CConstaterende datAmeland
Koppel je AI →
Document · PDF

Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf 2028 e.v.

Raad 14 september 2026, gemeente AmelandBij agendapunt: v Raadsinformatiebrief Regionale inkoop Specialistische Jeugdhulp en Verblijf (zaaknummer 561706)18.695 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder Juni 2026

Inhoud 1. Inleiding | 4 1.1. | Achtergrond en aanleiding | 4 1.2. | Proces totstandkoming | 4 1.3. | Context/raakvlak met andere ontwikkelingen | 9 2. | Huidige situatie | 12 2.1. | Wonen en SJH in Friesland 2024 - 2027 | 12 2.2. | Ervaringen gemeenten met huidige opdrachten | 12 2.3. | Input Jeugdhulpaanbieders over inkoop 2024 - 2027 | 13 3. Visie | 15 3.1.Uitgangspunten | 15 3.2. | Doelstellingen inkoop | 17 3.3. | Gefaseerde overgang | 17 3.4.(Uitvoerings)kaders | 18 3.5. | Toegang tot Specialistische Jeugdhulp en Verblijf | 23 4. Scope | 25 4.1. | Specialistische jeugdhulp en verblijf | 25 4.2. | Buiten de scope | 25 5. | Opdracht Specialistische Jeugdhulp (SJH) | 26 5.1. | Doelgroep SJH | 26 5.2. | Producten SJH | 27 6. | Opdracht Verblijf | 31 6.1. | Doelgroep Verblijf | 31 6.2. | Producten verblijf | 32 7. Bekostigingssystematiek | 35 7.1.Bekostigingssystematiek | 35 7.2.Kostprijsonderzoek | 36 8. Inkoopmethodiek | 37 8.1. | Semi-Open house toelatingsprocedure | 37 8.2. | Twee opdrachten | 38 8.3.Opdrachtnemers/Jeugdhulpaanbieders | 38 8.4. | Samenhang met lokaal georganiseerde jeugdhulp | 39 8.5. | Looptijd overeenkomsten | 40 8.6. | Omvang van de opdracht (geraamde waarde) | 41 9. Contractmanagement | 42 9.1. | Opdrachtgeverschap en sturing | 42 9.2.Bibob-toetsing | 43 9.3.Kwaliteitseisen | 44 10. | Planning | 45 10.1. | Planning inkoopprocedure | 45 10.2.

| Overgang naar de overeenkomsten per 1-1-2028 | 45 11. | Risico’s en aandachtspunten | 46 Bijlage I: Opbrengst en verwerking marktconsultaties | 49 3 Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 4 1. Inleiding 1.1. Achtergrond en aanleiding De voorbereidingen voor de inkoop van Specialistische Jeugdhulp (SJH) en Wonen in Friesland 2024 – 2027 zijn gestart in de zomer van 2020. Dat inkoopproces liep tot 1 januari 2024, waarna de huidige overeenkomsten SJH en Wonen van start gingen. Gedurende dat inkoopproces zijn er door zowel gemeenten als andere stakeholders zorgen geuit over de transparantie, de inhoudelijke weging van besluiten en de onderlinge communicatie. Naar aanleiding van bovengenoemde signalen is in 2024 besloten een externe evaluatie te laten uitvoeren naar het proces en de inhoud van die inkoopprocedures. De uitkomsten daarvan lieten zien dat zowel op proces als op inhoud een aantal zaken niet goed genoeg verliep en dat herstel daarvan niet mogelijk was binnen de huidige overeenkomsten. Ondanks de insteek om vanuit vertrouwen te sturen op resultaten is de gehele systematiek ingewikkeld en op punten tegenstrijdig vormgegeven. Daardoor is een duidelijke en heldere uitvoering zoals deze bedoeld is, erg lastig. Daarom volgt er geen verlenging van de overeenkomst.

Er komt per 1 januari 2028 een nieuwe contractering die meer aansluit bij de landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen. Dit besluit is in de zomer van 2025 gecommuniceerd met alle onder die overeenkomst gecontracteerde SJH en Wonen jeugdhulpaanbieders. Op 25 september 2025 is er een bijeenkomst georganiseerd door SDF voor alle jeugdhulpaanbieders waarin toelichting is gegeven op dit besluit en waarin het proces en de planning voor de nieuwe inkoop zijn geschetst. Vervolgens zijn er marktconsultaties georganiseerd waarin jeugdhulpaanbieders en andere belanghebbenden op verschillende momenten hun wensen, zorgen, ervaringen, ideeën en aandachtspunten voor de nieuwe inkoop konden inbrengen. Zij zijn vroegtijdig meegenomen in de eerste opzet van de nieuwe inkoop en de lokale ontwikkelingen. In lijn met de aanbevelingen uit de evaluatie is dit traject met verschillende belanghebbenden en zo transparant mogelijk uitgevoerd. Tussentijds is teruggekoppeld aan de jeugdhulpaanbieders op welke manier hun inbreng wel óf niet heeft geleid tot keuzes voor de nieuwe inkoop. Zie hieronder voor nadere toelichting. 1.2.

Proces totstandkoming Deze inkoopstrategie is tot stand gekomen na een intensief voortraject van de Friese gemeenten en SDF, waarbij op meerdere momenten en op verschillende manieren belanghebbenden hun inbreng konden leveren: jeugdhulpaanbieders, jongeren(vertegenwoordigers), gemeenten en gebiedsteams, onderwijs, Gecertificeerde Instellingen (GI’s) en huisartsen. Uitgebreide verslaglegging van de marktconsultaties en de Werkgroep Belanghebbenden is te vinden op www.sdfryslan.nl/onderwerpen- jeugd/inkoop-sjh-en-wonen/. Hiermee is recht gedaan aan één van de belangrijkste aanbevelingen uit de evaluatie van de huidige inkoop. Namelijk om bij een nieuwe inkoop op een transparante wijze de input van een brede groep van belanghebbenden op te halen en duidelijk te communiceren over de keuzes die vervolgens zijn gemaakt, met inachtneming van de inbreng van jeugdhulpaanbieders. Juist ook wanneer keuzes afwijken van bijvoorbeeld de wens van (een meerderheid van) de jeugdhulpaanbieders, zoals de keuze om te stoppen met trajectfinanciering waarbij aanbieders hun eigen tarief bepalen. In de volgende paragrafen is een overzicht opgenomen van de manieren waarop belanghebbenden zijn betrokken. In bijlage I is beknopt de opbrengst en verwerking van de inbreng weergegeven. 1.2.1.

| Marktconsultaties In het kader van de marktconsultaties zijn er drie bijeenkomsten met jeugdhulpaanbieders (plenair) georganiseerd in september en december 2025 en in maart 2026. Daarnaast zijn er twee schriftelijke uitvragen gedaan in november 2025 en in april/mei 2026: • | 25 september 2025: plenaire bijeenkomst waarin jeugdhulpaanbieders een toelichting kregen op het besluit om de huidige overeenkomsten niet te verlengen en dus te starten met de voorbereidingen voor een nieuwe contractering per 1-1-2028. Er is stil gestaan bij de uitkomsten van de evaluatie van de huidige inkoop en bij verbeteracties op de lopende overeenkomsten. Ook zijn het proces en de planning van het nieuwe inkooptraject geschetst. Vervolgens was er gelegenheid voor aanbieders om hun aandachtspunten mee te geven voor de nieuwe inkoop. Ook is een oproep gedaan aan jeugdhulpaanbieders om zich aan te melden voor de Werkgroep Belanghebbenden (zie volgende paragraaf). • | Enquête november 2025: in november 2025 is er een enquête uitgezet onder jeugdhulpaanbieders met een aantal gesloten en open vragen over wensen en aandachtspunten voor de nieuwe inkoop. De opbrengsten zijn gedeeld tijdens de plenaire bijeenkomst op 15 december en ook schriftelijk beschikbaar gesteld.

• | 15 december 2025: plenaire bijeenkomst waarin de opbrengst van de enquête is gedeeld, nadere toelichting is gegeven op proces en planning van deze inkoop en op landelijke ontwikkelingen die daarin een rol spelen. Vervolgens konden aanbieders in verschillende sessies een (verdiepende) reactie geven op diverse stellingen en vragen binnen de thema’s bekostiging, dekkend jeugdhulplandschap, wonen en opdrachtgeverschap. • | 23 maart 2026: plenaire bijeenkomst waarin een nadere toelichting is gegeven aan de jeugdhulpaanbieders op de door de Friese gemeenten gekozen richting voor de inkoop. Voorafgaand aan de plenaire bijeenkomst, hebben de jeugdhulpaanbieders op 17 maart 2026 een brief ontvangen waarin is toegelicht wat de leidende principes zijn voor de inkoop en welke (inrichtings)keuzes daarbij horen. Tijdens de plenaire bijeenkomst is nadere toelichting gegeven op deze brief. Vervolgens konden aanbieders in verschillende sessies hun reactie en aandachtspunten geven op de bekostiging, concept productstructuur, sturing en onderwijs & zorg.

Ook is er stilgestaan bij de inbreng die via de eerdere consultaties en de Werkgroep Belanghebbenden is gegeven: de zaken die wél zijn geland in de inkoop en ook de wensen vanuit aanbieders die níet 5 Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 6 zijn meegenomen, plus een toelichting waarom. Daarnaast is gedeeld met jeugdhulpaanbieders welke (grote) keuzes nog gemaakt moeten worden. Aanbieders konden hun opvattingen daarover inbrengen. • Schriftelijke uitvraag april/mei 2026: in aanvulling op de plenaire bijeenkomst van 23 maart is in april/mei 2026 via een schriftelijke uitvraag de concept productstructuur voorgelegd aan aanbieders. Dit gebeurde samen met een aantal vragen over compleetheid, duidelijkheid, dekkend jeugdhulplandschap en uitvoerbaarheid van de conceptindeling. 1.2.2. Werkgroep Belanghebbenden Er is een Werkgroep Belanghebbenden ingericht met daarin de volgende belanghebbenden: • Tien jeugdhulpaanbieders (klein, middel, groot, met spreiding over Friesland en met verschillende deskundigheden). Selectie is gedaan op basis van vooraf opgestelde criteria waarna jeugdhulpaanbieders hun interesse kenbaar konden maken; • Vier gemeenten/gebiedsteams; • Zorgbelang (zie 1.2.4) en een ervaringsdeskundige; • Twee GI’s; • Het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs.

Deze werkgroep is in de periode november 2025 – maart 2026 zes keer bij elkaar gekomen. Diverse thema’s zijn besproken vanuit de verschillende perspectieven: dekkend jeugdhulplandschap en plaatsingsproblematiek, bekostigingsmodellen, wachtlijsten en contra-indicaties, wonen en specialistische ambulante hulp. Ook bracht een ervaringsdeskundige haar ervaringen in. De werkgroep reflecteerde hierop. Om maximale transparantie te bieden is uitgebreide verslaglegging van ieder overleg gepubliceerd op de website van SDF, zodat andere belanghebbenden hiervan kennis konden nemen. De thema’s die zijn besproken in de Werkgroep zijn ook aan bod gekomen tijdens de plenaire marktconsultaties 1.2.3. Friese gemeenten De Friese gemeenten zijn samen met SDF ontwerper van deze inkoopstrategie. In een intensief gezamenlijk traject is verkend op welke manier de inkoop ingericht kan worden, zodat deze zo veel mogelijk bijdraagt aan passende hulp voor jeugdigen en meer grip. Onder andere hebben de Friese gemeenten in januari 2026 met elkaar de huidige Regiovisie verder aangescherpt voor deze inkoop en een aantal leidende principes geformuleerd.

Er is gezocht naar een inkoop die rekening houdt met de verschillen tussen de Friese gemeenten: verschillen in omvang en populatie, verschillen in geografische ligging en bereikbaarheid, verschillen in huidige inrichting van het lokale veld (meer of minder stevig). De inkoop moet ruimte geven aan alle Friese gemeenten voor lokale doorontwikkeling en ook een stevige vangnetfunctie bieden voor de gemeenten die daar meer tijd voor nodig hebben. Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 7 1.2.4. Inbreng jongeren en jongerenvertegenwoordigers Zorgbelang, de organisatie die het jongerenperspectief kent en actief aandraagt, is in dat kader betrokken bij het proces om tot deze inkoopstrategie te komen. Zorgbelang nam deel aan de Werkgroep Belanghebbenden en gaf twee inhoudelijke bijeenkomsten vorm. Een ervaringsdeskundige werd hierbij betrokken. Aan de hand van haar ervaringen is een aantal thema’s rondom de inkoop besproken. Zorgbelang dacht ook op enkele momenten mee met de inhoudelijke uitwerking van de inkoopstrategie, om vanuit de leefwereld van jeugdigen te reflecteren op de systeemwereld van de inkoop. De leidende principes (zie hoofdstuk 3, Visie) zijn opgesteld door de Friese gemeenten.

Er zijn twee klankbordsessies georganiseerd om de leidende principes te toetsen bij jongeren: een sessie met de jongerenraad van gemeente Waadhoeke en een sessie in de jongerensoos Moody’s in Leeuwarden. Reacties van de jongeren: • Zij kunnen zich vinden in het grootste deel van de leidende principes. Ook zij willen het liefst ondersteuning en hulp in hun eigen omgeving. • Onderwijs de beste jeugdhulp noemen, vinden ze niet passend omdat een aantal van hen juist negatieve ervaringen in het onderwijs heeft (bijvoorbeeld met pesten). • Als deze leidende principes zo belangrijk zijn voor het jeugdveld, dan willen zij dat ook herkenbaar terugzien. Laat bijvoorbeeld op social media zien dat hulp nabij en zo thuis mogelijk, het uitgangpunt is. En wees dan ook beschikbaar op een manier die bij jeugdigen past, zoals via chat en whatsapp. • Belangrijk blijft vooral het luisteren naar de jongeren en het aansluiten bij hun belevingswereld. In de taal die zij kennen en op de platformen waar zij zich bevinden. 1.2.5. Onderwijs Elk kind heeft recht op goed onderwijs (Artikel 28 Kinderrechtenverdrag). Het kunnen volgen van onderwijs is voor ieder kind van belang, en misschien nog wel meer als het tijdelijk niet goed gaat met een kind. Onderwijs en jeugdhulp kunnen in zo’n periode een rol spelen bij het stabiliseren, verbeteren en normaliseren van de situatie.

Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs hebben met hun scholen de opdracht om toe te werken naar inclusief onderwijs in 2035. Gemeenten zetten in op stevige lokale teams die zo dichtbij mogelijk ondersteuning bieden. Op diverse plekken in Friesland zijn lokale of sub-regionale onderwijs-zorg-arrangementen ontstaan waarin de scholen, gemeenten en jeugdhulpprofessionals nauwer met elkaar samenwerken. Toch zijn er ook knelpunten in de samenwerking tussen onderwijs, gemeenten en jeugdhulpaanbieders rondom jeugdigen. Gedurende de voorbereidingen voor de inkoopstrategie is er een nauwe samenwerking geweest met de provinciale werkgroep onderwijs en zorg, waarin zowel de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs als gemeenten vertegenwoordigd zijn. Het Samenwerkingsverband is ook deelnemer geweest in de Werkgroep Belanghebbenden. Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 8 Om geschikte praktijkervaringen mee te nemen in dit inkooptraject, vond er een intensivering plaats op de al in gang gezette onderzoeken in het kader van de Fryske Regiovisie Jeugdhulp 2023-2026. Met als doel een betere samenwerking en om daar waar mogelijk te komen tot een beter passend jeugdhulpaanbod (waaronder op school), en duidelijker afspraken te maken over de inzet daarvan.

Dit leidde tot een notitie met onder andere het advies om ondersteuning en hulp te organiseren op het niveau van de regio’s die verbonden zijn aan de Samenwerkingsverbanden (de onderwijsregio’s). Dat lijkt de meest passende schaalgrootte om onderwijs, gemeenten en jeugdhulp goed op elkaar af te stemmen. Deze aanbevelingen zijn daarmee niet direct onderdeel van de voorliggende regiobrede inkoop. Een aanbeveling van de provinciale werkgroep onderwijs en zorg die de voorliggende inkoop wel direct raakt is: de contractvoorwaarden aanscherpen. Om zo het belang van de betrokkenheid van onderwijs te benadrukken bij de jeugdhulpaanbieders. De werkgroep Onderwijs en Zorg adviseert de contractvoorwaarden te onderzoeken voor de producten die onderwijstijd raken (bijvoorbeeld dagbesteding of begeleiding tijdens onderwijstijd). En bepalingen op te nemen die ervoor zorgen dat de jeugdhulpaanbieder verplicht is om onderwijs (de school van inschrijving) vanaf de start van het hulptraject te betrekken. Onderwijs is een belangrijke pedagogische basis voor de leerontwikkeling van kinderen. Onderwijsactiviteiten moeten worden betaald vanuit onderwijsbudget. Dat betekent: als er onderwijs wordt geboden tijdens dagbesteding, dan moet dit onderwijsdeel worden betaald door het onderwijs. Momenteel wordt dat wel eens vanuit Jeugdwet-middelen betaald (bijvoorbeeld onderwijs tijdens dagbesteding).

Maar scholen blijven (financieel) verantwoordelijk voor onderwijs. Naast dit inkooptraject is het daarom onverminderd van belang dat onderwijspartijen en gemeenten elkaar blijven opzoeken om samen tot (lokale en subregionale) afspraken en arrangementen te komen. 1.2.6. Gecertificeerde Instellingen Gecertificeerde Instellingen (GI) zijn belangrijke regievoerders en verwijzers naar specialistische jeugdhulp en Verblijf. Zij hebben bij aanvang van dit traject hun ervaringen en knelpunten meegegeven. Ook waren twee GI’s onderdeel van de eerdergenoemde werkgroep belanghebbenden. 1.2.7. Huisartsen Huisartsen zijn een belangrijke verwijzer naar jeugdhulp. In dit traject is er meerdere keren gesproken met de Friese huisartsenvereniging, waarvan een aantal huisartsen met de portefeuille Sociaal Domein. Zij zijn meegenomen in het inkoopproces en er werden aandachtspunten opgehaald. Naar aanleiding van deze gesprekken is afgesproken om te onderzoeken op welke manier de samenwerking tussen huisartsen en gemeenten beter kan waar het gaat om (de inzet van) jeugdhulp. Dit is in lijn met landelijke ontwikkelingen zoals het Wetsvoorstel Reikwijdte en de nieuwe Leidraad voor samenwerking tussen huisartsen en gemeenten rondom jeugd.

Daarnaast wordt met de huisartsen verkend of en hoe een meer eenduidige inrichting van de POH’s Jeugd in Friesland vorm Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 9 kan krijgen. POH’s jeugd vormen een belangrijke schakel bij de inzet van jeugdhulp of voorliggende alternatieven, en bij samenwerking met het lokale team. 1.3. Context/raakvlak met andere ontwikkelingen 1.3.1. Landelijke ontwikkelingen Een aantal landelijke ontwikkelingen is van invloed op dit inkooptraject en is actief meegenomen in alle fases van de totstandkoming van de inkoopstrategie. Deze regionale inkoop vindt plaats binnen de context van landelijke (in ontwikkeling zijnde) wet- en regelgeving. Met de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 is een aantal bewegingen in gang gezet om het jeugdstelsel te verbeteren. Dit landt in diverse aanvullende wet- en regelgevingen en convenanten, waarvan een aantal nog niet definitief is vastgesteld: • Zo bevat de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (Wvbj) onder andere een aantal voorschriften over typen jeugdhulp die verplicht regionaal moeten worden ingekocht (en dus niet lokaal ingekocht kunnen worden). In de Wvbj is daarnaast de rol van Regionale Expertteams (in Friesland REX Jeugd) verankerd, waarbij duidelijk benoemd wordt dat de Jeugdregio’s formeel belast worden met de organisatie van Regionale Expertteams.

Hoewel dit in Friesland al op deze manier georganiseerd is, wordt het belang van een Expertteam dat een bijdrage levert aan (de ontwikkeling van) een dekkend jeugdhulplandschap, nogmaals erkend. Om de rollen van REX Jeugd te verduidelijken in relatie tot het gehele jeugdhulplandschap wordt de positionering, governance en inrichting van het Expertteam in 2026 aangescherpt. • Er wordt gewerkt aan landelijke standaardisatie van jeugdhulpvormen, tariefstelling en administratieve eisen. De regionale inkoop volgt zo veel mogelijk deze landelijke standaarden. Dat geldt ook voor de contractstandaarden, zodat dit zowel voor gemeenten als voor aanbieders een coherent geheel is. Aandachtspunt daarbij is dat nog niet alle landelijke standaardisaties zijn uitgewerkt. Er is bijvoorbeeld een landelijke productstructuur op hoofdlijnen, maar de precieze invulling met concrete producten en kwaliteitseisen per onderdeel is er nog niet. Ook wordt er gewerkt aan landelijke richtlijnen voor de kostenstructuur (tarieven), maar ook deze zijn nog niet helemaal af. Deze inkoop moet op deze onderdelen al wel worden vastgelegd. Maar deze ontwikkelingen kosten nu eenmaal tijd. Om hier in de looptijd flexibel mee om te gaan, worden hierover specifieke contractuele (wijzigings)bepalingen opgenomen. • In maart 2026 is het Convenant Stevige Lokale teams gesloten.

Hierin hebben de VNG, de ministeries van VWS en OCW, de associatie wijkteams, de samenwerkende beroepsverenigingen Jeugd, GGD GHOR Nederland, ActiZ Jeugd, MIND, Ieder(in) en Sociaal Werk Nederland de ambities uit het “Richtinggevend Kader: toegang, lokale teams en integrale dienstverlening” nader uitgewerkt. Dit betreft onder meer afspraken over het toevoegen van expertise aan of dicht rondom de lokale teams, om verwijzingen naar specialistische hulp te voorkomen. Het lokale team is het Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 10 eerste aanspreekpunt voor jeugdigen en gezinnen en kijkt met een brede blik naar wat er speelt. De teams zijn aanwezig in de wijk of op scholen. Het Convenant benadrukt het belang van integraal en domeinoverstijgend werken door de lokale teams. Het noemt hierbij onder andere een integrale benadering van inwoners vanuit de Wmo, Jeugdwet, Participatiewet en schuldhulpverlening. Hierin zijn verschillende inrichtingskeuzes mogelijk. Het is aan gemeenten om voor hun eigen lokale team hier keuzes in te maken, en om daarnaast de verbinding te leggen tussen de lokale teams en onderwijs en het medisch domein. • Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming beschrijft een route om te komen tot een beter jeugdbescherming-stelstel. • Het wetsvoorstel Reikwijdte is in maart 2026 in consultatie gegaan.

Ook dit wetsvoorstel schetst de beweging naar stevige lokale teams die zelf basisondersteuning bieden en toeleiden naar specialistische hulp, of de lokale teams bieden deze specialistische hulp zelf. Het wetsvoorstel noemt ook dat groepsaanbod voorliggend is op individuele ondersteuning. Er komt meer verplichte samenwerking tussen gemeenten en onderwijs, huisartsen en GI’s, waarbij het wetsvoorstel aankondigt stapsgewijs de medische verwijsbevoegdheid te gaan inperken. Ook benoemt de Memorie van Toelichting dat gemeenten en jeugdhulpregio’s partnerschappen aangaan met (een beperkt aantal) lokale en regionale jeugdhulpaanbieders. Het wetsvoorstel is recent in consultatie geweest. In hoeverre dit leidt tot aanpassingen in het wetsvoorstel is nog niet bekend. Bovenstaande ontwikkelingen vinden plaats vanuit de behoefte aan meer sturing en grip op het jeugdhulplandschap. Zowel op aanbod, kwaliteit, kosten als trajectduur. In de bredere context beschrijven ook de landelijke akkoorden zoals GALA, IZA en AZWA de beweging naar preventie. En naar de inzet van een sterke sociale basis. 1.3.2. Betekenis van de landelijke ontwikkelingen voor deze inkoop en de lokale opgave Deze inkoop vindt plaats binnen genoemde landelijke kaders en ontwikkelingen.Tegelijkertijd geldt dat deze landelijke ontwikkelingen veelal nog niet (volledig) zijn uitgekristalliseerd.

Als het bijvoorbeeld gaat om standaardisatie, dan is het de bedoeling dat er landelijk zo veel mogelijk met een eenduidige productenstructuur gewerkt gaat worden. Deze productenstructuur is nu nog niet af, terwijl voor dit inkooptraject de producten al wel moeten worden uitgewerkt. Het wetsvoorstel Reikwijdte geeft op dit moment ook nog onvoldoende duidelijkheid over wanneer iets onder de Jeugdwet valt en wanneer niet. Eén van de belangrijkste bewegingen die in al deze landelijke ontwikkelingen terugkomt, is het verstevigen van de lokale teams. Dit is het fundament onder de bewegingen die landelijk, regionaal en lokaal worden ingezet om tot een kwalitatief beter en beter beheersbaar jeugdstelsel te komen. Deze inkoop draagt bij aan dit fundament. Het ondersteunt de ontwikkelingen die de Friese lokale teams de komende jaren gaan doormaken: een steviger lokaal aanbod van voorzieningen voor jeugdigen en Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 11 hun gezinnen, zo dicht bij als mogelijk in de sociale en pedagogische context van het gezin, en met regionale beschikbaarheid van de benodigde aanvullende jeugdhulp. Het vormgeven van de stevige lokale teams is als eerste de verantwoordelijkheid van iedere gemeente afzonderlijk. We zien op dit moment bij de huidige lokale teams verschillen tussen de 18 Friese gemeenten.

In omvang, positionering en takenpakket. Sommige lokale teams voeren voornamelijk de toegang uit, andere teams bieden zelf ook (lichte) ondersteuning. Sommige lokale teams zijn domeinoverstijgend ingericht, terwijl bij andere teams de taken voor Wmo, jeugdhulp, schuldhulpverlening en/of Participatiewet gescheiden van elkaar worden uitgevoerd. Dit betekent dat deze regionale inkoop zo georganiseerd moet worden dat deze aansluit op 18 verschillende lokale situaties. En voldoende flexibel is om te kunnen meebewegen met de veranderingen die de komende jaren plaatsvinden in het landelijke, regionale en lokale jeugdhulplandschap. De (landelijke) ontwikkeling naar stevige lokale teams is een forse opgave voor gemeenten. Veel lokale teams voeren op dit moment nog niet alle taken volgens het Convenant uit. De ene gemeente is daar verder in dan de andere, ook waar het gaat om visie- en beleidsvorming en bijbehorende middelen. De daadwerkelijke invulling van de stevige lokale teams loopt daarmee deels parallel aan deze nieuwe inkoop. Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 12 2. Huidige situatie 2.1.

Wonen en SJH in Friesland 2024 - 2027 We onderscheiden binnen de raamovereenkomst Specialistische Jeugdhulp 2024 - 2027 negen inhoudelijke Ondersteuningsprofielen (hierna: profielen) en één profiel waarin nog een aantal losse producten is ondergebracht. Elk profiel kent een aantal intensiteiten, waar een tarief aan verbonden is. De bekostiging in Friesland is een trajectfinanciering. Dat betekent dat de jeugdhulpaanbieder voor de gekozen trajectprijs alle ondersteuning moet bieden die nodig is binnen dat traject. De onderstaande profielen zijn gedefinieerd: • A: Enkelvoudige Specialistische Jeugdhulp • B: Meervoudige Specialistische Jeugdhulp • C: Complexe problematiek • D: (zeer) Complexe en Intensieve Specialistische Jeugdhulp • E: Begeleiding en ondersteuning • F: Dagopvang • G: Dagbehandeling • H: Residentiële Specialistische Jeugdhulp • I: Logeren • J: Randvoorwaardelijke zaken en producten Binnen de raamovereenkomst Wonen in Friesland 2024- 2027 worden de volgende woonvoorzieningen onderscheiden: • Gezinshuis Regulier • Gezinshuis Intensief • Zelfstandigheidstraining • Ouder en kind voorziening • Kleinschalige woonvoorziening Perspectief • Kleinschalige woonvoorziening Perspectief Plus Voor een uitgebreide beschrijving, zie website SDF: Specialistische Jeugdhulp en Wonen. 2.2.

Ervaringen gemeenten met huidige opdrachten De Friese gemeenten ervaren dat het huidige inkoopmodel 2024 - 2027 onvoldoende werkt om grip te houden op kosten, kwaliteit en de inzet van jeugdhulp. De manier waarop de opdrachten SJH en Wonen en bekostiging daarvan nu zijn ingericht, leidt tot structurele knelpunten, die zowel de effectiviteit als de betaalbaarheid van jeugdhulp onder druk zetten. Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 13 2.2.1. Weinig grip op inzet, kosten en kwaliteit Gemeenten hebben nu beperkt zicht op hoe aanbieders hun inzet (traject en intensiteit) bepalen en welke kosten daaraan verbonden zijn. Het huidige normenkader laat veel ruimte voor interpretatie, waardoor aanbieders verschillende keuzes maken in inzet, intensiteit en kostenopbouw. Dit leidt tot onvoorspelbare uitgaven en maakt het voor gemeenten lastig om te sturen op kwaliteit en doelmatigheid. Er is regelmatig discussie tussen gemeenten en jeugdhulpaanbieders over de intensiteiten binnen een ondersteuningsprofiel, zonder dat voor gemeenten goed te herleiden is wat de precieze inzet is die de jeugdhulpaanbieder daarvoor levert en hoe zich dit verhoudt tot de inzet van andere jeugdhulpaanbieders die vergelijkbare jeugdhulp leveren tegen een andere intensiteit. 2.2.2.

Veel contraindicaties Gemeenten signaleren dat er door jeugdhulpaanbieders veel contraindicaties worden benoemd wanneer jeugdigen worden aangemeld voor hulp. Een regelmatig gegeven contra-indicatie is middelengebruik, het ontbreken van de benodigde expertise bij de aanbieder of dat de jeugdige niet passend is binnen de dynamiek van de woonsetting. Hierdoor krijgen jeugdigen geen hulp of worden ze doorgeplaatst naar een andere aanbieder of naar maatwerkconstructies. Vooral jeugdigen met complexe problematiek raken hierdoor tussen wal en schip. Naast de negatieve effecten voor de jeugdigen leidt dit ook tot vertraging, instabiliteit en extra kosten. Contra-indicaties komen veel voor bij woonvoorzieningen, maar ook bij de meer complexe SJH-trajecten. Het is zoeken naar een manier waarop de jeugdhulpaanbieders gevergd kunnen worden op het leveren van ondersteuning, ook als het moeilijk wordt. 2.2.3. Onduidelijkheid in contractafspraken De huidige contracten bevatten op onderdelen te weinig concrete en handhaafbare afspraken. Dit maakt het moeilijk om aanbieders aan te spreken op uitvoering, inzet of kwaliteit. Verschillende interpretaties van contractteksten zorgen voor frictie en belemmeren effectieve sturing. 2.3.

Input Jeugdhulpaanbieders over inkoop 2024 - 2027 Vanaf de start van de raamovereenkomst SJH en Wonen in Friesland op 1 januari 2024 is door SDF in gesprekken met jeugdhulpaanbieders opgehaald hoe de uitvoering van de huidige raamovereenkomst in de praktijk verloopt. Een aantal zaken kon worden opgelost binnen de overeenkomst. Van de signalen en verzoeken waar binnen de overeenkomst 2024 – 2027 geen herstel mogelijk was, zijn deze verzameld en als advies meegegeven voor de inkoop 2028 e.v. Samengevat gaven jeugdhulpaanbieders het volgende aan over de inkoop 2024 – 2027: • Voor aanbieders die ook in andere regio’s actief zijn, is het niet handig dat hier trajectfinanciering is terwijl elders pxq gangbaar is; Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 14 • Het zijn nu erg ingewikkelde administratieve processen, houd het simpel bij een nieuwe inkoop; • Behoud trajectfinanciering waarbij de aanbieder de intensiteit bepaalt; • Verplicht hoofd- en onderaannemerschap leidt tot meer afstemming en hogere kosten. Aanbieders willen liefst een eigen toewijzing; • Er is veel interpretatie mogelijk van contractuele afspraken. Dit leidt tot discussies tussen jeugdhulpaanbieders en verwijzers; • Er is verschil tussen gemeenten in uitleg en toepassing van inkoopafspraken.

Dit maakt de uitvoering van de contracten ingewikkeld; • Voeg producten toe die de inzet van expertise van jeugdhulpaanbieders bij lokale teams en op scholen mogelijk maakt, zodat inzet van verdere ambulante specialistische jeugdhulp voorkomen wordt; • Houd zoveel mogelijk de landelijke standaarden aan voor de nieuwe inkoop; • Faciliteer groepsaanbod in de nieuwe inkoop; • Ook kleine aanbieders moeten een zelfstandige plek houden. Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 15 3. Visie 1 De voorbereidingen voor een nieuwe Regiovisie vanaf 2027 zijn gestart. Hierin komen de leidende principes terug. 3.1. Uitgangspunten De Fryske Regiovisie Jeugdhulp 2023 – 2026 is het regionale kader waarbinnen de inkoop van jeugdhulp plaatsvindt1. Dit kader is destijds door de 18 Friese gemeenteraden vastgesteld. Daarnaast heeft een aantal gemeenten aanvullend een lokaal beleidskader jeugd opgesteld (bijvoorbeeld een lokale Jeugdagenda). Eind januari 2026 hebben de Friese gemeenten en SDF gezamenlijk de Fryske Regiovisie Jeugdhulp verder geconcretiseerd ten behoeve van deze inkoop SJH en Wonen. Dit heeft geleid tot leidende principes voor de inkoop. We geloven dat een kind het best geholpen is in zijn eigen sociale omgeving. Dat is thuis, in de buurt, op school en bij de eigen verenigingen.

Als daar extra ondersteuning bij nodig is, dan wordt dit zo veel mogelijk geboden in die sociale omgeving. Er wordt dan niet alleen naar het kind gekeken, maar ook naar wat de ouders/verzorgers en directe omgeving nodig hebben. Is er sprake van stress, armoede, echtscheiding of andere zaken waardoor het kind niet lekker in zijn vel zit, dan wordt daar op ingezet. Dat kan het best zo lokaal mogelijk worden georganiseerd en in aansluiting op onderwijs, cultuur, sport, verenigingen en andere lokale voorzieningen. Dit is in lijn met de ontwikkelingen vanuit de Hervormingsagenda Jeugd en het Convenant Stevige Lokale Teams. Bovenstaande is vertaald in de volgende leidende principes voor deze inkoop SJH en Wonen: 1. De Friese gemeenten voeren de regie over de ondersteuning aan jeugdigen. 2. De inkoop draagt bij aan kostenbeheersing en grip op de uitgaven jeugdhulp. 3. De Friese gemeenten helpen hun jeugdigen lokaal, tenzij... 4. Bij iedere ondersteuningsvraag wordt een brede analyse gemaakt van de context van de jeugdige, inclusief Wmo, participatie en schuldhulpverlening en onderwijs. 5. De lokale sociale en pedagogische basis en het eigen netwerk van de jeugdige worden altijd benut. Onderwijs is de beste jeugdhulp. 6. Specialistische jeugdhulp wordt ingezet wanneer de mogelijkheden binnen de sociale en pedagogische basis en het eigen netwerk van de jeugdige niet toereikend zijn. 7.

Ondersteuning wordt contextgericht georganiseerd rondom de jeugdige. Bovenstaande betekent dat de Friese gemeenten op termijn veel ambulante jeugdhulp lokaal gaan organiseren. Het gaat dan om een aantal producten binnen diagnostiek, ambulante begeleiding, dagbesteding en ambulante behandeling. Wanneer Friese gemeenten dit lokaal hebben georganiseerd, wordt er voor deze onderdelen op termijn niet meer doorverwezen naar het regionaal ingekochte aanbod. Het lokale aanbod is voorliggend op inzet van regionaal ingekochte specialistische jeugdhulp. Het gaat er nadrukkelijk niet (alleen) om deze ondersteuningsproducten te Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 16 verplaatsen naar de lokale situatie, maar juist ook om die anders te organiseren. Dit kan bijvoorbeeld door: • Een andere manier van inzet van sport, cultuur en welzijn; • Het in dienst nemen van medewerkers met (specialistische) kennis en deze ondersteuning zelf te bieden in het lokaal team; • (Welzijns)organisaties hier subsidie voor te geven; • Eén of meerdere jeugdhulpaanbieders lokaal of subregionaal te contracteren, al dan niet in samenhang met lokale partijen. Voorzieningen die volgens de wet regionaal moeten worden ingekocht of waarvoor regionale inkoop beter passend is, blijven regionaal.

Dit geldt in ieder geval voor alle voorzieningen waarbij er sprake is van verblijf. Bekostiging wordt in de basis inspanningsgericht (pxq) ingericht, omdat hiermee zuiverder wordt betaald voor jeugdhulp die daadwerkelijk geleverd is en beter kan worden meebewogen met op- en afschalen. Voor de producten MDFT en MST is een trajectprijs mogelijk. Dit wordt nader uitgewerkt in de inkoopdocumenten. Daar waar de gemeente of GI de verwijzer is, bepaalt deze de inzet. Het plaatje hieronder schetst de beweging die gemaakt gaat worden. Van Specialistische zorg regionaal, richting de sociale en pedagogische basis lokaal.

Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 17 3.2. Doelstellingen inkoop Doel van deze inkoop is bij te dragen aan passende jeugdhulp voor jeugdigen die dat nodig hebben. Waarbij gemeenten grip hebben op het aanbod, de kwaliteit en de kosten van die jeugdhulp. De inkoop moet bijdragen aan de uitvoering van de leidende principes en aan de landelijk ingezette beweging naar stevige lokale teams. En aan hulp zo nabij en thuis mogelijk en een meer overzichtelijk een beheersbaar jeugdhulplandschap. De inkoop moet zo flexibel mogelijk zijn om de beweging naar lokaal mogelijk te maken en een voldoende stevig en robuust regionaal aanbod van jeugdhulp bieden voor die gemeenten die daarop een beroep doen. Dit wordt verder uitgewerkt in de volgende hoofdstukken. 3.3. Gefaseerde overgang De beweging naar stevige lokale teams en meer ondersteuning lokaal organiseren is een flinke opgave voor gemeenten. Dit vraagt tijd en gemeenten kunnen een verschillend tempo hebben. Om die reden start deze inkoop SJH en Verblijf per 2028 met dezelfde scope als de inkoop 2024 - 2027. Er wordt gekozen voor een model waarbij gemeenten gefaseerd, wanneer de lokale situatie voldoende is verstevigd, minder gebruik kunnen maken van het regionale aanbod.

Dit gebeurt zorgvuldig en proportioneel in het licht van de dan gesloten regionale overeenkomsten met jeugdhulpaanbieders. De nieuwe inkoop heeft impact op (het werk van) de jeugdhulpaanbieders. Op termijn gaat een deel van het werk dat zij nu nog via regionale inkoop uitvoeren, over naar gemeenten en wordt op een andere manier georganiseerd. Wanneer gemeenten meer voorzieningen lokaal gaan organiseren en daartoe medewerkers en/ of aanbieders naar zich toe halen, bestaat de kans dat medewerkers en aanbieders die voorheen regionaal gecontracteerd waren, zich gaan richten op die lokale organisatie. Dat kan betekenen dat die medewerkers en aanbieders (met hun expertise) vervolgens wél beschikbaar zijn voor de gemeenten die dit lokaal hebben georganiseerd, maar minder of niet meer voor de rest van de regio. Daarbij geldt wel dat de regionaal gecontracteerde aanbieders hun opdracht moeten uit voeren, ook wanneer de instroom gedurende de looptijd afneemt. Hiertoe wordt een aantal procedurele afspraken opgenomen in de inkoopdocumenten. De volgende voorzieningen worden regionaal ingekocht, maar gaan gemeenten op termijn meer lokaal organiseren. Zij zullen vervolgens minder of geen gebruik meer maken van het regionaal ingekochte aanbod.

Het gaat om de volgende voorzieningen die op termijn lokaal georganiseerd kunnen worden: • Diagnostiek - monodisciplinair • Begeleiding regulier • Begeleiding specialistisch • Begeleiding groep Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 18 • Dagbesteding met onderwijsperspectief • Dagbesteding zonder onderwijsperspectief • Behandeling regulier • Behandeling specialistisch • Behandeling groep regulier • Behandeling groep specialistisch • Vervoer – in het geval van een voorziening die lokaal georganiseerd is en waarvoor vervoer nodig is De producten zijn nader uitgewerkt in hoofdstuk 5. 3.4. (Uitvoerings)kaders 3.4.1. Wettelijke kaders – regionaal in te kopen jeugdhulpvormen Uit de Wet verbetering beschikbaarheid Jeugdzorg volgt dat een aantal vormen van jeugdhulp verplicht regionaal moet worden ingekocht. Dit geldt onder andere voor verblijfsvoorzieningen (waaronder woonvoorzieningen) en zeer specialistische en multidisciplinaire ambulante jeugdhulp. Hier is dus geen “keuzevrijheid” voor gemeenten om dit lokaal te organiseren. Om die reden is dat ook geen onderwerp van discussie binnen dit inkooptraject. Onderbouwing in de wet om deze vormen verplicht regionaal in te kopen is vanwege de schaarste en de mate van specialisme die nodig is. Om hier een dekkend aanbod te hebben, is het nodig om dit regionaal te organiseren.

Dit betekent dat de verblijfsvoorzieningen en de (zeer) specialistische multidisciplinaire vormen van jeugdhulp in deze inkoop regionaal worden ingekocht: gemeenten gaan deze producten niet lokaal organiseren. De volgende voorzieningen blijven ingekocht via de regionale overeenkomst en hierop zullen gemeenten niet uittreden gedurende de looptijd van de overeenkomst. Wel kan het zijn dat door passende inzet van preventieve en voorliggende voorzieningen, ook hier de instroom afneemt: • Diagnostiek multidisciplinair • Behandeling zeer specialistisch • Gezins- of systeembehandeling, waaronder MST en MDFT • Dagbehandeling • Consultatie en advies • Medicatiecontrole • Logeren • Deeltijd wonen • Gezinshuiszorg • Woongroep Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 19 • Zelfstandigheidstraining • Behandeling met verblijf • Vervoer – in het geval van een voorziening die regionaal georganiseerd is en waarvoor vervoer nodig is. 3.4.2. Breder palet aanbod jeugdhulpaanbieder De hulpvraag van een jeugdige fluctueert meestal in de loop van de tijd. Soms wordt deze een tijdje intensiever, soms is het een periode rustiger. Soms is er aanvullende expertise nodig waarna de reguliere begeleiding weer verder kan. Of blijkt er na verloop van tijd andere onderliggende problematiek te zijn waardoor er (ook) andere deskundigheid nodig is.

Deze fluctuaties zijn een gegeven. De opdracht en overeenkomsten moeten zo goed mogelijk met deze veranderingen mee kunnen bewegen. Tegelijk moet voorkomen worden dat bij iedere verandering de jeugdige wordt overgedragen aan een andere organisatie. Stabiliteit, vaste gezichten en elkaar kennen zijn belangrijke voorwaarden voor geslaagde hulp. Het aanbod moet zo veel mogelijk de jeugdige en het gezin volgen, niet andersom. Iedere overdracht leidt tot het opnieuw moeten vertellen van het verhaal en opnieuw opbouwen van vertrouwen. Bovendien is het risico dat informatie verloren gaat. Om een zo integraal en stabiel mogelijk aanbod te organiseren, wordt van jeugdhulpaanbieders gevraagd om een breder palet aan ondersteuning te bieden. Denk bijvoorbeeld aan het verplicht kunnen bieden van zowel de lichtere (reguliere) als zwaardere (specialistische) vormen van ondersteuning binnen dezelfde productgroep. Of aan het verplicht bieden van dicht bij elkaar liggende of vaak samen voorkomende vormen van ondersteuning. Dit zorgt ervoor dat wanneer een jeugdige ondersteuning krijgt van een jeugdhulpaanbieder en er iets verandert in de ondersteuningsvraag, de jeugdige toch meestal bij die jeugdhulpaanbieder kan blijven en niet overgedragen hoeft te worden.

De precieze voorwaarden en producten/specialismes/deskundigheden die verplicht in samenhang aangeboden moeten worden, worden vastgelegd in de inkoopdocumenten, net als de vorm waarin jeugdhulpaanbieders dit bredere palet kunnen aanbieden. Naast het toevoegen van expertise aan de eigen organisatie waardoor er een breder palet ontstaat, kan er ook worden gedacht aan het aangaan van (vaste) samenwerkingen met andere jeugdhulpaanbieders waardoor gezamenlijk een breed palet geboden kan worden. Dit betekent dat met name jeugdhulpaanbieders die nu een erg smal palet bieden, zich moeten gaan verhouden tot dit bredere palet. Dit kan in hun geval betekenen dat ze hun aanbod moeten verbreden en/of daartoe een samenwerking moeten aan gaan met een andere partij en/of hun krachten moeten bundelen. Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 20 3.4.3. Contra-indicaties en acceptatieplicht Een groot knelpunt in de inkoop 2024 – 2027 is de ruimte die is geboden aan jeugdhulpaanbieders om contra-indicaties aan te dragen, op basis waarvan zij jeugdigen kunnen afwijzen voor ondersteuning.

Hoewel het vanuit het perspectief van een individuele jeugdhulpaanbieder begrijpelijk kan zijn om een jeugdige niet aan te nemen omdat die jeugdhulpaanbieder een risico ziet, is het zeer onwenselijk vanuit het perspectief van de jeugdigen, de verwijzer/regievoerder en de opdrachtgever. De impact van het hanteren van contra-indicaties is groot, zo wordt ook bevestigd door ervaringsdeskundigen. Voor een jeugdige voelt het alsof hij of zij “te moeilijk” is, alsof men het niet eens wil proberen. Verwijzers (waaronder ook de GI’s) benaderen niet zelden meer dan 30 jeugdhulpaanbieders voor één jeugdige om vervolgens 30 keer op basis van een contra-indicatie te horen dat de jeugdige daar niet terecht kan. Dit speelt vooral bij verblijfsvoorzieningen (woonplekken), maar ook bij de meer complexe ambulante hulpvragen komt dit voor. Als opdrachtgever (SDF en Friese gemeenten) is het lastig te aanvaarden dat een jeugdhulpaanbieder wel is gecontracteerd voor jeugdigen met ingewikkelde problemen, maar vervolgens niet beschikbaar is voor deze jeugdigen met ingewikkelde problemen. Het gevolg is vaak dat er maatwerkconstructies worden ingezet, hetzij in de vorm van niet-gecontracteerd aanbod hetzij in de vorm van individuele afspraken met een wel gecontracteerde jeugdhulpaanbieder.

Redenen die jeugdhulpaanbieders noemen om contra-indicaties te hanteren zijn: • Zorgen om de impact van het gedrag van de jeugdige op de groep of het eigen personeel (bijvoorbeeld bij middelengebruik, agressie); • Zorgen om aansprakelijkheid en verantwoordelijkheid als het mis gaat (“dan sta je er alleen voor”); • Handelingsverlegenheid en onzekerheid bij begrenzing van gedrag; • (Gevoel van) gebrek aan benodigde deskundigheid. In de voorbereiding van de inkoop 2028 is verkend op welke manier jeugdhulpaanbieders zich zekerder kunnen voelen om zonder contra-indicaties toch een traject aan te gaan met een jeugdige. Genoemde voorstellen: • Maak mogelijk dat een jeugdhulpaanbieder tijdelijk extra personeel kan inzetten (extra personele inzet); • Maak mogelijk dat een jeugdhulpaanbieder tijdelijk extra expertise kan toevoegen om mee te denken met de casus en/of de reeds betrokken begeleider(s)/behandelaar(s) extra handvatten te geven (consultatie & advies); • Verken samen met andere betrokkenen, bijvoorbeeld de GI en de gemeente, welke afspraken in een specifieke casus gemaakt kunnen worden om samen de verantwoordelijkheid te dragen. Bijvoorbeeld als het gaat om begrenzing van gedrag (drang).

Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 21 In beginsel komt er een acceptatieplicht en zijn contra-indicaties door jeugdhulpaanbieders niet toegestaan. De mogelijkheid voor consultatie & advies en het tijdelijk inzetten van extra personeel worden in de inkoop 2028 opgenomen als nieuwe producten. In combinatie met het gegeven dat ook de landelijke contractstandaarden in beginsel uitgaan van een acceptatieplicht en dat aanbieders – wanneer zij zich hebben ingeschreven en gegund zijn voor complexe ondersteuningsvragen – de opdracht dienen uit te voeren. De uitvoering wordt ondersteund door het vereiste om een breder palet aan voorzieningen te bieden en door de nieuwe producten die tijdelijke extra inzet en deskundigheid mogelijk maken. Dit laat onverlet dat de realiteit is dat hulpverlening niet altijd lukt, ondanks goede inzet. In die gevallen kan de uitkomst zijn dat ondersteuning door de betrokken jeugdhulpaanbieder niet voldoende is gebleken en dat er gezocht moet worden naar een andere oplossing. Dat het uiteindelijk niet is gelukt is wat anders dan dat ondersteuning niet eens wordt gestart. 3.4.4. Aantal aanbieders Sinds 2015 is er een forse groei geweest in het aantal jeugdhulpaanbieders: landelijk zijn er naar schatting meer dan 1.500 nieuwe aanbieders bij gekomen, op een totaal van nu ruim 6.000.

Een groot deel van de aanbieders richt zich vooral op de meer algemene en lichtere vormen van ondersteuning2. Tegelijk heeft de toename van Open House-inkooptrajecten waarin in principe een onbegrensd aantal jeugdhulpaanbieders gecontracteerd kan worden, gefaciliteerd dat iedere professional of organisatie een eigenstandige overeenkomst met de gemeente(n) kon krijgen. Hoewel het contracteren van een bepaald aantal jeugdhulpaanbieders in beginsel geen doel op zich is, is beperking van het aantal gecontracteerde jeugdhulpaanbieders wel een middel om als opdrachtgever te kunnen sturen op aanbod en kwaliteit, op goede uitvoering van de contractafspraken en om daadwerkelijk inhoudelijk partnerschap op te bouwen. Dit met als doel om meer grip te krijgen op de kwaliteit en de kosten van jeugdhulp en ook om versnippering van het veld tegen te gaan. Ook leidt het verhogen van de kwaliteits- en uitvoeringseisen aan jeugdhulpaanbieders, zoals het bieden van een breder palet aan voorzieningen en (dus) het in huis hebben van bredere deskundigheid er logischerwijs toe dat aanbieders of zelfstandige professionals die daaraan (nog) niet voldoen, zich anders moeten gaan organiseren.

Dit alles vanuit het perspectief van de jeugdige die is gebaat bij stabiele, kwalitatief goede hulp die meebeweegt met veranderingen in de hulpvraag (meer of minder intensief) en bij (tijdelijke) verschuiving van benodigde deskundigheid. En vanuit het perspectief van gemeenten die als taak hebben te zorgen voor een dekkend jeugdhulplandschap en beschikbaarheid van goede hulp voor jeugdigen. Dit betekent dat in de inkoop SJH en Verblijf, hoewel er via een semi-Open House toelatingsprocedure wordt ingekocht, de inhoudelijke en organisatorische eisen aan jeugdhulpaanbieders omhoog gaan. 2 https://www.eerstekamer.nl/bijlage/20251113/stand_van_de_jeugdzorg_2025_een_2/document3/f=/vmsgft6p1og4.pdf Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 22 De verwachting is dat als gevolg daarvan minder jeugdhulpaanbieders in aanmerking komen voor een overeenkomst. Het is aan de organisaties en professionals om hun expertise zodanig te organiseren dat deze voldoet aan de vraag van de opdrachtgever. 3.4.5. 18- / 18+ Op het moment dat een jeugdige 18 jaar wordt, vervalt in beginsel de voorziening vanuit de Jeugdwet. Als er nog wel ondersteuning nodig is, dient dit georganiseerd te worden vanuit een andere wet, zoals de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) of Zorgverzekeringswet (Zvw).

In de praktijk verloopt de overgang van 18- naar 18+ niet altijd soepel. Hoewel we weten wanneer een jeugdige 18 wordt en zowel de verwijzer als de betrokken jeugdhulpaanbieder daar zicht op hebben, blijkt de vervolghulp niet altijd tijdig geregeld te zijn. Hierover zijn in de praktijk afspraken gemaakt, bijvoorbeeld over het tijdig opstellen met de jeugdige van een Toekomstplan. Hoewel de inkoop SJH en Verblijf in Friesland primair de afspraken betreft tussen opdrachtgever en opdrachtnemer over de inzet vanuit de Jeugdwet tot de jeugdige 18 wordt, wordt in de inkoopdocumenten nader uitgewerkt welke afspraken er gelden voor jeugdhulpaanbieders omtrent deze overgang. 3.4.6. Verschillen tussen gemeenten Jeugdregio Fryslân bestaat uit de 18 Fryske gemeenten. Deze gemeenten verschillen van elkaar. Niet alleen in omvang (qua oppervlakte en/of inwoneraantal) maar ook qua geografische ligging (meer of minder afgezonderd van andere gebieden). Ook is er verschil in de mate van verstedelijking of de ligging in landelijk gebied. Denk bijvoorbeeld aan de Waddeneilanden, die voor (jeugdhulp) voorzieningen grotendeels afhankelijk zijn van partijen die op het vasteland zijn gevestigd. Hulpverleners moeten voor het bieden van jeugdhulp naar de eilanden. Denk ook aan gemeenten met een uitgestrekt landelijk gebied, waardoor reistijden en de afstand tussen kernen met voorzieningen groot zijn.

Daarnaast verschillen de Friese gemeenten ook in de manier waarop ze hun sociale voorzieningen lokaal hebben georganiseerd. Sommige gemeenten hebben lokale teams die al een breed takenpakket uitvoeren. Andere staan nog aan het begin van die ontwikkeling. In sommige gemeenten is al een lokale visie vastgesteld waarin de route naar versterking van de sociale basis is vastgelegd. Andere gemeenten verkennen of zij met elkaar kunnen optrekken als het gaat om het vormgeven van lokale (ingekochte) voorzieningen. De opdrachten voor SJH en Verblijf moeten aansluiten op 18 verschillende situaties “zoals ze nu zijn” en óók op 18 situaties die zich in eigen tempo de komende jaren ontwikkelen richting stevige lokale Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 23 voorzieningen. Hierbij moet de inkoop enerzijds zorgen voor een stevig vangnet, zodat de gemeenten die dat nodig hebben daar een beroep op kunnen doen. En anderzijds moet de inkoop gemeenten niet belemmeren die al wel klaar zijn om lokaal hun jeugdveld vorm te geven. Kortom, de inkoop moet zowel robuust als flexibel zijn en recht doen aan verschillen die er zijn, zonder onnodig te vertragen. In hoofdstuk 8 wordt toegelicht welke inkoopmethodiek past bij deze uitgangspunten en hoe deze zich verhoudt tot de lokale ontwikkelingen die de komende periode verder worden ingezet. 3.5.

Toegang tot Specialistische Jeugdhulp en Verblijf Een verwijzing naar Specialistische Jeugdhulp en Verblijf vindt plaats middels een verwijzing door een daartoe bevoegd (wettelijk) verwijzer. Naast het lokaal team vormt de directe verwijzer, waaronder huisarts, medisch specialist, jeugdarts en Gecertificeerde Instelling, een belangrijke toegang tot jeugdhulp. Voor verwijzers, maar zeker voor de directe verwijzers, is het van belang dat het inzichtelijk is welk aanbod onder het gecontracteerde jeugdhulpaanbod valt. In de inkoopdocumenten worden de verschillende toegangsroutes verder uitgewerkt en toegelicht. 3.5.1. Gemeentelijke toegang: lokaal team/lokale toegang Gemeenten hebben de bevoegdheid om jeugdhulp in te zetten en zijn opdrachtgevend voor de jeugdhulpinzet door de jeugdhulpaanbieder. Vaak wordt dit uitgevoerd door een toegangsmedewerker of medewerker van het lokaal team. Deze medewerker stelt de beoogde doelen vast in het Regionaal Ondersteuningsplan (ROP), op basis waarvan de jeugdhulpaanbieder de uitvoering nader kan vormgeven. Waar nodig wordt dit Regionale Ondersteuningsplan aangevuld met een Verklarende Analyse. Van belang is dat de doelen duidelijk en concreet zijn, zodat voor de opdrachtnemer (de jeugdhulpaanbieder) helder is wat er van hem verwacht wordt. De gemeente bepaalt vervolgens de inzet, duur en omvang van de in te zetten ondersteuning.

De jeugdhulpaanbieder vertaalt de gestelde doelen waar nodig naar concrete interventies, passend binnen de professionele expertise en het beschikbare aanbod. Tijdens de jeugdhulpinzet kan door verschillende ontwikkelingen bijsturing noodzakelijk zijn. De gemeente heeft hierin de regie, waarbij wordt afgestemd met de jeugdhulpaanbieder. De jeugdhulpaanbieder legt inhoudelijke verantwoording af over de voortgang en realisatie van de doelen aan de verwijzer. 3.5.2. Gecertificeerde Instelling (GI) Met de GI’s zijn middels het samenwerkingsprotocol afspraken gemaakt over onder andere de inzet van jeugdhulp. De GI bepaalt op basis van haar wettelijke bevoegdheid welk type jeugdhulp ingezet wordt en bepaalt de beoogde doelen, inzet, duur en omvang. Het is aan de GI om de voortgang van de te behalen doelen te bewaken en regelmatig te evalueren. Het Wetvoorstel Reikwijdte en de ontwikkelingen vanuit het Toekomstscenario zetten in op nauwere afstemming en samenwerking tussen GI’s en gemeenten. Uitgangspunt blijft dat GI’s jeugdhulp inzetten vanuit het gecontracteerde aanbod. Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 24 3.5.3. Huisarts, jeugdarts en medisch specialist Een huisarts is een wettelijk verwijzer en kan verwijzen naar gecontracteerd aanbod van Specialistische Jeugdhulp en Verblijf.

Lokaal kunnen aanvullende afspraken gemaakt worden door gemeenten met huisartsen over de verwijsroute; zo zijn er gemeenten die afspraken hebben over verwijzingen vanuit de huisarts naar het lokale team of de POH-jeugd heeft een grote rol in heeft. Het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet beoogt de huisarts meer en intensiever te laten samenwerken met het stevig lokale team. Insteek is een stapsgewijze inperking van de verwijsbevoegdheid van huisartsen. Het wetsvoorstel beschrijft dat op termijn de verwijzingen niet meer rechtstreeks en zonder afstemming met het lokale team kunnen plaatsvinden. Tijdens de voorbereidingen van dit inkooptraject is er contact gezocht met de Friese Huisartsenvereniging. Eén van de uitkomsten is de wens om met elkaar opnieuw te bekijken welke (zo veel mogelijk eenduidige) afspraken er gemaakt kunnen worden tussen huisartsen en gemeenten over inzet van jeugdhulp. Met daarbij ruimte voor lokale invulling die past bij de daar aanwezige samenwerking. Naast huisartsen zijn ook jeugdartsen en medisch specialisten bevoegd om gecontracteerde jeugdhulp in te zetten. Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 25 4. Scope 4.1. Specialistische jeugdhulp en verblijf Binnen de opdracht Specialistische Jeugdhulp en Verblijf vallen de producten benoemd in onderstaand overzicht m.u.v.

pleegzorg en Kleinschalig Specialistisch Wonen (KSW). Pleegzorg en KSW worden wel benoemd in onderstaand overzicht, vanwege de nauwe samenhang met de andere verblijfsproducten. De producten die binnen de scope van deze opdracht vallen zijn verder uitgewerkt in hoofdstukken 5 en 6. 4.2. Buiten de scope Deze inkoopstrategie heeft betrekking op twee opdrachten: Specialistische Jeugdhulp en Verblijf (ter vervanging van de huidige opdracht Wonen in Friesland). Overige opdrachten die op regionaal niveau worden ingekocht met betrekking tot jeugdhulp maken geen onderdeel uit van deze inkoopstrategie. Dit zijn in ieder geval: pleegzorg, ernstige dyslexie, crisis jeugdhulp, Jeugdzorg Plus, Kleinschalig Specialistisch Wonen. Uiteraard is bij het uitwerken van de inkoopstrategie en bij de toekomstige uitwerking in inkoopdocumenten aandacht voor de aansluiting van verschillende jeugdhulpvoorzieningen, zodat er geen hiaten ontstaan. Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 26 5. Opdracht Specialistische Jeugdhulp (SJH) De inkoop vindt in twee opdrachten plaats, namelijk SJH en Verblijf, die ieder via een afzonderlijke procedure worden ingekocht. Hieronder wordt SJH beschreven. 5.1. Doelgroep SJH Het uitgangspunt van de Friese gemeenten is dat Friese jeugdigen opgroeien in hun eigen gezin.

Ouders zijn primair zelf verantwoordelijk voor de verzorging, opvoeding en ontwikkeling van hun kinderen. Specialistische jeugdhulp is hulp die niet vrij-toegankelijk is en waarvoor specifieke deskundigheid nodig is, die niet geboden kan worden vanuit een voorliggende of eerstelijns- voorziening zoals aangeboden door het voorliggend veld of het lokale team of ander lokaal georganiseerd aanbod. Het gaat hier om hulp die ingezet kan worden als er sprake is van psychische, ontwikkel-, gedrags-, emotionele en/of verslavingsproblematiek of (licht) verstandelijke beperking bij jeugdigen en als zij daar zelf en/of hun opvoeders belemmeringen door ervaren bij het functioneren in hun gezin, op school, in de buurt of in andere sociale relaties. Specialistische Jeugdhulp wordt – indien en voor zover dat nodig is gezien de ondersteuningsbehoefte van de jeugdige – op basis van de gemeentelijke verordeningen ingezet. Dit is slechts indien en voor zover: • Op basis van de vastgestelde hulpvraag en problematiek die onder de reikwijdte van de Jeugdwet vallen; • Als de veerkracht van de sociale omgeving (tijdelijk) ontoereikend is en/of het probleemoplossend vermogen van deze sociale omgeving (tijdelijk) ontoereikend blijkt; • Als geen voorliggende voorzieningen aanwezig zijn; • Als algemene voorzieningen de gevraagde hulp niet kunnen bieden.

Deze inkoopprocedure is niet van toepassing op jeugdhulpverlening die wordt geleverd in de vorm van een persoonsgebonden budget (PGB). Specialistische Jeugdhulp is beschikbaar voor alle Friese jeugdigen die een indicatie voor één van de producten hebben ontvangen. Een algemene, vrij toegankelijke voorziening is voorliggend op het specialistisch aanbod. Gedurende de looptijd van de regionale opdracht voor Specialistische Jeugdhulp zal voor een deel van de producten lokaal door gemeenten een alternatieve vorm van ondersteuning worden georganiseerd. Als zo’n passend alternatief beschikbaar is voor een jeugdige, wordt in die gemeenten in beginsel geen gebruik meer gemaakt van het regionaal ingekochte product. Een nadere uitwerking hiervan is opgenomen in hoofdstuk 8. Sociaal Domein Fryslân | Inkoopstrategie Specialistische Jeugdhulp en Verblijf - 2028 en verder 27 5.2. Producten SJH Onderstaande producten komen te vallen onder de opdracht Specialistische Jeugdhulp. Deze staan hier globaal beschreven, waarbij dit verder uitgewerkt wordt in de inkoopdocumenten. De producten kunnen gecombineerd ingezet worden. Diagnostiek Monodisciplinair Diagnostiek monodisciplinair omvat het uitvoeren van een compleet, monodisciplinair diagnostisch onderzoek bij een jeugdige, waarbij ook de context (gezin, school en sociale omgeving) wordt betrokken.

Multidisciplinair Diagnostiek multidisciplinair omvat het uitvoeren van een integraal diagnostisch traject, uitgevoerd door meerdere gespecialiseerde professionals, die gezamenlijk tot een samenhangend oordeel en advies komen. Begeleiding Regulier Begeleiding regulier is bedoeld voor jeugdigen en gezinnen met lichte tot matig complexe ondersteuningsvragen in het dagelijks functioneren. Het betreft situaties waarin praktische ondersteuning nodig is bij opvoeding, ontwikkeling en zelfredzaamheid, terwijl de situatie overwegend stabiel is of op korte termijn stabiel kan worden gemaakt. Specialistisch Begeleiding specialistisch is bedoeld voor jeugdigen en gezinnen met meervoudige, complexe en risicovolle problematiek op meerdere leefgebieden, waarbij de ontwikkeling en/of veiligheid van de jeugdige onder druk staat. Groep Begeleiding groep is bedoeld voor jeugdigen met ondersteuningsvragen op één of meerdere leefgebieden, zoals ontwikkeling, opvoeding en gedrag, relaties, geestelijke gezondheid of verslaving, onderwijs, daginvulling en het sociaal netwerk. Behandeling Regulier Behandeling is passend voor jeugdigen die te maken hebben met lichte tot matige psychische, emotionele, gedrags- of ontwikkelingsproblemen, waarbij de klachten belemmerend zijn in het dagelijks functioneren, maar geen sprake is van ernstige risico’s, zware ontregeling of ontwikkelingsstagnatie.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://ameland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/20fc0402-56f4-4240-b70f-ed5e35185ed2?agendaItemId=a310e116-6b53-4983-9d70-d6b7415e7058