Eindrapport 1.5 Ontwerpfase begeleid en beschermd wonen Ameland

Eindrapport ontwerpfase

BEGELEID EN BESCHERMD WONEN AMELAND DTIP Design Thinking in Praktijk!

Inhoudsopgave Inleiding ....................................................................................................................................... 4 Onderzoek naar begeleid- en beschermd wonen op Ameland gaat verder! ........................................ 4 Hoofdstuk 1 Aanpak en planning ................................................................................................... 5 1.1 Ontwerpen van binnenuit ....................................................................................................... 5 1.1.1 Uitgangspunten van deze methode ........................................................................................... 5 1.1.2 Structuur ontwerpsessies ......................................................................................................... 6 Hoofdstuk 2 Startbijeenkomst ontwerpfase Begeleid- en Beschermd wonen Ameland .................... 7 Inleiding .................................................................................................................................... 7 Aanwezige partijen ............................................................................................................................ 7 Toelichting bijeenkomst .....................................................................................................................

7 Stand van zaken ................................................................................................................................ 7 Scheiden van wonen en zorg .............................................................................................................. 8 Accommodatiebeleid Gemeente Ameland ........................................................................................ 8 Tarieven beschermd wonen ............................................................................................................... 8 Toelichting ontwerpfase ..................................................................................................................... 8 Hoofdstuk 3 Kaders en visie Gemeente .......................................................................................... 9 Begeleid en Beschermd Wonen ......................................................................................................... 9 Begeleid wonen ................................................................................................................................. 9 Beschermd wonen:............................................................................................................................ 9 Gemeente Ameland ..........................................................................................................................

9 Hoofdstuk 4 Kwaliteits- en accommodatie eisen .......................................................................... 10 Inleiding .................................................................................................................................. 10 Doelgroep en financiering.......................................................................................................... 10 Accommodatie eisen....................................................................................................................... 13 Mogelijk geïnteresseerde initiatiefnemers ........................................................................................ 14 Hoofdstuk 5 Voorwaarden particuliere initiatiefnemer van begeleid- en beschermd wonen op Ameland .................................................................................................................................... 15 Inleiding .......................................................................................................................................... 15 Wetgeving........................................................................................................................................ 15 Rechtsvorm en organisatie ..............................................................................................................

15 Financiering van de zorg .................................................................................................................. 15 Zorgovereenkomst ........................................................................................................................... 16 Zorgaanbieder volgens de wet ......................................................................................................... 16 Eisen pand en woonvorm ................................................................................................................. 16 Eisen werkgeversrol ......................................................................................................................... 16 PGB ................................................................................................................................................. 16 Hoofdstuk 6 Ontwerpsessies initiatief begeleid en beschermd wonen .......................................... 18 Inleiding .................................................................................................................................. 18 Definition of done .....................................................................................................................

18 Sprintgoals ...................................................................................................................................... 19 Scenario’s ............................................................................................................................... 20 Scenario 1 particulier initiatief Ballum ............................................................................................. 21 Advies op basis van dit scenario ...................................................................................................... 22

1

Scenario 2 Amelander kracht........................................................................................................... 24 Advies op basis van dit scenario ...................................................................................................... 24 Scenario 3 Zorgorganisatie .............................................................................................................. 26 Advies op basis van dit scenario ...................................................................................................... 26 Scenario 4 Dagbesteding ................................................................................................................. 28 Proces ontwerpdag................................................................................................................... 29 Hybride zorgteam ............................................................................................................................ 30 Hoofdstuk 7 Ontwerpsessies versterken informele netwerk ......................................................... 31 Inleiding .................................................................................................................................. 31 Succesfactoren ........................................................................................................................

31 Ontwerp 1 mantelzorgcafe ........................................................................................................ 33 Definition of done ............................................................................................................................ 33 Ontwerpeisen .................................................................................................................................. 34 Doel ................................................................................................................................................ 34 Doelgroep........................................................................................................................................ 34 Locatie ............................................................................................................................................ 34 Frequentie & planning...................................................................................................................... 34 Voorbeeld structuur bijeenkomst .................................................................................................... 34 Organisatie & samenwerking ...........................................................................................................

34 Communicatie en bereik ................................................................................................................. 35 Begroting (indicatie per bijeenkomst)............................................................................................... 35 Evaluatie en bijsturing ..................................................................................................................... 35 Concrete vervolgstappen................................................................................................................. 35 Ontwerp 2 Herstelgesprekken .................................................................................................... 36 Aanleiding ....................................................................................................................................... 36 Doel van het gesprek ....................................................................................................................... 36 Uitgangspunten: .............................................................................................................................. 36 Opbouw van het gesprek/gesprekshandleiding ................................................................................

36 Tijdslijn ............................................................................................................................................ 37 Ontwerp 3 Samen Sterk! Ouders als wegwijzers op Ameland. .......................................................... 38 Advies ............................................................................................................................................. 38 Samenvattend Advies ................................................................................................................. 39 Bijlage 1 Score initiatieven .......................................................................................................... 40 Hervormde Kerk in Ballum ......................................................................................................... 40 Korte beschrijving van het initiatief: ................................................................................................. 40 Score op basis van pakket van eisen ................................................................................................ 40 Paradiso Buren......................................................................................................................... 42 Beschrijving initiatief..........................................................................................................................

42 Bijlage 2 Afstemming communicatie............................................................................................ 44 Bijlage 3 Projectplan: Samen Sterk – Ouders als Wegwijzers op Ameland ...................................... 46 Inleiding .................................................................................................................................. 46 Doel en Scope ......................................................................................................................... 46 Hoofddoelen ................................................................................................................................... 46 In scope........................................................................................................................................... 46 Out of scope .................................................................................................................................... 46 Governance en Organisatie ............................................................................................................. 46 Werkpakketten en activiteiten ......................................................................................................... 47 Planning (indicatief) ......................................................................................................................... 47

2

Begroting (globale posten) ............................................................................................................... 47 Risico’s en mitigerende maatregelen ............................................................................................... 48 AVG, veiligheid en ethiek .................................................................................................................. 48 Communicatieplan.......................................................................................................................... 48 Bijlagen (nog te ontwikkelen!) .......................................................................................................... 48 Bijlage 4 Informatiebijeenkomst .................................................................................................. 49 Bijlage 5 Ontwerpmateriaal ......................................................................................................... 50 MANTELZORG CAFE ........................................................................................................................ 51 PERSONA’S MANTELZORGERS .................................................................................................. 51 Persona 1: Anneke (63 jaar)..............................................................................................................

51 Persona 2: Jelle (45 jaar) .................................................................................................................. 51 Persona 3: Lisa (17 jaar) ................................................................................................................... 51 JOURNEY MAP: EEN DAG VAN EEN MANTELZORGER .................................................................... 52 QUOTES VAN MANTELZORGERS ................................................................................................ 53 Poster A: Wat is het doel van ons mantelzorgcafé?........................................................................... 54 Poster B: Hoe ziet een ideale bijeenkomst eruit? .............................................................................. 55 Poster C: Wat hebben mantelzorgers nú nodig? ............................................................................... 56 Poster D: Hoe maken we het passend bij Ameland?......................................................................... 57 INSPIRATIEKAART ..................................................................................................................... 58 HERSTELGESPREKKEN MET OUDERS .........................................................................................

59 Achtergrond..................................................................................................................................... 59 Doel ................................................................................................................................................ 59 Wat is een herstelgesprek? .............................................................................................................. 59 Suggesties voor opzet ...................................................................................................................... 59 Werkvorm – Herstel en ontmoeting ontwerpen ................................................................................ 60 VROEGSIGNALERING EN VERWIJZING........................................................................................ 61 DEELNEMENDE PARTIJEN VOOR VROEGSIGNALERING ................................................................ 62 Laagdrempelige (informele) signalering ........................................................................................... 62 Professionele eerstelijns signalering ................................................................................................ 62 Specialistische toegang / verwijzing.................................................................................................

62 HOE ZET JE ZO’N KETEN OP? ..................................................................................................... 63 1. Eén netwerk, gezamenlijke verantwoordelijkheid ......................................................................... 63 2. Heldere routekaart voor ouders en professionals ......................................................................... 63 3. Vroegsignalering normaliseren ..................................................................................................... 63 4. Vertrouwen en privacy goed regelen ............................................................................................. 63 5. Gebruik bestaande structuren ..................................................................................................... 63 WERKVORM: ONTWERPPOSTER VROEGSIGNALERING ................................................................ 64

3

Inleiding Onderzoek naar begeleid- en beschermd wonen op Ameland gaat verder! In de raadsagenda 2022-2025 van de Gemeente Ameland is het onderzoeken of een vorm van Begeleid en Beschermd wonen op het eiland kan worden gerealiseerd opgenomen. DTIP heeft samen met lokale organisaties en een aantal betrokken inwoners een oriënterend onderzoek (oriëntatiefase) uitgevoerd. Dit heeft geresulteerd in verschillende conclusies, aanbevelingen en ontwerpsuggesties voor uitwerking van de aanbevelingen. Deze aanbevelingen zijn overgenomen door het college, wat heeft geresulteerd in de opdracht tot de uitvoering van fase 2, de zogenaamde ontwerpfase. Het college heeft daarbij aangegeven dat prototype 1 (huize buitengewoon) beter aansluit bij de visie van de Gemeente Ameland en om die reden voorkeur geniet boven prototype 2 (commandeurshoeve). Prototype 3 en 4 zijn overgenomen en de opdracht is gegeven om deze verder uit te werken in deze nieuwe fase. De Raad is geïnformeerd over het besluit van het college en heeft het rapport van de oriëntatiefase ontvangen. In deze ontwerpfase staat het ontwerp van een begeleid wonen setting op Ameland centraal staan en zijn de aanvullende aanbevelingen uit het rapport van de oriëntatiefase uitgewerkt. De opbrengst van deze ontwerpfase zal door het college gebruikt worden om een besluit te nemen over de realisatie (realisatiefase).

4

Hoofdstuk 1 Aanpak en planning Dit hoofdstuk geeft een beschrijving van de gekozen aanpak en de gehanteerde planning. Tussentijds heeft een bijstelling in de planning plaatsgevonden. In de oriëntatiefase heeft DTIP gebruik gemaakt van de methode Design Thinking met als belangrijk onderdeel een Design Sprint. Deze methode leent zich goed voor een zogenaamde ontwerpfase waarin verschillende perspectieven betrokken moeten worden. De ontwerpfase heeft een ander karakter. Voor deze fase is dan ook gebruik gemaakt van een andere methode.

1.1 Ontwerpen van binnenuit Voor de ontwerpsessies zal gebruik gemaakt worden van een door DTIP ontwikkelde methodiek. Deze methodiek bestaat uit een combinatie van Design Thinking, Scrum en Zakelijk Tekenen en heeft de naam ‘Van binnenuit ontwerpen’.

1.1.1 Uitgangspunten van deze methode ▪ ▪

▪

▪

▪

Er wordt gewerkt met een design-scrum master die de ontwerpsessies begeleid, en een productowner die gedurende het ontwerp eigenaar is en een ontwerpteam. Het ontwerpteam zal in samenspraak met de opdrachtgever samengesteld worden en zal bestaan uit personen die vanuit expertise een bijdrage leveren aan het ontwerp. Er wordt gewerkt met een kernteam, aanvullend daarop zullen personen met aanvullende/specifieke expertise uitgenodigd worden om delen van de ontwerpsessies bij te wonen. Er wordt gebruik gemaakt van werkvormen die zijn gebaseerd op de uitgangspunten van design thinking. o Het perspectief van de eindgebruiker (Amelanders met een zorgbehoefte op het gebied van begeleid- en beschermd wonen) staat centraal. o De perspectieven en de kennis en vaardigheden van alle ontwerpteam leden is geborgd doordat inbreng eerst individueel wordt opgehaald om vervolgens gezamenlijk verwerkt te worden. Dit voorkomt dat de gebaande paden of het pad van degene met de grootste invloed bewandeld wordt en dat ook het perspectief van secundair reagerende ontwerpteamleden meegenomen wordt. o Er wordt gebruik gemaakt van interactieve werkvormen waarbij zowel hoofd als hart van de deelnemers betrokken worden. De stappen in het ontwerpproces zijn gebaseerd op de scrum methode.

Ontwerpsessies vinden eens per twee weken plaats en het werk wordt verdeeld in sprint goals die vervolgens verder opgebroken worden in brokjes werk wat in twee weken uitgevoerd kan worden. Elke sessie start met het centraal stellen van de opbrengst van de afgelopen twee weken, vaststellen waar commitment over is, een stuk nieuw ontwerp op basis van een sprintgoal en vervolgens de verdeling van het nieuwe werk voor de komende twee weken onder de ontwerpteamleden. Om processen en tussenstappen inzichtelijk te maken wordt gebruik gemaakt van zakelijk tekenen.

5

1.1.2 Structuur ontwerpsessies Scrum master De ontwerpsessies zijn begeleid door scrum- en designmaster Leonie van den Herik van DTIP. Zij begeleid de ontwerpsessies aan de hand van werkvormen en legt de opbrengst visueel vast. Uiteindelijk zal van de opbrengst een rapportage opgeleverd worden. Productowner De productowner is een cruciale rol binnen het Scrum Framework en heeft de verantwoordelijkheid om de visie van het te ontwikkelen product te bewaken en ervoor te zorgen dat het ontwikkelteam de juiste prioriteiten volgt. De productowner neemt actief deel aan de ontwerpsessies. De productowner zorgt ervoor dat het team werkt aan de meest waardevolle taken. Ontwerpteam Overige deelnemers aan de ontwerpsessies vormen het ontwerpteam. Zij leveren input op basis van hun ervaring, kwaliteiten en vaardigheden. Zij werken tussen de sessies door aan de hun toegewezen taken en presenteren dit tijdens de ontwerpsessies en reageren op elkaars presentaties. Klankbord Tussentijdse opbrengsten worden getoetst bij een klankbordgroep. In deze specifieke situatie is ervoor gekozen om te werken met een klankbordgroep van ouders van Amelanders met een beperking. Deze klankbordgroep is digitaal in de avonduren. Tussentijdse aanpassing Na enige tijd bleken de twee wekelijkse bijeenkomsten planning technisch onvoldoende haalbaar.

Om die reden is van de planning afgeweken en is ervoor gekozen om ontwerpdagdelen en dagen te organiseren.

6

Hoofdstuk 2 Startbijeenkomst ontwerpfase Begeleid- en Beschermd wonen Ameland Inleiding Dinsdag 28 januari heeft de startbijeenkomst van de ontwerpfase plaatsgevonden.

Aanwezige partijen Huisartsen Ameland, Zorgcoöperatie Ameland, Voorzitter dorpsbelang Ballum, Coördinator Team Sociaal Domein Gemeente Ameland, Secretaris-Directeur Gemeente Ameland, Coördinerend verpleegkundige de Ambla (KwadrantGroep), Wijkverpleegkundige Ameland, 2 Amelandse burgerpartijen met mogelijke accommodatie.

Toelichting bijeenkomst Deze bijeenkomst is de startbijeenkomst van de ontwerpfase begeleid- en beschermd wonen Ameland. Voor deze bijeenkomst zijn de betrokken partijen uitgenodigd die een bijdrage hebben geleverd aan de onderzoeksfase inclusief de partijen die destijds uitgenodigd waren maar niet aan de onderzoeksfase deel konden of wilden nemen. In de bijeenkomst is kort teruggekeken op de onderzoeksfase en is het destijds uitgebrachte advies samengevat. Vervolgens zijn er een aantal recente ontwikkelingen gedeeld, was er ruimte om vragen te stellen en is geïnventariseerd wie op welke wijze betrokken wilde zijn bij deze ontwerpfase.

Stand van zaken De voorgenomen overdracht van de verantwoordelijkheid voor beschermd wonen van centrumgemeenten naar alle individuele gemeenten van Nederland is niet gerealiseerd. De wetgeving die dit regelt is controversieel verklaard en ligt nog steeds ter behandeling bij de Tweede Kamer. Het woonplaatsbeginsel is niet aangenomen en onduidelijk is of dit in de toekomst zal gebeuren. Dit betekent dat de centrumgemeente (gemeente Leeuwarden) verantwoordelijk blijft voor het aanbieden van beschermd wonen aan haar inwoners. De centrumgemeente Leeuwarden heeft een marktconsultatie gehouden, gevolgd door een open huis1 aanbesteding, met het oog op nieuwe langdurige contracten voor WMO-begeleiding en beschermd wonen per 1 januari 2026. Het doel is om met een beperkt aantal aanbieders langdurige partnerschappen aan te gaan om zo de ondersteuning eenvoudiger en dichter bij inwoners te realiseren. In overleg met de centrumgemeente Leeuwarden hebben wij2 gepleit voor een aparte Kavel Ameland waarbij rekening gehouden kan worden met het eiland specifieke karakter (zoals reistijd en beperkte aantallen cliënten met diverse problematiek). Deze suggestie is echter niet overgenomen. In haar raadsagenda 2022-2025 heeft de gemeente Ameland het initiatief opgenomen om te onderzoeken of en hoe begeleid- en beschermd wonen op het eiland gerealiseerd kan worden.

Het feit dat de voorgenomen overdracht van verantwoordelijkheid voor beschermd wonen naar de individuele Gemeenten niet heeft plaatsgevonden veranderd niets aan de ambitie van de Gemeente 1 Een open huis aanbesteding is inkoopprocedure waarbij iedere aanbieder die aan vooraf vastgestelde

toelatingsvoorwaarden voldoet, toegelaten wordt om diensten te leveren tegen een vaste prijs en voorwaarden. 2 Coördinator Team Sociaal Domein Gemeente Ameland en DTIP

7

Ameland. Die is namelijk ingegeven door de visie ‘een leven lang op Ameland’. De ambitie van Gemeente Ameland blijft onveranderd namelijk: ‘onderzoeken of het realiseren van een aanbod van begeleid- en beschermd wonen mogelijk is op Ameland en deze realisatie actief stimuleren’.

Scheiden van wonen en zorg De Gemeente Ameland heeft het beleid van scheiding van wonen en zorg geïntegreerd in haar lokale zorg- en woonbeleid, in lijn met landelijke ontwikkelingen en het streven naar ambulantisering. Dit houdt in dat wonen en zorg financieel en organisatorisch van elkaar zijn gescheiden, met als doel inwoners zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen met de benodigde ondersteuning. 3 Als voorbeeld kan het nieuwe woonzorgcentrum Ambla worden genoemd. Dit woonzorgcentrum omvat 44 woonzorgappartementen die flexibel inzetbaar zijn voor zowel intramurale zorg als zelfstandig wonen met zorg (en ontmoeting en activiteiten) nabij. In het ontwerp is specifiek rekening gehouden met de scheiding van wonen en zorg, waarbij de gemeente Ameland eigenaar is van het vastgoed en de zorgorganisatie KwadrantGroep de gehele zorgverlening (via Wet langdurige zorg, Ziektekostenverzekeringswet en Wet maatschappelijke ondersteuning) op zich neemt.

Accommodatiebeleid Gemeente Ameland De gemeente Ameland huurt geen vastgoed. Ook subsidieert de Gemeente geen verbouwing van panden met als doel deze geschikt te maken voor begeleid- en beschermd wonen.

Tarieven beschermd wonen De scheiding tussen wonen en zorg heeft als gevolg dat er geen component wonen zit in het tarief voor beschermd wonen. De kosten voor wonen en zorg zijn bij deze scheiding apart geregeld. De zorgaanbieder ontvangt alleen financiering voor de zorg en ondersteuning. Dit kan via een subsidie, contractering of een persoonsgebonden budget. De client is zelf verantwoordelijk voor het betalen van huur of woonlasten op basis van een huurovereenkomst met de woningcorporatie, de zorgaanbieder of een particuliere verhuurder. Het kan zijn dat de client hiervoor recht heeft op huurtoeslag. Een mogelijke aanbieder kan wel woningen of een pand beheren of verhuren, maar dat loopt dan los van de zorgfinanciering.

Toelichting ontwerpfase In deze ontwerpfase gaan we aan de slag met de in het onderzoeksrapport van de oriëntatiefase opgenomen prototypen. In de bijeenkomst zijn deze prototypen kort toegelicht. Er zullen twee ontwerpgroepen starten. De eerste ontwerpgroep richt zich op de realisatie van een aanbod voor begeleid- en beschermd wonen op Ameland. Deze werkgroep zal gebruik maken van prototype 1 (huize buitengewoon). De tweede ontwerpgroep richt zich op de prototypen die zorgen voor het versterken van wijken, buurten en voorliggende voorzieningen (prototype 3 ‘ondersteuning netwerk Amelanders met zware beperking en prototype 4 ‘ondersteuning en versteviging netwerk’.)

3 Scheiden wonen en zorg is 1 van de kernpunten in de visie ‘een leven lang op Ameland’

8

Hoofdstuk 3 Kaders en visie Gemeente Bij het ontwerp zijn de volgende definities en kaders meegenomen.

Begeleid en Beschermd Wonen Het verschil tussen begeleid en beschermd wonen zit in het verblijf van de cliënt in combinatie met de intensiteit van de daaraan gekoppelde zorg (behoefte). De zorgbehoefte is het criterium voor de keuze tussen begeleid of beschermd wonen, waarbij het streven naar zo lang mogelijke (verantwoorde) zelfstandigheid de absolute voorkeur heeft.

Begeleid wonen De cliënt kan zelfstandig in de eigen woonruimte blijven en krijgt begeleiding aan huis. Begeleid wonen wordt ook ambulante, extramurale zorg genoemd. De zorgverlener komt in de meeste gevallen naar de cliënt toe in een woonruimte die niet in beheer is van de zorginstelling. In een enkel geval komt de cliënt naar de zorginstelling voor een behandeling of een gesprek. De client moet in staat zijn om zijn/haar zorgvraag uit te stellen. Begeleid wonen wordt gefinancierd vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en valt onder de zorgplicht van de Gemeente.

Beschermd wonen: Het kenmerk van beschermd wonen is dat de cliënt 24/7 ondersteuning in de nabijheid nodig heeft. De zorgverlener is altijd aanwezig of oproepbaar en kan ook buiten de geregelde tijden bij de cliënt langskomen. De zorg is intensiever. Voor deze vorm wordt gekozen in het geval dat het begeleid wonen niet voldoende ondersteuning kan bieden. Beschermd wonen kan zowel geboden worden in een intramurale voorziening, in woonruimte die beheerd wordt door de zorginstelling of in de eigen woonruimte. Beschermd wonen wordt gefinancierd vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) of vanuit de Wet Langdurige Zorg (Rijk). Geneeskundige zorg, geneesmiddelen, bepaalde hulpmiddelen, behandelingen en/of diensten en producten worden gefinancierd vanuit de zorgverzekeringswet.

Gemeente Ameland Gemeente Ameland werkt vanuit de visie: een leven lang op Ameland en hanteert daarbij de volgende uitgangspunten: • • • • • • •

Amelander staat centraal. Eigen kracht is de basis (eigen kracht, netwerk en voorliggende voorzieningen) Preventie aan de voorkant dicht bij de Amelander. Inclusieve samenleving (iedereen kan naar vermogen meedoen). Integrale benadering: 1 huishouden, 1 plan, 1 regisseur. Gemeente voert regie en stuurt op resultaten. Voldoende beschikbaarheid hoogwaardige specialistische voorzieningen in de Friese gemeenten.

9

Hoofdstuk 4 Kwaliteits- en accommodatie eisen Inleiding Dit hoofdstuk behandeld de geldende kwaliteits- en accommodatie eisen die er wettelijk en vanuit de Gemeente Ameland zijn gesteld aan initiatieven voor begeleid- en beschermd wonen op Ameland. Begeleid wonen valt onder de wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) en binnen de verantwoordelijkheid van de Gemeente Ameland. Beschikkingen worden afgegeven onder regie van het Gebiedsteam Ameland. Tijdelijk Beschermd wonen is een vorm van wonen onder begeleiding die eveneens is vastgelegd in de wet maatschappelijke ondersteuning (WMO). Deze wet wordt op dit moment nog uitgevoerd door centrumgemeenten in Nederland. Deze centrumgemeenten kunnen de beschermd wonen voorwaarden grotendeels zelf bepalen doordat ze hier zelf een regionale invulling aan kunnen geven. Langdurig Beschermd wonen voor mensen met een blijvende behoefte aan 24 uurs zorg in de nabijheid (door bijvoorbeeld een verstandelijke beperking of ernstige psychiatrische aandoening) valt onder de Wet Langdurige Zorg. Voor jongeren onder de 18 jaar (of soms tot 23 jaar) die beschermd of begeleid wonen vanwege psychische of gedragsproblemen vallen onder de Jeugdwet. Deze doelgroep valt grotendeels buiten de scope van deze uitvoeringsfase.

Doelgroep en financiering Begeleid wonen De doelgroep van begeleid wonen zijn meerderjarige personen met een lichte tot matige verstandelijke, motorische, sensoriële of autistische beperking die zelfstandig kunnen wonen, maar gedurende een beperkt aantal uren per week nood hebben aan begeleiding op psychosociaal vlak maar ook op vlak van dagelijkse activiteiten. Beschermd wonen Beschermd wonen is bestemd voor personen die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving. Het is een maatwerk begeleiding die thuis genoten kan worden of in een beschermde woonomgeving voor mensen met psychische of psychosociale problemen gericht. Beschermd wonen richt zich op de bevordering van de zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen. In een beschermd wonen setting hebben de cliënten de beschikking over een professionele begeleiding en/of toezicht die 24/7 beschikbaar is. In de wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) staat beschreven dat de gemeenten verantwoordelijk zijn voor de invulling (zoals de organisatie en financiering) van het beschermd wonen en hebben de verplichting om ervoor te zorgen dat de bewoners de ondersteunende zorg krijgen die ze nodig hebben.

Er wordt gekeken naar de huidige, individuele situatie om te beoordelen of beschermd wonen de juiste oplossing is voor een cliënt. Specifieke situaties als de huidige woonruimte en de (on)mogelijkheden zullen bepalen of beschermd wonen een uitkomst is. De

10

gemeenten heeft de vrijheid om zelf een aantal voorwaarden op te stellen voor het beschermd wonen in de betreffende regio. Financieringsvormen Zorg gefinancierd vanuit de Zorgverzekeringswet, de Wet Langdurige Zorg en de Wet Forensische Zorg zijn voorliggend aan beschermd wonen op grond van de Wmo. •

•

•

Er is sprake van zorg uit de Zorgverzekeringswet wanneer de aanwezigheid van een psychiater of arts in de directe nabijheid van de cliënt noodzakelijk is. De Zvw dekt geneeskundige zorg zoals wijkverpleging en/of GGZ-behandeling. De Wet langdurige zorg regelt en financiert de langdurige intramurale zorg voor ouderen, gehandicapten en GGZ-patiënten waarbij de behandelaar in de directe nabijheid moet zijn (langer dan 3 jaar). Dit kan via een Volledig Pakket Thuis (VPT) of een modulair Pakket Thuis (MPT). Alleen bij zorg met verblijf is wonen onderdeel van de WLZ-vergoeding. De Wet forensische zorg regelt en financiert de zorg voor cliënten met een justitiële forensische zorgtitel.

Kwaliteitseisen Voor het bieden van begeleid wonen en beschermd wonen gelden diverse wettelijke kwaliteitseisen. In onderstaande tabel een samenvatting van de hoofdlijnen. Wkkgz (Wet Kwaliteit, klachten en geschillen zorg

AVG Kwaliteit van zorg Plan (zorgplan, ondersteuningsplan)

Begeleiding gericht op zelfredzaamheid Professioneel team

Cliëntgericht werken

24 uurs zorg in de nabijheid

Organisatie en governance Kwaliteitsmanagementsysteem

Geldt voor alle zorgaanbieders, ook aanbieders van PGB zorg. De zorg moet veilig, doeltreffend en cliëntgericht zijn. Aanbieder moet beschikken over een klachtenregeling met een onafhankelijke klantenfunctionaris en zich aansluiten bij een geschillencommissie. Bescherming van persoonsgegevens van cliënten. Verplichte verwerkersovereenkomsten en toestemmingen. Iedere client moet een actueel, op maat gemaakt plan hebben met doelen en acties dat regelmatig wordt geëvalueerd. De ondersteuning moet bijdragen aan participatie, zelfredzaamheid en/of stabilisatie Aantoonbaar deskundig en professioneel opgeleid team. Minimaal mbo-niveau 3 voor de begeleiding en HBO voor de regievoering op de plannen. Aantoonbaar scholingsplan waarin deskundigheidsbevordering van team is beschreven. Inspraak, respect voor eigen regie en betrokkenheid netwerk moet ingeregeld zijn. Doelen samen met cliënt en netwerk opgesteld met acties die passen bij wensen en mogelijkheden van de client. Deze aanvullende eis geld voor beschermd wonen. Fysieke aanwezigheid of zorg in de nabijheid is noodzakelijk afhankelijk van de zorgzwaarte van de cliënt. De zorgaanbieder moet beschikken over een kwaliteitsmanagementsysteem zoals bijvoorbeeld HKZ of ISO voor de zorg. De aanbieder zal periodiek het systeem

11

Meldplicht IGJ

Jaarverantwoording Zorg Klachtenregeling en onafhankelijke geschillencommissie Interne toetsing en reflectie

Specifieke eisen per type Begeleid wonen Beschermd wonen

Kwaliteitskaders Kwaliteitskader Gehandicaptenzorg Handreiking Beschermd Wonen (VNG en Valente) VNG-richtlijnen voor persoonlijke zorg HKZ-normen

moeten toetsen door een externe auditor, aangevuld met zelf georganiseerde interne audits. Alle zorgaanbieders die onder de Wkggz vallen moeten zich melden bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd binnen 3 maanden na start van de zorgactiviteit via het toetredingsportaal zorgaanbieders. Na melding krijgt de zorgaanbieder een registratienummer bij het CIBG en wordt de aanbieder opgenomen in het Landelijk Register Zorgaanbieders (LRZa). Hiermee is de zorgaanbieder onderhevig aan toezicht van de IGJ. Aanbieder is verplicht incidenten te melden bij de IGJ Verplichte financiële en inhoudelijke verantwoording via het zorginstituut vanaf een omzet van 125k Zie beschrijving bij kopje IGJ Aanbieder zal met een vooraf vastgestelde frequentie de tevredenheid van cliënten en medewerkers moeten meten en de uitslagen moeten analyseren en eventuele verbetermaatregelen opstellen. De aanbieder legt een verbeterregister aan waarin naast de uitkomsten van deze metingen ook de opvolging van klachten en incidenten worden opgenomen. Focus op zelfredzaamheid, meer nadruk op begeleiding, dagstructuur en participatie Zwaardere zorg, 24 uurs zorg in de nabijheid. Beschermde woonomgeving. Vaak eigen kamer/studio met gezamenlijke ruimte voor groepsactiviteiten.

Richt zich met name op kwaliteit en organisatie bij WMOfinanciering Met name geschikt voor het werken met cliënten met een licht verstandelijke beperking Ondersteunende normen die helpen bij het vormgeven van kwalitatief goede zorg.

Aanvullende eisen Gemeente Ameland Inclusie en verbinding met de wijk De accommodatie moet gericht zijn op inclusie, met mogelijkheden voor deelname aan de lokale gemeenschap. Een aanbod voor beschermd wonen wordt bij voorkeur gerealiseerd in 1 van de dorpskernen van het eiland en zorgt op een natuurlijk manier voor een verbinding tussen formele en informele zorg. Herstelgericht De initiatiefnemer toont aan op welke wijze zij invulling geeft aan het gedachtegoed van ‘herstel van het gewone leven’ in de ondersteuning en het vergroten van de zelfredzaamheid en participatie, het behouden daarvan of vertragen van de achteruitgang daarin. Effectieve interventies De initiatiefnemer toont aan of en op welke wijze zij werkt met bewezen effectieve interventies en methodieken.

12

Innovatief

Verbinding formele en informele zorg

Waarbij er ruimte is voor professionele autonomie en maatwerk. De initiatiefnemer draagt met zorginnovatie aantoonbaar bij aan de doelen van de Wmo gericht op het vergroten van de zelfredzaamheid en participatie. De initiatiefnemer zoekt naar een optimale balans tussen de inzet van professionals, ervaringsdeskundigen en vrijwilligers. De samenwerking met het voorliggend veld, de informele zorg en de samenwerking met de huisarts zijn beschreven.

Accommodatie eisen Wettelijk kader Er zijn geen harde wettelijke eisen gesteld aan een accommodatie voor begeleid- of beschermd wonen. Bij het opstellen van de kwaliteitseisen is in veel gevallen gekozen voor een ‘open omschrijving’ van de eis. Dit biedt de mogelijkheid om het gesprek te voeren over kwaliteit (tussen gemeenten en zorgorganisaties) en nieuwe vormen van verantwoording en toetsing in te zetten die meer zeggen over kwaliteit (in plaats van de bekende ‘afvinklijstjes’ en verslagen). De Gemeente Ameland heeft op basis van de open omschrijving en de daarin aangegeven kwaliteitsbasis eisen geformuleerd voor een accommodatie op Ameland. Deze eisen zijn gelinkt aan de visie van de Gemeente en het accommodatiebeleid. Het gaat daarbij om de kwaliteit van de voorziening. De wet stelt eisen op het gebied van veiligheid, toegankelijkheid, privacy, gemeenschappelijke ruimte en een gezonde leefomgeving. Pakket van eisen Gemeente Ameland Het pakket van eisen van de Gemeente Ameland is het totaalpakket van wettelijke eisen, eisen van de centrumgemeente, en aanvullende eisen vanuit de visie van de Gemeente Ameland. Veiligheid

De accommodatie moet een veilige woonomgeving bieden, met minimaal aandacht voor brandveiligheid en toegankelijke vluchtwegen.

Toegankelijkheid

De accommodatie moet goed toegankelijk zijn voor mensen met verschillende beperkingen, daarbij rekening houdend met de doelgroep.

Privacy

Er moeten voldoende mogelijkheden zijn voor privacy. Er dient sprake te zijn van zelfstandige woonunits met eigen sanitair en een eigen kookvoorziening. Minimale oppervlakte van 12m2. Wens: aparte slaap en woonruimte.

Zelfstandigheid

Cliënten hebben zelfstandige toegang tot het pand (eigen huissleutel) en zijn hierin niet afhankelijk van openingstijden of de aanwezigheid van begeleiding Er moeten gemeenschappelijke ruimten zijn voor sociale activiteiten en recreatie, om sociale interactie te bevorderen.

Gezamenlijke ruimte

13

Gezonde leefomgeving

Vergunningsvereisten Begeleiding en zorg Participatie

Inclusie

Herstelgericht

Effectieve interventies

Innovatief

De accommodatie moet schoon zijn en voldoen aan gezondheidsnormen, met goede ventilatie en sanitaire voorzieningen. De locatie moet voldoen aan alle lokale wet- en regelgeving en vergunningseisen voor beschermd wonen. Aanwezigheid van zorgfaciliteiten en begeleiding op maat, aangepast aan de behoeften van de cliënten. Cliënten en hun netwerk moeten actief betrokken worden bij beslissingen over hun woonomgeving en zorg. Aantoonbaar gefaciliteerd met vooraf vastgestelde frequentie. De setting moet dit doel faciliteren en ondersteunen. De accommodatie moet gericht zijn op inclusie, met mogelijkheden voor deelname aan de lokale gemeenschap. Een aanbod voor beschermd wonen wordt bij voorkeur gerealiseerd in 1 van de dorpskernen van het eiland en zorgt op een natuurlijk manier voor een verbinding tussen formele en informele zorg. De initiatiefnemer toont aan op welke wijze zij invulling geeft aan het gedachtegoed van ‘herstel van het gewone leven’ in de ondersteuning en het vergroten van de zelfredzaamheid en participatie, het behouden daarvan of vertragen van de achteruitgang daarin. De initiatiefnemer toont aan of en op welke wijze zij werkt met bewezen effectieve interventies en methodieken. Waarbij er ruimte is voor professionele autonomie en maatwerk.

De initiatiefnemer draagt met zorginnovatie aantoonbaar bij aan de doelen van de Wmo gericht op het vergroten van de zelfredzaamheid en participatie.

Mogelijk geïnteresseerde initiatiefnemers Na de start van fase twee hebben zich drie mogelijk geïnteresseerde eilander initiatiefnemers gemeld. DTIP heeft met twee initiatiefnemers uitgebreid gesproken en de beoogde locatie doorgelopen. Met de derde initiatiefnemer is het bij mailcontact gebleven. Alle drie de mogelijke initiatiefnemers hebben deelgenomen aan de startbijeenkomst. Van de twee bezochte initiatieven is een eerste score van het initiatief gemaakt. Deze score is opgenomen in de bijlage.

14

Hoofdstuk 5 Voorwaarden particuliere initiatiefnemer van begeleid- en beschermd wonen op Ameland Inleiding Het is zowel voor een zorgorganisatie als voor een particulier initiatiefnemer mogelijk om een voorziening voor begeleid- en of beschermd wonen te starten op Ameland. Maar er zijn wel belangrijke voorwaarden, regels en stappen waar rekening mee gehouden moet worden. Dit document richt zich op particuliere initiatiefnemers en de hieraan gestelde eisen. Dit document moet gelezen worden in samenhang met het document ‘voorwaarden werkgeversrol binnen zorg en welzijn’.

Wetgeving Begeleid en Beschermd wonen valt onder de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en wordt gefinancierd vanuit de centrumgemeente (Beschermd wonen) en de Gemeente (Begeleid wonen). Langdurige intensieve vormen van Beschermd wonen vallen onder de Wet Langdurige Zorg (Wlz). De marktconsultatie en (voorlopige) gunningen voor de nieuwe aanbesteding voor Beschermd Wonen per 2026 zijn inmiddels afgerond. Het woonplaatsbeginsel is nog niet aangenomen en het lijkt onzeker of dit überhaupt in de nabije toekomst aangenomen zal worden. Dit betekent dat beschermd wonen nog onder de regie van de centrumgemeente zal blijven vallen.

Rechtsvorm en organisatie Er zal sprake moeten zijn van een juridische entiteit. In het geval van het leveren van zorg is een stichting of BV het meest wenselijk om aansprakelijkheid en financiering goed te regelen.

Financiering van de zorg WMO begeleid- en beschermd wonen Omdat begeleid- en beschermd wonen grotendeels onder de verantwoordelijkheid van de (centrum) gemeente valt zul je door hen gecontracteerd moeten zijn. Contracteren verloopt via een aanbestedingsprocedure. De centrumgemeente heeft gekozen voor de variant: open deur aanbesteding’. Dit betekent dat elke aanbieder die voldoet aan de criteria gunning krijgt. De zorg voor cliënten met een WMO-indicatie wordt (via aanbesteding) gefinancierd door de (centrum) gemeente. Er is sprake van scheiding van wonen en zorg. Dit betekent dat uitsluitend de zorg (begeleiding, toezicht, dagstructuur, dagbesteding etc.) wordt gefinancierd. De client is zelf verantwoordelijk voor het wonen, eventueel met huurtoeslag. PGB zorg Het leveren van PGB zorg kan uitsluitend op basis van een zorgleveringsovereenkomst tussen de zorg aanbieder en de cliënt die de zorg van de zorgaanbieder gaat ontvangen. Deze zorgleveringsovereenkomst wordt door de Gemeente getoetst (in het geval van WMO zorg) of door het zorgkantoor (in het geval van zorg via de Wlz) of door de zorgverzekeraar (in het geval van zorg via de zorgverzekeringswet). Cliënten met een PGB betalen de zorg vanuit het PGB budget. De zorg voor cliënten met een Wlz indicatie wordt gefinancierd via het CIZ en de zorg voor cliënten met een Zvw via de zorgkantoren.

Let op! Dit betreft puur de financiering van zorg en begeleiding.

15

De tarieven bevatten geen component huisvesting. Alleen bij Wlz zorg met verblijf is er nog een verblijfscomponent, maar dat valt formeel niet onder beschermd wonen, maar onder langdurige intramurale zorg.

Zorgovereenkomst Er moet een formele zorgovereenkomst zijn tussen de initiatiefnemer en de client (via SVB of de Gemeente). Elke client moet zelf of via een vertegenwoordiger een PGB aanvraag doen bij de Gemeente, of het Zorgkantoor. Per client moet een zorgovereenkomst opgesteld worden. Op basis van deze zorgovereenkomst krijgt de initiatiefnemer via de SVB betaald.

Zorgaanbieder volgens de wet Het is mogelijk om als particulier een voorziening voor begeleid en beschermd wonen te starten voor cliënten met een PGB, zonder aanbesteding. Maar je blijft dan wel zorgaanbieder volgens de wet, met meldplicht, kwaliteitsverantwoordelijkheid en minimale professionele inrichting. Registratie als zorgaanbieder via het zorgaanbiedersportaal is verplicht. Je hoeft voor PGB geen officiële erkenning als instelling te hebben. Wel zul je moeten voldoen aan de Wet Kwaliteit Klachten en Geschillen zorg.

Eisen pand en woonvorm Het pand moet een maatschappelijke bestemming hebben en officieel als woonvorm voor begeleid en/of beschermd wonen erkend zijn om PGB toe te mogen passen. Het pand moet voldoen aan de wettelijke eisen op het gebied van (brand)veiligheid. De Gemeente Ameland heeft aanvullende specifieke eisen gesteld aan een pand en de gekozen woonvorm: ▪ Kleinschalig ▪ Gelegen in 1 van de dorpskernen ▪ Aparte woonunits met eigen sanitair en kookgelegenheid ▪ Eigen toegang tot het pand met sleutel ▪ Gezamenlijke ruimte ▪ Verbinding met de wijk en de buurt

Eisen werkgeversrol Je zult professioneel zorgpersoneel in dienst moeten nemen. Hiervoor is een werkgeversrol noodzakelijk. In het document ‘voorwaarden werkgeversrol binnen zorg en welzijn’ worden de hiermee samenhangende eisen toegelicht.

PGB Let op! Het PGB voor beschermd wonen bestaat primair uit een zorgbudget voor begeleiding en toezicht. Voeding kan uitsluitend opgenomen worden als er sprake is van gezamenlijke maaltijden en boodschappen. Voeding vanuit PGB is uitsluitend te beargumenten wanneer er sprake is van begeleiding bij de maaltijden of gezamenlijke eetmomenten als onderdeel van een noodzakelijke dagstructuur. De wooncomponent is geen onderdeel omdat de Gemeente Ameland wonen en zorg gescheiden heeft.

16

17

Hoofdstuk 6 Ontwerpsessies initiatief begeleid en beschermd wonen Inleiding Dit hoofdstuk geeft een beschrijving van de ontwerpsessies die hebben plaatsgevonden gericht op het ontwerpen van een aanbod voor begeleid en beschermd wonen op Ameland vanuit de kaders die in de ontwerpfase zijn ontwikkeld.

Definition of done Tijdens de eerste ontwerpsessie is stilgestaan bij de definition of done. Wat willen we ontwerpen en wanneer zijn we tevreden.

18

Sprintgoals Deze definition of done is vervolgens uitgewerkt in benodigde stappen die als basis hebben gediend voor verdere uitwerking.

19

Scenario’s Tijdens de ontwerpsessies is prototype 1 uit de oriëntatiefase verder uitgewerkt. Dit heeft uiteindelijk geleid tot 4 scenario’s.

Algemene contra indicatie voor alle scenario’s Gezien het specifieke zorglandschap op Ameland hebben de huisartsen nadrukkelijk aangegeven dat acute psychiatrie en intensief overlast gevend verslavingsgedrag niet hanteerbaar is op Ameland op dit moment. De extra belasting die dit met zich meebrengt, met name ongeplande zorg in crisissituaties vormt een te grote belasting waardoor de kwaliteit van zorg niet is te waarborgen. Ook het ontbreken van psychiatrische zorg op Ameland is een groot ervaren knelpunt. Om deze reden is acute psychiatrie en overlast gevende verslavingszorg op dit moment een contra indicatie.

20

Scenario 1 particulier initiatief Ballum • • • • •

5 woonunits en een gezamenlijke ruimte (woonkamer met keuken) Doelgroep: cliënten met een licht verstandelijke beperking (WMO begeleid wonen of WLZ variant begeleiding bij wonen). Scheiden wonen en zorg. Initiatiefnemer of zorgcoöperatie Ameland als werkgever Dagbestedingsaanbod voor doelgroep en breder beschikbaar voor diverse doelgroepen op Ameland waaronder ouderen.

Doelgroep Dit initiatief richt zich met name op de leeftijdsgroep 18 tot ongeveer 50 jaar, met een licht verstandelijke beperking. Indicatie WMO begeleid wonen of WLZ-begeleiding bij wonen. In deze setting is acute psychi(atri)sche problematiek en overlast gevende verslavingsproblematiek een contra indicatie. Ook behandeling wordt in dit scenario niet geboden. Team Dit scenario gaat uit van een team van professionals, aangevuld met vrijwilligers. Bij voorkeur zoveel mogelijk Amelanders. De werkgeversrol kan in dit scenario belegd worden bij de zorgcoöperatie Ameland of door de initiatiefnemer zelf opgepakt worden. Initiatiefnemer heeft nog beperkt zicht op de eisen die gesteld worden aan de begeleiding van mensen met een indicatie beschermd wonen en is voornemens samen te gaan werken met Amelandse zorginitiatieven en Amelanders met een zorgopleiding die aan de wal werken te werven voor dit nieuwe initiatief. Locatie en voorzieningen Het voornemen is om het woonhuis behorend bij de Hervormde Kerk in Ballum te verbouwen en hier 5 zelfstandige woonunits met sanitair en beperkte kookgelegenheid te realiseren. De woonunits op de bovenverdieping worden voorzien van een vide waardoor er een apart woon en slaapvertrek ontstaat. In het initiatief wordt een beheerderswoning gerealiseerd. In het te verbouwen woongedeelte zal naast de woonunits een gezamenlijke ruime worden ingericht.

De kerkzaal zal verbouwd worden tot activiteitenruimte en dagbestedingsruimte. De aangrenzende ruimte zal beschikbaar komen voor de gemeenschap van Ballum voor het verenigingsleven, met inclusie van de cliënten beschermd wonen. Het pand voldoet in de huidige vorm aan de voorschriften voor brandveiligheid. De verbouwing van de woonunits zullen in de brandveiligheid opnieuw beoordeeld moeten worden. Het initiatief is gelegen in de dorpskern van Ballum en ligt aan de doorgaande weg. Dagbesteding en participatie Cliënten kunnen dagbesteding op locatie volgen of elders op het eiland. De initiatiefnemer heeft veel contacten met ondernemers binnen de Amelandse gemeenschap die bereid zijn om dagbestedingsplekken, werktoeleidingsplekken en werkplekken aan te bieden. Initiatiefnemer is voornemens om in het initiatief ook dagactiviteiten en dagopvang voor ouderen te realiseren. Hiervoor zal de benedenverdieping van het pand rolstoeltoegankelijk moeten zijn. Aandachtspunten 1. Zeer beperkte kennis van zorg bij initiatiefnemer wat een risico met zich meebrengt op het gebied van kwaliteit van zorg. 2. Business case waarbij dagbestedingsgelden voorwaardelijk lijken om business case sluitend te krijgen. 3. De particuliere aanbieder en de Zorgcoöperatie Ameland hebben geen ervaring met de werkgeversrol in de zorg

21

4. De Zorgcoöperatie zal moeten inschrijven voor de aanbesteding Beschermd Wonen om cliënten met een indicatie WLZ-begeleiding bij wonen te mogen begeleiden. Gunning is bij opstellen van dit rapport onbekend.

Advies op basis van dit scenario Het beschreven scenario sluit in de basis aan bij de ambities van de gemeente Ameland om kwetsbare eilanders een passend woon- en zorgaanbod te bieden. Echter, de uitvoering en borging van kwaliteit staan of vallen met de geschiktheid en het handelingsvermogen van de betrokken partijen. Huidige stand van zaken De uitvoeringsfase is voor de zomervakantie afgerond. In dit advies is de situatie in het najaar 2025 meegenomen. Op basis van de recente aanbestedingsprocedure en de rol van de Zorgcoöperatie Ameland zijn er serieuze kanttekeningen te plaatsen bij de geschiktheid voor de beoogde werkgeversen uitvoeringsrol in dit scenario: • Onjuiste inschrijving aanbesteding: De Zorgcoöperatie heeft zich bij Sociaal Domein Fryslân (SDF) ingeschreven op de verkeerde kavel (intramuraal i.p.v. ambulant) van de aanbesteding Beschermd Wonen. Hierdoor zijn zij niet toegelaten tot de procedure. • Niet voldoen aan minimale eisen: De coöperatie heeft onvoldoende kunnen aantonen dat zij aan de minimale eisen van de aanbesteding voldoet. Dit betreft zowel organisatorische als inhoudelijke eisen die cruciaal zijn voor het leveren van kwalitatief goede zorg. • Geen zichtbare wervingsacties: In de tussenliggende periode zijn er geen zichtbare acties ondernomen om Amelanders met een zorgopleiding te werven.

Dit terwijl het aantrekken van lokaal personeel een expliciet aandachtspunt is in zowel het scenario als het gemeentelijk beleid. • Geen samenwerking met bestaande zorgaanbieders: Er is geen aantoonbaar contact gelegd met bestaande zorgaanbieders op het eiland, zoals Wadrust. Dit is voor samenwerking en kennisdeling essentieel voor het slagen van een dergelijk initiatief. Conclusie en advies De Zorgcoöperatie Ameland heeft tijd nodig om toe te groeien naar- en te voldoen aan de rol en bijbehorende eisen die in dit scenario aan hen wordt toegeschreven. De ambitie is er, de uitwerking vraagt echter tijd en ondersteuning door een ervaren zorgorganisatie. Advies: • •

•

•

De gemeente Ameland wordt geadviseerd om de Zorgcoöperatie Ameland op dit moment niet te positioneren als (hoofd)uitvoerder of werkgever binnen het initiatief in Ballum. Er dient kritisch gekeken te worden naar de voorwaarden waaronder een partij deze rol kan vervullen. Minimale eisen zijn aantoonbare ervaring met zorgverlening, een sluitende organisatie, actieve werving van gekwalificeerd personeel en samenwerking met bestaande zorgaanbieders op het eiland. Overweeg om het initiatief alleen te ondersteunen indien een ervaren zorgpartij bereid is de verantwoordelijkheid te nemen, of indien de initiatiefnemer zich committeert aan een samenwerkingsverband met een partij die aan de eisen voldoet. Blijf als gemeente faciliterend en stimulerend, maar wees scherp op de randvoorwaarden en stel kwaliteit en continuïteit van zorg voorop.

Slotopmerking Het belang van de doelgroep vraagt om een professionele en betrouwbare uitvoeringspartner. De huidige situatie laat zien dat deze randvoorwaarden op dit moment door de Zorg coöperatie en de

22

initiatiefnemer nu niet geborgd is. Het is aan de gemeente om hierin duidelijke keuzes te maken en het initiatief alleen te steunen als aan de minimale eisen wordt voldaan.

23

Scenario 2 Amelander kracht • • • • • • • •

Kleinschalige voorziening voor cliënten met een WMO-beschikking Begeleid Wonen. In 1 van de dorpskernen van Ameland Interne meewoner die de rol van goede buur en eerste aanspreekpunt vervuld Scheiden wonen en zorg Zorg coöperatie Ameland als werkgever Hybride zorgteam Vastgoed via Gemeentelijk Woningbedrijf Ameland In de toekomst uit te breiden naar Beschermd Wonen (via WMO of via Wlz begeleiding bij wonen).

Doelgroep Cliënten met een WMO-beschikking Begeleid Wonen of een WLZ-beschikking begeleiding bij wonen. In de toekomst wanneer het hybride zorgteam is vormgegeven en uitgebreid met expertise kan dit initiatief uitgebreid worden voor de doelgroep Beschermd Wonen. Bij aanvang is acute psychi(atri)sche problematiek en overlast gevende verslavingsproblematiek een contra indicatie. Ook behandeling wordt in het opstart scenario niet geboden. Team Dit scenario gaat uit van een team van professionals, aangevuld met vrijwilligers en een verbinding met informele zorg. De werkgeversrol ligt in dit scenario bij de zorgcoöperatie Ameland. Er wordt intensief samengewerkt met bestaande zorgpartijen die al op Ameland actief zijn zoals onder andere Wadrust. Locatie en voorzieningen Voor dit scenario is geen specifieke locatie op het oog. Wel zijn enkele criteria benoemd zoals een kleinschalige voorziening waar ruimte is voor 5 tot 8 cliënten en een meewoner of meewoners echtpaar. Bij voorkeur in 1 van de dorpskernen om maximaal de verbinding met de Amelander gemeenschap vorm te geven. In dit scenario wordt uitgegaan van vastgoed via Gemeentelijk Woningbedrijf Ameland. Dagbesteding Dit scenario omvat geen component dagbesteding. De visie die hieraan ten grondslag ligt is het zoveel mogelijk benaderen van het gewone leven.

Cliënten wonen binnen het initiatief, maar werken/participeren buitenshuis. Aandachtspunten • Zorgcoöperatie heeft nog geen ervaring met de werkgeversrol

Advies op basis van dit scenario Scenario 2, “Amelander kracht”, is tijdens de bewonersavond met enthousiasme ontvangen en sluit goed aan bij de wens om Amelanders met een ondersteuningsvraag een plek te bieden midden in de gemeenschap. Het concept van een kleinschalige voorziening met een meewoner, een hybride zorgteam en vastgoed via het Gemeentelijk Woningbedrijf Ameland past bij de lokale context en de visie van de gemeente op inclusief wonen. Ondanks de positieve inhoud en het draagvlak voor het scenario, zijn er ook in dit scenario serieuze zorgen over de huidige geschiktheid van de Zorgcoöperatie Ameland als beoogde uitvoerder:

24

•

•

•

•

Geen ervaring als werkgever: De Zorgcoöperatie heeft tot op heden geen aantoonbare ervaring met de werkgeversrol in de zorg. Dit is een cruciale tekortkoming, gezien de verantwoordelijkheden die horen bij het aansturen van een hybride zorgteam en het waarborgen van continuïteit en kwaliteit van zorg. De zorgcoöperatie heeft wel duidelijk uitgesproken stappen te willen zetten om deze ervaring op te gaan bouwen. Geen gunning in aanbesteding Beschermd Wonen: De Zorgcoöperatie heeft geen gunning gekregen in de aanbesteding Beschermd Wonen, wat betekent dat zij op dit moment niet voldoet aan de minimale eisen die gesteld worden aan zorgaanbieders op het gebied van organisatie, kwaliteit en bedrijfsvoering. Geen zichtbare stappen richting professionalisering: Er zijn nog geen concrete acties ondernomen om de noodzakelijke professionaliseringsslag te maken, zoals het aantrekken van Amelanders met een zorgopleiding of het actief zoeken van samenwerking met bestaande zorgpartijen zoals Wadrust. Samenwerking en lokale verankering zijn expliciet als succesfactoren benoemd in het scenario. Risico op discontinuïteit en kwaliteitsverlies: Het ontbreken van ervaring, professionaliteit en samenwerking brengt een reëel risico met zich mee op discontinuïteit van zorg en onvoldoende kwaliteit voor de doelgroep.