CConstaterende datAmeland
Koppel je AI →
Document · PDF

C5 begrotingscirculaire 2027 Provincie Friesland

Raad 18 mei 2026, gemeente AmelandBij agendapunt: Voorstel inzake afhandelen lijst met ingekomen stukken tot en met 6 mei 2026 (zaaknummer 524628)5.077 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Provì nsje Fryslân | . Aan de raad van de gemeente Ameland Postbus 22 9160 AA Hollum Leeuwarden, 1 april 2026 Verzonden, 1 aprii 2026 Ons kenmerk | 02492707 Domein/ Team | Stafafdeling Bestuurszaken Behandeld door | Provincie Fryslân / (058) 292 59 25 of provincie@fryslan.fri Uw kenmerk Bijlage(n) | Begrotingscirculaire 2027 Onderwerp | Begrotingscirculaire 2027 Geachte gemeenteraad, lederjaar informeren wij u middels een begrotingscirculaire over relevante en actuele onder- werpen waarop uw (meerjaren)begroting wordt beoordeeld vanuit onze wettelijke financiële toezichtstaak. Deze circulaire is een aanvulling op het Gemeenschappelijk financieel toe- zichtkader (GTK 2020). Het GTK 2020 is een gezamenlijk product van de 12 provincies. Hierin is de wijze vastgelegd waarop Gedeputeerde Staten invulling geven aan het financieel toezicht. Het GTK 2020 is ook te downloaden: https://www.fryslan.frl/toezicht-op-qemeentefi- nancien. Het is voor u van belang, als primair verantwoordelijke voor de financiële positie van uw gemeente, u goed te laten informeren. Uw kaderstellende en controlerende taak brengen met zich mee dat u erop toeziet dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Aangezien de bijgevoegde "Begrotingscirculaire 2027" ook financieel technische onderwer- pen bevat, wordt deze ook verzonden naar de financiële contactpersoon bij uw gemeente.

-1/2- | 02492707 Bezoekadres: | Postadres: | Telefoon: 058 - 292 59 25 | BTW nummer: NL001032823B02 Tweebaksmarkt 52 | Postbus 20120 | E-mail: provincie@fryslan.frlIBAN: NL86 RABO 0141 2384 61 8911 KZ Leeuwarden | 8900 HM Leeuwarden | K.v.K. nummer: 01178978 | Blc: RABONL2U | frys l an .frl . Wij wensen u veei succes bij de totstandkoming van de begroting 2027. Namens het college van Gedeputeerde Staten, mevr. N. Nijp Stafhoofd Bestuurszaken - 2 / 2 - 02492707

segrotingscircuLaíre 20 • -.' ;:: ' .- •,. .z. • .. . -.. =, Foto: Provincie Fryslân (Hans van Kampen)

Inhoud 1. In1eiding . 3 2. Actuaiiteiten . 4 2.1 Herijkinggemeentefonds ............................................................................4 2.2 Jeugdzorg...................................................................................................4 2.3 Coalitieakkoord 2026-2030 .........................................................................5 3. Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).....................6 3.1 lncidentele baten en lasten .........................................................................6 3.2 Stelpost onderuitputting .............................................................................6 3.3 (Kadernota) rechtmatigheid.........................................................................7 3.4 Verwonderpunten ......................................................................................8 4.

Specifiekeaandachtspunten..............................................................................9 4.1 Begrotingssaldo en structureel en reëel evenwicht (SRE) ...............................9 4.1.1 Herstelvan het SRE ¡n het meerjarenperspectief .........................................9 4.1.2 Presentatie ...............................................................................................9 4.1.3 Formeelevenwicht..................................................................................10 4.2 lnzetreserves ...........................................................................................10 4.2.1 Kapitaaldekkingsreserves ........................................................................10 4.2.2 Surplus algemene reserve........................................................................10 4.3 Bezuinigingen...........................................................................................11 4.3.1 Bezuinigingen bijverbonden partijen.........................................................12 4.4 BCF-plafond.............................................................................................12 4.5 Kapitaallasten ..........................................................................................12 4.6 Berekeningkengetallen .............................................................................13 4.7 Toepassing

onderhoudsvoorzieningen........................................................13 4.8 Aan te leveren stukken ..............................................................................14 provinsje fryslân 2 l P a g i n a provincie fryslân

1. lnleiding lederjaar ontvangt u van ons de begrotingscirculaire met daarin de uitgangspunten voor de komende begroting. Hiermee informeren wij u over actuete onderwerpen en geven we u duidelijkheid over de manier waarop wij de komende begroting en meerjarenraming beoordelen. De informatie in deze circutaire is belangrijk voor het opstellen en het vaststellen van de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030. De gemeenteraad heeft de verantwoordelijkheid om de gemeente financieel gezond te houden. De financieel toezichthouder is er om gemeenten en gemeenschappelijke regelingen te helpen met het behouden van die gezonde financiële huishouding. Financieel toezicht is hierin een wezenlijk onderdeel van de "checks en batances" binnen het openbaar bestuur. De wettetijke basis voor het financieel toezicht ligt in artikel 203 van de Gemeentewet. Naast de Gemeentewet gebruiken wij onder andere het Gemeiischappe1ijk Financieel Toezjhtkader (GTK 2020) en het Besluit begroting en verantwoording (BBV) als kaders voor het toezicht. Op basis van de Gemeentewet moet de gemeenteraad een begroting vaststellen die structureel en reëel in evenwicht is. Dit betekent: Dat structurete tasten gedekt worden met structurele baten. iaarlijks terugkerende taken moeten met dejaarlijks terugkerende opbrengsten kunnen worden bekostigd; Dat de lasten en baten reëel geraamd worden.

Concreet houdt dit in dat er een goede inschatting wordt gemaakt van hoevee1 taken zutlen kosten, hoeveet opbrengsten binnen zullen komen en hoeveel eventueel bespaard kan worden met het nemen van maatregelen. Bij het toezicht op de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 houden wij ons aan de geldende wet- en regelgeving en het GTK. Wij beoordelen de begroting op basis van het wettelijke criterium van structureel en reëel evenwicht. Dit betekent dat uw begroting 2027, of de meerjarenraming, uiterlijk in 2030, structureel en reëel moet sluiten. Daarnaast mag geen sprake zijn van een opschuivend perspectief. Voor 1 januari 2027 krijgt iedere gemeente van ons een brief over de toezichtvorm voor 2027. Repressief (regulier) toezicht is standaard. Dit geldt als de begroting voldoet aan de eisen. Preventief toezicht is uitzondering. Dat geldt als de begroting en meerjarenraming niet structureel en reëel in evenwicht zijn. Heeft u vragen over deze circulaire? Of over de vertaling hiervan in de begroting? Neem dan gerust contact op met de ambtelijk contactpersoon voor uw gemeente. provinsje fryslân 3 l P a g i n a provincie fryslân

2. Actua[iteiten 2.1 Herijkinggemeentefonds Vanaf 1 januari 2023 is het verdeetmodelvan het gemeentefonds herzien, met ats doel een stabiel verdeeLmodet te hanteren dat zoveel mogelijk aansluit bij de kosten van de gemeenten. Een 'ingroeipad' zorgde ervoor dat de gevolgen van de herziening beperkt bleven tot maximaaL € 37,50 per inwoner. Daarvoor kregen nadeelgemeenten een suppletie-uitkering, die de hoogte van de herverdeeleffecten beperkte. De bedragen voor 2027 en verder zijn afhankeLijk van verdere besluitvorming. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft op 7 februari 2025 in an brief aan de Tweede Kamer aangekondigd dat nog een aantalvervolgonderzoeken uitgevoerd gaan worden (onder andere naar de stapeLing van sociale problematiek i.c.m. de centrumfunctie en overige eigen middeten). ln reLatie hiertoe is op 3 februari 2026 een adviesaanvraag naar de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) gestuurd, met het verzoek een advies uit te brengen over de aanpassingvan de definities van de maatstaven 'Niet-westerse migranten' en 'Huishoudens laag inkomen met drempel', de nieuwe verde1ing van de clusters 'Wet maatschappetijke Ondersteuning (Wmo)' en 'Jeugd' en de verevening van de omvang van het bedrag van de overige eigen middelen (OEF"1) en de OZB. lngezet is op een reactie van de ROB medio maart 2026.

Vanaf2027 zalvervoLgens een nieuwe stap worden gezet in het ingroeipad. De aanpassingen in het modeL per 1 januari 2027 worden in het voorjaar van 2026 met de Tweede Kamer gedeeld. De verwerking hiervan zat vervolgens plaatsvinden in de meicirculaire 2026. De bedragen in de meicirculaire 2026 zijn dan ook leidend voor de verwerking in de gemeentelijke begrotingen 2027 en meerjarenraming 2028-2030. 2.2 Jeugdzorg ln de ¥orjaLnota_202heeft het Rijktwee aanvulLende maatregelen op de Hervormingsagenda aangekondigd; het sturen op het verkorten van de trajectduur (€68 miljoen) en het invoeren van een eigen bijdrage in de jeugdzorg (€260 mitjoen). ln het gemeentefonds is vanaf 2028 een financieelvoorschot genomen op deze maatregelen. ln onze aanvulling op de begrotingscirculaire voor de begroting 2026-2029 hebben we toegestaan dat gemeenten een stelpost opnamen voor deze twee maatregelen, omdat het voldoende aannemelijk is dat de verantwoordelijkheid voor de rea1isatie van deze maatregelen bij het Rijk ligt. ln de begroting 2027-2030 is het wederom toegestaan om deze stetposten op te nemen. Verder is in de Voorjaarsnota 2025 de besparingsopgave van de Hervormingsagenda geïndexeerd waardoor een hogere besparing (van € 507 miljoen) wordt verondersteld. Wij staan geen algemene stelpost toe voor de besparingen uit de Hervormingsagenda of de indexatie hiervan.

A1s uw gemeente voordelen wil opnemen uit de maatregeten uit de Hervormingsagenda dient u deze, net zoals a11e bezuinigingen in uw begroting, concreet in te vullen. Dit betekent een concrete vertaling van de maatregelen naar de situatie van uw gemeente en een daarbij behorende financiële verta1ing. Het nemen van het aandeelvan uw gemeente in het landelijke besparingspotentieet is dus niet concreet genoeg. Op basis van de uitspraak van de onafhankelijke commissie Van Ark hebben gemeenten via het gemeentefonds extra middelen voor de jaren 2026 en 2027 en met terugwerkende kracht voor de jaren 2023 en 2024 ontvangen. De commissie Van Ark zal begin 2027 een uitspraak doen voor de jaren vanaf 2028. Het is niet toegestaan om vooruit te lopen op deze uitspraak. lndien de gemeente hiervoor een stetpost opneemt in haar begroting, dan wordt deze door ons gecorrigeerd. provinsje frys1ri 4 P a g i n a provincie fryslan

De richtlijnen voorjeugd zoals hierboven beschreven zijn gebaseerd op de meest actuele informatie en besluitvormingvan het Rijk. Mochten besluiten van het nieuwe kabinet, bijvoorbee1d in de Voorjaarsnota, hier verandering in brengen dan zullen we u zo spoedig mogelijk informeren over de aangepaste kaders. 2.3 Coalitieakkoord 2026-2030 Op 30 januari 2026 is het coalitieakkoord 2026 - 2030 'Aan de s1ag gepresenteerd. Dit akkoord schetst de gezamenlijke koers van de coalitiepartijen voor de komende bestuursperiode met hierin de belangrijkste beleidsafspraken op sociaal, economisch en maatschappelijk terrein. Het coalitieakkoord 2026-2030 vormt de basis voor het regeringsbeleid en de samenwerking tussen de coalitiepartners. In dit akkoord is in beperkte mate beleid benoemd dat een direct effect heeft op gemeenten. We1 is het mogelijk dat indirecte effecten optreden met impact op de gemeenten die mogelijk niet direct vermeld staan in het coalitieakkoord. Voor gemeenten is het van be1ang dat dit akkoord op zichzelf geen invloed heeft op de invulling van de komende begroting. De meicirculaire 2026 is hierin leidend. Het (voorgenomen) beleid dat hierin door het kabinet is opgenomen, dient te worden verwerkt in de gemeentelijke begroting. Foto: Harrie Dijkstra provinsje frys1n 5 l P a g n a provincie fryslån

3. Bestuit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) 3.1 lncidentele baten en lasten Eind 2025 heeft de commissie BBV een nieuwe notitie structurete en incidentele baten en lasten uitgebracht, waarmee een aantal passages in deze notitie zijn verduidelijkt. ln de notitie is de paragraaf over structurete inzet van de reserves aangescherpt. Daarbij is ook expliciet opgenomen dat structurete egalisatie via de reserves niet moge1ijk is. De commissie gaat ook in op het opnemen van stelposten voor onderuitputting (zie hiervoor onderdeel 3.2). Structurete baten en lasten zijn de regel, incidentele posten zijn de uitzondering. Bij het aanmerken van incidentele posten is het be1angrijk om consistent te handeten. Een incidentete post behoort een 'aard van tijdigheid c.q. eindig doet' te hebben, een duidelijke einddatum te kennen en qua omvang te vo1doen aan de door uw raad vastgestelde grens van materiëte beïnvloeding. De materialiteit waarbij een post als ¡ncidenteel aangemerkt kan worden bepaald de gemeenteraad zelf. De aard van de raming is leidend voor de bepaling of een post als incidenteet kan worden aangemerkt. Naast deze hoofdregels geeft de commissie BBV in de notitie ook posten met een specifieke handetswijze en voorbeelden die kunnen ondersteunen bij het aanmerken van incidentele posten.

Of een post als ¡ncidenteet kan worden aangemerkt ligt echter vaak aan de specifieke situatie. Mocht u vragen hebben over specifieke incidentete baten of tasten neem dan contact op met uw ambtelijk contactpersoon. Alte incidentele baten en lasten, inclusief de incidentele reservemutaties, dienen op het overzicht van incidentele baten en tasten opgenomen te worden. Voor elke post op het overzicht dient u ook een toelichting te geven. Deze toelichting is essentieel voor de beoordeling van de posten en, conform de stetlige uitspraakvan de commissie BBV, verplicht. Betangrijk is dat op basis van de toelichting duidetijk is waarom posten als incidentee1worden aangemerkt. De aard, einddatum en materialiteit zijn hierbij van belang. 3.2 Stelpost onderuitputting Middels de motie De Vries. Van Eijk. Snetler en wingelaar is in 2025 een oproep gedaan aan het kabinet om onderuitputting bij gemeenten toe te staan. Op 10 december 2025 heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksretaties (BZK) gereageerd op deze motie middels een kamerbrief. ln deze brief geeft hij aan dat een algemene stelpost onderuitputting niet past binnen de uitgangspunten van het realistisch ramen en daarom niet is toegestaan.

We1 is het volgens de minister mogetijk om specifieke stetposten voor onderuitputting te ramen wanneer deze nauwkeurig te ramen zijn, goed onderbouwd zijn en aanstuiten bij reële verwachtingen. De minister onderschrijft dat het aan de toezichthouder is om te beoordelen of de stelposten voldoende rea1istisch zijn. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om de onderuitputting bij reatisatie toe te voegen aan de reserves en in votgende jaren, onder voorwaarden, in te zetten als structureel dekkingsmidde1. De minister heeft verder de commissie BBV gevraagd om te verduidetijken wat wel en niet mogelijk ¡s op het vtak van onderuitputting. Hiertoe heeft de commissie BBV eind 2025 de notitie structurele eninLdentete baten enlasten geactualiseerd (zie hiervoor onderdeel 3.1). De nieuwe notitie sluit aan bij de kamerbrief. Ook de commissie geeft aan dat een algemene stelpost niet wordt toegestaan, dat specifieke stelposten kunnen passen binnen een realistische begroting. Net ats de minister stelt ook de commissie BBV dat de toezichthouder beslist of een stelpost realistisch is. provinsje fryslân 6 l P a g ¡ n a proviiicie fryslân

Op dit moment werken de twaalf provincies aan een kader voor het toetsen van specifieke stelposten voor onderuitputting. Daarin zullen de aansluiting op eerdere realisaties, aans1uiting op (nieuw) beleid en vragen over het aanpassen van (investerings)plannen onder andere terugkomen. Naar verwachting zullen deze kaders voor de zomer formeel worden vastgesteld in de twaalf colleges van Gedeputeerde Staten. Bij de beoordeling van de begroting 2027 zullen deze kaders worden toegepast. We zullen u de komende maanden op de hoogte houden van de voortgang en de definitieve kaders zo spoedig mogelijk met u delen. A1s uw gemeente overweegt een stelpost voor onderuitputting op te nemen in de begroting 2027 vragen we u deze tijdig af te stemmen met de ambtelijk contactpersoon van uw gemeente. Foto: Harrie Dijkstra 3.3 (Kadernota) rechtmatigheid ln september 2025 is de 2025 van de commissie BBV gepubliceerd. De commissie BBV geeft via deze kadernota rechtmatigheid haar visie over de invulling van het begrip rechtmatigheid in de rechtmatigheidsverantwoording van de decentrale overheden conform artikel 75, lid 2 van het BBV. Een belangrijke wijziging voor gemeenten betreft de maximale tolerantie van de rechtmatigheidsverantwoording.

De grens waarboven afwijkingen in de rechtmatigheidsverantwoording moeten worden opgenomen wordt door de raad bepaa1d en bedraagt in deze nieuwe kadernota maximaal 2% van de totale lasten, exclusief toevoegingen aan de reserves. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten (dus het niet naleven van wet- en regelgeving) en afzonderlijke posten waarover bij het college onduidelijkheid bestaat over de rechtmatigheid. Het percentage van maximaal 2% geldt voor fouten en onduidelijkheden opgeteld. Blijft het totaal van de fouten en de onduidelijkheden onder de verantwoordingsgrens, dan worden geen afwijkingen opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Deze wijziging kan ook gevolgen hebben voor de lokale verordeningen. Het is van belang dat gemeenten controleren of hun lokale regelgeving niet strijdig is met hetgeen in deze Kadernota rechtmatigheid 2025 staat beschreven. provinsje fryslãn 7 l P g ¡ n a provincie frys1n

3.4 Verwonderpunten ln december 2025 heeft de commissie BBV het definitieve adL met wijzigingsvoorstellen voor het BBV (de zogenoemde 'verwonderpunten') aangeboden aan de minister van BZK. Met dit advies wilde commissie een bijdrage leveren aan vereenvoudigingvan het BBV en meer toegankelijke informatie in de begroting en jaarstukken. ln dit advies worden verschillende aanpassingen in de verslaggevingsregels voorgesteld. Het bevat adviezen van de commissie BBV die nog niet zijn verankerd in een notitie of in een stellige uitspraak. Daarom is het niet toegestaan om in uw begroting 2027 vooruit te lopen op de opgenomen adviezen en voorgestelde wetswijzigingen, en uw begroting hierop aan te passen. Het BBV, tezamen met de gepubliceerde notities van de commissie BBV, blijft leidend voor de inhoud van uw begroting. provinsje fryslân 8 l P a g i n a provincie fryslan

4. Specifieke aandachtspunten 4.1 Begrotingssaldo en structureel en reëel evenwicht (SRE) De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het structureel en reëel evenwicht (SRE) in de begroting. De toezichthouder toetst de begroting aan het criterium van structureel en reëel evenwicht. Structureel evenwicht houdt in dat structurele lasten gedekt worden met structure1e baten. Een reëel evenwicht houdt in dat de ramingen realistisch ziin. ln de regel toetsen wij of uw begrotingsjaar structureel en reëel in evenwicht is. 4.1.1 Herstelvan het SRE in het meerjarenperspectief Wanneer uw begroting niet structureel in evenwicht is, kan uw gemeente toch onder repressief toezicht komen te vallen als aannemelijk wordt gemaakt dat het evenwicht in het laatste jaar van de meerjarenraming wordt hersteld. Bij de begroting 2027 betekent dit dat u op zijn laatst uw begroting in 2030 in evenwicht brengt. Er mag geen sprake zijn van een opschuivend meerjarenperspectief. Dit houdt in dat als u in de begroting 2026-2029 uw evenwicht in 2029 heeft hersteld dat u nu zowel 2029 als 2030 structureel en reëel sluitend moet hebben. Ramingen die verder in de toekomst liggen zijn vaak minder 'hard'. Om over het SRE te kunnen oordelen letten we op een paar specifieke meerjarige aandachtspunten.

Zo kijken we onder andere of de correcte loon- en prijsstijgingen meerjarig verwerkt zijn, of u rekening houdt met volumegroei (met name in het sociaal domein), of u al uw beleid en investeringen correct verwerkt heeft en of bezuinigingen in het meerjarenperspectief voldoende zijn onderbouwd. A1s uw gemeente (moge1ijk) het evenwicht pas ¡n het meerjarenperspectief herstelt, raden we u aan om in een vroeg stadium ¡n gesprekte gaan met uw ambtelijk contactpersoon om te kijken welke aandachtspunten er voor uw gemeente zijn. 4.1.2 Presentatie Voor het inzicht van de gemeenteraad en toezichthouder is een goede presentatie van de structurele begrotingspositie noodzakelijk. ln het kader van transparantie is het belangrijk dat het structurele begrotingssaldo onderdeel uitmaaktvan het raadsvoorstel en de aanbiedingsbrief of inleiding van de begroting. Het structureel begrotingssaldo dient voor zowel het betreffende begrotingsjaar als voor de meerjarenraming, inzichtelijk gepresenteerd te worden. Daarbij presenteert u de lasten en baten apart. Wij adviseren u het structureel begrotingssaldo op deze wijze in het raadsvoorstel en in de inleiding van de begroting op te nemen: provinsje frys1n 9 l P a g i n a provincie frys1n

4.1.3 Formeel.evenwicht Naast het structureel en reëe1 evenwicht dient u de begroting ook formeel te sluiten. Dit houdt in dat alle lasten gedekt zijn door baten. ln uw begroting kunt u een tekort tonen op een of meerdere jaren. lndien uw gemeente een begrotingstekort heeft dient u in het raadsbesluit op te nemen hoe het tekort in het begrotingsjaar wordt gedekt, bijvoorbeeld door een onttrekking aan de algemene reserve (conform het LK, paragraaf 7.1 1). Hiermee besluit de gemeenteraad expliciet over een tekort in de voorliggende begroting en de bijhorende dekking. 4.2 lnzetreserves A11e mutaties in de reserves zijn in principe incidenteelvan aard. Dit geldt dus eveneens voor egalisatiereserves of reserves waarmee wordt gestreefd naar een 'ges1oten systeem'. Er zijn slechts twee uitzonderingen op deze algemene regel. 4.2.1 Kapitaaldekkingsreserves Ten eerste geldt dat voor de bestemmingsreserves die specifiek zijn gevormd voor de dekking van kapitaallasten. Door de onttrekkingen aan bestemmingsreserves dekking kapitaallasten apart te benoemen (en op te nemen in het overzicht van structurele reservemutaties) wordt duidelijk dat het hier om structurele lasten gaat. De looptijd van de ingestelde reserve is gelijk aan de afschrijvingstermijn van de geactiveerde investering.

Hierdoor hebben zowel de kapitaallasten als de onttrekking aan de reserve geen invloed op het structurele begrotingssaldo. 4.2.2 Surplus algemene reserve De tweede uitzondering op de regel betreft de inzet van het surplus van het 'vrij aanwendbare deel' van de algemene reserve. Deze optie is beschikbaar sinds 1 januari 2024 en is ook opgenomen in de notitie 'Structurele en incidentele baten en lasten 2025' van de commissie BBV. Het surplus van de algemene reserve is dat dee1 dat niet nodig is voor het afdekken van de geïnventariseerde risico's. Van ditvrij besteedbare deelvan de algemene reserve kan een gemeente jaarlijks maximaal 1O% inzetten voor het dekken van structurele lasten. Hiervoor gelden echter wel drie voorwaarden: • Ten eerste dient de gemeente voldoende weerstandscapaciteit te behouden om de gekwantificeerde risico's af te dekken (de weerstandsratio moet minimaal 1 ,O bedragen). De berekening van de weerstandsratio dient te zijn gebaseerd op een adequate en actuele risico-inventarisatie. • Ten tweede moet de solvabiliteit groter of gelijk aan 20% zijn in hetjaar van inzet. • De structurele onttrekkingen aan de algemene reserve moeten worden opgenomen op het overzicht van structure1e reservemutaties. Voordat u het surplus van de a1gemene reserve inzet vragen wij u deze af te stemmen met uw toezichthouder.

lndien u gebruik maakt van deze structurele inzet van de vrij aanwendbare algemene reserve zullen wij jaarlijks toetsen of nog aan de gestelde voorwaarden wordt voldaan. Dit geldt ook voor de meerjarenraming. ln het geval dat uw gemeente in de 1oop van de meerjarenraming niet meer voldoet aan de voorwaarden, zal hier een negatieve bijstelling op het begrotingssaldo kunnen plaatsvinden, met mogelijke gevolgen voor het structureel en reëel evenwicht in de (meerjaren)begroting. Tevens moet niet uit het oog worden verloren dat de (structurele) inzet van een deelvan de algemene reserve per definitie toch van tijdelijke aard is, omdat het surplus op enig moment zal worden uitgeput. ln dat geval dienen alternatieve structurele dekkingsmiddelen te worden aangewezen. De gemeente dient zich hiervan bewust te zijn en hierop te anticiperen. provinsje fryslân 1 0 P a gi n a provincie frys1n

ln het huidige GTK bestaat een derde optie voor structurele reserve inzet. Dit betreft de optie om een structurele dekkingsreserve te vormen voor een specifiek beleidsdoet. Het ¡s daarmee mogelijk om, bij een weerstandsratio van 1 ,0 en solvabiliteit van 20%, een deel van het surplus van de algemene reserve in een dekkingsreserve te storten. Deze dekkingsreserve kan vervolgens voor maximaat 4jaar worden ingezet voor een specifiek be1e1dsdoe1. De twaalf provincies werken op het moment aan een aanpassingvan het GTK Hierin zulten alle opties worden opgenomen. Naar verwachting zal het vernieuwde GTK in de eerste helft van 2026 door de colleges van Gedeputeerde Staten worden vastgesteld. Het vernieuwde GTK za1 daarmee bij de beoordeling van de begroting 2027 van kracht zijn. 4.3 Bezuinigíngen Veel gemeenten maken hun begroting en meerjarenraming stuitend met bezuinigingsmaatregelen en/of taakstellingen. Om uw financiële positie te bepalen worden atle in de begroting opgenomen bezuinigingsmaatregelen en taakstellingen getoetst op hardheid en haalbaarheid (m.a.w. op realiteit). Ook wordt beoordeeld of ze binnen de termijn van de raming gereatiseerd kunnen worden. Hiermee beoordelen wij de realiteit van de gepresenteerde begrotingssaldi.

Voor een positief oordeetvan de opgenomen bezuinigingsmaatregelen ¡s het noodzakelijk dat: • De ramingen van de bezuinigingsmaatregel(en) reëel en cijfermatig zijn onderbouwd; • Daarbij zullen de te treffen bezuinigingsmaatregeten concreet op programmaniveau moeten worden ingevuld; • Het proces dat bij het concretiseren van de maatregelen gevolg gaat worden, vastligt; • De raad een uitspraak doet over de invulling van deze maatregeten. Ervaringen opgedaan met eerdere bezuinigingsoperaties kunnen in ons oordeet meewegen. A1s een bezuinigingsmaatreget niet aan deze voorwaarden vo1doet, zal het bedrag dat met de maatregel gepaard gaat negatief worden gecorrigeerd op uw begrotingssaldo. Deze correctie kan tot gevo1g hebben dat er sprake blijkt van een structureel begrotingstekort met preventief toezicht als gevolg. Bij een positieve beoordeling heeft de maatreget geen effect op uw begrotingssatdo. Wij adviseren u de voortgang van de opgenomen bezuinigingen te monitoren in een aparte paragraaf in uw P&c documenten. Dit versterkt eveneens het inzicht voor uw raad waardoor u beter in staat bent uw controlerende taak uit te voeren. provinsje fryslân 11 l P a g n a provincie fryslân

4.3.1 Bezuinigingen bij verbonden partijen De begroting van een gemeenschappelijke regeling (GR) is leidend voor het financieel toezicht. Deze is vastgesteld door het a1gemeen bestuur van de GR. Dit betekent dat u alleen taakstellingen voor de GR mag opnemen in uw begroting of meerjarenraming als het algemeen bestuur van deze GR over deze taakstellingen een besluit heeft genomen. Een voorgenomen korting of lagere bijdrage aan een GR wordt (wanneer deze niet in de begroting van de GR is opgenomen) door de toezichthouder niet geaccepteerd en wordt daarom gecorrigeerd op de gepresenteerde begrotingssaldi. Foto: Provincie Frysln 4.4 BCF-plafond Met ingangvan het begrotingsjaar 2019 is de wijze van verwerkingvan de ruimte onder het plafond van het btw-compensatiefonds (BCF) in de raming van de algemene uitkering in de circulaires gewijzigd. Het ministerie van BZK heeft daarom in afstemming met de VNG en de provinciale toezichthouders een advies opgesteld. Hierin staat op welke wijze gemeenten de ruimte onder het plafond van het BCF kunnen opnemen als verwachte baat in hun begroting. Gezien de onzekerheid over de toekomstige ontwikkelingvan de ruimte onder het BCF-plafond mag u maximaal de meest recente gerealiseerde ruimte onder het plafond ramen in uw begroting en meerjarenraming.

Voor de begroting 2027 dient u de raming te baseren op de definitieve afrekening van de ruimte onder het plafond in 2025 die in de meicirculaire 2026 wordt gepubliceerd. Wij wijzen u erop dat dit kan betekenen dat u de betreffende ramingen in alle begrotingsjaren moet bijstellen. 4.5 Kapitaall.asten De afgelopen jaren zien we in veel gemeentelijkejaarrekeningen dat onderuitputting van kapitaallasten wordt gerapporteerd. Dit wordt veroorzaakt doordat de geplande investeringen niet tijdig kunnen worden gerealiseerd. A1s toezichthouder adviseren we om in de begroting zeer kritisch te kijken naar de realiteit van de investeringsplanning en de bijhorende ambities. ln de huidige marktomstandigheden waarbij krapte van personeel aan de orde van de dag is, dient te worden overwogen welke (grote) projecten in het begrotingsjaar kunnen worden gerealiseerd. Er provinsje fryslân 12 l P a g i n a provincie frys1ân

gebaseerd op ervaringen van de afgelopen jaren een realistische planning op te nemen door de projecten te spreiden over de komende jaren. lnvesteringen waar de gemeenteraad over heeft besloten dienen volledig verwerkt te zijn in de begroting en meerjarenraming (conform uw eigen verordeningen). Van de hieruit voortvloeiende kapitaallasten dienen zowel rente- als de afschrijvingslasten over de gehele looptijd te worden geraamd. ln onderdeel 3.2 van deze circulaire wordt ingegaan op het onder voorwaarden toestaan van een stelpost onderuitputting. We1 is het van belang om te weten dat het opnemen van deze stelpost een gemeente niet van haar verplichting ontslaat om een realistische investeringsplanning op te nemen in haar begroting. Dit is en blijft de basis van een reële begroting. 4.6 Berekening kengetai.len ln de paragraafWeerstandsvermogen en risicobeheersing neemt u conform artikel 11 BBV de zesverplichte kengetallen op. De berekeningvan deze kengetallen is bepaald in de Regeling vaststelling wijze waarop kengetallen worden vastgeste1cLenopgenomen inbegroting en jaarverslag provincies en gemeenten. De bepaling van uw eigen kengetallen dient op deze wijze teworden berekend. We toetsen onder andere uw so1vabi1iteit om te kijken of u voldoet aan de gestelde voorwaarden voor eventuele inzet van het surplus van uw algemene reserve.

lndien er een verschil ontstaat tussen de berekening van een gemeente en de berekening van de toezichthouder, is de berekening van de toezichthouder leidend voor de beoordeling. 4.7 Toepassing onderhoudsvoorzieningen De jaarlijkse lasten voor het groot onderhoud aan kapitaalgoederen (zoals wegen, bruggen, riolering, water, openbaar groen, gemeentelijke gebouwen etc.) kunnen rechtstreeks in de begroting worden verantwoord, maar er kan ook gekozen worden voor het egaliseren van de kosten van het groot onderhoud met onderhoudsvoorzieningen. Hiervoor gelden echter wel strikte voorwaarden. Deze voorwaarden zijn terug te vinden in hoofdstuk 7 van de notitie Materiële vaste activa van de commissie BBV. Ten eerste dient uw gemeente te beschikken over een actueel, door de raad vastgesteld beheerplan voor het betreffende type kapitaalgoederen. Onder 'actueel' wordt een beheerplan verstaan van maximaalvijfjaar oud ten opzichte van het verslagleggingsjaar. Voor de begroting 2027 betekent dit dus dat het geldende beheerplan op zijn vroegst in 2022 is vastgesteld. Bovendien geldt de verplichting dat het beheerplan tussentijds wordt bijgesteld, als het in belangrijke mate niet meer aansluit bij de actuele situatie van het onderhoud.

Van de maximale termijn van vijfjaar kan alleen gemotiveerd worden afgeweken en die motivatie wordt opgenomen in de paragraaf'Onderhoud kapitaalgoederen'van de begrotingen dejaarstukken. ln de motivatie moet tevens worden aangegeven welke maatregelen er worden genomen om achterstallig onderhoud te voorkomen. Uw accountant toetst of uw beheerplan voldoet aan de voorwaarden om hiervoor een onderhoudsvoorziening te vormen. Ten tweede dient de onderhoudsvoorziening te worden gevoed met jaar1ijkse toevoegingen van gelijke omvang. De hoogte van die jaar1ijks gelijkblijvende toevoeging is gebaseerd op het geldende beheerplan en dient voldoende te zijn om de onderhoudsvoorziening gedurende de gehele looptijd op peil te houden. Een 'negatieve' onderhoudsvoorziening is immers niet toegestaan. lndien blijkt dat dejaarlijkse stortingte laag is om dit doelte realiseren, dient de raad te besluiten tot het verhogen van de jaarlijks gelijkblijvende storting in de voorziening, zodat de voorziening over de gehele looptijd weer toereikend is voor het bekostigen van de uitvoering van het groot onderhoud. Het is niet toegestaan om op begrotingsbasis de onderhoudsvoorziening aan te vullen met een éénmalige extra storting, omdat dit niet past bij provinsje frys1n 13 P a g ¡ n a provincie fryslân

het doelvan egalisatievoorzieningen, namelijk het egaliseren van lasten in de exploitatie. Evenmin is het acceptabel om de voorziening te voeden met een jaarlijks oplopende storting (het zogenaamde 'ingroeimodel'). ln de praktijk komt het voor dat gemeenten onderhoudsvoorzieningen vrij moeten laten vallen, omdat de accountant constateert dat het onder1iggende beheerplan niet aan alle eisen voldoet. Het gebruik van een egalisatiereserve (of 'onderhoudsreserve') voor het egaliseren van onderhoudskosten is echter per definitie geen structureel dekkingsmiddel. De nieuwe notitie structurele en incidentele baten en lasten van de commissie BBV bekrachtigt ook nogmaals dat structurele egalisatie via de reserves niet mogelijk is. Dat betekent dat het gebruikvan een onderhoudsreserve ter dekking van uw onderhoudslasten invloed zal hebben op uw structureel begrotingssaldo, omdat u incidentele middelen uit een reserve gebruikt om structurele lasten te dekken. We vragen u om hier alert op te zijn. 4.8 Aan te Leveren stukken Nadat de gemeenteraad financiële documenten heeft vastgesteld, is de gemeente verplicht de toezichthouder hiervan op de hoogte te stellen en de bijhorende documentatie toe te sturen. ln het GTK is opgenomen welke documenten aan de toezichthouder dienen te worden verstrekt, en binnen welke termijn. Onderstaande tabel is opgenomen in het GTK Gemeenten 2020.

Hierin is schematisch weergegeven welke documenten het betreft. - Uitgangspunten en regels voor het financiële beleid en beheer - Getekend raadsbesluit - Beleidsbegroting - Financiële begroting - Meerjarenraming - celijktijdig met de begroting vastgestelde begrotingswijzigingen - Aangenomen moties en amendementen - Getekend raadsbesluit (incL voorstel) - iaarverslag - Jaarrekening - controleverklaring - Accountantsverslag - Aangenomen moties en amendementen - Getekend raadsbesluit Maximaal twee weken na besluitvorming Maximaaltwee weken na besluitvorming en vóór 15 november in hetjaar voorafgaand aan het betreffende begrotingsjaar. Mamaa1tweeweken na bes1uitvorming en vóór l5juli in hetjaar vo1gend op hetjaar waar de jaarrekening betrekking op heeft. Maximaaltwee weken na besluitvorming (FinanciëLe) verordeningen Begroting en meerjarenraming Jaarstukken ALLe begrotingswijzigingen - Raadsvoorstel met bijlagen - Aangenomen moties en amendementen - Getekend raadsbesluit provinsje frys1n provincie fryslân 14 l P a g i n a

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://ameland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b52f723a-6df6-4dd4-8b3f-f658f471505e?agendaItemId=bfeb9ad0-44f6-4251-8287-aca2e6f525e6