’, ‘basis beheer’ en ‘natuurlijk beheer’. - Actief beheer wordt toegepast op intensief gebruikte locaties binnen de bebouwde kom.
Dit zijn bijvoorbeeld sierplantsoenen en bermen binnen de bebouwde kom, maar kan hier ook van toepassing zijn op bomen. - Basis beheer wordt toegepast op locaties waar veiligheid gewaarborgd moet worden, de mate en frequentie van het beheer ligt hier echter een stuk lager dan bij actief beheer. Het is bijvoorbeeld van toepassing op de bermen van 80 kilometerwegen en voor de bomen langs fietspaden in het buitengebied. - Natuurlijk beheer, ook wel passief beheer, is beheer gericht op ecologische en natuurlijke ontwikkeling en wordt toegepast waar veiligheid niet in het geding komt. Dit zijn bijvoorbeeld bermen van 60 kilometerwegen en bomen in bosplantsoenen (zonder wandel- en fietspaden). Huidige situatie Het openbaar groen voldoet aan de beheerniveaus. Begroting 2027 Als ‘dagelijks onderhoud’ is hier voor elk jaar een bedrag van € 140.000 in de begroting opgenomen. Dit budget is bedoeld voor ‘echt groen’, oftewel bomen, heggen, bestrijding iepziekte, etc. Verlichting De gemeente Ameland heeft 948 lichtmasten in eigendom. Hiervan zijn 115 monumentale lichtmasten. Volgens het Verlichtingsplan Ameland is in het openbare buitengebied op het eiland groene verlichting aangebracht. In de overige delen van de dorpen, inclusief de dorpscentra, zijn de bestaande armaturen vervangen door duurzame LED-armaturen.
Programmabegroting 2027-2030 89 Doel Het zorgen voor veilige, goed verlichte wegen en openbare ruimte. Norm De openbare verlichting wordt onderhouden volgens het kwaliteitsniveau voor OV. Dit houdt in dat er moet worden voldaan aan NPR 13201 (verlichtingskwaliteit), NEN 1010 (veilig installeren) en NEN 3140/NEN-EN 50110 (veilig gebruik en inspectie). Huidige situatie De Openbare verlichting voldoet aan het kwaliteitsniveau. Begroting 2027 Begroot €15.000,- (dagelijks onderhoud) Paragraaf 5 Financiering Algemeen De paragraaf financiering biedt op hoofdlijnen (gekwantificeerd) inzicht in de risico’s die de gemeente loopt in de financieringsfunctie en hoe het risicobeheer effectief vorm krijgt. In deze paragraaf komt de liquiditeitsplanning van gemeente Ameland voor de komende begrotingsperiode aan de orde. Vervolgens wordt kort aandacht besteed aan de begrippen kasgeldlimiet en renterisiconorm. Ten slotte komen rente en de wijze waarop rente wordt toegerekend aan activiteiten aan de orde. Liquiditeitsplanning Om te kunnen bepalen welke financieringstransacties noodzakelijk zijn, is inzicht nodig in de toekomstige liquiditeitsposities. Een liquiditeitsplanning is daarbij een noodzakelijk instrument. Deze planning dient inzicht te geven in de liquiditeitspositie en liquiditeitsbehoefte van gemeente Ameland.
Op basis van een zo nauwkeurig mogelijke voorspelling van de inkomende en uitgaande geldstromen kan tijdig actie worden ondernomen om tekorten aan te vullen, dan wel overschotten uit te zetten. Dit laatste is overigens voor gemeenten nauwelijks een punt van overweging door de verplichting tot schatkistbankieren bij het Rijk. Naast deze functie is de liquiditeitsplanning een hulpmiddel om de rente-exposure te bepalen en het dagelijks saldo te beheren. In de bijlagen bij de begroting is het overzicht ‘Liquiditeiten in meerjarenperspectief’ opgenomen. Deze planning is opgesteld op basis van de jaarrekening 2025, de lopende begroting 2026 en de meerjarenbegroting voor de jaren 2027 tot en met 2030. Rekening houdend met onder meer de voor de komende jaren begrote investeringen en reeds bekende aflossingen op langlopende geldleningen, leidt dit voor de leningenportefeuille tot het volgende beeld: Langlopende geldleningen 2026 | 2027 Saldo 1 januari | 48.297.000 | 46.495.667 aflossingen | -1.801.333 | -1.751.333 aantrekken langlopende geldleningen | 0 | 0 Saldo 31 december | 46.495.667 | 44.744.333 Gelet op de liquiditeitspositie is het naar verwachting in 2027 niet nodig om een langlopende lening aan te trekken. Kasgeldlimiet Belangrijk uitgangspunt van de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten van gemeenten.
Om een grens te stellen aan korte financiering (looptijd tot één jaar) is in de Wet Fido een kasgeldlimiet opgenomen. 90 | Programmabegroting 2027-2030 Voor gemeente Ameland verwachten wij in 2027 de volgende situatie: Kasgeldlimiet 2027 (bedragen * € 1.000) 1e kwartaal | 2e kwartaal | 3e kwartaal | 4e kwartaal | v | v v | v v v v v Omvang begroting in 2027 | 34.721 | 34.721 | 34.721 | 34.721 Toegestane kasgeldlimiet (8,5%) | 2.951 | 2.951 | 2.951 | 2.951 Vlottende schuld: Crediteuren en overlopende passiva | 6.321 | 6.321 | 6.321 | 6.321 Kasgeldleningen | 0 | 0 | 0 | 0 Schuld in rekening courant | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal vlottende schuld | 6.321 | 6.321 | 6.321 | 6.321 Vlottende middelen: Vorderingen en overlopende activa | 7.000 | 7.000 | 7.000 | 7.000 Tegoeden in rekening courant | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal vlottende middelen | 7.000 | 7.000 | 7.000 | 7.000 Netto vlottende schuld | -679 | -679 | -679 | -679 Ruimte / tekort (-) | 3.630 | 3.630 | 3.630 | 3.630 Gemeente Ameland streeft er naar de kasgeldlimiet niet te overschrijden. Zoals blijkt uit de tabel is het de verwachting dat dit ruimschoots haalbaar is. Renterisiconorm Renterisicobeheer omvat het beperken van de invloed van rentewijzigingen op de financiële resultaten van de gemeente. Het uitgangspunt van de Wet financiering decentrale overheden is dat gemeenten grote fluctuaties in de rentelasten vermijden.
Het doel van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op de vaste schuld (looptijd langer dan één jaar). Dit kan door het aanbrengen van spreiding in de looptijden in de leningenportefeuille. De renterisiconorm wordt berekend door een vastgesteld percentage (20%) te vermenigvuldigen met het begrotingstotaal. Dit betekent dat de jaarlijkse aflossingen en wijzigingen in rente niet meer dan 20% van het begrotingstotaal mogen zijn. Voor gemeente Ameland wordt de volgende situatie verwacht: 91 | Programmabegroting 2027-2030 Renterisico (bedragen * € 1.000) 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | v | v | v | v | v | v v | v | v | v | v Renteherzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 Aflossingen | 1.751 | 1.626 | 1.751 | 1.843 Renterisico | 1.751 | 1.626 | 1.751 | 1.843 Omvang begroting | 34.721 | 34.721 | 34.721 | 34.721 Renterisiconorm (20%) | 6.944 | 6.944 | 6.944 | 6.944 Ruimte onder norm | 5.193 | 5.318 | 5.193 | 5.101 Overschrijding norm | -- | -- | -- | -- Uit de tabel blijkt dat de renterisiconorm niet wordt overschreden. Rente en rentetoerekening In artikel 13 BBV is voorgeschreven dat de paragraaf Financiering mede inzicht geeft in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte.
De Commissie BBV heeft daarnaast een notitie Rente opgesteld met richtlijnen ter bevordering van een eenduidige handelswijze met betrekking tot rente (harmonisering), ter stimulering dat gemeenten werkelijke rentekosten opnemen in de begroting en de jaarst | ukken en om er voor zorg te dragen dat gemeenten op een eenduidige wijze inzichtelijk maken op welke wijze met rente is omgegaan (transparantie). Gemeente Ameland volgt deze richtlijnen op, zodat volledig wordt voldaan aan hetgeen in deze notitie is aangegeven. Het renteschema is op de volgende pagina weergegeven: 92 | Programmabegroting 2027-2030 Renteschema 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | v | v | v v | v | v v | v | v v | v a. | Rentelasten lange financiering | 1.065.817 | 1.065.537 | 1.149.789 | 1.369.789 Rentelasten korte financiering | 45.000 | 45.000 | 45.000 | 45.000 b. | Rentebaten | -6.000 | -3.500 | -3.000 | -3.000 Saldo rentelasten en rentebaten | 1.104.817 | 1.107.037 | 1.191.789 | 1.411.789 c1. | Rente toe te rekenen aan grondexploitaties | -18.292 | -24.227 | -6.515 | -6.367 c2. | Rente van projectfinanciering | 0 | 0 | 0 | 0 c3. | Rentebaten doorverstrekte leningen | 0 | 0 | 0 | 0 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente | 1.086.525 | 1.082.810 | 1.185.274 | 1.405.422 d1. | Rente over eigen vermogen | 0 | 0 | 0 | 0 d2.
| Rente over voorzieningen | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente | 1.086.525 | 1.082.810 | 1.185.274 | 1.405.422 e. | Aan taakvelden toegerekende rente | 1.160.545 | 1.186.215 | 1.248.692 | 1.251.324 (renteomslag, 2,0%) f. | Renteresultaat | 74.020 | 103.405 | 63.418 | -154.097 93 | Programmabegroting 2027-2030 Programmabegroting 2027-2030 94 Paragraaf 6 Bedrijfsvoering Algemeen Ameland is een zelfstandige en volwaardige gemeente en wil dat blijven: autonoom en betrokken! Om ook in de toekomst aan de kwaliteitsmaatstaven te blijven voldoen, moet de organisatie blijven ontwikkelen. We willen resultaten behalen om een optimaal leef- en verblijfklimaat op het eiland in stand te houden. En we willen integraal en transparant ons gemeentebestuur van advies dienen. We doen dat met lef, in goede samenwerking en integriteit staat hoog in ons vaandel. De gemeentelijke organisatie concentreert zich op de prioriteiten die het bestuur stelt. Zij heeft een proactieve houding en werkt goed samen met burgers, bedrijfsleven en andere overheden. De samenwerking in “waddenverband” speelt hierbij een belangrijke rol. Van belang hierbij is het convenant dat de Waddeneilanden, provincies Fryslân en Noord-Holland en het Rijk tekenden. Dit convenant onderstreept de unieke positie van de eilandgemeenten en de opgaven die deze positie stelt aan het gemeentebestuur.
Een goede samenwerking en actieve afstemming met de andere overheden moet de kwaliteit en toekomstbestendigheid van de gemeentelijke dienstverlening aan bewoners en bezoekers verhogen. In het convenant is afgesproken dat partijen werken aan een integrale en gebiedsgerichte benadering van beleidsvorming en regelgeving, afgestemd op de specifieke situatie van de Waddeneilanden (‘Waddentoets’). De bedrijfsvoering van het Waddenkantoor in Harlingen is de laatste jaren verder ontwikkeld, mede als gevolg van het binnenhalen van de Regio Deal eind 2022. Het programma loopt van 2024 tot en met 2027. Voor de lokale gemeentelijke organisatie blijft het benutten van de kwaliteit van de mensen een permanent aandachtspunt. Uitgangspunt is een flexibele en omgevingsbewuste organisatie. Dit vraagt ook om duidelijkheid rondom rollen, taken en bevoegdheden. Door de veranderende samenleving en de daarbij veranderende rol van de overheid heeft dit blijvend aandacht nodig. Zowel werving als scholing van (nieuwe) medewerkers krijgen nadrukkelijk aandacht en ook het gesprek met college en raad over de aanpak van beleidsprocessen. De organisatie Het vorenstaande is doorlopend vertaald in de speerpunten voor de organisatieontwikkeling: 1. Organisatiestructuur: • Uitgangspunt is een platte organisatie.
Verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn zo laag mogelijk in de organisatie belegd en vastgelegd in het organisatiestatuut; • Taken en verantwoordelijkheden zijn duidelijk in de organisatievisie beschreven en gericht op een integrale, flexibele en extern georiënteerde manier van werken; • Het managementteam heeft een coachende en begeleidende rol, de secretaris/directeur draagt in het bijzonder zorg voor het zo goed mogelijk invullen van de relatie tussen de organisatie en het bestuur. Programmabegroting 2027-2030 95 2. Wijze van werken/gedrag: • Medewerkers gedragen zich professioneel. Ze leveren ‘waar voor hun geld’ en stellen zich integer en dienstverlenend op; • Er wordt niet over elkaar gesproken maar met elkaar. Uitgangspunt hierbij is samenwerken, respect voor elkaars opvattingen en het nakomen van gemaakte afspraken; • Er wordt ‘van buiten naar binnen’ gedacht en gewerkt, dit wil zeggen: er wordt ‘met lef’ gedacht, in kansen en mogelijkheden; • Het managementteam draagt zorg voor een veilige werkomgeving, waarbij ‘plezier in het werk’ belangrijk is. 3.
Ontwikkeling van de medewerkers: • Iedere medewerker is bereid om te investeren in zijn of haar ontwikkeling, dit wordt gefaciliteerd met een aantal centrale trainingen en via individueel maatwerk waar nodig vanuit het beschikbare opleidingsbudget; • Met medewerkers worden individuele afspraken gemaakt over ontwikkeling, dit gebeurt via de jaargesprekkencyclus waarbij elke medewerker jaarlijks een aantal ‘formele’ gesprekken met de leidinggevende voert; • Uitgangspunt is dat verantwoordelijkheden zo laag mogelijk in de organisatie liggen, medewerkers zijn zelf verantwoordelijk voor de eigen groei: de organisatie faciliteert hierbij. Samenwerking Wadden en Leeuwarden De samenwerking met SSC Leeuwarden loopt goed, het meedenken over de ontwikkelkant van de diensten van SSC wordt in goed overleg met Leeuwarden verder verbeterd. Automatisering Operationeel is de afgelopen periode een grote klus geklaard door de werkplekken (laptops) en de telefonie (mobiel) aan te passen aansluitend op het aanpassen door de gemeente zelf van de kantines en het kantoormeubilair. Ook is een besparing gerealiseerd in het kader van papierloos werken door het aantal printers te verminderen. In het vervolgtraject zijn ook de publieksruimtes, waaronder de raadszaal, aangepast.
Informatievoorziening Zaakgericht werken is een manier om processen op orde te krijgen, efficiënt en digitaal te werken en de dienstverlening transparant te maken. Het is een doorlopende ontwikkeling. Het goed opleiden van medewerkers en een persoonlijke aanpak zijn hierbij van groot belang voor het laten slagen van het invoeren van zaakgericht werken. Zaakgericht werken vergt een organisatieontwikkeling, investering in digitale vaardigheden en een reorganisatie van het informatielandschap. Inmiddels is het digitaal ondertekenen van bestuurlijke documenten doorgevoerd waardoor een grote stap is gezet richting papierloos werken. Ook is een start gemaakt met het aanpassen van de processen aan de Wet open overheid (Woo) en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (WMEBV). Een ander spoor is het verder aansluiten op de architectuur van Shared Service Centrum Leeuwarden. Doel hiervan is (op termijn, middels gezamenlijke aanbestedingen) kostenverlaging (of beperking van kostenstijging) te realiseren. Binnen enkele jaren wordt een aanbesteding van belastingsystemen voorzien, in aanloop hebben we samen met Leeuwarden onze WOZ-taxaties opnieuw vormgegeven vanaf 2026. Programmabegroting 2027-2030 96 Informatiebeveiliging en privacy Op dit moment worden belangrijke maatregelen op het terrein van informatieveiligheid en privacy regelmatig getoetst en bijgesteld.
De Waddeneilanden werken op dit terrein gezamenlijk samen met SSC Leeuwarden. De gemeente Leeuwarden levert zowel CISO (chief information officer) als FG (functionaris gegevensbescherming) voor de Friese eilanden. Op beide terreinen zijn afspraken om via een groeimodel tot professionele standaarden, passend bij het informatielandschap dat SSC voor de Eilanden faciliteert, te komen. Zowel regelgeving van de overheid (AVG, BIO) als bedreigingen uit de samenleving (Ransomware) nemen steeds verder toe. We kiezen ervoor om de focus altijd eerst op de praktische werking van de maatregelen te leggen. Basisregistraties (ENSIA) Het college legt jaarlijks verantwoording af, via de verschillende voorgeschreven kanalen, over de uitvoering van de basisregistraties BRP (Basisregistratie Personen), BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen), BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie), BRO (Basisregistratie Registratie Ondergrond) en Suwinet (zorgtaken werk en inkomen). Uiteraard zullen we ook in 2026 de basisgegevens weer verzorgen, de noodzakelijke audits doorlopen en daarover aan u rapporteren via de jaarrekening (of eerder als daar aanleiding toe is). Personeel De vaste formatie is bij de vaststelling van de Kadernota 2026 vastgesteld op basis van de salarisstaat en bedraagt 92 fte voor het begrotingsjaar 2027. Dit is een toename van 1 fte ten opzichte van 2026.
Openstaande vacatures proberen we snel in te vullen. De krapte op de arbeidsmarkt laat zich ook op Ameland gelden. Bij bepaalde vacatures kost het de nodige moeite deze in te vullen en is de nodige creativiteit en doorzettingsvermogen noodzakelijk om de personele invulling zo goed mogelijk te realiseren. Wanneer het invullen van vacatures niet mogelijk blijkt, dan wordt hiervoor tijdelijk personeel ingehuurd. Zo nodig huren wij bij langdurige ziekte eveneens tijdelijk personeel in om noodzakelijke werkzaamheden uit te kunnen blijven voeren. Ten slotte huren wij externe deskundigen in wanneer specialistische kennis niet in onze organisatie aanwezig is. Ter voorkoming van ‘onnodige’ inhuur wordt daarnaast verdere samenwerking verkend met gemeenten aan de wal, met bestaande partners als NoardEast-Fryslân en Leeuwarden, maar ook andere gemeenten kunnen in beeld komen zoals de gemeente Groningen. Door het management wordt gestructureerd en met alle medewerkers individueel de HR-cyclus doorlopen. Het gaat hierbij om drie gesprekken, namelijk een plangesprek, een voortgangsgesprek en een beoordelingsgesprek. Dit past bij een goed personeelsbeleid, gericht op behoud en ontwikkeling van kwaliteit voor de organisatie. Ook is er een proactief en constructief overleg met de ondernemingsraad (personeel) en het Lokaal Overleg (vakbonden).
Rechtmatigheid Met ingang van het boekjaar 2023 legt het college van burgemeester en wethouders via de jaarrekening verantwoording af over rechtmatigheid. Programmabegroting 2027-2030 97 Het begrip financiële rechtmatigheid is concreet gemaakt met behulp van negen criteria. In de jaarrekening legt het college verantwoording af over alle negen criteria van rechtmatigheid. De eerste zes criteria, die betrekking hebben op getrouwheid en óók onderdeel zijn van rechtmatigheid, komen tot uitdrukking in de balans en het overzicht van baten en lasten. De drie specifieke rechtmatigheidscriteria (begrotingscriterium, voorwaardencriterium en misbruik- en oneigenlijk gebruikcriterium) komen tot uitdrukking in de rechtmatigheidsverantwoording van het college. De accountant controleert vervolgens de getrouwheid van deze rechtmatigheidsverantwoording en geeft geen separaat accountantsoordeel over de rechtmatigheid meer af. Voor het opstellen van een rechtmatigheidsverantwoording worden de gemeentelijke processen jaarlijks getoetst. Dit gebeurt onder andere met de uitvoering van Verbijzonderde Interne Controles (VIC-controles). Per boekjaar 2026 zijn deze VIC-controles, mede op aanbeveling van de accountant uitbesteed. Daarnaast wordt voor aanvang van boekjaar 2027 prestatie-akkoordleveringen in het financiële pakket in te richten zodat dit proces geautomatiseerd wordt.
Programmabegroting 2027-2030 98 Paragraaf 7 Verbonden partijen Algemeen In deze paragraaf zijn de ‘verbonden partijen’ opgenomen. Dit zijn organisaties waarbij gemeente Ameland financieel, dan wel bestuurlijk is betrokken. Omdat deze organisaties soms taken uitvoeren die in het verlengde liggen van gemeentelijke doelstellingen, en omdat er in het algemeen sprake is van financiële en budgettaire consequenties, is het belangrijk de aard van de relatie en de mate van betrokkenheid helder weer te geven. De volgende verbonden partijen zijn hierna weergegeven: Gemeenschappelijke regelingen: • De Waddeneilanden; • Fryske Útfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO); • Hûs en Hiem; • Veiligheidsregio Fryslân (VRF). Naamloze vennootschappen: • Afvalsturing Friesland (Omrin); • Bank Nederlandse Gemeenten; • Stedin Groep N.V.; • Kabeltelevisie Noord Oost. Besloten vennootschappen: • Zonnepark Ameland; • Energiepark Ballumerbocht; • Ameland Warmtelevering. Centrumregelingen: • Sociaal Domein Fryslân (SDF); • Shared Service Centrum (SSC). Samenwerking: • Coöperatie Openbare Verlichting & Energie Fryslân U.A. (OVEF) Programmabegroting 2027-2030 99 Gemeenschappelijke regelingen De Waddeneilanden Rechtsvorm: Gemeenschappelijke regeling Vestigingsplaats: Harlingen Doelstelling: 1. De behartiging van de gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten; 2.
Het uitdragen van het standpunt van de deelnemende gemeenten richting andere betrokken overheden; 3. Overleg, coördinatie en afstemming ten aanzien van beleids-, en beheeraspecten; 4. Samenwerking en ondersteuning ten aanzien van specifieke uitvoeringszaken van deelnemende gemeenten; 5. Het voorbereiden, vaststellen en uitvoeren van gemeenschappelijke beleidskaders; 6. Het uitvoeren van gezamenlijke activiteiten in het kader van Regio Deal De Waddeneilanden (Samenwerkingsprojecten en kosten van voorbereiding, administratie en toezicht). Programma: 1. Bestuur en dienstverlening Deelnemende partijen: Ameland, Schiermonnikoog, Terschelling, Texel en Vlieland Bestuurlijk belang: Algemeen bestuur en dagelijks bestuur Financieel belang: De bijdrage voor 2026 bedraagt € 221.120 Werkelijke financiële gegevens: Risico’s: Geen bijzonderheden. Ontwikkelingen: De 5 Waddeneilanden zijn beter in staat invulling te geven aan de ontwikkeling van de leefbaarheid van de eilandgemeenschappen als die vanuit de samenwerking gevoed wordt. De samenwerking is sinds 2014 vastgelegd in Gemeenschappelijke Regeling (GR) de Waddeneilanden. Tevens is vanuit de GR een convenant overeengekomen met het ministerie van Binnenlandse Zaken en de Provincies Noord Holland en Friesland.
Het convenant beschrijft de samenwerking, verzekert de bestuurlijke zelfstandigheid van de eilandgemeenten en borgt dat de andere overheden zich rekenschap geven van bijzondere positie van de eilandgemeenschappen. De missie van de GR is als volgt geformuleerd: Het versterken van de bestuurskracht van de afzonderlijke eilandgemeenten door gecommitteerde structurele en doelgerichte samenwerking op de specifieke eilandvraagstukken, werken aan gedeelde strategische meerjarige doelen en het waar nodig het delen van capaciteit in menskracht. Dit alles met behoud van bestuurlijke zelfstandigheid.
Programmabegroting 2027-2030 100 Meerjarig programmeren vanuit de samenwerking: Binnen de gemeenschappelijke regeling (GR) de Waddeneilanden is voor de periode 2023-2026 een Meerjarig programmaplan vastgesteld dat zal worden vernieuwd voor de komende bestuursperiode 2026-2030. De kerninzet is een voortgaande lijn: versterken van het gezamenlijke belang rond Waddenzeezaken (Lobby) en verdiepen van de samenwerking van de organisaties op Bedrijfsvoering (DVO’s). Inhoudelijk is de inzet dat het plan zal voortborduren op de programmalijnen uit de in de afgelopen periode tot stand gekomen Regio Deal: 1. Goed wonen en leven; 2. Toekomstbestendig ondernemen en ontwikkelen; 3. Optimaal bereikbaar en verbonden; 4. Duurzame energie; 5. Circulaire economie. Programmabegroting 2027-2030 101 Fryske Utfieringstjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) Rechtsvorm: Gemeenschappelijke regeling Vestigingsplaats: Grou Doelstelling: Het behartigen van de belangen van de deelnemers bij de uitvoering van taken en bevoegdheden op het gebied van het milieu- en omgevingsrecht in ruime zin in het algemeen en de Omgevingswet in het bijzonder. Daarnaast voert de FUMO taken uit op het terrein van vergunningverlening, handhaving en toezicht op grond van Omgevingswet. Programma: 4.
Fysieke leefomgeving Deelnemende partijen: Provincie Fryslân, Wetterskip en alle Friese gemeenten Bestuurlijk belang: Algemeen Bestuur Financieel belang: De bijdrage voor 2027 bedraagt € 148.805 Werkelijke financiële gegevens: Risico’s: Voor een goede uitvoering moet worden voldaan aan de kwaliteitscriteria 3.0. Daarvoor moeten extra functies worden ingezet zoals omgevingsadviseurs. Deze versterking van de capaciteit en deskundigheid moet nog verder worden ontwikkeld. Ontwikkelingen: Nieuwe en gewijzigde wet- en regelgeving hebben directe gevolgen voor de uitvoering. Zo zijn er wijzigingen voor vuurwerkopslagen en het asbeststelsel. Strategische thema's zoals circulaire economie, zeer zorgwekkende stoffen en actualisatie van kwaliteitscriteria 3.0 bepalen mede de koers. De FUMO werkt toe naar een robuuste organisatie door versterking van de afdeling bedrijfsvoering en wordt de informatievoorziening geprofessionaliseerd.
Programmabegroting 2027-2030 102 Hûs en Hiem Rechtsvorm: Gemeenschappelijke regeling Vestigingsplaats: Leeuwarden Doelstelling: De gemeenschappelijke belangen van de deelnemende gemeenten te behartigen op het gebied van ‘de bouwkunstige, stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid’ in de provincie Friesland. Programma: 4. Fysieke leefomgeving Deelnemende partijen: Alle gemeenten in Friesland m.u.v. Tytsjerksteradiel Bestuurlijk belang: Algemeen Bestuur Financieel belang: De kosten voor 2027 zijn afhankelijk van vraag naar welstandsadviezen. Werkelijke financiële gegevens: Risico’s: De huidige begroting 2027 is opgesteld vanuit één scenario: een ongewijzigde voortzetting van de huidige adviespraktijk. Elk ander scenario is van een zo grote onzekerheid, dat dit niet tot alternatieve, voorspellende cijferopstellingen kan leiden. Ontwikkelingen (en daarmee gepaard gaande financiële risico's voor gemeenten) worden nauwgezet gevolgd en indien nodig worden maatregelen getroffen. Het betreft een onzekerheid of het aantal adviesaanvragen in 2027 op peil zal blijven, echter zijn alle kosten in 2027 gedekt. Ontwikkelingen: Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024, is de advisering vanuit Hûs en Hiem sterker gericht op een integrale benadering van het brede begrip omgevingskwaliteit.
Programmabegroting 2027-2030 103 Veiligheidsregio Fryslân Rechtsvorm: Gemeenschappelijke regeling Vestigingsplaats: Leeuwarden Doelstelling: Binnen Veiligheidsregio Fryslân werken de Friese gemeenten, Brandweer Fryslân, GGD Fryslân en andere partners samen aan publieke gezondheidszorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. Programma: 4. Fysieke leefomgeving en 2. Sociaal Domein Deelnemende partijen: Alle Friese gemeenten Bestuurlijk belang: Algemeen Bestuur Financieel belang: De bijdrage voor 2026 bedraagt € 975.314 Werkelijke financiële gegevens: Risico’s: Net als voorgaande jaren blijven structurele financiële uitdagingen een aandachtspunt. De aangekondigde korting op specifieke uitkeringen en de druk op gemeentelijke financiën vragen om een beheerste en realistische aanpak. Daarom wordt gewerkt aan het toekomstbestendig maken van de organisatie. De bestuurlijke opdracht voor de GGD, de implementatie van procesoptimalisaties en de herziening van de huisvestingskosten spelen hierin een belangrijke rol. Ontwikkelingen: Er worden verdere stappen gezet in de versterking van de organisatie. Binnen de publieke gezondheid wordt de beweging gemaakt van zorg naar gezondheid, met extra aandacht voor preventie en samenwerking in het zorgnetwerk.
De crisisorganisatie wordt versterkt en aangepast aan nieuwe dreigingen, waarbij het Veiligheidsinformatieknooppunt (VIK) een belangrijke rol speelt in de informatievoorziening. Binnen de brandweer werken we aan de uitvoering van het geactualiseerde dekkingsplan, met extra aandacht voor vakbekwaamheid en specialistische taken. Naast deze inhoudelijke speerpunten blijft er aandacht voor digitalisering en verdere professionalisering van de organisatie. Het versterken van informatiesturing, dataveiligheid en procesoptimalisatie draagt bij aan een efficiënte en toekomstbestendige veiligheidsregio.
Programmabegroting 2027-2030 104 Naamloze Vennootschappen Afvalsturing Friesland (Omrin) Rechtsvorm: Naamloze Vennootschap Vestigingsplaats: Leeuwarden Doelstelling: Afvalsturing doet de verwerking van afval voor ongeveer 800.000 huishoudens en vele bedrijven. Hierbij wordt getracht om uit afval zoveel mogelijk grondstoffen terug te winnen en duurzame energie te produceren. Afvalsturing wil kringlopen tot stand brengen. Programma: 4. Fysieke leefomgeving Deelnemende partijen: Vrijwel alle Friese gemeenten Bestuurlijk belang: AVA Financieel belang: Aandeelhouder (dividend over 2024 € 20.824) Werkelijke financiële gegevens: Risico’s: Beperkt tot aandeelhouderskapitaal (€ 20.420). Ontwikkelingen: Geen bijzonderheden.