C4 Jaarstukken 2025 FUMO - getekend
Tekst van het document
Jaarstukken 2025 1 Inleiding Met de jaarstukken over het jaar 2025 sluiten wij onze planning- en controlcyclus van dit jaar af. De jaarstukken geven u inzicht in de inhoudelijke en financiële ontwikkelingen binnen de FUMO. Leeswijzer We laten in deze jaarstukken zien wat de voortgang van de FUMO was en welke doelen en prestaties uit de programmabegroting 2025 we realiseerden. Daarnaast zijn het jaarverslag en de jaarrekening in de jaarstukken opgenomen. We presenteren de lasten en de baten als positieve bedragen in hele euro’s, tenzij dit in de betreffende tabel anders is aangegeven. De jaarstukken zijn opgesteld volgens de eisen die het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV) hieraan stelt. Hoofdstuk 2 is een bestuurlijke samenvatting van de belangrijkste ontwikkelingen en resultaten uit deze jaarstukken. Hoofdstuk 3 gaat in op de interne en externe ontwikkelingen. In hoofdstuk 4 lichten we de programma’s toe, eerst de programma’s van het primaire proces toe, Vergunningverlening en Specialistisch Advies (VSA) en Toezicht en Handhaving (TH). Daarna komt het programma bedrijfsvoering en de volgens het BBV en voor de FUMO relevante paragrafen Bedrijfsvoering (4.2.1), Weerstandsvermogen en risicobeheersing (4.2.2), Financiering (4.2.3) en de Openbaarheidsparagraaf (4.2.4) aan de orde.
Hoofdstuk 5 bevat de jaarrekening waaronder de waarderingsgrondslagen, de balans, de winst- en verliesrekening en de toelichtingen hierop. 2 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen 2.2 Productie 2.3 Personeelsinzet 2.4 Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen 3.1 Versterking VTH-stelsel 3.2 ZZS 3.3 Omgevingswet 3.4 Herijking missie en visie 3.5 Ondermijning 3.6 Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag 4.1 Programmaverantwoording 4.2 Paragrafen 5 Jaarrekening 2025 5.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 5.2 Balans per 31 december 2025 5.3 Toelichting op de balans 5.4 Het overzicht van baten en lasten over het begrotingsjaar 2025 5.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording 5.8 Taakvelden 5.9 Specifieke uitkeringen (Sisa) 5.10 Overige gegevens 5.11 Ondertekening Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting 2027 Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria Bijlage 3: Controleverklaring
3 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen 2.2 Productie 2.3 Personeelsinzet 2.4 Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen 3.1 Versterking VTH-stelsel 3.2 ZZS 3.3 Omgevingswet 3.4 Herijking missie en visie 3.5 Ondermijning 3.6 Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag 4.1 Programmaverantwoording 4.2 Paragrafen 5 Jaarrekening 2025 5.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 5.2 Balans per 31 december 2025 5.3 Toelichting op de balans 5.4 Het overzicht van baten en lasten over het begrotingsjaar 2025 5.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording 5.8 Taakvelden 5.9 Specifieke uitkeringen (Sisa) 5.10 Overige gegevens 5.11 Ondertekening Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting 2027 Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria Bijlage 3: Controleverklaring 3 2025 gaat de boeken in als een onrustig jaar voor de FUMO. Het was een jaar waarin de FUMO en haar deelnemers geen overeenstemming konden bereiken over welke investeringen nodig en/of onontkoombaar waren voor de doorontwikkeling van de FUMO. Dit leidde tot een amendement op de ontwerpbegroting, waarbij investeringen on hold zijn gezet, in afwachting van een onderzoek naar wat er nodig is om de FUMO robuust te maken. In nauwe samenspraak met de deelnemers is dit onderzoek in 2025 opgestart en begin 2026 afgerond.
In november 2025 is Jan Willem Strebus aangesteld als interim secretaris/ directeur van de FUMO. De bevindingen die hij in zijn eerste maanden heeft gedaan zijn meegenomen in het genoemde onderzoek en in de nadere uitwerking hiervan richting de begroting van 2027. In financieel opzicht was 2025 geen goed jaar. De FUMO heeft te maken met een hoog ziekteverzuim en met hogere kosten dan begroot om de organisatie staande te kunnen houden. Dit heeft geleid tot een tekort van € 468.000. De FUMO signaleerde al vroeg in 2025 dat er een tekort zou ontstaan en heeft het bestuur hier in 2025 periodiek over geïnformeerd. Ook zijn maatregelen genomen, zoals uitstel van opleidingen en het verminderen van het werkoverleg, om het tekort zoveel mogelijk te beperken. Het financiële effect van deze maatregelen is € 250.000. Bij de resultaatsbestemming wordt een voorstel aan het algemeen bestuur gedaan hoe met dit tekort om te gaan. 2.1 Ontwikkelingen 2.1.1 Versterking VTH-stelsel In 2021 concludeerde de commissie Van Aartsen dat het VTH-stelsel versterking behoeft, waarna binnen het interbestuurlijk programma IBP VTH robuustheidscriteria zijn vastgesteld waaraan omgevingsdiensten per 1 april 2026 moeten voldoen.
De FUMO heeft zich hieraan getoetst en werkt sinds 2 Bestuurlijke samenvatting Inhoudsopgave 1 Inleiding 2024 via een verbeterplan en plan van aanpak aan resterende aandachtspunten, | In het jaarverslag VTH-basistaken geven we een inhoudelijke toelichting op de 2 | Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen | waaronder kwaliteitscriteria 3.0, opleidingsbudget, overdracht van basistaken en | prestaties van de FUMO, zowel voor de uren als de aantallen. 2.2 Productie | BI-capaciteit. 2.3 Personeelsinzet | 2.3 | Personeelsinzet 2.4 | Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen | In 2025 heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een subsidie 3.1 | Versterking VTH-stelsel | opengesteld ter ondersteuning van het proces ‘robuust worden’ van | REALISATIE REALISATIE | REALISATIE | REALISATIE BEGROTING 3.2 ZZS | omgevingsdiensten. Aan de FUMO is een bedrag van € 245.000 toegekend. | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2025 3.3 Omgevingswet 3.4 | Herijking missie en visie | Formatieve bezetting (gemiddeld) (fte) | 118,4 | 134,3 | 156,9 | 151,5 | 140,3 3.5 Ondermijning | 2.1.2 ZZS | Aantal productieve uren per fte | 1.376 | 1.361 | 1.312 | 1.282 | 1.360 3.6 | Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag | Ziekteverzuim* | 6,6% | 4,3% | 7,3% | 8,1% | 5,0% 4.1 Programmaverantwoording | In 2025 is een Meerjarenagenda (MJA) ZZS opgesteld.
Deze MJA | Flexibele schil | 21,4% | 20,5% | 15,8% | 11,5% | 15,0% 4.2 Paragrafen | biedt betrokken partijen inzicht en houvast bij het realiseren van de 5 | Jaarrekening 2025 | *Dit betreft het ziekteverzuim van medewerkers in loondienst van de FUMO. 5.1 | Grondslagen voor waardering en | gemeenschappelijke ambitie: het minimaliseren van emissies en het | Onze bezetting in het primaire proces lag in 2025 gemiddeld 11 fte hoger dan resultaatbepaling | terugdringen van de aanwezigheid van zeer schadelijke stoffen in lucht, water | begroot. 5.2 | Balans per 31 december 2025 5.3 | Toelichting op de balans | en bodem. De MJA bevat acht Actielijnen als ondersteunende structuur voor 5.4 | Het overzicht van baten en lasten | het verkennen en onderzoeken van wat nodig is om de gezamenlijke ZZS- | De belangrijkste oorzaak hiervoor is het lager aantal productieve uren per fte over het begrotingsjaar 2025 5.5 | Toelichting op het overzicht van | doelstellingen te behalen. Hierbij ligt in 2026 de focus voornamelijk op het | dan begroot. Hierdoor is meer bezetting nodig om de begrote uren te realiseren. baten en lasten | risico- en branchegericht inventariseren en (verkennend) onderzoeken van 5.6 Vermogensmutaties | Dit is met name het geval in het programma VSPA (vergunningverlening en 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording | aanwezigheid, gebruik en uitstoot van ZZS. | specialistisch advies).
In de toelichting op het programma wordt hier nader op 5.8 Taakvelden 5.9 | Specifieke uitkeringen (Sisa) | ingegaan. Ook heeft de provincie Fryslân na het opstellen van de begroting nog 5.10 | Overige gegevens | 2.2 | Productie | aanvullende uren opgenomen heeft in het uitvoeringsprogramma. Om deze uren 5.11 Ondertekening Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting | te realiseren was extra bezetting nodig. 2027 | Over 2025 is 93,5% van de begrote taken (exclusief extra opdrachten en Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria | projecten) uitgevoerd. Er waren 191.000 uren begroot en er zijn 177.000 Bijlage 3: Controleverklaring | gerealiseerd. In de nacalculatie betalen we een bedrag van € 403.000 terug aan de deelnemers voor deze niet gerealiseerde uren. De inzet op extra opdrachten ligt op 94,3% van de begroting. Hierbij is het belangrijk om aan te geven dat dit niet ten koste gaat van de urenbesteding aan reguliere basis- en plustaken, aangezien het veelal om andersoortige specialismes gaat die voor deze opdrachten ingezet worden. Daarnaast zijn 2.274 uren besteed aan projecten. In hoofdstuk 4 is een specificatie van de 4 | totale urenbesteding opgenomen. Inhoudsopgave 1 Inleiding De productiviteit over 2025 is uitgekomen op 1.282.
Dit is lager dan de norm | OMSCHRIJVING | BEDRAG | VOOR/NADEEL 2 | Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen | van 1.360 en ook lager dan over 2024 (1.312). Dit wordt vooral veroorzaakt door | Effect nacalculatie begrote taken | -€ 403.000 | Nadeel 2.2 Productie | een hoger ziekteverzuim, hogere verlofopname en meer scholingsuren. Het 2.3 Personeelsinzet | Hogere personeelskosten primair proces | -€ 223.000 | Nadeel 2.4 | Financieel resultaat | personeelsbestand van de FUMO is de afgelopen jaren flink verjongd. Deze jonge medewerkers, die onder andere in het kader van de Omgevingswet zijn | Hogere personeelskosten overhead | -€ 155.000 | Nadeel 3 Ontwikkelingen 3.1 | Versterking VTH-stelsel | aangetrokken, hebben relatief veel scholing nodig, onder meer om te voldoen | Hogere ontwikkelkosten | -€ 142.000 | Nadeel 3.2 ZZS | aan de kwaliteitscriteria. Hier wordt door de FUMO volop in geïnvesteerd. | Hogere huisvestingskosten | -€ 140.000 | Nadeel 3.3 Omgevingswet 3.4 | Herijking missie en visie | Overige effecten | -€ 115.000 | Nadeel 3.5 Ondermijning | Het ziekteverzuim vertoont een stijgende trend en bedraagt 8,1% op 3.6 | Onderzoek robuustheid | Hogere ICT-kosten | -€ 92.000 | Nadeel 4 Jaarverslag | basis van het 12-maands voortschrijdend gemiddelde.
Gezien het feit | Lagere overige bedrijfskosten incl kapitaallasten | € 73.000 | Voordeel 4.1 Programmaverantwoording | dat het verzuim vooral (meer dan 6%) langdurig en zeer langdurig, zijn de 4.2 Paragrafen | Lagere opleidingskosten | € 88.000 | Voordeel bijsturingsmogelijkheden beperkt. De FUMO heeft een voorstel opgesteld voor 5 | Jaarrekening 2025 | de aanscherping van de aanpak van het ziekteverzuim. Daarbij is extra aandacht | Onttrekking aan reserves | € 129.000 | Voordeel 5.1 | Grondslagen voor waardering en | Lagere besteding outplacementbudget | € 150.000 | Voordeel resultaatbepaling | voor preventie. 5.2 | Balans per 31 december 2025 | Subtotaal 2025 | -€ 830.000 | Nadeel 5.3 | Toelichting op de balans 5.4 | Het overzicht van baten en lasten | De flexibele schil vertoont een dalende trend en is cumulatief 11,5%. Hiermee over het begrotingsjaar 2025 5.5 | Toelichting op het overzicht van | wordt voldaan aan de begrotingsnorm van maximaal 15%.
| Bijdrage rekeningresultaat 2024 | € 362.000 | Voordeel baten en lasten 5.6 Vermogensmutaties | Rekeningresultaat 2025 | -€ 468.000 | Nadeel 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording | 2.4 | Financieel resultaat 5.8 Taakvelden 5.9 | Specifieke uitkeringen (Sisa) | De belangrijkste oorzaken voor het tekort zijn hogere personeelskosten, een 5.10 | Overige gegevens | Over 2025 is een negatief | lagere productiviteit (door het hoge ziekteverzuim) en hogere ontwikkel- en 5.11 Ondertekening | resultaat gerealiseerd van Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting | huisvestingskosten. In de tussentijdse rapportages van 2025 is het algemeen 2027 | € 467.822,45. In dit resultaat is | bestuur op verschillende momenten al geïnformeerd over het verwachte tekort. Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria | ook de aanvulling van de reserve Bijlage 3: Controleverklaring | als gevolg van het tekort over | Het uiteindelijke tekort is lager uitgevallen dan in de bestuurlijke halfjaar 2024 opgenomen (€ 361.793,87). | rapportage is opgenomen. Dit komt enerzijds door de genomen maatregelen, Zonder deze bijdrage was het | zoals uitstel van opleidingen en het verminderen van het werkoverleg. Het tekort over 2025 € 829.616,21. | financiële effect van deze maatregelen is € 250.000.
Daarnaast waren er Dit resultaat komt als volgt tot | meevallers in de opbrengsten als gevolg van hogere subsidie-inkomsten en een stand (afgerond op € 1.000). | hogere onttrekking aan de algemene reserve voor kosten die betrekking hebben op de i-visie. 5 | In hoofdstuk 7 wordt het resultaat uitgebreid toegelicht. 6 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen 2.2 Productie 2.3 Personeelsinzet 2.4 Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen 3.1 Versterking VTH-stelsel 3.2 ZZS 3.3 Omgevingswet 3.4 Herijking missie en visie 3.5 Ondermijning 3.6 Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag 4.1 Programmaverantwoording 4.2 Paragrafen 5 Jaarrekening 2025 5.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 5.2 Balans per 31 december 2025 5.3 Toelichting op de balans 5.4 Het overzicht van baten en lasten over het begrotingsjaar 2025 5.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording 5.8 Taakvelden 5.9 Specifieke uitkeringen (Sisa) 5.10 Overige gegevens 5.11 Ondertekening Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting 2027 Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria Bijlage 3: Controleverklaring 6 3.1 Versterking VTH-stelsel In 2021 concludeerde de commissie Van Aartsen dat het VTH-stelsel versterking behoeft, waarna binnen het interbestuurlijk programma IBP VTH robuustheidscriteria zijn vastgesteld waaraan
omgevingsdiensten per 1 april 2026 moeten voldoen. De FUMO heeft zich hieraan getoetst en werkt sinds 2024 via een verbeterplan en plan van aanpak aan resterende aandachtspunten, waaronder kwaliteitscriteria 3.0, opleidingsbudget, overdracht van basistaken en BI-capaciteit. In 2025 heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een subsidie opengesteld ter ondersteuning van het proces ‘robuust worden’ van omgevingsdiensten, met een maximum van € 245.000 per dienst. De aanvraag van de FUMO is gehonoreerd; een bedrag van € 245.000 is toegekend en wordt ingezet voor de uitvoering en borging van de robuustheidsmaatregelen. 3.2 ZZS In 2025 is een Meerjarenagenda (MJA) ZZS opgesteld. Deze MJA biedt betrokken partijen inzicht en houvast bij het realiseren van de gemeenschappelijke ambitie: het minimaliseren van emissies en het terugdringen van de aanwezigheid van zeer schadelijke stoffen in lucht, water en bodem. De MJA bevat acht Actielijnen als ondersteunende structuur voor het verkennen en onderzoeken van wat nodig is om de gezamenlijke ZZS- doelstellingen te behalen. Hierbij ligt in 2026 de focus voornamelijk op het risico- en branchegericht inventariseren en (verkennend) onderzoeken van aanwezigheid, gebruik en uitstoot van ZZS.
Zodat vervolgens aan de hand van data- en informatieanalyse ingezet wordt op (meer) bewustwording en (betere) naleving van en handhaving op het voorzorgsbeginsel, de zorgplicht en de minimalisatieverplichting. 3 Ontwikkelingen 3.3 Omgevingswet Wanneer doe je als omgevingsdienst je werk goed onder de Omgevingswet? Verricht de FUMO goed werk bij elk individueel afgehandeld verzoek (een koekjesfabriek)? Doet dat recht aan het initiatief en de initiatiefnemer? De initiatiefnemer mag zelf kiezen wanneer hij wat wil indienen. Mag je van de initiatiefnemer verwachten dat hij weet waar hij aan moet voldoen en ben je als omgevingsdienst in staat om te overzien wat er precies gedaan moet worden en of dat ook wordt gedaan? Doordat de Omgevingswet alles in activiteiten heeft geknipt en de onlosmakelijkheid is losgelaten, is het lastig te zien of alle benodigde verzoeken zijn ingediend omdat een deel van de verzoeken ook bij een gemeente of een waterschap zijn ingediend. Juridisch gezien zit het wel in de wet maar dat is vanuit de initiatiefnemer niet goed (bij elkaar) georganiseerd.
Hoe houd je als overheid zicht op het geheel (dat deels is ingediend, deels ooit nog ingediend moet worden en verzoeken die bij verschillende organisaties liggen)? Door het ontbreken van de koppeling (de verdwenen onlosmakelijkheid) met ruimtelijke ordening en bouw wordt er binnen de gemeentehuizen ook minder met de afdeling milieu of met de FUMO besproken en komen er minder aanvragen, meldingen en informatieplichten binnen. Dit is geen goede ontwikkeling want initiatiefnemers worden er niet op gewezen dat er ook voor milieu toestemmingen en vergunningen nodig zijn; dat hoeft ook niet onder de Omgevingswet maar de initiatiefnemer denkt dat hij alles heeft gedaan wat nodig is. Met in gedachte de doelstelling van de Omgevingswet te opereren als één overheid om het voor de initiatiefnemers eenvoudiger te maken, is er regionaal en binnen de eigen organisaties nog werk aan de winkel. Dit is een voorbeeld waarin tot uiting komt dat de transitie van de Omgevingswet nog volop gaande is en dit zal de komende jaren ook zo blijven. Het begint met de filosofie vanuit de wetgever; de rol van VTH richting initiatiefnemers en hoe verhoudt zich dat tot tegenstrijdige zaken in het omgevingsloket en in de Omgevingswet? Het ministerie van I&W (verantwoordelijk voor de inhoud van de wet) zou zich de koekjesfabriek moeten aantrekken want dat zegt wat over de kwaliteit van de fysieke leefomgeving.
Dit is een reden waarom de FUMO graag in gesprek gaat met het ministerie van I&W maar ook met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (als stelsel verantwoordelijke). Het gesprek over de FUMO brief m.b.t. het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en de Omgevingswet wordt dit voorjaar gevoerd samen met nog een aantal omgevingsdiensten en met Omgevingsdienst NL. Het ministerie van BZK komt in ieder geval. 3.4 Herijking missie en visie Het algemeen bestuur heeft de missie en visie FUMO 2024–2028 vastgesteld, na intensieve bespreking en aanvaarding van een amendement. Daarbij werd expliciet afgesproken dat er een fundamentele discussie gevoerd moet worden over de toekomstige positionering en robuustheid van de FUMO. Het dagelijks bestuur heeft hiervoor opdracht gekregen een extern bureau onderzoek te laten doen en met een voorstel richting het algemeen bestuur te komen. Hiermee werd een belangrijke stap gezet in de verdere doorontwikkeling van de organisatie.
7 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen 2.2 Productie 2.3 Personeelsinzet 2.4 Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen 3.1 Versterking VTH-stelsel 3.2 ZZS 3.3 Omgevingswet 3.4 Herijking missie en visie 3.5 Ondermijning 3.6 Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag 4.1 Programmaverantwoording 4.2 Paragrafen 5 Jaarrekening 2025 5.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 5.2 Balans per 31 december 2025 5.3 Toelichting op de balans 5.4 Het overzicht van baten en lasten over het begrotingsjaar 2025 5.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording 5.8 Taakvelden 5.9 Specifieke uitkeringen (Sisa) 5.10 Overige gegevens 5.11 Ondertekening Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting 2027 Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria Bijlage 3: Controleverklaring
3.5 Ondermijning In april 2024 heeft het algemeen bestuur het plan van aanpak Ondermijning vastgesteld. Ter uitvoering van dit plan zijn in 2025 bewustwordingssessies voor medewerkers georganiseerd en volgden toezichthouders samen met de politie een verdiepingscursus. Ook is een intern meldpunt ingericht. Het algemeen bestuur vroeg het VTH MO een advies uit te brengen aan het dagelijks bestuur over een gezamenlijke aanpak van ondermijning door de deelnemers. Een werkgroep, bestaande uit medewerkers van gemeenten en provincie met ondersteuning van het RIEC, heeft aan de beantwoording van deze vraag gewerkt. 3.6 Onderzoek robuustheid In 2025 werd, naar aanleiding van het aangenomen amendement, gestart met het opstellen van een gezamenlijke visie en plan voor een robuuste FUMO. Het dagelijks bestuur gaf opdracht aan een extern bureau en organiseerde een klankbordgroep ter begeleiding van het traject. De uitkomsten werden besproken tijdens een bestuurdersconferentie begin 2026. Daarmee werd invulling gegeven aan de opdracht om te komen tot een gedragen en uitgewerkt toekomstperspectief.
8 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen 2.2 Productie 2.3 Personeelsinzet 2.4 Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen 3.1 Versterking VTH-stelsel 3.2 ZZS 3.3 Omgevingswet 3.4 Herijking missie en visie 3.5 Ondermijning 3.6 Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag 4.1 Programmaverantwoording 4.2 Paragrafen 5 Jaarrekening 2025 5.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 5.2 Balans per 31 december 2025 5.3 Toelichting op de balans 5.4 Het overzicht van baten en lasten over het begrotingsjaar 2025 5.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording 5.8 Taakvelden 5.9 Specifieke uitkeringen (Sisa) 5.10 Overige gegevens 5.11 Ondertekening Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting 2027 Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria Bijlage 3: Controleverklaring
9 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen 2.2 Productie 2.3 Personeelsinzet 2.4 Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen 3.1 Versterking VTH-stelsel 3.2 ZZS 3.3 Omgevingswet 3.4 Herijking missie en visie 3.5 Ondermijning 3.6 Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag 4.1 Programmaverantwoording 4.2 Paragrafen 5 Jaarrekening 2025 5.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 5.2 Balans per 31 december 2025 5.3 Toelichting op de balans 5.4 Het overzicht van baten en lasten over het begrotingsjaar 2025 5.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording 5.8 Taakvelden 5.9 Specifieke uitkeringen (Sisa) 5.10 Overige gegevens 5.11 Ondertekening Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting 2027 Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria Bijlage 3: Controleverklaring 9 4.1 Programmaverantwoording 4.1.1 Programma Vergunningverlening en Specialistisch Advies Wat hebben we gedaan en wat hebben we bereikt Ondanks het vertrek van 2 teamleiders vergunningverlening en het afdelingshoofd VSA is de reguliere dienstverlening in 2025 goed verlopen en is onze ervaring met de Omgevingswet verder toegenomen. De aandacht voor extra projecten of pilots heeft hierdoor wel minder focus gehad dan vooraf was voorzien.
Naast het afhandelen van meldingen en beschikkingen onder de Omgevingswet, hebben we ook in 2025 nog steeds gewerkt aan het afhandelen van zaken onder de “oude” Wabo. Uiteraard wordt dit steeds minder en hebben we in het tweede jaar onder de Omgevingswet alweer meer ervaring opgedaan met deze nieuwe wet. De Omgevingswet vraagt veel van de medewerkers, van onze deelnemers en ook van ons als adviseurs, juristen en vergunningverleners. Steeds ontdekken we nieuwe kanten van de wet. Dat vraagt nog meer om samen op te trekken en elkaar te helpen en dat maakt het werk boeiender en leuker. De komende jaren is in elkaar blijven investeren en elkaar opzoeken en helpen nodig om de uitdagingen van de Omgevingswet om te zetten in goede dienstverlening en heldere omgevingsplannen, die bijdragen aan een goed toezicht op het milieu in Fryslân. De afdeling VSA blijft zich hierin ook verder ontwikkelen. 4 Jaarverslag Inhoudsopgave 1 Inleiding Actualiseren vergunningen | De FUMO is gevraagd input te geven om business rules op te stellen (in feite 2 | Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen | de indieningsvereisten van meldingen wanneer iets wel of niet geaccepteerd 2.2 Productie | We zijn dit jaar gestart met het projectmatig actualiseren van vergunningen. Het | kan worden). Aangezien de FUMO heeft besloten niet meer te investeren in 2.3 Personeelsinzet | het huidige zaaksysteem (i.v.m.
onderzoek en implementatie van een nieuw 2.4 | Financieel resultaat | actualiseren is deels naast de reguliere vergunningverlening opgepakt en zou 3 Ontwikkelingen | een vast onderdeel worden van de werkzaamheden van de vergunningverleners. | zaaksysteem in 2026 e.v.) zijn verdere acties ‘on hold’ gezet. 3.1 | Versterking VTH-stelsel | Gedurende het jaar is gebleken dat actualiseren hierdoor in het gedrang is 3.2 ZZS | Innovatie van het proces vergunningverlening 3.3 Omgevingswet | gekomen en dat we hierdoor de onszelf opgelegde aantallen actualisaties niet 3.4 | Herijking missie en visie | volledig hebben behaald. 3.5 Ondermijning | Tijdens de informatiebijeenkomst missie en visie voor bestuurders d.d. 14 juni 3.6 | Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag | Eind 2025 zijn nieuwe interne afspraken gemaakt om het actualisatieproces los | 2024 is vanuit Vereniging Circulair Friesland (VCF) het belang van bedrijven 4.1 Programmaverantwoording | te trekken van de reguliere behandeling van meldingen en beschikkingen en | aangegeven ten aanzien van het versnellen van het vergunningenproces. Het 4.2 Paragrafen | verkorten van de doorlooptijd voor vergunningaanvragen levert een belangrijke 5 | Jaarrekening 2025 | deze te beleggen bij een beperkt aantal vergunningverleners, die zich hierop 5.1 | Grondslagen voor waardering en | gaan focussen.
Begin 2026 gaat de FUMO extra dashboards inrichten binnen de | bijdrage aan het versnellen een aanjagen van de circulaire economie in Fryslân. resultaatbepaling | afdeling VSA om de sturing op alle processen verder te verbeteren inclusief de | In 2025 is hiervoor een pilot ingericht die liep tot november 2025. De resultaten 5.2 | Balans per 31 december 2025 5.3 | Toelichting op de balans | sturing op het actualiseren en het beperken van de doorlooptijden. | worden begin april 2026 gepresenteerd tijdens een bijeenkomst van VCF. 5.4 | Het overzicht van baten en lasten over het begrotingsjaar 2025 5.5 | Toelichting op het overzicht van | Toepassing Artificiële Intelligentie (AI) bij meldingen | Vooruitlopend op de volledige toelichting, zijn dit alvast de eerste baten en lasten | conclusies: Vooroverleg en frequente communicatie tussen alle betrokkenen 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording | In het eerste halfjaar van 2025 is door middel van een ‘proof of concept’ | (bevoegd gezag, Fumo, aanvrager en zijn adviseur) bij de vergunningaanvraag 5.8 Taakvelden | leidt tot beter begrip voor elkaar, wederzijds vertrouwen en een snellere 5.9 | Specifieke uitkeringen (Sisa) | samengewerkt met de leverancier van ons zaaksysteem om AI in te zetten.
5.10 | Overige gegevens | Hierbij worden meldingen meer geautomatiseerd afgehandeld om zo een | en gemakkelijkere communicatie en daarmee tot een kwalitatief betere 5.11 Ondertekening | vergunningaanvraag. Goede en tijdige communicatie is hierbij van zeer groot Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting | efficiencyslag te realiseren. Hiermee houden de medewerkers meer tijd 2027 | over voor andere werkzaamheden. Op landelijk niveau zijn er meerdere | belang. Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria | Omgevingsdiensten die de toepassing van AI aan het uitproberen zijn. Dit is Bijlage 3: Controleverklaring | gesignaleerd door Omgevingsdienst NL. Zij gaan in 2026 een gedetailleerde inventarisatie doen om na te gaan welke initiatieven er nu zijn bij de diverse Omgevingsdiensten en hoe we onze krachten kunnen bundelen voor de toepassing van AI. 10 Inhoudsopgave 1 Inleiding Personeelsinzet | • | Een hoog ziekteverzuim 2 | Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen | Met name binnen het team Leefomgeving was er dit jaar sprake van een 2.2 Productie | hoog ziekteverzuim van meer dan 10%. Dit kwam door langdurig en niet 2.3 Personeelsinzet | werkgerelateerd verzuim. Extra inhuur was nodig om de taken uit te voeren. 2.4 | Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen | Het verzuim van VSPA is in totaal uitgekomen op 6,3%.
Dit is 1,3% hoger 3.1 | Versterking VTH-stelsel | dan de norm van 5%. 3.2 ZZS 3.3 Omgevingswet 3.4 | Herijking missie en visie | • | Scholing 3.5 Ondermijning | In 2025 is door de medewerkers van VSA bijna het dubbele aan 3.6 | Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag | scholingsuren (100 uur per fte) besteed dan de norm (60 uur per fte). Er is 4.1 Programmaverantwoording | extra inhuur ingezet om de werkzaamheden uit te voeren. 4.2 Paragrafen 5 | Jaarrekening 2025 | Ziekteverzuim en scholing zijn de belangrijkste oorzaken voor de lage 5.1 | Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling | productiviteit van afdeling VSPA. De productiviteit bedroeg 1.274. Dit is bijna 100 5.2 | Balans per 31 december 2025 5.3 | Toelichting op de balans | uur lager dan de norm en dit is ook lager ten opzichte van 2024 (toen 1.292). 5.4 | Het overzicht van baten en lasten over het begrotingsjaar 2025 5.5 | Toelichting op het overzicht van | Door de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt is het lastig om ervaren baten en lasten | en gekwalificeerd personeel te werven. Hierdoor zijn medewerkers in dienst 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording | gekomen die minder ervaren en minder gekwalificeerd zijn. In 2024 zijn er 5.8 Taakvelden | eenmalig meer inwerkuren beschikbaar gesteld om dit gedeeltelijk op te vangen.
5.9 | Specifieke uitkeringen (Sisa) 5.10 | Overige gegevens | De gemiddelde bezetting was hoger (11 fte) dan begroot. Dit wordt veroorzaakt | In 2025 zijn die extra uren niet meer beschikbaar en merken we dat het ook nu 5.11 Ondertekening | meer tijd kost om deze medewerkers verder op te leiden en te begeleiden. Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting | door een aantal factoren: 2027 Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria | • | Extra inbreng van taken door de provincie Fryslân Bijlage 3: Controleverklaring | In het uitvoeringsprogramma 2025 van de provincie Fryslân zijn de uren naar boven bijgesteld. Dit komt omdat op enkele taakvelden meer inzet nodig bleek dan was begroot. Daarnaast bleek dat de als gevolg van de invoering van de Omgevingswet ingeschatte effecten van overdracht van taken naar gemeenten niet altijd correct was. Zo blijkt door overgangsrecht bij bodemtaken nog veel zaken bij de provincie te blijven. De extra ingebrachte taken hebben vooral betrekking op de afdeling VSPA.
11 Inhoudsopgave 1 Inleiding Wat heeft het gekost | 4.1.2 Programma Toezicht en Handhaving 2 | Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen 2.2 Productie | Wat hebben we gedaan en wat hebben we bereikt 2.3 Personeelsinzet | PROGRAMMA VERGUNNINGVERLENING EN SPECIALISTISCH ADVIES | BEGROTING | REKENING 2.4 | Financieel resultaat | 2025 | 2025 3 Ontwikkelingen | Lasten | Innovatie in toezicht 3.1 | Versterking VTH-stelsel 3.2 ZZS | Personeelslasten | 5.982.175 | 6.643.597 3.3 Omgevingswet | In 2025 hebben we mooie stappen gezet op innovatiegebied. We hebben 3.4 | Herijking missie en visie | Overige kosten | - | - | in samenwerking met de Omgevingsdienst Twente een concept-Innovatie 3.5 Ondermijning | 5.982.175 | 6.643.597 | & ontwikkelagenda gemaakt als onderdeel van de IBP-VTH pijlers. In 2025 3.6 | Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag | hebben we concreet naar een aantal innovatiemogelijkheden gekeken. Hierbij 4.1 Programmaverantwoording | Baten | zijn er twee innovaties waar we mee aan de slag zijn gegaan. Als eerste zijn 4.2 Paragrafen | we begonnen met een pilot met het risicomodel wat I-GO heeft ontwikkeld 5 | Jaarrekening 2025 | Taken Projecten | 436.958 | 328.897 5.1 | Grondslagen voor waardering en | Brikstaken | 78.028 | - | voor inmiddels al de helft van de Omgevingsdiensten. Dit is gelabeld als resultaatbepaling | ‘Best Practice’ door Omgevingsdienst NL.
Het risicomodel maakt gebruik van 5.2 | Balans per 31 december 2025 | Overige baten | - 5.3 | Toelichting op de balans | landelijk beschikbare gegevens zoals de energiegegevens, RVO dieraantallen, 5.4 | Het overzicht van baten en lasten | Toegerekende deelnemersbijdragen | 5.467.189 | 5.416.536 | SCIOS, LMA, Inspectieview en KIWA gegevens. Deze combineren we met over het begrotingsjaar 2025 | 5.982.175 | 5.745.433 5.5 | Toelichting op het overzicht van | gegevens uit het zaaksysteem. Door deze gegevens te combineren ontstaat een baten en lasten | controleprogramma wat gebaseerd is op actuele gegevens. Met dit risicomodel 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording | Resultaat programma VSPA | -0 | -898.164 | gaan we daar controleren waar het meest nodig is. 5.8 Taakvelden 5.9 | Specifieke uitkeringen (Sisa) | - Onttrekkingen aan reserves | - | - 5.10 | Overige gegevens | - Toevoegingen aan reserves | - | Naast het risicomodel zijn we bezig met GEO kaartsystemen die bijvoorbeeld 5.11 Ondertekening | de bodemtoezichthouders in het veld kunnen gebruiken. Ons doel hiermee is Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting | - | - 2027 | dat een bodemtoezichthouder in het veld meteen toegang heeft tot belangrijke Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria | gegevens die nodig zijn voor het werk. Denk aan meldingen uit de DSO.
Resultaat programma T&V na vermogensmutaties | -0 | -898.164 Bijlage 3: Controleverklaring Innovatie en ontwikkeling lopen door in 2026. Het is een vast onderdeel van het Tabel 1. Financieel resultaat VSA 2025 | werk van FUMO en moet altijd doorgaan. Zo voorkomen we dat we achterlopen of kansen missen om ons werk beter en efficiënter te maken. Ook in de toekomst Zie hoofdstuk 7 voor een toelichting op het resultaat. | is hiervoor voldoende capaciteit nodig. Naast onze eigen innovaties overleggen we regelmatig met de omgevingsdiensten Groningen, Drenthe, Twente en IJsselland. Het doel is om samen op te trekken bij innovaties en ontwikkelingen. Naast de twee concrete innovaties werken we aan nog tientallen andere ideeën 12 | die we aan het verkennen zijn. In 2025 heeft een ateliergroep studenten van NHL Inhoudsopgave 1 Inleiding Stenden voor FUMO onderzocht welke extra innovatiemogelijkheden er zijn. Dit | Personeelsinzet 2 | Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen | heeft geleid tot een lijst met 11 innovaties die we nu verder onderzoeken. 2.2 Productie 2.3 Personeelsinzet | Inventarisatie ZZS 2.4 | Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen 3.1 | Versterking VTH-stelsel | In 2025 hebben de toezichthouders industrie en afval tijdens hen controles de 3.2 ZZS | zeer zorgwekkende stoffen geïnventariseerd.
Bij deze controles hebben we 3.3 Omgevingswet 3.4 | Herijking missie en visie | de veiligheidsinformatiebladen opgevraagd en deze hebben we toegevoegd 3.5 Ondermijning | aan onze zzs tool die deze bladen kan lezen. Hieruit blijkt dat 8% van de 3.6 | Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag | gecontroleerde bedrijven met PFAS werkt. Met het in inzichtelijk maken van het 4.1 Programmaverantwoording | zzs gebruik bij bedrijven willen we het gebruik van zzs reduceren. Dit begint met 4.2 Paragrafen | inzicht. 5 | Jaarrekening 2025 5.1 | Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 5.2 | Balans per 31 december 2025 5.3 | Toelichting op de balans 5.4 | Het overzicht van baten en lasten over het begrotingsjaar 2025 5.5 | Toelichting op het overzicht van baten en lasten 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording 5.8 Taakvelden 5.9 | Specifieke uitkeringen (Sisa) 5.10 | Overige gegevens | De productiviteit betrof 1.288 uur per fte. Dit is lager dan de norm van 1.360. Dit 5.11 Ondertekening Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting | Registreren milieubelastende activiteiten | komt door een hoger ziekteverzuim (9,6%), maar ook door een hogere opname 2027 | van verlof dan begroot.
Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria | De toezichthouders industrie, afval en agrarisch registreren na elke Bijlage 3: Controleverklaring | reguliere milieucontrole de milieubelastende activiteiten van dat bedrijf in | De bezetting van TH lag in lijn met de begroting. ons zaaksysteem. Elk jaar krijgen we hierdoor de MBA’s steeds beter en nauwkeuriger in beeld. | De flexibele schil van afdeling TH lag over 2025 gemiddeld op 5,8%. Hiermee wordt ruimschoots voldaan aan de norm van maximaal 15%. Het afgelopen jaar is de flexibele schil fors gedaald en is meer ingezet op de inzet van vaste medewerkers.
13 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 | Bestuurlijke samenvatting | Wat heeft het gekost 2.1 Ontwikkelingen 2.2 Productie | PROGRAMMA VERGUNNINGVERLENING | TAAKGEBIED | UITVOERINGSPROGRAMMA | REALISATIE | % | NR 2.3 Personeelsinzet | EN SPECIALISTISCH ADVIES | BEGROTING 2025 | REKENING 2025 | Basistaken gemeenten 2.4 | Financieel resultaat | Lasten 3 Ontwikkelingen | Inrichtingen - Regulering | 33.827 | 30.243 | 89% | 1 3.1 | Versterking VTH-stelsel | Personeelslasten | 7.345.305 | 6.825.858 | Inrichtingen - Toezicht - lokaal | 23.566 | 24.368 | 103% 3.2 ZZS | Overige kosten | - | 6.286 | Handhaving | 5.658 | 4.971 | 88% | 2 3.3 Omgevingswet | 7.345.305 | 6.832.144 | Algemene vragen | 1.940 | 2.011 | 104% 3.4 | Herijking missie en visie | Asbest - regulering | 3.381 | 2.806 | 83% | 3 3.5 Ondermijning | Baten | Asbest - toezicht | 2.034 | 1.808 | 89% | 4 3.6 | Onderzoek robuustheid | Taken Projecten | 436.958 | 460.123 | Bodem - regulering | 12.918 | 9.787 | 76% | 5 4 Jaarverslag | Brikstaken | 78.028 | 120.145 | Bodem - toezicht (excl vrije veld toezicht) | 6.535 | 5.011 | 77% | 6 4.1 Programmaverantwoording | Bodem - vrije veld toezicht | 2.162 | 2.246 | 104% 4.2 Paragrafen | Toegerekende deelnemersbijdragen | 6.830.318 | 6.643.331 | Ontgrondingen - regulering | - | 13 >100% 5 | Jaarrekening 2025 | Overige baten | - | - | Ontgrondingen - toezicht | - | 13 >100% 5.1 | Grondslagen
voor waardering en | 7.345.304 | 7.223.599 | Energietoezicht (niet SPUK) | 1.870 | 2.171 | 116% | 7 resultaatbepaling | Totaal basistaken gemeenten | 93.891 | 85.448 | 91% 5.2 | Balans per 31 december 2025 5.3 | Toelichting op de balans | Resultaat programma T&H | -1 | 391.455 5.4 | Het overzicht van baten en lasten | Regionaal toezicht | 6.845 | 6.601 | 96% over het begrotingsjaar 2025 | - Onttrekkingen aan reserves | - | - 5.5 | Toelichting op het overzicht van | 56.673 | 51.376 | 91% baten en lasten | - Toevoegingen aan reserves | - | - | Provinciaal uitvoeringsprogramma 5.6 Vermogensmutaties | - | - 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording | Plustaken gemeenten | 13.373 | 13.796 | 103% 5.8 Taakvelden 5.9 | Specifieke uitkeringen (Sisa) | Resultaat programma T&H na vermogensmutaties | -1 | 391.455 | BOA-coördinatie | 700 | 1.043 | 149% | 8 5.10 | Overige gegevens 5.11 Ondertekening | Collectieve opdrachten* | 7.200 | 9.661 | 134% | 9 Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting | Ketentoezicht* | 5.440 | 5.659 | 104% 2027 | Zie hoofdstuk 7 voor een toelichting op het resultaat. | SPUK Energie | 5.559 | 4.386 | 79% | 10 Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria | Brikstaken | 1.360 | 714 | 53% | 11 4.1.3 Urenbesteding | Totaal excl extra opdrachten | 191.041 | 178.684 | 94% Bijlage 3: Controleverklaring | en projecten Hiernaast is de urenbesteding per taakgebied opgenomen.
We geven een | Incidentele opdrachten | 7.616 | 7.180 | 94% toelichting op de grootste afwijkingen (10%) ten opzichte van de begroting. | Inzet op projecten | 3.241 | 2.274 | 70% | 12 Een meer inhoudelijk en gedetailleerd overzicht kunt u lezen in het jaarverslag | Totaal incl extra opdrachten | 201.898 | 188.138 | 93% VTH-basistaken. | en projecten 14 Inhoudsopgave 1 Inleiding 1. | Er waren minder uren nodig om de ingediende meldingen, informatieplichten | 8. | De uren voor BOA-coördinatie lopen voor op de begroting. In de praktijk zien 2 | Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen | en vergunningen af te handelen. Regulering is een vraaggestuurd product, | we dat er relatief veel tijd nodig is voor de coördinatie van de BOA-taken in 2.2 Productie | de FUMO heeft geen invloed op de aantallen af te handelen producten. | Fryslân. Dit wordt mede veroorzaakt door het feit dat bepaalde deelnemers 2.3 Personeelsinzet | de BOA-domein II taken zelf uitvoeren en andere deelnemers deze 2.4 | Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen | 2. | Handhaving betreft het opleggen van (voorlopige) last onder dwangsommen | inbrengen als plustaak. In 2024 is, vanuit de provincie Fryslân, een evaluatie 3.1 | Versterking VTH-stelsel | (LOD). In de begroting wordt gerekend met een schatting van de benodigde | uitgevoerd naar de Fryslân-brede BOA-structuur. De provincie is bezig met 3.2 ZZS | uren.
In werkelijkheid waren minder uren nodig. | een verdere uitwerking van deze evaluatie en hiervoor is een werkgroep in 3.3 Omgevingswet 3.4 | Herijking missie en visie | het leven geroepen. 3.5 Ondermijning | 3. | Er zijn minder asbestmeldingen ingediend dan begroot. Daardoor waren er 3.6 | Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag | ook minder uren nodig. | 9. | De uren voor collectieve opdrachten waren hoger dan begroot. Dit komt 4.1 Programmaverantwoording | doordat er meer uren nodig waren voor taken zoals programmavorming 4.2 Paragrafen | 4. | Conform het uitvoeringsbeleid houdt FUMO risicogericht toezicht op ca 20% | en monitoring. De inschattingen die in de begroting en het 5 | Jaarrekening 2025 | van de asbestmeldingen. Omdat het aantal meldingen lager was, waren er | uitvoeringsprogramma zijn gedaan, blijken in de praktijk te laag te zijn. Het 5.1 | Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling | ook minder toezichtsuren nodig. | aantal gerealiseerde inwerkuren lag in lijn met de begroting. 5.2 | Balans per 31 december 2025 5.3 | Toelichting op de balans 5.4 | Het overzicht van baten en lasten | 5. | Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn het Besluit | 10. De uren voor SPUK-energie waren lager dan begroot.
Het energie-team had over het begrotingsjaar 2025 5.5 | Toelichting op het overzicht van | Bodemkwaliteit (Bbk) en de Wet Bodembescherming (WBB) komen te | te maken met een hoog ziekteverzuim en in de SPUK-regeling is opgenomen baten en lasten | vervallen. Ook zijn er taken verschoven van bevoegd gezag provincie naar | dat deze taak niet door externe medewerkers mag worden uitgevoerd. 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording | de gemeenten. In de begroting zijn aannames gedaan voor wat betreft de | Daardoor is de begrote urenbesteding niet gehaald. 5.8 Taakvelden | wijzigingen op het gebied van de bodemtaken. In de praktijk zien we dat 5.9 | Specifieke uitkeringen (Sisa) 5.10 | Overige gegevens | de reguleringstaken op het gebied van bodem voor gemeenten te ruim zijn | 11. De BRIKS-taken voor provinciale inrichtingen zijn gedurende 2025 5.11 Ondertekening | ingeschat. In de begroting van 2026 zijn de bodem-uren voor gemeentelijke | uitbesteed aan de gemeente Leeuwarden. Daarom is de urenbesteding van Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting | deelnemers neerwaarts bijgesteld. | de FUMO op dit onderdeel lager dan begroot. 2027 Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria Bijlage 3: Controleverklaring | 6. | De lagere urenbesteding voor bodemtoezicht bij gemeentelijke deelnemers | 12. Er zijn minder projecturen gemaakt dan gepland.
Vanaf 2026 gaat de hangt samen met het lager aantal meldingen. | FUMO actiever inzetten op portfoliomanagement om zo het beheer en de prioritering van projecten te verbeteren. 7. | Er zijn meer uren ingezet voor het energietoezicht voor gemeenten. Er bleek in meer gevallen een hercontrole nodig te zijn dan waar in de begroting rekening mee was gehouden. 15 4.1.4 Programma bedrijfsvoering (incl. management) De afdeling Bedrijfsvoering verzorgt alle activiteiten die het primair proces van de FUMO zo effectief en efficiënt mogelijk laten verlopen. De ondersteuning door de afdeling heeft betrekking op de volgende domeinen: personeel & organisatie, financiën & control, informatisering, automatisering & DIV/archief; facilitaire zaken, communicatie, bestuurs- en directiesecretariaat & frontoffice en beleidsondersteuning & advies. Het programma Bedrijfsvoering is onderverdeeld in de thema’s Mensen, Huisvesting en Digitalisering. Wat hebben we gedaan en wat hebben we bereikt Thema mensen Medewerkers vormen het belangrijkste kapitaal van de FUMO. Door het periodiek uitvoeren van medewerkers tevredenheidsonderzoeken (MTO), preventief medisch onderzoek (PMO) en het voeren van individuele gesprekken beschikt de FUMO over inzicht in de aandachtspunten en vraagstukken die onder medewerkers leven. Op basis van deze inzichten maakt de FUMO jaarlijks afgewogen keuzes.
Deze keuzes vormen, naast de geldende wet- en regelgeving, de leidraad voor een gestructureerde en integrale uitvoering van het Human Resource Management (HRM)-beleid. Vanuit zorg voor het personeel en goed werkgeverschap wordt gebruikgemaakt van diverse HR-instrumenten, waaronder leren & ontwikkelen en gesprekken over onder andere functioneren, in-, door- en uitstroom. De FUMO wil een inclusieve organisatiecultuur waarin medewerkers worden gewaardeerd om hun kennis, ervaring en talenten en waarin ruimte is om zichzelf te zijn. In 2025 zijn enkele belangrijke ontwikkelingen te benoemen, waaronder de uitvoering van het preventief medisch onderzoek en de doorontwikkeling van (het team) P&O. Ook is vastgesteld dat binnen de lijnorganisatie sprake is van een relatief hoog verloop en uitstroomrisico onder leidinggevenden. Veelgenoemde oorzaken hiervoor zijn onduidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden, een gevoel van onvoldoende ondersteuning en ervaren onderwaardering. De FUMO beschikt over een sterk organisatie-DNA, gekenmerkt door betrokkenheid bij de maatschappelijke opdracht, het milieu en de verbinding met de overheid.
Tegelijkertijd is sprake van een spanningsveld in de samenwerking met de deelnemers van de FUMO in de dagelijkse praktijk, evenals van beperkte organisatorische ruimte als gevolg van veranderende wet- en regelgeving en verloop en wisselingen in het personeelsbestand. Preventief medisch onderzoek In april 2025 is door TIGRA een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) uitgevoerd. Dit onderzoek bestond uit drie samenhangende onderdelen: een werkvermogensonderzoek, een fysiek onderzoek en een doelformuleringsgesprek. Het PMO is maatwerk en afgestemd op de specifieke werkzaamheden binnen de FUMO, de uitkomsten van de RI&E en de organisatiecultuur. Het PMO heeft als wettelijk doel het vroegtijdig signaleren van werkgerelateerde gezondheidseffecten bij individuele medewerkers. Daarnaast is het onderzoek gericht op het voorkomen van arbeidsgerelateerde aandoeningen en op het bewaken en bevorderen van de gezondheid en duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Een gezonde leefstijl en een gezonde werkomgeving vormen de basis voor duurzame inzetbaarheid. Door het tijdig signaleren van mogelijke gezondheidsrisico’s kunnen preventieve maatregelen worden genomen en kan langdurig verzuim worden voorkomen. Het meten van gezondheid en werkvermogen biedt daarmee handvatten voor zowel het beperken van uitval als het bevorderen van inzetbaarheid op de lange termijn.
Het uitvoeren van een PMO onderstreept bovendien het belang dat de FUMO hecht aan 16 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen 2.2 Productie 2.3 Personeelsinzet 2.4 Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen 3.1 Versterking VTH-stelsel 3.2 ZZS 3.3 Omgevingswet 3.4 Herijking missie en visie 3.5 Ondermijning 3.6 Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag 4.1 Programmaverantwoording 4.2 Paragrafen 5 Jaarrekening 2025 5.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 5.2 Balans per 31 december 2025 5.3 Toelichting op de balans 5.4 Het overzicht van baten en lasten over het begrotingsjaar 2025 5.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording 5.8 Taakvelden 5.9 Specifieke uitkeringen (Sisa) 5.10 Overige gegevens 5.11 Ondertekening Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting 2027 Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria Bijlage 3: Controleverklaring
Inhoudsopgave 1 Inleiding goed werkgeverschap, hetgeen in het licht van arbeidsmarktkrapte en de | In 2025 zijn met betrekking tot P&O belangrijke stappen gezet. De basis is 2 | Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen | beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel steeds relevanter wordt. | gelegd voor vernieuwd beleid en meer efficiënte processen. We zijn aan de slag 2.2 Productie | gegaan met het beschrijven en waarderen van diverse functies, het optimaliseren 2.3 Personeelsinzet | Het onderzoek is in april 2025 uitgevoerd. Medewerkers hebben hun individuele | van het werving- en selectiebeleid en het indiensttredingsproces, het opstellen 2.4 | Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen | resultaten direct na afronding van het onderzoek ontvangen. In totaal heeft | van een stappenplan bij onboarding, het ontwikkelen van performance- en 3.1 | Versterking VTH-stelsel | 44% van de medewerkers deelgenomen aan het PMO. De resultaten laten | competentiemanagement, het actualiseren van het personeelshandboek, het 3.2 ZZS | zien dat medewerkers van de FUMO (die deelnamen aan het onderzoek) | ontwikkelen van een visie en beleid op vitaliteit en verzuim en het aanbesteden 3.3 Omgevingswet 3.4 | Herijking missie en visie | bovengemiddeld scoren op het aspect leefstijl. Het werkvermogen ligt op het | van een nieuwe Arbodienst. 3.5 Ondermijning | niveau van de benchmark.
3.6 | Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag | Ook de koers van P&O is verduidelijkt, waarbij de afdeling zich nadrukkelijker 4.1 Programmaverantwoording | Op het thema arbeid gerelateerde gezondheid scoort de FUMO lager dan | heeft gepositioneerd binnen de organisatie. De strategisch P&O-adviseur 4.2 Paragrafen | vergelijkbare organisaties. De behaalde totaalscore bedraagt 84,9, tegenover | is structureel betrokken bij tactische en strategische vraagstukken en 5 | Jaarrekening 2025 | een landelijke benchmark van 88,6. De belangrijkste factoren die de lagere score | heeft een stevige werkrelatie opgebouwd met het dagelijks bestuur en het 5.1 | Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling | veroorzaken zijn visusklachten, lichamelijke klachten (met name aan rug, nek en | managementteam. Met de vaststelling van de strategische P&O-notitie 2025– 5.2 | Balans per 31 december 2025 5.3 | Toelichting op de balans | schouders) en mentale belasting. | 2028 is richting gegeven aan de verdere ontwikkeling van P&O als strategische 5.4 | Het overzicht van baten en lasten | partner binnen de organisatie.
De vervolgfase vraagt om focus, ruimte en over het begrotingsjaar 2025 5.5 | Toelichting op het overzicht van | De uitkomsten van het onderzoek vormden voor een beperkt aantal | ondersteuning, waarbij het van belang is dat voldoende capaciteit beschikbaar baten en lasten | medewerkers aanleiding om een vervolgtraject gericht op duurzame | blijft voor strategische thema’s en de organisatiebrede doorvertaling daarvan. 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording | inzetbaarheid te overwegen. In enkele gevallen waren al eigen maatregelen 5.8 Taakvelden | getroffen, een deel van de betrokken medewerkers heeft afgezien van verdere | In 2026 wordt op voorgaande voortgeborduurd door middel van verdere 5.9 | Specifieke uitkeringen (Sisa) 5.10 | Overige gegevens | begeleiding en één medewerker heeft gebruikgemaakt van het door de FUMO | optimalisatie, structuur, uitvoeren van Strategische Personeelsplanning (SPP) en 5.11 Ondertekening | aangeboden vervolgtraject. Dit traject wordt voortgezet in 2026. | gecentraliseerde ondersteuning door team P&O aan de organisatie. Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting 2027 Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria | Doorontwikkeling team P&O | Thema huisvesting Bijlage 3: Controleverklaring Sinds medio mei 2025 is gestart met de doorontwikkeling van de afdeling P&O, | De FUMO is gevestigd aan de J.W.
de Visserwei 10 te Grou en huurt met focus op twee pijlers: het versterken van de rol en positionering van P&O, | het kantoorpand van de gemeente Leeuwarden. De oorspronkelijke inclusief de opdracht en teamsamenstelling en het verbeteren van het P&O- | huurovereenkomst liep af per 1 januari 2026. De gemeente Leeuwarden had beleid, de processen en systemen, waarmee de basis op orde komt en P&O | de wens uitgesproken de huurovereenkomst met een periode van tien jaar te meer bijdraagt aan de (strategische) doelstellingen van de organisatie. | verlengen, mede in verband met voorgenomen verduurzamingsmaatregelen aan het pand. Concrete aandachtspunten voor team P&O zijn minder operationeel en 17 | taakgericht werken en het werken volgens een heldere kernopdracht en een | Vanuit het perspectief van de FUMO is een dergelijke langjarige verlenging strategisch P&O plan, door een sterker team P&O. | op dit moment niet goed te overzien. De organisatie is niet volledig tevreden Inhoudsopgave 1 Inleiding over de huidige huisvesting. Tijdens piekmomenten is sprake van een tekort | bood de ruimte om tot een zorgvuldig onderbouwde afweging te komen en deze 2 | Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen | aan parkeerplaatsen en ontbreken voldoende concentratiewerkplekken en | gemotiveerd voor te leggen aan het algemeen bestuur. 2.2 Productie | vergaderruimten.
Ook zijn er problemen met de klimaatbeheersing en de 2.3 Personeelsinzet | luchtbehandeling. Het systeem werkt niet naar behoren en de koeling en | Het algemeen bestuur heeft in de vergadering van 18 december 2025 besloten 2.4 | Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen | luchtverversing heeft in de zomerperiode van 2025 zelfs helemaal uitgestaan. | om in te stemmen met de ontwikkeling van een nieuwbouw-huurlocatie naast het 3.1 | Versterking VTH-stelsel | Aquaverium in Grou als toekomstige huisvesting voor de FUMO. Daarbij heeft 3.2 ZZS | Voorts verandert de directe omgeving van het pand door de geplande | het bestuur enkele financiële kaders meegegeven en is aan het DB-opdracht 3.3 Omgevingswet 3.4 | Herijking missie en visie | ontwikkeling van een nieuwe woonwijk met bijbehorende voorzieningen, | gegeven om deze ontwikkeling verder uit te werken. 3.5 Ondermijning | waaronder een jachthaven. De openbare weg zal direct langs het pand worden 3.6 | Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag | aangelegd, hetgeen naar verwachting zowel tijdens de bouwfase als in de | Thema digitalisering 4.1 Programmaverantwoording | gebruiksfase zal leiden tot extra overlast en toenemende parkeerdruk.
4.2 Paragrafen | Aan het thema digitalisering wordt primair invulling gegeven door team I&A 5 | Jaarrekening 2025 | Deze ontwikkelingen gezamenlijk gaven aanleiding om in 2025 de huisvesting | (Informatisering en Automatisering). Maar veel van de ontwikkelingen die vanuit 5.1 | Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling | integraal te evalueren en te komen tot een weloverwogen keuze. Daarbij | team I&A worden gerealiseerd hebben grote impact op de FUMO en haar 5.2 | Balans per 31 december 2025 5.3 | Toelichting op de balans | zijn twee scenario’s beschouwd: het voortzetten van de huisvesting in het | deelnemers. Team I&A ondersteunt de FUMO op het gebied van ICT en vervult 5.4 | Het overzicht van baten en lasten | huidige pand, onder de voorwaarde van noodzakelijke aanpassingen en het | een belangrijke rol op het gebied van stabiliteit en kwaliteit. over het begrotingsjaar 2025 5.5 | Toelichting op het overzicht van | verkennen van een alternatieve locatie die beter aansluit bij de behoeften van de baten en lasten | organisatie. | Naast deze ondersteunende rol is, op basis van de iVisie, zwaar ingezet op 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording | de rol van enabler om de iVisie voortvarend op te pakken en de FUMO verder 5.8 Taakvelden | Begin 2025 is ICS- | te brengen richting een moderne en effectieve organisatie.
Concrete stappen 5.9 | Specifieke uitkeringen (Sisa) 5.10 | Overige gegevens | huisvestingsadviseurs | hierin zijn onder meer de aanstelling van een teamleider voor team I&A, die 5.11 Ondertekening | verzocht om een | een tweeledige opdracht heeft: uitvoering geven aan de iVisie en het effectief Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting | programma van eisen en | inrichten van team I&A. En hiertoe heeft de teamleider ook een positie in het MT 2027 Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria | een afwegingsdocument op | gekregen (als CDIO ). Bijlage 3: Controleverklaring | te stellen. Het programma van eisen is in het voorjaar | In 2025 is geconcludeerd dat de aanbesteding en implementatie van een van 2025 opgeleverd en | nieuw zaaksysteem zowel wettelijk vereist is, als randvoorwaardelijk voor vormde de basis voor | verdere digitalisering en realisatie van de iVisie. Tot deze aanbesteding is dan het afwegingsdocument, | ook besloten en deze is in 2025 opgestart, met als doel per 1 januari 2027 het dat direct na de zomer | huidige VTH-zaaksysteem te hebben vervangen door een toekomstbestendig van 2025 is afgerond. In | alternatief.
Naast de wettelijke verplichting in dezen, zijn operationele stabiliteit de tussentijd is met de gemeente Leeuwarden een tijdelijke verlenging van de | en tijdige realisatie van toekomstige ontwikkelingen belangrijke doelstellingen 18 | huurovereenkomst voor de duur van twee jaar overeengekomen. Deze verlenging | voor de verwerving van een nieuw systeem. Naast de operationele stabiliteit en de verwerving van een nieuw zaaksysteem heeft team I&A de realisatie van de iVisie als leidraad. Spoor vijf van de iVisie behelst de inrichting van team I&A. Hiertoe zijn succesvol nieuwe medewerkers geworven, wat heeft geresulteerd in een aanzienlijke toename van kennis en capaciteit. Naast de bemensing en indeling is ook voortgang geboekt met betrekking tot de manier van werken en de professionalisering van team I&A als ICT en kwaliteitsafdeling. Met name het incidentproces en het wijzigingsproces zijn opnieuw ingericht, wat leidt tot een hogere voorspelbaarheid en stabiliteit. Verder wordt er gewerkt aan de inrichting van portfoliomanagement (spoor twee van de iVisie: Manage grote veranderopgaves, inclusief de standaardisering van projectmanagement). Spoor drie van de iVisie, effectieve ketenrelaties GR-FUMO, is in 2025 getemporiseerd. Hier ligt een kans met de introductie van het nieuwe zaaksysteem.
De werkgroep iVisie van het VTH-VO zal worden gevraagd om, parallel aan de verwerving en realisatie van het nieuwe zaaksysteem, hierover mee te denken. Verder vraagt de iVisie de ontwikkeling van een kader waarbinnen informatie gestuurd werken in de keten kan worden gefaciliteerd (spoor vier: datagedreven werken) en om doelgerichte en doelmatige dienstverlening, ofwel maatschappelijk effect (spoor één). De basis voor de realisatie van deze doelstellingen bestaat uit de inrichting van een datawarehouse (datalake) en het verbeteren van de datakwaliteit. Concrete voorbeelden van invulling van deze eisen zijn de pilot met het RPM (Risico Prioriteiten Model) en de inrichting van een energiedashboard. Naast nieuwe ontwikkelingen wordt ook gekeken naar ICT-rationalisatie. In het kader hiervan is het gebruik van de applicaties Corsa en A3-jaarplannen beëindigd. De ICT-DVO met de Provincie Fryslân is geëvalueerd en geüpdatet en wordt wederom met één jaar verlengd.
19 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 Bestuurlijke samenvatting 2.1 Ontwikkelingen 2.2 Productie 2.3 Personeelsinzet 2.4 Financieel resultaat 3 Ontwikkelingen 3.1 Versterking VTH-stelsel 3.2 ZZS 3.3 Omgevingswet 3.4 Herijking missie en visie 3.5 Ondermijning 3.6 Onderzoek robuustheid 4 Jaarverslag 4.1 Programmaverantwoording 4.2 Paragrafen 5 Jaarrekening 2025 5.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 5.2 Balans per 31 december 2025 5.3 Toelichting op de balans 5.4 Het overzicht van baten en lasten over het begrotingsjaar 2025 5.5 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 5.6 Vermogensmutaties 5.7 Rechtmatigheidsverantwoording 5.8 Taakvelden 5.9 Specifieke uitkeringen (Sisa) 5.10 Overige gegevens 5.11 Ondertekening Bijlage 1: Risico-inventarisatie tbv begroting 2027 Bijlage 2: Overzicht Kwaliteitscriteria Bijlage 3: Controleverklaring
Inhoudsopgave | Baten en lasten programma Bedrijfsvoering | 4.1.5 Overzicht algemene dekkingsmiddelen 1 Inleiding PROGRAMMA BEDRIJFSVOERING | BEGROTING | REKENING | BEGROTING | REKENING 2 | Bestuurlijke samenvatting | 2025 | 2025 | OVERZICHT ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN | 2025 | 2025 2.1 Ontwikkelingen 2.2 Productie | Onvoorzien | 103.600 | 174.956 2.3 Personeelsinzet | Lasten 2.4 | Financieel resultaat | Financiële baten | 150.000 | 131.516 Personeelslasten | 6.238.581 | 6.000.287 | Financiële lasten | - | 22.878 3 Ontwikkelingen | 46.400 | -66.318 3.1 | Versterking VTH-stelsel | Kapitaallasten | 214.419 | 199.982 3.2 ZZS | Vaar- en voertuigen | 202.198 | 237.079 3.3 Omgevingswet | Huisvesting | 720.183 | 860.143 | Zie hoofdstuk 7 voor een toelichting op het resultaat.