Jaarstukken 2025 Gemeente Ameland, definitief
Tekst van het document
Voor retributies (leges en dergelijke heffingen) geldt dat baten niet hoger mogen zijn dan de bijbehorende lasten. De gemeenteraad heeft geen invloed op het gemeentefonds. De gemeenteraad kan wel invloed uitoefenen op de hoogte van de lokale heffingen, zoals bedoeld in paragraaf 1, Lokale heffingen. Activiteitgroepen die bij dit programma horen Gemeentefonds Belastingen Retributies Huren en pachten Overige inkomsten en uitgaven Gemeentefonds Algemeen De Rijksoverheid keert via het gemeentefonds geld uit aan Nederlandse gemeenten. In deze begroting is de meicirculaire 2024 verwerkt. Het gemeentefonds bestaat uit verschillende uitkeringscomponenten; de algemene uitkering, decentralisatie uitkeringen, integratie-uitkeringen (waaronder die voor sociaal domein) en de artikel 12-uitkering. De algemene uitkering is één van de belangrijkste bekostigingsinstrumenten van de gemeente Ameland. Het ontvangen geld komt ten goede aan de algemene middelen, waardoor het geld, met inachtneming van wet | - en regelgeving, naar eigen inzicht kan worden beste | ed. Gemeente Ameland ontvangt geen artikel 12 | -uitkering. De artikel 12 | -uitkering wordt, op verzoek van gemeenten met grote financiële problemen, uitgekeerd door de Rijksoverheid. Om de uitkeringen te ontvangen dienen de gemeenten aan diverse voorwaarden te vol | doen.
Zo leveren gemeenten met een artikel 12-uitkering (een deel van) hun zelfstandigheid in. Daarnaast dienen de eigen inkomsten, via belastingverhoging, te worden gemaximeerd. Wat heeft het gekost? Gemeentefonds | Primaire begroting | Prognose 2025 | Jaarrekening 2025 2025 Baten 600700 Uitkeringen gemeentefonds | 11.643.614,00 | 12.258.906,00 | 12.355.561,27 Resultaat Gemeentefonds | 11.643.614,00 | 12.258.906,00 | 12.355.561,27 Voor toelichting op de financiën wordt verwezen naar 2.5 Toelichting baten en lasten 69 | Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 70 Belastingen Algemeen Gemeenten mogen belastingen heffen die zijn genoemd in de Gemeentewet. Zo heft gemeente Ameland onder meer onroerendezaak-, toeristen- en forensenbelasting. De gemeenteraad stelt jaarlijks de tarieven van de gemeentelijke belastingen vast door het vaststellen van belastingverordeningen. In de kadernota 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met verhoging van meerdere belastingen. Dit sluit aan bij raadsagendapunt 7.5. De meeropbrengsten van deze voorgestelde verhogingen zijn verwerkt in deze meerjarenbegroting. In de Kadernota 2024 is ingestemd om niet tot aanvullende tariefsstijgingen te besluiten ten opzichte van hetgeen in de Kadernota 2023 is besloten.
Wat heeft het gekost? Belastingen | Primaire begroting | Prognose 2025 | Jaarrekening 2025 2025 Lasten 606100 Heffing/invordering OZB woningen | 110.335,00 | 110.335,00 | 142.664,17 606200 Heffing/invordering OZB niet woningen | 48.175,60 | 48.175,60 | 21.534,94 634005 Heffing/invordering toeristen- en | 63.086,00 | 63.086,00 | 51.449,65 forensenbelastin Gerealiseerd saldo van baten en lasten | 221.596,60 | 221.596,60 | 215.648,76 Baten 606105 Onroerende-zaakbelasting eigenaren | 1.126.100,00 | 1.102.000,00 | 1.094.761,11 woningen 606205 Onroerende-zaakbelasting eigenaren | 317.247,00 | 314.000,00 | 307.097,80 niet woningen 606210 Onroerende-zaakbelasting gebruikers | 220.053,00 | 222.000,00 | 226.331,79 niet woningen 606400 Precariobelasting | 40.000,00 | 40.000,00 | 41.381,00 634005 Heffing/invordering toeristen- en | 0,00 | 0,00 | 642,26 forensenbelastin 634010 Toeristenbelasting op het bootkaartje | 1.242.360,00 | 1.225.000,00 | 1.226.044,60 634015 Toeristenbelasting passantenhaven | 42.457,00 | 42.457,00 | 38.139,84 634020 Toeristenbelasting vliegveld | 4.080,00 | 3.700,00 | 4.014,84 634030 Toeristenbelasting hotels/pensions | 387.654,00 | 420.000,00 | 455.182,24 nachtregister 634035 Toeristenbelasting | 0,00 | 0,00 | 0,00 vakantieonderkomens forfaitair 634040 Toeristenbelasting | 1.611.600,00 | 1.560.000,00 | 1.787.855,55 vakantieonderkomens nachtregist 634045 TB mobiele
onderkomens met vaste | 76.500,00 | 95.000,00 | 88.855,40 standplaats 634050 TB mobiele onderkomens seizoenplaats | 67.320,00 | 65.000,00 | 67.174,67 634055 TB mobiele onderkomens (tenten) | 186.813,00 | 151.000,00 | 211.305,28 634065 TB kamerverhuur nachtregister | 7.358,00 | 8.000,00 | 6.254,54 634075 TB kampeerboerderijen nachtregister | 392.700,00 | 392.700,00 | 414.254,28 634080 Forensenbelasting | 2.091.000,00 | 2.167.500,00 | 2.156.889,58 Gerealiseerd saldo van baten en lasten | 7.813.242,00 | 7.808.357,00 | 8.126.184,78 Resultaat Belastingen | 7.591.645,40 | 7.586.760,40 | 7.910.536,02 Voor toelichting op de financiën wordt verwezen naar 2.5 Toelichting baten en lasten 71 | Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland Retributies Algemeen Gemeenten mogen retributies heffen die zijn genoemd in de Gemeentewet. Zo heft gemeente Ameland onder andere rioolheffing, reinigingsheffingen en leges. Wettelijk is bepaald dat de baten ten gevolge van de heffing van retributies de lasten niet mogen overstijgen. In de kadernota 2023 is een voorstel gedaan tot verhoging van meerdere retributies in 2025. De meeropbrengsten van deze voorgestelde verhogingen zijn verwerkt in deze meerjarenbegroting. In de Kadernota 2024 is ingestemd om niet over te gaan tot aanvullende verhogingen in 2025.
Wat heeft het gekost? Retributies | Primaire begroting | Prognose 2025 | Jaarrekening 2025 2025 Lasten 624005 Veerdam (baten) | 0,00 | 0,00 | 0,00 624015 Losstoep Ballumerbocht (Baten) | 7.801,00 | 7.801,00 | 2.359,50 Gerealiseerd saldo van baten en lasten | 7.801,00 | 7.801,00 | 2.359,50 Baten 612005 Vergunningen horeca, APV en | 25.000,00 | 25.000,00 | 23.768,55 kansspelen (baten) 621040 Vliegveld (baten) | 50.100,00 | 50.100,00 | 48.214,92 623005 Passantenhaven (baten) | 59.125,00 | 65.125,00 | 65.882,72 624005 Veerdam (baten) | 18.900,00 | 12.000,00 | 11.901,66 624015 Losstoep Ballumerbocht (Baten) | 1.000,00 | 150,00 | 129,83 672005 Rioolheffing gecombineerd | 855.000,00 | 860.000,00 | 835.013,46 673045 Afvalstoffenheffing dorpen en | 1.020.000,00 | 1.028.000,00 | 1.031.948,09 vakantieonderkomens 673050 Afvalstoffenheffing | 0,00 | 0,00 | 0,00 vakantieonderkomens 673055 Reinigingsrechten bedrijven (incl. | 414.100,00 | 425.875,00 | 415.529,12 campings) 673060 Reinigingsrechten campings | 0,00 | 0,00 | 0,00 675005 Begraafplaatsrechten | 50.000,00 | 60.000,00 | 73.236,10 683005 Leges i.v.m.
welstandstoezicht | 40.000,00 | 40.000,00 | 40.821,00 683015 Leges omgevingsvergunningen | 192.630,00 | 220.000,00 | 202.367,55 Gerealiseerd saldo van baten en lasten | 2.725.855,00 | 2.786.250,00 | 2.748.813,00 Resultaat Retributies | 2.718.054,00 | 2.778.449,00 | 2.746.453,50 Voor toelichting op de financiën wordt verwezen naar 2.5 Toelichting baten en lasten 72 | Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland Huren pachten Algemeen Gemeente Ameland verpacht of verhuurt diverse eigendommen, waarbij de rechten en plichten zijn vastgelegd in privaatrechtelijke overeenkomsten. Wat heeft het gekost? Huren en pachten | Primaire begroting | Prognose 2025 | Jaarrekening 2025 2025 Lasten 633005 Eigendommen (baten) | 0,00 | 0,00 | 0,00 652015 Groene sportvelden en terreinen | 0,00 | 0,00 | 0,00 (baten) Gerealiseerd saldo van baten en lasten | 0,00 | 0,00 | 0,00 Baten 633005 Eigendommen (baten) | 45.000,00 | 45.000,00 | 49.735,75 633015 Exploitatie landerijen/gronden (baten) | 65.638,00 | 65.638,00 | 55.237,76 652005 Accommodaties sport (baten) | 109.800,00 | 109.800,00 | 71.790,45 652015 Groene sportvelden en terreinen | 6.000,00 | 6.000,00 | 9.111,09 (baten) 654010 Musea (incl.
molens en vuurtoren) | 66.000,00 | 66.000,00 | 68.292,71 baten Gerealiseerd saldo van baten en lasten | 292.438,00 | 292.438,00 | 254.167,76 Resultaat Huren en pachten | 292.438,00 | 292.438,00 | 254.167,76 Voor toelichting op de financiën wordt verwezen naar 2.5 Toelichting baten en lasten 73 | Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 74 Overige inkomsten en uitgaven Algemeen Het gaat hier om posten die niet bij andere Activiteitengroepen kunnen worden ingedeeld. Wat heeft het gekost? Voor toelichting op de financiën wordt verwezen naar 2.5 Toelichting baten en lasten Overige inkomsten en uitgaven Primaire begroting 2025 Prognose 2025 Jaarrekening 2025 Lasten 524000 Materiaal/materieel 0,00 0,00 0,00 600500 Nutsbedrijven 4.000,00 7.600,00 -12.853,66 600505 Overige financiële middelen 201,00 201,00 201,38 600510 Geldleningen en uitzettingen langer of gelijk aan 6.329,00 6.219,00 8.594,24 600599 Rente 108.061,00 -411.833,00 -452.213,86 600800 Onvoorziene lasten en baten 7.500,25 62.500,25 286.858,32 600805 Saldi van kostenplaatsen 263,46 -716.945,53 0,00 600900 Vennootschapsbelasting 0,00 0,00 44.351,00 601100 Saldo baten en lasten na bestemming 848.460,15 1.415.615,51 0,00 Gerealiseerd saldo van baten en lasten 974.814,86 363.357,23 -125.062,58 Baten 600500 Nutsbedrijven 16.000,00 50.700,00 50.678,77 600505 Overige financiële middelen 7.000,00
7.000,00 7.831,20 600599 Rente 6.000,00 6.000,00 6.330,52 600800 Onvoorziene lasten en baten 0,00 40.000,00 79.649,79 633025 Destructie 25.500,00 25.500,00 26.464,45 664010 Sociale werkvoorziening 98.500,00 98.500,00 80.704,03 Gerealiseerd saldo van baten en lasten 153.000,00 227.700,00 251.658,76 Onttrekkingen 601000 Mutatie reserves 2.678.554,00 9.889.019,00 8.844.423,62 Stortingen 601000 Mutatie reserves 2.043.800,00 2.239.098,00 2.545.345,00 Resultaat Overige inkomsten en uitgaven -187.060,86 7.514.263,77 6.675.799,96 Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 75 1.4 Paragrafen In de paragrafen worden de beleidslijnen met betrekking tot beheersmatige aspecten en de lokale heffingen vastgelegd Een aantal paragrafen is verplicht voorgeschreven door het ministerie van Binnenlandse Zaken. Voor deze paragrafen van de programmabegroting gelden de bepalingen van artikel 9 tot en met 16 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Inhoudelijk moeten de paragrafen voldoen aan de kwaliteitseisen die genoemde artikelen stellen. Over deze paragrafen, als onderdeel van de programmabegroting, kan nog het volgende worden gesteld. De raad oefent zijn budgetrecht uit door het autoriseren van de (totaal)bedragen per activiteitengroep. De raad stelt de overige onderdelen van de begroting vast zoals de paragrafen.
De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de programma’s vanuit een bepaald onderwerp, zoals voor ‘onderhoud kapitaalgoederen’ en ‘grondbeleid’. In de paragrafen kunnen bedragen worden genoemd. De paragrafen worden niet apart geautoriseerd, zoals dat bij de activiteitengroepen het geval is. Bedragen die in de paragrafen zijn vermeld zijn al via de activiteitengroepen geautoriseerd. Vanzelfsprekend dienen de desbetreffende bedragen in de activiteitengroepen en de paragrafen op elkaar aan te sluiten. Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 76 Paragraaf 1 Lokale heffingen Algemeen Gemeentelijke belastingen en retributies worden geheven op basis van door de gemeenteraad vastgestelde belastingverordeningen. Dit hoofdstuk geeft een beeld van tariefontwikkelingen, lokale lastendruk, kwijtscheldingsbeleid en dergelijke. Tariefontwikkeling De stijgingspercentages voor de diverse heffingen in het afgelopen begrotingsjaar zijn de volgende: De WOZ-waarden voor woningen zijn in 2025 gestegen ten opzichte van 2024. De stijging was afgrond 2%. De waarden van niet-woningen bleven afgerond gelijk aan 2024, waardoor alleen het tarief voor niet-woningen met 2% is gestegen om op de gewenste opbrengststijging uit te komen.
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 77 Te onderscheiden heffingen Onroerende zaakbelastingen Onder de naam ‘onroerendezaakbelastingen’ worden voor de binnen de gemeente gelegen onroerende zaken twee directe belastingen geheven: • Een gebruikersbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar een onroerende zaak (niet zijnde een woning) al dan niet krachtens eigendom, bezit, met beperkt recht of persoonlijk recht gebruikt; • Een eigenarenbelasting van degene die bij het begin van het kalenderjaar van een onroerende zaak het genot heeft vanwege eigendom, bezit of beperkt recht. Op basis van de Wet Waardering Onroerende Zaken wordt van elke individuele onroerende zaak de waarde vastgesteld, waarna het te betalen bedrag aan belasting wordt berekend en via een aanslag aan de belastingplichtige opgelegd. In 2025 zijn de volgende opbrengsten gerealiseerd: Forensenbelasting Deze belasting wordt geheven van natuurlijke personen, die zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, hier meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zichzelf of voor hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. In 2025 zijn de volgende opbrengsten gerealiseerd:
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 78 Toeristenbelasting Deze belasting wordt geheven van personen die niet als ingezetene in de basisregistratie personen (BRP) staan ingeschreven. Belast wordt het verblijf houden binnen de gemeente al dan niet gevolgd door een overnachting. Ook degene die gelegenheid biedt tot het houden van verblijf kan als belastingplichtige worden aangemerkt. Het tarief voor 2025 bedraagt € 2,04 per persoon per dag (2024: € 2,00). In 2025 zijn de volgende opbrengsten gerealiseerd: Rioolheffing Rioolheffing wordt geheven ter bestrijding van kosten die zijn verbonden aan de door de gemeente te verrichten waterzorgplichten. Belastingplichtig zijn diegenen die een eigendom naar omstandigheden beoordeeld al dan niet krachtens eigendom, bezit of beperkt recht gebruiken. In 2025 zijn de volgende opbrengsten gerealiseerd: Het saldo van de opbrengsten rioolheffing en de kosten van de activiteit riolering wordt verrekend met de egalisatievoorziening riolering. De facto wordt hiermee bereikt dat de rioolheffing niet meer dan 100% kostendekkend is. De kostendekkendheid van rioolheffing geeft het volgende beeld:
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 79 Leges Onder de naam ‘leges’ worden een aantal verschillende retributies geheven voor het genot van, door of vanwege de gemeente verstrekte diensten. Voor de kostendekkendheid van leges geldt het volgende overzicht:
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 80 Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten De afvalstoffenheffing wordt geheven voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Het tarief stijgt in 2025 ten opzichte van 2024 met 2%. Reinigingsrechten worden geheven van bedrijven. In 2025 zijn de volgende opbrengsten gerealiseerd: Het overzicht kostendekkendheid afvalstoffenheffing en reinigingsrechten geeft het volgende beeld: Precariobelasting Precariobelasting wordt geheven van bedrijven voor het hebben van terrassen en/of uitstallingen op openbare gemeentegrond. In 2025 is de volgende opbrengst gerealiseerd:
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 81 Lokale lastendruk De onderstaande tabel geeft een indruk van de lokale lasten voor enkele ‘gemiddelde huishoudens’:
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 82 Kwijtschelding Indien een belastingplichtige niet, of over te weinig financiële middelen beschikt om de belastingaanslag te voldoen, kan onder bepaalde voorwaarden aan deze belastingplichtige kwijtschelding worden verleend. Gemeente Ameland hanteert een kwijtscheldingspercentage van 100%. Dit betekent dat alle belastingplichtigen die een inkomen hebben van 100% van het minimuminkomen (volgens bijstandsnorm) of lager, in aanmerking komen voor kwijtschelding. Kwijtschelding kan worden verleend voor afvalstoffenheffing en rioolheffing. De overige heffingen zijn in de betreffende belastingverordeningen uitgesloten van kwijtschelding. De afgelopen jaren bedroeg het totaal kwijtgescholden bedrag gemiddeld € 1.750 Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 83 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing behandelt de vraag in welke mate de financiële positie van gemeente Ameland toereikend is om de financiële gevolgen van onverwachte gebeurtenissen (risico’s) op te kunnen vangen, zonder ingrijpende beleidswijzigingen. De relevante beleidskaders voor deze begrotingsparagraaf zijn opgenomen in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) dat door het Rijk is vastgesteld en begrotingsrichtlijnen bevat voor decentrale overheden.
Het BBV schrijft onder meer voor dat de begroting en jaarrekening een paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat waarin wordt ingegaan op: • De risico's die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie; • De weerstandscapaciteit, dat wil zeggen de middelen die gemeente Ameland beschikbaar heeft - of kan stellen - om financiële gevolgen van niet-begrote lasten (zoals risico's) op te kunnen vangen; • Het weerstandsvermogen, zijnde het kengetal dat weergeeft in welke mate gemeente Ameland in staat is om de financiële gevolgen van risico's op te kunnen vangen. Specifieke bepalingen hierover zijn opgenomen in de Nota Reserves en Voorzieningen 2021. Schematisch ziet een en ander er als volgt uit: In deze paragraaf wordt kort op het begrip risico ingegaan. Vervolgens komt de weerstandscapaciteit van gemeente Ameland aan de orde, waarna een conclusie volgt over het weerstandsvermogen. De later in deze paragraaf opgenomen kengetallen drukken de verhouding uit tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans. Ze kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De kengetallen bieden (meer) inzicht in de financiële ruimte van de
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 84 gemeente om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. Ze geven inzicht in de financiële weerbaarheid en wendbaarheid. Risico’s Het begrip risico wordt gedefinieerd als de kans op het optreden van een gebeurtenis met een negatief financieel gevolg voor de organisatie. In deze definitie zijn twee begrippen van belang, te weten kans (als iets zeker is, is het geen risico meer) en negatief financieel gevolg (de financiële impact op gemeente Ameland). Enkele risico’s die genoemd kunnen worden zijn grote terugloop van toerisme door een externe oorzaak (natuurramp, covid-pandemie) en rijksbeleid zoals een herijking van de algemene uitkering waardoor de gemeente fors lagere rijksbijdragen ontvangt. In onderstaande tabel zijn de financiële effecten van deze risico’s aangegeven: Ter toelichting en aanvulling op deze tabel geldt het volgende. Terugloop toerisme als gevolg externe oorzaak Een natuurramp, milieuramp of ander soort crisis kan grote en langdurige gevolgen hebben voor het toerisme. Voor gemeente Ameland kan dit een forse daling van de opbrengsten toeristenbelasting betekenen.
De kans op een dergelijke gebeurtenis wordt niet als groot ingeschat en bovendien zullen rijks- en provinciale overheden vanuit hun verantwoordelijkheid altijd enige mate van ondersteuning bieden, waardoor financiële gevolgen fors kunnen zijn, maar niet onoverkomelijk. Nadelige effecten rijksbeleid In het licht van herijkingsoperaties van de Algemene uitkering, wordt op landelijk niveau al enige jaren gesproken over een herziening van het belastingstelsel. Het gaat daarbij om rijksbelastingen, maar in combinatie met verschuivingen en aanpassingen van gemeentelijke belastingen. Uit ‘schetsen en verkennende documenten‘ komt de optie naar voren om kleine belastingen af te schaffen. Omdat hiertoe onder meer de forensenbelasting wordt gerekend, zou een dergelijke operatie voor onder meer gemeente Ameland tot bijzonder nadelige effecten kunnen leiden.
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 85 Daarnaast heeft de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) onlangs geadviseerd over de voorstellen voor een andere verdeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds, zoals door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en mede namens de staatssecretaris van Financiën is gevraagd in februari 2026. De ROB adviseert op termijn afschaffing van de hogere algemene uitkering aan de waddengemeenten (in 2025 € 1 mln voor gemeente Ameland) vanwege extra kosten door hun dure fysieke bereikbaarheid. Inmiddels zijn de inkomsten uit toeristenbelasting van de waddengemeenten veel hoger dan voorheen, en een veelvoud van hun extra kosten. De ROB vindt die hogere algemene uitkering voor de waddengemeenten daarom niet meer nodig. Op termijn zal blijken of deze uitkering daadwerkelijk wordt stopgezet. Het totale risico van nadelige effecten van rijksbeleid is ingeschat op € 1.500.000. Overige risico’s De ervaring leert dat er geen noodzaak bestaat om meer en diepgaande risico-inventarisaties uit te voeren. Voor aansprakelijkheid, brandschade en dergelijke zijn verzekeringen afgesloten, die onlangs opnieuw zijn aanbesteed. Omdat de gemeente zich niet garant stelt voor door derden aangetrokken geldleningen, bestaat er op dit punt geen risico.
Uitzondering hierop is het besluit in 2024 dat Wetterskip Fryslân en Gemeente Ameland zich gezamelijk garant stellen voor een door het Energiepark Ballumerbocht B.V. aangetrokken geldlening. Financiële risico’s bij verbonden partijen zijn overzichtelijk, door onder meer de uitgebreide rol van deelnemende gemeenten in het proces van goedkeuring begrotingen en jaarrekeningen. Grondexploitaties worden financieel verwerkt in begroting en jaarrekening, overeenkomstig de notitie grondbeleid van de Commissie BBV. Alle verliezen van de verliesgevende exploitaties zijn verwerkt in de jaarrekeningen tot en met 2025. De waarde van de nog uit te geven grond bedraagt ruim € 1 miljoen en daarmee is het financiële risico vrij beperkt. Operationele risico’s worden beperkt door interne controlesystemen, budgethouderschap en in voorkomende gevallen door bij grotere projecten externe deskundigheid in te huren. Weerstandscapaciteit Bij weerstandscapaciteit gaat het om de middelen en mogelijkheden om onverwachte financiële tegenvallers op te kunnen vangen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit. Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit is het vermogen om calamiteiten eenmalig op te vangen. Als eenmalig middel kan gemeente Ameland de Algemene reserve aanwenden.
Deze wordt aangemerkt als vrij besteedbaar, maar wordt beschouwd als ‘buffer’ voor grote financiële tegenvallers. Op grond van de vastgestelde Nota reserves en voorzieningen bedraagt de hoogte van deze reserve € 2,5 miljoen. Structurele weerstandscapaciteit Structurele weerstandscapaciteit betreft de middelen die eventueel aangeboord kunnen worden om (structurele) tegenvallers op te vangen. De structurele weerstandscapaciteit betreft de mogelijkheid om vanuit een verhoging van belastingen en leges structurele tegenvallers op te vangen. Ook de mogelijkheden om te bezuinigen, dan wel het ambitieniveau iets neerwaarts bij te stellen, kunnen structurele compensatie bieden voor tegenvallers. Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 86 Begrotingsruimte Zoals blijkt uit het “Overzicht van structurele en incidentele baten en lasten”, onder 2.6 van deze jaarrekening, is er sprake van een structureel rekeningsaldo van zo'n € 3,7 miljoen. Op basis daarvan blijkt dat er mogelijkheden zijn om onverwachte tegenvallers structureel op te kunnen vangen. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit wordt hier berekend voor de onroerendezaakbelastingen, door de maximale tarieven (artikel 12) te vergelijken met de door gemeente Ameland gehanteerde tarieven.
Deze berekening ziet er als volgt uit: De in de tabel aangegeven tarieven voor een ‘artikel 12 gemeente’ bedragen 120% van de gemiddelde tarieven van Nederlandse gemeenten in 2023 (jaar t-2). Volgens de voorschriften zou dit één gemiddeld tarief moeten zijn, maar de analyse in deze tabel geeft een redelijke indicatie van de onbenutte belastingcapaciteit, zijnde € 1,6 miljoen. Weerstandsvermogen In de afgelopen decennia blijkt er nooit een noodzaak te zijn geweest om de Algemene reserve aan te spreken in verband met het zich voordoen van een onverwacht risico. De aansprakelijkheid voor een garantstelling uit het verleden (ruim € 1 miljoen, in verband met het faillissement van een zorginstelling) bleek bijvoorbeeld binnen de begrotingskaders opgevangen te kunnen worden. Ook de covid-pandemie leidde weliswaar tot een forse terugloop van toeristische overnachtingen, en daarmee tot minder opbrengsten toeristenbelasting, maar door compenserende maatregelen van het rijk bleken de financiële effecten uiteindelijk vrij gering. De conclusie is dan ook dat de Algemene reserve, als financiële buffer voor eenmalige onverwachte gebeurtenissen, van voldoende omvang is. Daarbij lijkt gemeente Ameland, door de ingeschatte structurele weerstandscapaciteit, zeer wel in staat om structurele tegenvallers op te vangen zonder dat de continuïteit van de organisatie in gevaar komt.
De verhouding (ratio) van beschikbare capaciteit en noodzakelijke capaciteit in verband met risico’s is ruim hoger dan 2, hetgeen gekwalificeerd kan worden als ‘uitstekend’. Kengetallen Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de exploitatie en/of de balans. Ze kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van gemeente Ameland. Deze kengetallen ondersteunen het beeld van de financiële ruimte ruimte waarover de gemeente beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen.
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 87 In het BBV is hiervoor een standaard set van financiële kengetallen voorgeschreven. De uitkomsten hiervan voor gemeente Ameland zijn de volgende: In het "Gemeentelijk financieel toezichtkader" van de gezamenlijke provincies zijn voor de financiële kengetallen de in onderstaande tabel genoemde signaleringswaarden opgenomen die door de provinciaal toezichthouder gebruikt wordt voor het inzicht in de financiële situatie en risicopositie van de gemeente. Netto schuldquote De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Uit de tabel met gemeentelijke kengetallen blijkt dat de schuldquote daalt van 106,6% in 2024 naar 82,0% in 2025. De afname is vooral een gevolg van de toename van de liquide middelen onder 'schatkistbankieren' en de toename van gerealiseerde baten ten opzichte van 2024. Gecorrigeerde netto schuldquote In essentie geldt hiervoor dezelfde redenering als voor de ‘gewone’ netto schuldquote. Er is alleen in de berekening gecorrigeerd voor verstrekte hypothecaire geldleningen en de uitgezette geldmiddelen via SVn (startersleningen en stimuleringsleningen).
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 88 Solvabiliteit Onder de solvabiliteitsratio verstaan we het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal, oftewel het bezit waarop geen schulden rusten. Het eigen vermogen is gedaald ten opzichte van 2024, omdat het saldo bestemmingsreserves is gedaald, doordat er veel onttrekkingen aan de reserves hebben plaatsgevonden. Grondexploitatie Grondexploitaties kunnen een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. De boekwaarden van grondposities zijn belangrijk omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij verkoop. Het kengetal voor grondexploitatie is zeer laag te noemen. Omdat in de afgelopen jaren bovendien al de nodige verliezen zijn ‘genomen‘, is het niet de verwachting dat gemeente Ameland nog met forse tegenvallers op grondexploitaties wordt geconfronteerd. Structurele exploitatieruimte Bij de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele baten en lasten. Bij incidentele baten of lasten gaat het om eenmalige zaken die zich gedurende enkele jaren voordoen. Voorbeelden van structurele baten zijn de Algemene uitkering en belastinginkomsten.
Structurele lasten zijn bijvoorbeeld personeelslasten, kapitaallasten en bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen. Het onderscheid tussen structureel en incidenteel moet conform het BBV in de begroting en de jaarstukken worden onderbouwd. Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting waarbij deze in evenwicht zijn, of waarbij de structurele lasten hoger zijn dan de baten. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit laat zien hoe de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden zich verhouden tot het landelijk gemiddelde. De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen, wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten (OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing). Uit het kengetal blijkt dat gemeente Ameland met zijn woonlasten onder het landelijk gemiddelde zit. Overall beoordeling kengetalen Uit bovenstaande beschrijving blijkt dat gemeente Ameland voor alle kengetallen in de categorieën 'minst risicovol', of 'neutraal' wordt geclassificeerd. Voor de beoordeling van de bovenstaande kengetallen geldt in algemene zin dat een afzonderlijk kengetal nog weinig zegt over hoe de financiële positie moet worden beoordeeld. Zo hoeft een hoge schuld geen nadelig effect te hebben op de financiële positie.
Deze is afhankelijk of en wat er aan eigen vermogen en baten tegenover die schuld staat en hoe groot de kans is dat de schuld weer wordt afgelost. Een tegenvallende ontwikkeling van de grondprijs hoeft geen negatieve invloed te hebben als er sprake is van een grote, structurele exploitatieruimte. Ook als een gemeente beschikt over voldoende ruimte in belastingcapaciteit is er ruimte om tegenvallers op te vangen. Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 89 Het is dus, met andere woorden, niet mogelijk om een individueel kengetal te gebruiken voor de beoordeling van de financiële positie. De kengetallen moeten altijd in samenhang worden beoordeeld, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente. Het belangrijkste uitgangspunt voor de gemeente Ameland is artikel 189, lid 2 van de Gemeentewet, waarin is aangegeven dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is, dan wel op lange termijn in evenwicht is. Bij de realisatie van jaarlijkse begrotingsdocumenten is daarvan tot dusver altijd sprake geweest en uit het kengetal voor de ‘structurele exploitatieruimte’ blijkt dit ook de situatie voor de komende begrotingsjaren.
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 90 Paragraaf 3 Grondbeleid Algemeen Onder grondbeleid verstaan we het gehele instrumentarium dat de gemeente Ameland ter beschikking staat om ruimtelijke, recreatieve, economische en maatschappelijke doelstellingen te realiseren waarvoor grondposities van belang zijn. Het grondbeleid heeft dan ook invloed op en samenhang met doelstellingen van diverse programma’s. Hierbij valt te denken aan activiteiten als: • Woningbouw; • Bedrijfsverplaatsing; • Dorpsvernieuwing en reconstructieplannen; • Het aanleggen of aanpassen van infrastructurele voorzieningen; • De realisatie van recreatieve of culturele voorzieningen. Gemeente Ameland heeft geen apart grondbedrijf. Uitvoering van het grondbeleid gebeurt door de gemeentelijke organisatie en binnen de financiële exploitatie van de gemeente als geheel. Gemeente Ameland geeft de voorkeur aan het voeren van een actief grondbeleid. Dat wil zeggen dat de gemeente, waar dat mogelijk of noodzakelijk wordt geacht, voor eigen rekening en risico grond aankoopt, deze grond eventueel bouwrijp maakt en vervolgens tegen de vastgestelde grondprijs verkoopt, of inbrengt om andere programma’s te realiseren. Situatie gemeente Ameland Gemeente Ameland heeft meer dan 300 hectare grond in bezit. Hiervan is een groot gedeelte bestemd, dan wel in gebruik voor wegen, landerijen en als onderdeel van gemeentelijke gebouwen.
Zo’n 45 á 50 hectare wordt momenteel verpacht. Periodiek wordt beoordeeld in hoeverre de gemeentelijke doelen nog gediend zijn met bezit of verpachten van gronden. Daarnaast zijn in voorgaande jaren actief grondposities aangekocht, met als doel de realisatie van woningbouw. Voor diverse locaties heeft de gemeenteraad grondexploitatiecomplexen en bijbehorende grondprijzen vastgesteld. In december 2024 heeft de gemeenteraad besloten tot aankoop en ontwikkeling van een perceel aan de Stringen, in Ballum. In 2025 heeft daadwerkelijke aankoop plaatsgevonden en is gestart met planvorming en begeleiding. Administratief verloop grondexploitaties De wijze waarop een gemeente administratief met grondposities omgaat is uitvoerig vastgelegd in het Besluit begroting en verantwoording (BBV) en de notitie “Grondbeleid in begroting en jaarstukken” van de commissie BBV. Wanneer de gemeenteraad grondexploitaties heeft vastgesteld, zijn vooral de bepalingen rond de verantwoording van toekomstige en reeds gerealiseerde winsten en verliezen sterk bepalend voor het jaarlijkse resultaat van deze grondexploitaties. Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 91 In de onderstaande tabel is het verloop van de balanspositie van de diverse exploitaties weergegeven: De mutatie per complex betreft in 2025 gemaakte kosten voor aankoop van de Stringen, en voor andere complexen vooral planvorming en begeleiding.
Verslaggeving technisch mag geen negatieve waarde van een grondexploitatie worden getoond op de balans. De presentatie van de grondexploitatie van de Stringen is daarom op de balans en de toelichting daarop 0, met daar tegenover een administratieve voorziening van € 58.940. In het onderdeel Financiële gevolgen grondexploitaties, hierna, wordt enige toelichting gegeven op de mutaties per complex. Het bruto beschikbare aantal m2 per locatie kent het volgende verloop: Financiële gevolgen grondexploitaties In de hierna volgende tabellen wordt per exploitatie in hoofdlijnen aangegeven hoe het financiële verloop is in 2025. In algemene zin gelden daarbij uitgangspunten die de raad heeft vastgesteld, zoals de inrichting van een gebied, te verkopen percelen, aan het Woningbedrijf over te dragen percelen voor de bouw van sociale huurwoningen en de te hanteren grondprijzen. Voor te verkopen percelen geldt een prijs van € 185 per m2, waarbij voor enkele specifieke percelen een hogere prijs geldt van € 215 per m2 (alle excl. BTW). Voor de prijs van kavels voor sociale woningbouw geldt € 100 per m2.
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 92 Voor de Binnendieken wordt een positief resultaat verwacht van € 42.169. Omdat er nog geen grondverkopen zijn gerealiseerd, wordt er nog geen winst verantwoord in de jaarrekening. De actuele doorrekening bij de jaarrekening 2025 van deze grondexploitatie leidt tot een uiteindelijk te verwachten verlies voor deze grondexploitatie van € 55.710. Dit is €6.219 hoger dan bij de jaarrekening 2024 vastgesteld ( € 49.491) . Omdat verliezen van een grondexploitatie conform voorschriften worden verantwoord, wordt een extra toevoeging aan de bestaande voorziening verwerkt van € 6.219. Voor de Smitteweg in Ballum wordt positieve resultaat verwacht van € 357.046. Voor de Smitteweg geldt de opmerking dat in de jaarrekeningen van voorgaande jaren al een bedrag van € 184.551 aan winst is verantwoord, in verband met gerealiseerde verkopen. Door een actuele doorrekening van de Smitteweg blijkt bij de jaarrekening 2025 een aanvullend te verantwoorden gerealiseerde winst van € 37.688. Dit heeft onder andere te maken met eerder te verwachten kosten voor planschade die niet gerealiseerd zijn. De resterende verwachte winst van € 134.807 leidt tot een voordeel in de jaarrekening van het betreffende jaar van realisatie.
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 93 In december 2024 is door de gemeenteraad besloten tot aankoop en ontwikkeling van een perceel aan de Stringen. Destijds werd een verlies verwacht van € 253.861, waarbij besloten is deze eenmalige te dekken uit de Reserve Projecten. Op basis van een actuele doorrekening van deze grondexploitatie blijkt het verwachte verlies nu € 293.424. Dit heeft te maken met hogere kosten voor bodemonderzoek een planvorming, en een (daardoor) hogere toegerekende rente. Omdat verliezen van een grondexploitatie conform voorschriften worden verantwoord, wordt een extra toevoeging aan de bestaande voorziening verwerkt van € 39.563. Voor de Trapweg werd bij de jaarrekening 2024 een verlies verwacht van € 1.013.670. De actuele doorrekening van deze grondexploitatie leidt tot een uiteindelijk verwacht verlies van € 985.652. Dit heeft te maken met eerder begrote kosten voor planschade die uiteindelijk niet zijn gerealiseerd. Omdat ook in dit geval het verschil in verlies direct administratief verwerkt dient te worden, vindt een vermindering plaats van de bestaande voorziening van € 28.018. De Stringen Noord € Voorraad 1 januari 2025 0 Kosten 234.484 Rente 0 Opbrengst verkopen 0 Realisatie winst/verlies -293.424 Voorraad 31 december 2025 -58.940 Aankoop en kosten voor planvorming en begeleiding Verlies deel 2025 in jaarrekening Toelichting
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 94 In de jaarrekening 2025 zijn daarmee per saldo de volgende verlies- of winstbedragen per complex verantwoord: Financiële verwachting grondexploitaties Op basis van actuele doorrekeningen van de nog lopende grondexploitaties worden in onderstaande tabel de verwachte resultaten weergegeven: Ten gevolge van de voorgeschreven administratieve verwerking, is het totaal gecalculeerde verlies van € 1.334.786 via de jaarrekeningen 2021 tot en met en 2025 verwerkt in de balanswaarde van de nog beschikbare voorraden. Dit verlies is, met andere woorden, al verwerkt in de cijfers. Van de verwachte winsten op twee complexen is voor Smitteweg in de jaren tot en met 2025 al een deel van de winst als bate verwerkt in de respectievelijke jaarrekeningen. Het gaat hier totaal om € 222.239, waardoor een nog te realiseren winst resteert van € 134.807. Samen met de verwachte winst op de locatie Binnendieken (€ 42.169), zal dit in toekomstige jaren leiden tot niet begrote meevallers van zo’n € 176.976. Overige grondposities In 2020 is 10.863 m2 grond aangekocht aan de Hoge Eggenweg in Nes. Voor deze locatie is nog geen grondexploitatie vastgesteld, dus de grond is volgens de verslaggevingsvoorschriften (BBV) opgenomen onder de materiële vaste activa, in plaats van onder de voorraden bouwgrond in exploitatie.
In samenhang met het nieuwbouwproject “Ambla” is bovendien de locatie van de ‘oude Stelp’ aangekocht; ook hiervoor is nog geen grondexploitatie vastgesteld.
Paragraaf 4 Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Ameland is een waddengemeente waar het goed wonen, werken en recreëren is. Gemeente Ameland wil deze bijzondere leefomgeving in stand houden en de kwaliteit van het voorzieningenniveau op het eiland op peil houden. Deze kwaliteit is grotendeels afhankelijk van de kwaliteit en het onderhoudsniveau van gemeentelijke kapitaalgoederen, zoals wegen, havens, gebouwen, riolering, openbaar groen en verlichting. Een goede kwaliteit van deze kapitaalgoederen sluit bovendien incidenten (schades, klachten) en de eventueel hieruit voortvloeiende aansprakelijkstelling van gemeente Ameland grotendeels uit. Beleidskaders Het beleid van de gemeente Ameland voor het onderhoud van kapitaalgoederen is onder meer opgenomen in een aantal plannen: • | Beheerplan wegen (2024 – 2033); • | Meerjaren onderhoudsplan gebouwen (2024 – 2034); • | Beheerplan havens (financiële planperiode 2024 – 2033); • | Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP, periode 2020 - 2025); • | Meerjaren onderhoudsplan sport (2024-2034) • | Onderhoudsplan Woningbedrijf (huurwoningen, periode 2017 - 2025). Doorrekeningen en financiële consequenties van de diverse onderhoudsplannen worden in de jaarlijkse begroting (en meerjarenbegroting) verwerkt. Voor wegen, gemeentelijke gebouwen en havens wordt gewerkt met een onderhoudsreserve waaraan jaarlijks een vast bedrag wordt toegevoegd.
De werkelijke onderhoudskosten in enig jaar komen ten laste van die reserves. Te onderscheiden onderhoudswerken Wegen Doel: Het zorgen voor veilige, goed onderhouden en toegankelijke wegen voor alle gebruikers op basis van aanvaardbare maatschappelijke lasten en adequaat kwaliteitsniveau volgens het beheerplan wegen d.d. 16-09-2024. Norm: De wegen worden onderhouden conform het kwaliteitsniveau A voor hoofdwegen, wegen in verblijfsgebied en fietspaden en kwaliteitsniveau B voor de overige wegen (volgens CROW- richtlijnen). Huidige situatie: 76% voldoet aan kwaliteitsniveau A/B , 16,4% kwaliteitsniveau C en 7,6% kwaliteitsniveau D. Begroting 2025: Begroot € 1.007.000,- Realisatie € 653.007,- . Afwijkingen begroting: Een aantal onderhoudswerkzaamheden zijn niet in 2025 uitgevoerd. Dit heeft onder andere te maken met de kabeltransitie, waarbij werkzaamheden worden gecombineerd. 95 | Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 96 De onderschrijding van de begrote kosten leidt er toe dat de reserve per 31 december 2025 op een hoger dan verwacht bedrag uitkomt. In 2026 zal dit worden gecorrigeerd, in samenhang met de financiële effecten van het nieuwe wegenbeheersplan 2024 en jaarplanning 2026. Het verloop van het Onderhoudsfonds wegen is in 2025 als volgt: Gebouwen De gemeente heeft in 2025 35 gebouwen in eigendom.
Hoewel in het accommodatiebeleid 36 gebouwen zijn opgenomen, heeft de beoogde eigendoms-overdacht van het KNRM-gebouw voor 1 januari 2026 nog niet plaatsgevonden. De eigendomsoverdracht zal naar verwachting in 2026 plaatsvinden. Deze gebouwen vertonen onderling een grote diversiteit. Van gemeentehuis, scholen en vuurtoren tot aan kerktorens. Soms is er sprake van gecombineerd gebruik, zoals sporthal Hollum in combinatie met Sociaal Werk. De gemeentelijke gebouwen worden onderhouden op het onderhoudsniveau “heel en veilig”. Bij de uitvoering van het onderhoud wordt altijd rekening gehouden met de bekende ontwikkelingen zoals duurzaamheid en toekomstige uitbreiding of renovatie. Het onderhoudsplan gebouwen vormt de basis voor het onderhoud van de (gemeentelijke) gebouwen. In 2024 is een nieuw meerjarenonderhoudsplan vastgesteld, en dient daarmee als basis voor de uit te voeren onderhoudswerkzaamheden. Begroting 2025: Begroot €132.000,-. Realisatie: €250.278,-. Afwijkingen begroting: Het meerjarenonderhoudsplan is vastgesteld voor 10 jaar. Het benodigde totaalbedrag is gelijkmatig verdeeld over de looptijd, wat leidt tot een jaarlijks gemiddelde toevoeging aan het fonds van € 470.000. De werkelijke kosten fluctueren jaarlijks omdat er in het ene jaar meer werkzaamheden staan gepland dan het andere jaar; voor deze werkelijke kosten vindt een onttrekking plaats aan het fonds.
Vanwege de vaststelling van het plan in 2024 zijn een aantal werkzaamheden doorgeschoven naar 2025. Om die reden ligt het realisatiebedrag hoger. Het verloop van het Onderhoudsfonds gebouwen is in 2025 als volgt:
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 97 In 2028 wordt het meerjaren onderhoudsplan geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. Raadsagenda 2022-2025 De gemeenteraad Ameland heeft een accommodatiebeleid voor gemeentelijke gebouwen vastgesteld. Er wordt voor de komende jaren uitvoering gegeven aan dit beleid. Voor de clustering Nes en Buren is in de voorgestelde vorm op dit moment geen draagvlak onder de hoofdgebruikers van de huidige accommodaties en de inwoners. Het gemeentebestuur geeft Nes en Buren de ruimte om via participatie te komen tot een gedragen visie en voorstel voor duurzame huisvesting van genoemde functies. Hierbij gaat het om de functies binnensport, buitensport, basisonderwijs, peuterspeelzaal, kinderopvang en ontmoeting / dorpshuis. Havens In 2021 en 2022 heeft een grootschalige ‘Herinrichting jachthaven’ in Nes plaatsgevonden. Er is gewerkt aan het opstellen van een onderhoudsplan havens (jachthaven, veerdam en losstoep Ballumerbocht). Dit is medio 2024 opgeleverd en vastgesteld. De gegevens van de nieuwe inrichting van de jachthaven zijn meegenomen in het plan. Het meerjarenonderhoudsplan is vastgesteld voor 10 jaar. Het benodigde totaalbedrag is gelijkmatig verdeeld over de looptijd, wat leidt tot een jaarlijks gemiddelde toevoeging aan het fonds van € 193.800,-. Begroting 2025: Begroot € 158.268,-. Realisatie € 131.078,-.
Afwijkingen begroting: Het meerjarenonderhoudsplan is vastgesteld voor een periode van 10 jaar. Het komt dus voor dat er in het ene jaar meer werkzaamheden staan gepland dan in het andere jaar. Het verloop van het Onderhoudsfonds havens is in 2025 als volgt:
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 98 In 2028 wordt het meerjaren onderhoudsplan geëvalueerd en, waar nodig, bijgesteld. Riolering Ontwikkeling / stand van zaken In 2020 is door de gemeenteraad een nieuw Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) vastgesteld, voor de periode 2020 – 2025. De benodigde onderhoudswerkzaamheden zijn globaal in kaart gebracht. Het GRP behandelt daarnaast ook thema’s in relatie tot klimaatverandering. Het plan bevat een overzicht van de benodigde middelen voor vervangingen, afkoppelen, onderzoeken, exploitatie, kapitaallasten (nieuwe en historische) en onderhoudskosten. In 2022 is de riolering geïnspecteerd. Op basis van deze gegevens wordt een nieuw meerjarig onderhoudsplan gemaakt, waarbij mede rekening wordt gehouden met de werkzaamheden die in het wegenbeheerplan naar voren komen. Dit onderhoudsplan dient als input voor het nieuw op te stellen GRP, dat voortaan Programma Riolering en Water PRW komt te heten. Begroting 2025: Begroot € 531.500,-. Realisatie 350.000,- Afwijkingen begroting: Door een te ambitieuze planning zijn verschillende onderhoudswerkzaamheden niet in 2025 uitgevoerd. De verwachting is dat een deel van de in 2025 niet uitgevoerde werkzaamheden in 2026 kunnen worden afgerond. De baten en lasten van de activiteit “Riolering” worden jaarlijks geëgaliseerd, door het tekort of overschot te verrekenen met de egalisatievoorziening riolering.
Het verloop van deze voorziening is hierdoor in 2025 als volgt: Sportvoorzieningen In 2024 is een meerjarenonderhoudsplan sport vastgesteld voor een periode van 10 jaar. Dit plan vormt de basis voor het uit te voeren onderhoud voor alle buitensportaccommodaties. Deze werkzaamheden zijn jaarlijks veelal gelijk, waarbij de fluctuaties in uitgaven veel minder zijn. Bij een verplichte keuring in 2025 is geconcludeerd dat het kunstgrasveld van Geel – Wit niet aan de gestelde normen voldeed. Met name de norm voor demping van het kunst grasmat voldeed niet aan de gestelde normen. Om het veld weer aan de normen te laten voldoen is de infill van het veld (zand en kurk) losgemaakt, schoongemaakt en in het veld hergebruikt. Naast de genoemde werkzaamheden is het veld bijgevuld met nieuw kurk. Met de kosten voor deze onderhoudswerkzaamheden was geen rekening gehouden in het meerjarenonderhoudsplan. Deze kosten waren nu niet voorzien, want volgens theoretische onderhoudscycli gaat een kunstgrasveld langer mee. Begroting 2025 Jaarrekening 2025 Saldo 1 januari 834.046 1.214.682 toevoeging 2025 20.000 0 onttrekking i.v.m. gemaakte kosten -531.500 -350.000 Saldo 31 december 322.546 864.682 Egalisatievoorziening riolering Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 99 Huurwoningen Er is een meerjarig onderhoudsplan (MJOP) opgesteld dat afloopt in 2025.
Uitvoering van de werkzaamheden vindt plaats op basis van dit plan, waarbij vooral de periodieke schildercyclus leidend is voor eventuele bijkomende werkzaamheden. De planning was dat er in 2025 een nieuw MJOP wordt vastgesteld voor het GWA. Dit wordt echter gecombineerd met het strategisch complex beheerplan. Recreatieve voorzieningen Voor het onderhoud van speelvoorzieningen en dergelijke in de recreatiegebieden als De Vleijen en De Aanleg wordt een onderhouds- en vervangingsplan bijgehouden. Dit plan wordt jaarlijks geactualiseerd, om als basis te dienen voor de jaarlijks uit te voeren werkzaamheden. Ook de strandovergangen van de gemeente zijn in dit plan opgenomen. Openbaar Groen De gemeente Ameland bezit zo’n 80 hectare aan openbaar groen. Het onderhoud hiervan vindt planmatig plaats, op basis van het vastgestelde Groenplan ‘Ruimte voor waardevol groen (2021)’. Bermen, hagen en plantsoenen binnen de bebouwde kommen worden in eigen beheer onderhouden, op basis van werkplanningen. De ruim 2.400 laanbomen op Ameland zijn geïnventariseerd. Kenmerken als leeftijd, omvang, vitaliteit en dergelijke zijn vastgelegd. Deze overzichten dienen als basis voor beheerwerkzaamheden, maar tevens als hulpmiddel bij aansprakelijkheidskwesties ten gevolge van schade. Voor onderhoud aan onder meer watergangen zijn afspraken gemaakt met externe bedrijven.
Verlichting De gemeente Ameland heeft circa 950 lichtmasten in eigendom; hiervan zijn 115 zogenaamde monumentale lichtmasten. Volgens het Verlichtingsplan Ameland is in het openbare buitengebied op het eiland groene verlichting aangebracht. In de overige delen van de dorpen, inclusief de dorpscentra, zijn de bestaande armaturen vervangen door duurzame LED armaturen. Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 100 Paragraaf 5 Financiering Algemeen De paragraaf financiering biedt op hoofdlijnen (gekwantificeerd) inzicht in de risico’s die de gemeente loopt in de financieringsfunctie en hoe het risicobeheer effectief vorm krijgt. Het is belangrijk onderscheid te maken tussen financiering en dekking. Bij financiering gaat het om de vraag hoe de gemeente aan haar financiële middelen komt. Een investering kan bijvoorbeeld worden gefinancierd via een lening. Bij dekking gaat het om de vraag hoe de gemeente aan middelen komt om de begroting sluitend te houden. Een investering leidt tot afschrijvingslasten, die bijvoorbeeld kunnen worden gedekt door een verhoging van de onroerendezaakbelasting (OZB). In deze paragraaf wordt ingegaan op de activiteiten van gemeente Ameland in 2025 op het gebied van financiering, oftewel het voorzien in voldoende liquide middelen om uitvoering te geven aan de activiteiten die in de begroting zijn opgenomen.
Vervolgens wordt kort aandacht besteed aan de begrippen ‘kasgeldlimiet’ en ‘renterisiconorm’. Tenslotte komt rente en de wijze waarop rente wordt toegerekend aan activiteiten in deze paragraaf aan de orde. Langlopende geldleningen Voor de gemeente Ameland is de volgende situatie van toepassing: In 2023 en 2024 is er in totaal € 28 miljoen geleend in verband met de nieuwbouw van de Ambla. Voor 2025 was het niet nodig om extra geld aan te trekken. Kasgeldlimiet Belangrijk uitgangspunt van de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten van gemeenten. Om een grens te stellen aan korte financiering (looptijd tot één jaar) is in de Wet Fido een kasgeldlimiet opgenomen.
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 101 Voor gemeente Ameland is de volgende situatie van toepassing: Binnen het kaslimiet streeft Gemeente Ameland er naar de financieringsbehoefte zoveel mogelijk te dekken via kortlopende leningen (looptijd minder dan een jaar, dus in het algemeen lager renteniveau). Dit betekent feitelijk roodstand in rekeningcourant, of het aantrekken van kortlopende kasgeldleningen. Is het structureel onmogelijk zo te voldoen aan de geldende limiet, dan vindt consolidatie plaats door het aantrekken van een langlopende geldlening. Uit tabel blijkt dat de kasgeldlimiet niet wordt overschreden. Renterisiconorm Renterisicobeheer omvat het beperken van de invloed van rentewijzigingen op de financiële resultaten van de gemeente. Het uitgangspunt van de Wet financiering decentrale overheden is dat gemeenten grote fluctuaties in de rentelasten vermijden. Het doel van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op de vaste schuld (looptijd langer dan één jaar). Dit kan door het aanbrengen van spreiding in de looptijden in de leningenportefeuille. De renterisiconorm wordt berekend door een vastgesteld percentage (20%) te vermenigvuldigen met de omvang jaarrekening.
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 102 Voor gemeente Ameland is de volgende situatie van toepassing: Uit de tabel blijkt dat de renterisiconorm niet wordt overschreden. Rente en rentetoerekening In artikel 13 BBV is voorgeschreven dat de paragraaf Financiering mede inzicht geeft in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte. De Commissie BBV heeft daarnaast een notitie Rente 2017 opgesteld met richtlijnen ter bevordering van een eenduidige handelswijze met betrekking tot rente (harmonisering), ter stimulering dat gemeenten werkelijke rentekosten opnemen in de begroting en de jaarstukken en om er voor zorg te dragen dat gemeenten op een eenduidige wijze inzichtelijk maken op welke wijze met rente is omgegaan (transparantie). Gemeente Ameland volgt deze richtlijnen op, zodat volledig wordt voldaan aan hetgeen in deze notitie is aangegeven.
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 103 Het renteschema voor de gemeente Ameland ziet er als volgt uit: Gedurende het jaar is een fors overschot ontstaan aan liquide middelen, welke in de begroting na wijziging al was verwacht. Omdat deze 'overschotten' worden uitgezet bij de staat, is er sprake van een groot batig rentesaldo ten gevolge van korte financiering (rente op het zogenaamde schatkistbankieren).
Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 104 Paragraaf 6 Bedrijfsvoering Algemeen Ameland is een zelfstandige en volwaardige gemeente en wil dat blijven: autonoom en betrokken! Om ook in de toekomst aan de kwaliteitsmaatstaven te blijven voldoen, moet de organisatie blijven ontwikkelen. We willen resultaten behalen om een optimaal leef- en verblijfklimaat op het eiland in stand te houden. En we willen integraal en transparant ons gemeentebestuur van advies dienen. We doen dat met lef, in goede samenwerking en integriteit staat hoog in ons vaandel. De gemeentelijke organisatie concentreert zich op de prioriteiten die het bestuur stelt. Zij heeft een proactieve houding en werkt goed samen met burgers, bedrijfsleven en andere overheden. De samenwerking in “waddenverband” speelt hierbij een belangrijke rol. Van belang hierbij is het convenant dat de Waddeneilanden, provincies Fryslân en Noord-Holland en het Rijk tekenden. Dit convenant onderstreept de unieke positie van de eilandgemeenten en de opgaven die deze positie stelt aan het gemeentebestuur. Een goede samenwerking en actieve afstemming met de andere overheden moet de kwaliteit en toekomstbestendigheid van de gemeentelijke dienstverlening aan bewoners en bezoekers verhogen.
In het convenant is afgesproken dat partijen werken aan een integrale en gebiedsgerichte benadering van beleidsvorming en regelgeving, afgestemd op de specifieke situatie van de Waddeneilanden (‘Waddentoets’). De bedrijfsvoering van het Waddenkantoor in Harlingen is de laatste jaren verder ontwikkeld, mede als gevolg van het binnenhalen van de RegioDeal eind 2022. Het programma loopt van 2024 tot en met 2027. Voor de lokale gemeentelijke organisatie blijft het benutten van de kwaliteit van de mensen een permanent aandachtspunt. Uitgangspunt is een flexibele en omgevingsbewuste organisatie. Dit vraagt ook om duidelijkheid rondom rollen, taken en bevoegdheden. Door de veranderende samenleving en de daarbij veranderende rol van de overheid heeft dit blijvend aandacht nodig. Zowel werving als scholing van (nieuwe) medewerkers krijgen nadrukkelijk aandacht en ook het gesprek met college en raad over de aanpak van beleidsprocessen. De organisatie Het vorenstaande is doorlopend vertaald in de speerpunten voor de organisatieontwikkeling: 1. Organisatiestructuur: • Uitgangspunt is een platte organisatie.
Verantwoordelijkheden en bevoegdheden zijn zo laag mogelijk in de organisatie belegd en vastgelegd in het organisatiestatuut; • Taken en verantwoordelijkheden zijn duidelijk in de organisatievisie beschreven en gericht op een integrale, flexibele en extern georiënteerde manier van werken; • Het managementteam heeft een coachende en begeleidende rol, de secretaris/directeur draagt in het bijzonder zorg voor het zo goed mogelijk invullen van de relatie tussen de organisatie en het bestuur. Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 105 2. Wijze van werken/gedrag: • Medewerkers gedragen zich professioneel. Ze leveren ‘waar voor hun geld’ en stellen zich integer en dienstverlenend op; • Er wordt niet over elkaar gesproken maar met elkaar. Uitgangspunt hierbij is samenwerken, respect voor elkaars opvattingen en het nakomen van gemaakte afspraken; • Meer dan tot nu toe wordt er ‘van buiten naar binnen’ gedacht en gewerkt, dit wil zeggen: er wordt ‘met lef’ gedacht, in kansen en mogelijkheden; • Het managementteam draagt zorg voor een veilige werkomgeving, waarbij ‘plezier in het werk’ belangrijk is. 3.
Ontwikkeling van de medewerkers: • Iedere medewerker is bereid om te investeren in zijn of haar ontwikkeling, dit wordt gefaciliteerd met een aantal centrale trainingen en via individueel maatwerk waar nodig vanuit het beschikbare opleidingsbudget; • Met medewerkers worden individuele afspraken gemaakt over ontwikkeling, dit gebeurt via de jaargesprekkencyclus waarbij elke medewerker jaarlijks een aantal ‘formele’ gesprekken met de leidinggevende voert; • Uitgangspunt is dat verantwoordelijkheden zo laag mogelijk in de organisatie liggen, medewerkers zijn zelf verantwoordelijk voor de eigen groei: de organisatie faciliteert hierbij. Specifieke aandachtspunten Automatisering en Informatievoorziening De samenwerking met SSC Leeuwarden loopt goed, het meedenken over de ontwikkelkant van de diensten van SSC wordt in goed overleg met Leeuwarden verder verbeterd. Operationeel is de afgelopen periode een grote klus geklaard door de werkplekken (dubbele schermen) en de telefonie (mobiel). Ook is het aantal printers gereduceerd waardoor papierloos werken meer gestimuleerd wordt. Zaakgericht werken is een manier om processen op orde te krijgen, efficiënt en digitaal te werken en de dienstverlening transparant te maken. Het is een doorlopende ontwikkeling.
Het goed opleiden van medewerkers en een persoonlijke aanpak zijn hierbij van groot belang voor het laten slagen van het invoeren van zaakgericht werken. Zaakgericht werken vergt een organisatieontwikkeling, investering in digitale vaardigheden en een reorganisatie van het informatielandschap. Door nieuwe wetgeving zijn verplichte koppelingen met landelijke systemen gerealiseerd (zoals voor de omgevingswet). In 2025 is de digitale ondertekening ingevoerd waardoor papier nog minder noodzakelijk wordt. Een ander spoor is het verder aansluiten op de architectuur van Shared Service Centrum Leeuwarden. Doel hiervan is, op termijn, middels gezamenlijke aanbestedingen, kostenverlaging (of beperking van kostenstijging) te realiseren. Jaarstukken 2025 | Gemeente Ameland 106 Informatiebeveiliging en privacy Op dit moment worden belangrijke maatregelen op het terrein van informatieveiligheid en privacy regelmatig getoetst en bijgesteld. De Waddeneilanden werken op dit terrein gezamenlijk samen met SSC Leeuwarden. De gemeente Leeuwarden levert zowel CISO (chief information officer) als FG (functionaris gegevensbescherming) voor de eilanden. Op beide terreinen zijn afspraken om via een groeimodel tot professionele standaarden, passend bij het informatielandschap dat SSC voor de Eilanden faciliteert, te komen.
Zowel regelgeving van de overheid (AVG, BIO) als bedreigingen uit de samenleving (Ransomware) nemen steeds verder toe. We kiezen ervoor om de focus altijd eerst op de praktische werking van de maatregelen te leggen. Basisregistraties (ENSIA) Het college legt jaarlijks verantwoording af, via de verschillende voorgeschreven kanalen, over de uitvoering van de basisregistraties BRP (Basisregistratie Personen), BAG (Basisregistratie Adressen en Gebouwen), BGT (Basisregistratie Grootschalige Topografie), BRO (Basisregistratie Registratie Ondergrond) en Suwinet (zorgtaken werk en inkomen). Uit de audit blijkt dat we in 2025 voldoen aan de normen die gesteld zijn aan de basisregistraties. Organisatieontwikkeling Het is van belang om kennis en kunde bij te houden en te ontwikkelen. Dit hebben we gedaan door: • te investeren in onze organisatie, door opleiding en training van medewerkers, trainees en college- en raadsleden, investering in werkplek, software en informatiebeveiliging en investering in goede arbeidsomstandigheden; • te investeren in mensen, door gedegen management, goede arbeidsvoorwaarden en inhoudelijk interessant werk; • te investeren in goed werkgeverschap, door het opleiden van trainees, uitwisselingen met andere organisaties en door gerichte arbeidsmarktbenadering. De gemeentelijke organisatie bestaat uit zeven clusters en twee programma’s.