C3 Reactie Fusienieuwsbrief OPO-KWS 2 december 2024

Betreft: Fusienieuswbrief OPO-KWS Ballum, 2 december 2024 Geachte bestuursvoorzitter van OPO, met cc aan ons eindverantwoordelijk schoolbestuur: de gemeenteraad, Graag reageren wij op uw Fusienieuwsbrief van november, die wij van u en de bestuursvoorzitter KWS hebben ontvangen. De MR van onze school heeft zich bij de start van de besturenfusie duidelijk naar u uitgesproken: wij willen ’t Ienster behouden en versterken. De raad steunt de school van Ballum unaniem, als ankerpunt in de gemeenschap. Daar zijn we heel blij mee. Nu u samen met KWS als stichtingsbestuur van start kunt, horen we graag wat uw visie is. De onderwijsbond adviseert u met de MR van alle drie de scholen een ambitiegesprek te plannen. Uw planning zien we tegemoet. De werkdruk voor de leerkrachten en onderwijsassistenten in Ballum: we zijn dankbaar dat de raad hier aandacht voor heeft gevraagd. In de begroting 2024 zien we dat OPO op de school in Hollum 80% van de Rijksbijdrage besteedt aan personeel. In Ballum is dat slechts 65%. In de begroting 2020 lagen deze percentages nog gelijk (bijlage 1). Sindsdien is steeds meer onderwijsgeld van het Rijk, direct bestemd voor ’t Ienster, in de spaarpot van OPO gestopt. Zo is de werkdruk op de school van Ballum ontstaan. We vertrouwen erop dat u in 2025 op elke school hetzelfde percentage Rijksbijdrage voor personeel hanteert.

In Ballum wonen ruim voldoende kinderen voor een school met Rijksbekostiging. Het dorp groeit het snelst van alle dorpen op Ameland, met nieuwe gezinswoningen in aanbouw. Hoe kijkt het Rijk naar de school van Ballum? “We waarderen de kwaliteitscultuur als goed. Op 't Ienster werken team en directie gezamenlijk vanuit een verbetercultuur en professionaliteit aan de kwaliteit van het onderwijs. We zien een directie die helder aanstuurt en zorgt voor een e\ectieve taakverdeling. De cultuur is open en transparant.” Dat was het oordeel van de Onderwijsinspectie in 2020. Toch verwacht u sinds 2020 problemen. Het college van B&W en OPO kondigen al jaren een gedwongen ophe\ing van ’t Ienster aan, omdat de prognose dit zou aantonen. Ook in uw Fusienieuwsbrief zit deze boodschap: Ballum = niet ophe\en, tenzij. Het raadsbesluit klinkt anders: Ballum = niet betrekken bij locatiefusie(proces), tenzij. Waarom kiest u ervoor het amendement anders te verwoorden? Sorteert u hiermee voor op een voorgenomen besluit vanaf 1 januari 2025? Uw toelichting zien we graag tegemoet. Uw woordkeuze is niet onschuldig. Bij een locatiefusie(proces) heeft onze MR instemmingsrecht. Bij vrijwillige ophe\ing ‘slechts’ adviesrecht. Wat blijkt: de prognose klopt niet. Het college van B&W gebruikt een verouderde peildatum voor de Rijksbekostiging: kort na de uitstroom van groep 8.

Deze peildatum is al in 2021 gewijzigd (bijlage 2). Het Rijk telt halverwege het schooljaar: dan telt de instroom van nieuwe kleuters mee. Deze onjuiste peildatum is niet onschuldig. Met uw ophe\ingsprognose veroorzaakt u samen met het college van B&W de onnodige onrust

onder leerkrachten, ouders en onze kinderen: in strijd met de Code Goed Bestuur. Het Rijk wil dorpsscholen juist open houden en stelt daar ruime middelen voor beschikbaar. In de tijd dat de Onderwijsinspectie hier op bezoek kwam, was de directeur van ’t Ienster en De Schakel een geregistreerd schoolleider. De GMR had daar om gevraagd: een directeur die zorgt voor de kwaliteit van het onderwijs en op de werkvloer aanwezig is. Sinds 2021 bent u afgeweken van deze afspraak. De directeur is geen geregistreerd schoolleider meer, terwijl dit volgens de CAO PO verplicht is. We zijn benieuwd hoe u dit vanaf 1 januari wilt regelen, in het nieuwe bestuur. Kunt u ons daarover informeren? Onze vraag aan u is: Blijft de kwaliteit van het onderwijs op peil, zonder geregistreerd schoolleider en met een onredelijk personeelsbudget? De raad eist in het amendement een onafhankelijk onderzoek, als u door blijft werken aan ophe\ing van de school in Ballum. Dat onderzoek zal plaatsvinden door een onafhankelijk toezichthouder, zoals de Code Goed Bestuur voorschrijft. Het bestuurlijk handelen van OPO sinds 2021 is in het geding. In de Fusienieuwsbrief benoemt u uw huidige bestuurlijke kwetsbaarheid. Dat waarderen wij. De beroering in de gemeenteraad, het eindverantwoordelijk bestuur van onze school, is ontstaan omdat u het advies van uw eigen toezichthouder niet opvolgt.

U blijft bij uw wens de nieuwe stichting per 1 januari op te richten, zonder dat u de gemeenteraad kunt informeren waarom. Dat is bestuurlijke kwetsbaarheid. De Onderwijsinspectie heeft de gemeente al eens aangesproken op het onvoldoende naleven van de Code Goed Bestuur, met name de scheiding tussen bestuur en toezicht. In de nieuwe stichting hoopt u uw bestuurlijke kwaliteit te versterken. Wat uw concrete stappen zijn: wilt u ons daarover informeren in uw volgende nieuwsbrief? Realisatie van nieuwbouw in Hollum is het concrete doel van deze besturenfusie. Dat noemt u opnieuw in de Fusienieuwsbrief. Het college van B&W heeft de massastudie van architectenbureau ‘19 Het Atelier’ voor een nieuwbouwschool in Hollum in 2020 aan de gemeenteraad gepresenteerd. Gebaseerd op alle leerlingen van ‘West-Ameland’: Hollum én Ballum. Het strategisch accommodatiebeleid waar het college aan werkt, loopt netjes parallel. Deze sporen sluiten in 2025 vast naadloos op elkaar aan. ‘West-Ameland’: dat is uw horizon. Een versleten begrip, geen werkelijkheid. De vier dorpsgemeenschappen op het eiland, elk met hun eigen ankerpunten en hun eigen toekomst: dat is werkelijkheid. In die werkelijkheid is en blijft de school van Ballum. Wij wensen u de komende weken veel wijsheid toe, tot de deadline voor het indienen van uw nieuwbouwaanvraag bij de gemeente.

Architectenbureau ‘19 Het Atelier’ is vast bereid een nieuwe massastudie voor u te tekenen, voor alle leerlingen van Hollum. Ophe\ing van een school is geen koud saneringsbesluit in de gemeentelijke vastgoedportefeuille. Uw schriftelijke toelichting op onze vragen zien we graag vóór de kerstvakantie tegemoet. Alvast dank. Ouders van ’t Ienster, ondersteund door de Belangengroep obs Ballum onze persoonsgegevens zijn bekend bij de gri0ier, voor behandeling volgens de AVG

BEGROTING OPO 2024 vs 2020 INKOMSTEN OPO = onderwijsgelden van het Rijk

Rijksbijdrage 't Ienster Rijksbijdrage De Schakel

€ €

2024 517.424 594.100

€ €

2020 514.310 507.607

TOTAAL

€

1.111.524

€

1.021.917

€ €

2020 10.177 10.044

€

20.221

64% t.o.v. Rijksbijdrage

€

2020 377.508

SALDO schoolexploitatie = niet-bestede onderwijsgelden

't Ienster De Schakel

€ €

2024 87.825 10.079

TOTAAL

€

97.904

17% t.o.v. Rijksbijdrage 2% t.o.v. Rijksbijdrage

2% t.o.v. Rijksbijdrage 2% t.o.v. Rijksbijdrage

UITGAVEN OPO aan personeel (excl. directie)

't Ienster onder meer: onderwijzend pers. onderwijsonderst. pers. externe deskundigen

€

2024 330.552

€ € €

241.872 25.053 39.000

47% 5% 8%

€ € €

296.134 37.775 3.500

58% 7% 1%

De Schakel onder meer: onderwijzend pers. onderwijsonderst. pers. externe deskundigen

€

472.370

80% t.o.v. Rijksbijdrage

€

359.013

71% t.o.v. Rijksbijdrage

€ € €

330.968 52.979 60.000

56% 9% 10%

€ € €

299.038 36.575 4.000

59% 7% 1%

STEL…. OPO zou in Ballum hetzelfde percentage van de onderwijsgelden aan personeel besteden als in Hollum (2024): 't Ienster onder meer: onderwijzend pers. onderwijsonderst. pers. externe deskundigen

€

413.939

80% t.o.v. Rijksbijdrage

€ € €

288.252 46.141 52.256

56% 9% 10%

VERSCHIL

€

83.387

UITSPRAAK PO-RAAD: circa 90% van de lasten in het primair onderwijs zijn personele lasten. OPO hanteert voor De Schakel 80% OPO hanteert voor 't Ienster 64%

73% t.o.v. Rijksbijdrage

Bijlage 1

Werkgroep Leerlingenprognoses ’t Ienster September 2024 Met een werkgroep van ouders hebben we gekeken naar de leerlingenprognose voor 2023-2041, opgesteld door Planningverband Groningen (PVG) voor de gemeente in januari 2023. Het totaal aantal kinderen in Ballum 4-12 jaar ligt volgens PVG tot 2041 rond de 40 kinderen met als laagste 33 kinderen in 2028. Zie bijlage A. In een dorp met één school is een zg. deelnamepercentage rond 100% normaal. Dat zie je in het rapport van PVG. Tot de start van het scholenfusie-proces ligt het deelnamepercentage in Ballum zelfs boven de 100%. Dat betekent dat ook kinderen van buiten Ballum naar ’t Ienster gaan. Zie bijlage B. Hoe komt de leerlingenprognose van ’t Ienster dan onder de opheffingsnorm terecht? Als de deelname jarenlang rond 100% van het kinderaantal ligt en dus 30 tot 40 kinderen in Ballum naar school gaan? Bij de gemeente hebben we al aangekaart: de nieuwe wijk van Ballum is in de prognoses niet meegerekend. Maar er is meer aan de hand. Het rapport van PVG kijkt ook een aantal jaren terug. Dat zijn geen prognoses, dat zijn feiten. We zien dat de aanmelding van kleuters op ’t Ienster Ujdens het scholenfusie-proces vanaf 2018 begint te dalen. In 2020 gaan nog maar 6 van de 8 kleuters in het eigen dorp naar school, in 2021 1 van de 3, in 2022 2 van de 4. Het deelnamepercentage zakt van rond 100% naar 50%. Zie bijlage C.

De halvering van de instroom heeX een negaUef effect op het totaal. Van alle kinderen 4-12 jaar in Ballum gaat in 2022 nog maar 70% naar ’t Ienster. Zie bijlage B en C. Wat is er aan de hand, dat kinderen vanaf 2020 niet meer vanzelfsprekend in Ballum naar school gaan? Ouders zijn tevreden. De kwaliteit van het onderwijs is meer dan op orde. In 2020 kreeg ’t Ienster zelfs een ‘goed’ van de OnderwijsinspecUe voor kwaliteitscultuur. Leerkrachten geven bij ons aan blij te zijn met het schooltje. De steun voor de school in het dorp is groot, ook onder jonge en toekomsUge ouders. Een terugblik: in 2018 begint de interim-directeur van ’t Ienster met plannen voor één school op West. Op verzoek van de burgemeester schrijX hij daar een startnoUUe over. In 2020 staat de nieuwe school ingetekend in de Gebiedsvisie van de gemeente voor Hollum. Om te onderzoeken of hier draagvlak voor is, organiseert de gemeente een enquête: ‘Hoe moet de nieuwe school voor West-Ameland eruit zien?’ Het scholenfusieproces leidt tot grote onrust en onzekerheid in Ballum. In maart 2021 meldt het college aan de raad dat ’t Ienster onder de opheffingsnorm van 23 leerlingen komt. In februari 2023 herhaalt het college deze boodschap, op basis van de nieuwe prognoses.

In 2028 zou het zover zijn: “De bekosUging die de school van het rijk ontvangt, eindigt dan van rechtswege.” De besturenfusie wordt genoemd als de volgende stap, het PVG-rapport als bijlage meegestuurd. In het rapport gebruikt PVG een deelnamepercentage van 70% voor de prognose van ’t Ienster. Dit is het percentage dat sinds de start van het fusieproces geleidelijk is gedaald. Deelname aan de school in het dorp was tot dan rond 100%. Vanaf 2027 rekent PVG zelfs nog maar met 65% tot 2041. Zo komt ’t Ienster – in deze prognose – vier jaar onder de weeelijke opheffingsnorm. Het PVG-rapport rekent de nieuwe wijk niet mee en rekent met een lager deelnamepercentage aan ’t Ienster dan tot 2020 gebruikelijk was. Zo staat ineens een school zonder perspecUef op papier. Volgens OPO zijn de leerlingenaantallen van ’t Ienster inmiddels nog lager dan PVG heeX berekend: 24 leerlingen dit schooljaar en nog maar 15 leerlingen in 2026 en 2027. Het goede nieuws is: de werkelijke cijfers zijn hoger. Op de weeelijke peildatum dit schooljaar (1 februari 2025) zieen 29 kinderen op ’t Ienster. En wonen 40 kinderen 4 t/m 12 jaar in Ballum. Dat hebben we gezamenlijk geteld.

Dat valt ook op in het rapport van PVG: de prognose hanteert als peildatum t/m 2041 1 oktober. De weeelijke peildatum is per 2022 gewijzigd naar 1 februari (Wet Vereenvoudiging bekosUging PO). Toch rekent PVG nog alUjd met de verouderde peildatum van 1 oktober. Terwijl de bekosUging van een school voor het volgend schooljaar per 1 februari bepaald wordt. En dat geeX een ander beeld, want dan is meer instroom van nieuwe kleuters. Daar kwamen wij achter, toen we zelf met deze tellingen aan de slag gingen. Afgelopen jaren hebben wij en nieuwe ouders steeds opnieuw van de interim-directeur gehoord: de bekosUging van deze school gaat stoppen. De school krijgt nog een jaar of twee, dan eindigt het hier. Op basis van het PVG-rapport kunnen OPO en het college daar helemaal geen uitspraak over doen. De peildatum voor de bekosUging klopt niet. Hoogste Ujd voor een nieuwe leerlingenprognose: - De nieuwe woonwijk meerekenen, volgens de richtlijnen - Het gemiddelde deelnamepercentage toepassen van vóór het scholenfusieproces in 2020. - De peildatum 1 februari hanteren, want daarop bepaalt het rijk de bekosUging

Tot slot een terugblik. Dit waren de leerlingenaantallen tot de start van het scholenfusie-proces (Jaarverslag OPO 2018 en 2019).

= prognose aantal kinderen in Ballum

= % van kinderen uit Ballum op ’t Ienster (‘deelnamepercentage’)

= te verwachten belangstellingvan kinderen uit Ballum voor ’t Ienster (‘belangstellingspercentage’)

deelname = het deel van kleuters 4 jaar in Ballum dat naar ‘t Ienster gaat (in %) bg. = basisgeneratie totaal aantal kleuters 4 jaar in Ballum

deelname = het deel van de kinderen 4-12 jaar in Ballum dat naar ’t Ienster gaat (in %) bg. = basisgeneratie totaal aantal kinderen 4-12 jaar in Ballum