Bijlage 2 - Participatieverslag ontwerp Omgevingsvisie Ameland
Tekst van het document
1 Participatieverslag (ontwerp) Omgevingsvisie gemeente Ameland ➢ september 2026 Inhoud Inleiding ................................................................................................................................................... 2 Ketenpartners .......................................................................................................................................... 3 Vitens ................................................................................................................................................... 4 Veiligheidsregio ................................................................................................................................... 6 Staatsbosbeheer ................................................................................................................................. 8 VVV Ameland .................................................................................................................................... 13 LTO Ameland..................................................................................................................................... 18 Dorpsbelang Hollum ..........................................................................................................................
20 Dorpsbelangen Nes en Buren ........................................................................................................... 23 Dorpsbelang Ballum .......................................................................................................................... 26 Provincie Fryslân ............................................................................................................................... 27 Rijkswaterstaat .................................................................................................................................. 28 Ondernemersplatform Ameland ........................................................................................................ 30 Wetterskip Fryslân ............................................................................................................................. 33 It Fryske Gea ..................................................................................................................................... 37 Bewonersavonden ................................................................................................................................. 38 Algemeen ...........................................................................................................................................
39 Thema 1: Bereikbaarheid en infrastructuur ....................................................................................... 39 Thema 2: Wonen en leefbaarheid ..................................................................................................... 41 Thema 3: Duurzaamheid – energie, water en klimaat ...................................................................... 42 Thema 4: Economie en toerisme ...................................................................................................... 43 Thema 5: Omgevingskwaliteit ........................................................................................................... 44 Thema 6: Landschap en natuur ........................................................................................................ 45 2 Inleiding Dit document is een verslag van de participatie bij het ontwerp van de omgevingsvisie van Ameland. Het bestaat uit 2 delen: ketenpartners en bewonersavonden. Met de term ‘ketenpartners’ worden (andere) overheden, organisaties en verenigingen bedoeld, die van belang zijn voor de omgevingsvisie. Deze partijen zijn uitgenodigd voor een gesprek over de omgevingsvisie. Waar nodig is daar uitgelegd wat de omgevingsvisie is en is hen gevraagd naar hun input. Van al die gesprekken is een verslag gemaakt (zie hieronder). Daarnaast is hen ook nog een aantal vragen toegestuurd.
Een aantal van de partners heeft die beantwoord en in dat geval zijn de antwoorden ook in dit document opgenomen. Toen het ambtelijk concept op de website van de gemeente was te vinden, zijn dezelfde partners hier ook weer op gewezen. Eén van de partners heeft op basis daarvan nog een gesprek aangevraagd; ook het verslag van dat overleg is opgenomen in dit participatieverslag. Een andere partner stuurde nog een bericht na met opmerkingen, die eveneens is opgenomen in dit verslag. Dit participatieverslag is niet alleen maar een weergave van de input van ketenpartners en bewoners . Ook is het een beantwoording op die input. In die beantwoording legt de gemeente uit of de input ook terecht is gekomen in de omgevingsvisie en waarom (niet). Bij elke ketenpartner gebeurt dat onder de hele input. Bij de bewonersavonden gebeurt dat onder elk punt. Dit participatieverslag is geen eindverslag. Er volgt namelijk nog een inzageprocedure, waarbij iedereen nog een keer kennis kan nemen van de omgevingsvisie. En een zienswijze (reactie) kan indienen daarop. Ook van die procedure zal een verslag gemaakt worden, waarin ook een reactie van de gemeente op die zienswijzen zal staan. 3 Ketenpartners 4 Vitens Verslag overleg 9-7-2025 Zelfvoorziening drinkwater We hebben besproken dat op Ameland de wens ligt om zelfvoorzienend te worden in de drinkwatervoorziening.
Eerder heeft Vitens al eens aangegeven dat de waterleiding onder het wad een levensduur heeft en zolang die blijft liggen dat zij water blijven leveren aan het eiland. Echter wordt er op het moment wel gekeken of er een opjager bij Dokkum geplaatst moet worden. Dit is een investering die binnen de komende 15 jaar gedaan moet worden. Deze opjager wordt alleen geplaatst als de wadleiding blijft liggen. Dat betekent dat er binnen 15 jaar een principe-uitspraak gedaan zal worden over de toekomst van de wadleiding. Input Vitens heeft 3 documenten gestuurd met wat zij zien als de belangrijkste punten om op het vlak van drinkwater mee te nemen in de visie: een handreiking over de zorgplicht voor drinkwater, een inspiratiedocument voor de omgevingsvisie en een staalkaart over drinkwater in het omgevingsplan. Watervisie Op Schiermonnikoog heeft Vitens een visie opgesteld voor de drinkbronnen op het eiland. Men wil dit ook graag voor Ameland en de andere eilanden doen. Waterbesparing Met de toenemende druk van toerisme op de watervoorziening pleit Vitens voor een duurzamer waterbeheer. De zoetwaterbel wordt kleiner door verdroging/klimaatverandering. Daarom is drinkwaterbesparing een belangrijk speerpunt. Aan de andere kant was op alle eilanden vorig jaar een neerslagoverschot. Dit water zou je willen opslaan. Maar als de duinen vol zijn, loopt het weg. Hier ligt dus nog een kans.
Ook geeft Vitens aan dat ze waarschijnlijk in de toekomst geen vergunning krijgen om meer drinkwater te gaan winnen, maar dat de vraag naar drinkwater wel zal toenemen. Grondwaterbeschermingsgebied Vitens geeft aan dat het mooi zou zijn om de grondwaterbeschermingsgebieden die door de provincie Fryslân vastgesteld zijn op een kaart in de visie weer te geven. Pfas Vitens doet onderzoek naar Pfas in het drinkwater op Ameland. Het schijnt dat de locatie Buren in de top 3 van locaties zit met het meeste pfas in het drinkwater. Wel is hier een extra zuiveringsstap ingebouwd waardoor het drinkwater aan de normen voldoet. Afgesproken is: • Het bovenstaande in de visie te verwerken en een grondwater winning en beschermingsgebied kaart in de visie op te nemen. • Concept van de omgevingsvisie voorleggen aan Vitens. • Grondwaterwinning en beschermingsgebied op kaart zetten. • Drinkwaterbesparende maatregelen meenemen. • Eventueel tweede overleg plannen. Reactie gemeente We hebben de 2 drinkwatergebieden op onze visiekaarten gezet (Duurzaamheid & Landschap en natuur). Daarnaast hebben we het belang van waterbesparing ook opgenomen. Ondanks dat zien we het niet als realistisch dat Ameland zelfvoorzienend wordt op het gebied van water. Daarom hebben we ook opgenomen dat (behoud van) de wadleiding voor ons belangrijk is.
Zie paragraaf 4.4 van de omgevingsvisie, onder Uitwerking, bij de subtitel Water. Voor verdere invulling van dit onderwerp, 5 kijken we ook naar de uitkomsten van het Integraal Waterplan (en werken we aan een Gemeentelijk Riolerings Programma). We hebben de grondwatergebieden niet specifiek in de tekst van de visie benoemd. Wel zijn ze al opgenomen in ons Omgevingsplan (binnen het recente bestemmingsplan Buitengebied). 6 Veiligheidsregio Verslag overleg 16-7-2025 Aardgasleiding Atlas Veiligheid. Laat zien waar er risico's zijn qua veiligheid. Meest prominente is de aardgasleiding die naar de wal loopt. Die is op basis van de Bal aangewezen als brandaandachtsgebied ( met een rood gebied op de kaart). Bouwen in dat gebied mag alleen met extra maatregelen. De veiligheidsregio vertelt echter dat het risicogebied eigenlijk veel groter is. De grens van het gebied is namelijk afgestemd op de intensiteit van een brand waar de brandweer niet dichtbij kan komen (ze noemen een waarde van 10 kW/m2, terwijl het materieel van de brandweer bestand is tegen 3 kW/m2). Men pleit dus eigenlijk voor een groter gebied rondom de leiding waarin zwaardere bouweisen gelden. De veiligheidsregio kan dat niet afdwingen, de gemeente wel. Natuurbranden De risicoinventarisatie natuurbrand wordt momenteel geüpdatet. Dat is een (niet-openbare) kaart die inzicht geeft in de risico's op natuurbranden.
Een groot deel van Ameland wordt daarin meegenomen. Ze erkennen dat dit onderwerp misschien wat lastig te vertalen is naar de omgevingsvisie. Tegelijk kan het ook heel concreet gaan over rieten daken. Als natuurbrandenrisico in de duinen relatief groot is, is het dan wel zo verstandig om daar rieten daken toe te staan of voor te schrijven? Reactietijd bij rampen Op een eiland kan de brandweer moeilijk opschalen, dus dat moet van de wal komen. Daar gaan enkele uren overheen. Wel zijn er afspraken met de KNRM over de overzetting van materieel e.d. Ook met WPD zijn er nu goede afspraken, waardoor bij calamiteiten het transport van hulpverleningsvoertuigen is geregeld. De Veiligheidsregio heeft zich (met succes) ook ingespannen om dit in het Programma van Eisen voor de nieuwe veerbootconcessie goed te borgen. Dat gaat niet alleen over calamiteiten, maar ook over oefeningen. Water(veiligheid) Men verwijst voor de waterveiligheid naar de waterveiligheidsstrategie. Mooi zou zijn als die zodanig vertaald kan worden in de omgevingsvisie, dat het ook daadwerkelijk consequenties gaat hebben voor de ruimtelijke ordening. Dat zou uniek zijn in Nederland. Men adviseert ook om in gesprek te gaan met Wetterskip over de kwetsbaarheden bij wateroverlast door regenval (>200mm per 48 uur). Evacuatie en schuilen Hier is nu een pilot over, die zou moeten zorgen voor concreet handelingsperspectief.
Men noemt een aantal elementen die hierbij aandacht verdienen in de omgevingsvisie: • de hoogte van de Verbindingsweg; ophoging is eigenlijk noodzakelijk voor evacuatie. • de hoogte van het aanlandingspunt. • kwetsbaarheid van de veerdam - die is snel onbruikbaar bij hoge waterstanden - bij waterstanden die nog ver onder de normering ligt voor dijken. In dit kader noemt hij ook nog het feit dat een toeristisch eiland als Ameland een unieke verhouding tussen bewoners en bezoekers heeft. In reguliere rampenscenario's wordt vaak met het aantal inwoners gerekend. Op Ameland is het absoluut noodzakelijk om bezoekers mee te nemen. Overig De energietransitie zorgt voor nieuwe uitdagingen, omdat grote accu's ook een risico vormen. Hittestress is op het gebied van klimaatverandering de belangrijkste bron van sterfte. Kan je daar iets mee in de omgevingsvisie? Bv. over hoe en waar je bouwt en hoe je de fysieke omgeving inricht? Afgesproken is: • Dat we de veiligheidsregio nog mee laten lezen bij een conceptversie van de omgevingsvisie. 7 Reactie gemeente Aardgasleiding We zien uw input over de (on)veiligheid van/rond de aardgasleiding als een extra stimulans om te werken aan een aardgasvrij Ameland. In dat kader weten we niet of het noodzakelijk is om de bouweisen nu nog te verhogen in het gebied rond die aardgasleiding. Zeker omdat de uitwerking daarvan waarschijnlijk ook jaren duurt.
We hebben echter in onze visie opgenomen dat we dat willen onderzoeken (paragraaf 4.4, onder Uitwerking, bij de subtitel Milieu, bodem en veiligheid). Natuurbranden Natuurbrandrisico is zowel genoemd in onze omgevingsvisie, als in ons Integraal Veiligheidsplan waar we in de visie naar verwijzen (zie paragraaf 4.4 van de omgevingsvisie, onder Uitwerking, bij de subtitel Milieu, bodem en veiligheid). In de praktijk zetten we ons ook in voor het beperken van de natuurbrandrisico’s. In de huidige maatregelkaart bij de risicoinventarisatie natuurbrandrisico is het aantal actiepunten van de gemeente weliswaar beperkt, maar we blijven desondanks met andere partijen in gesprek over (de uitvoering van) hun actiepunten. Daarnaast hebben we natuurlijk in samenwerking met brandweer en defensie blusputten gerealiseerd in de afgelopen jaren. De risico’s van rieten daken zijn in onze beleving daarbij voldoende meegenomen. Het is dan ook niet onze ambitie om regelgeving hierover te wijzigen, ook omdat het een belangrijke waarde is binnen onze omgevingskwaliteit. Reactietijd bij rampen Ook voor ons is dit thema belangrijk. We hebben in de visie opgenomen dat om die reden varen op tij ook geen optie is, omdat Ameland dan onbereikbaar is bij calamiteiten (paragraaf 4.2, onder Uitwerking, bij de subtitel Veerverbinding).
Waterveiligheid / Evacuatie en schuilen In de visie hebben we opgenomen dat de Waterveiligheidsstrategie vertaald wordt in ruimtelijke regels (paragraaf 4.2, onder Uitwerking, bij de subtitel Andere infrastructuur). Dat betekent uiteraard ook dat we in de toekomst werken aan de onderwerpen uit die strategie, zoals het verhogen van het aanlandingspunt en de Verbindingsweg. De verhoging van de veerdam is daarnaast ook een thema in de visie (4.2, onder Uitwerking, bij de subtitel Veerverbinding). Uiteraard zijn we het ook volledig met u eens dat het noodzakelijk is dat calamiteitenplannen voor Ameland rekening houden met het aantal bezoekers. Hittestress We hebben dit thema niet opgenomen in de visie. Op de Waddeneilanden is het namelijk gemiddeld gezien aanzienlijk koeler en staat er meer wind, waardoor het hier minder vaak voorkomt. Daarnaast zijn er (al) op veel plekken in de dorpen bomen aanwezig, die in veel gevallen ook een beschermde status hebben. In verhouding tot andere uitdagingen heeft het daarom op dit moment geen prioriteit. 8 Staatsbosbeheer Verslag overleg 16-7-2025 In het verleden is al veel gesproken met Staatsbosbeheer in het kader van het bestemmingsplan buitengebied. Ook loopt momenteel een gebiedsproces met de provincie Fryslân. Staatsbosbeheer is op het moment ook bezig met het opstellen van een visie tot 2050.
Verdroging Bij Staatsbosbeheer ervaart men last van verdroging in natuurgebieden. Het is wenselijk om water in de natuur vast te kunnen houden en het over een langere tijd weg te laten sijpelen richting de landbouwgebieden. De zoetwaterbel is daarbij allesbepalend. Men vindt het positief dat de gemeente het kelderbesluit genomen heeft wat voorkomt dat diepe kelders in duingebieden worden aangelegd. Primaire kering Bij Staatsbosbeheer zijn ook zorgen over de klimaatverandering. Er is besproken dat objecten die buiten de primaire kering liggen op het moment kwetsbaar zijn. Wel worden er plannen opgesteld om in de toekomst te voorkomen dat in dit soort gebieden gebouwd wordt (Waterveiligheidsstrategie/Deltaprogramma). Cultureel erfgoed Men geeft aan dat het belangrijk is om landschapselementen met cultuurhistorische waarde als de stuifdijken, eendenkooien en dobbes te beschermen op het eiland. Unieke natuur Men geeft aan dat de natuur in de duingebieden van de eilanden 2 procent van het Nederlands landschap beslaat. Dit maakt de natuur op de eilanden uniek. Er wordt druk ervaren op deze natuur vanuit toerisme. Staatsbosbeheer geeft aan dat de cumulatieve effecten van verstoring op de natuur nog niet genoeg terug komen in beleid. Er worden een heleboel evenementen georganiseerd in de natuur, muziek, sportevenementen etc.
Dit heeft effect op de natuur en bij Staatsbosbeheer is men van mening dat er voor al deze activiteiten beter getoetst moet worden wat de gevolgen op de natuur zijn. Staatbosbeheer bekijkt de natuur vanuit water- en bodem sturend. Daarbij bekijken ze het hele systeem. Instuiving vanuit de duinen is daarbij ook belangrijk, in samenwerking met Rijkswaterstaat. Ze werken ook aan kwaliteitsverbetering in de bossen van Ameland. Men wil de bossen langzaam omvormen en de diversiteit van de bossen vergroten. Afgesproken is: Staatsbosbeheer heeft de lijst met vragen toegestuurd gekregen en zal hier per mail nog op reageren. Aanvulling 20-11-2025 Staatsbosbeheer heeft op 20 november 2025 de lijst met vragen ingevuld en doorgestuurd, zie hieronder. Aanvulling Algemene vragen • Welke waarden of kwaliteiten van Ameland zijn volgens Staatsbosbeheer essentieel om te behouden en/of te versterken? Water- en bodemsturende processen zijn belangrijk. Wij werken aan toekomstgericht natuurbeheer, waarbij systeemherstel een belangrijke rol speelt. Landschapsecologisch, de natuur ontwikkelt zich onder invloed van sturende processen in het landschap. Watersysteem, bodemsysteem en ecosysteem liggen in elkaars verlengde. Hierdoor kan het voorkomen dat een bepaald ecosysteem niet meer te redden is maar dat er wel een nieuwe kan ontstaan.
9 • Wat vindt Staatsbosbeheer het belangrijkste aandachtspunt voor de omgevingsvisie van Ameland, vanuit jullie rol? Natuur en Landschap. Natuur robuuster maken, waarbij de natuurlandschappen zoals open duin behouden blijft. Nederland heeft maar 2% duinlandschap daarvan ligt het overgrote deel op de Waddeneilanden, waken dat deze landschappen behouden blijven. Daarnaast blijven inzetten op systeemherstel • Als u kijkt naar Ameland richting 2040: wat ziet u dan als de grootste opgave of kans? Klimaatadaptatie en -acceptatie. Jeugd en leefbaarheid Afname biodiversiteit • Zijn er thema’s of ontwikkelingen die volgens Staatsbosbeheer nu nog onderbelicht blijven? Natuur inclusieve landbouw. Verduurzaming op welke wijze wordt deze ingestoken? Moeten zonneparken en windmolens in de natuur geplaatst worden? Vaak wordt die ruimte gezocht in de natuur. • Wat merkt u in uw dagelijkse werk van veranderingen op Ameland – bijvoorbeeld in het gebruik van natuur, landschap of veiligheid? Grotere recreatiedruk, men gaat meer naar buiten en gebruikt de natuur als ontspanning en vergeet daarbij de kwetsbaarheid van de natuur. Invloed van de mens is groot en laten veel sporen na. Geleiding is noodzakelijk om ‘grotere’ gebieden te beschermen. Goed voorbeeld is Hagedoornveld waar een mooie combinatie is gemaakt van recreatie en natuur.
• Welke beleidskeuzes van de gemeente ondersteunen uw werk – en welke maken het lastiger? Werk aan goede zonering waar leven/mensen, recreatie en natuur ruimte krijgen. Zorg dat natuur en landschap op orde is, dit geeft een positieve invloed op de gezondheid en het welzijn van de mensen. We noemen dat ook wel de kracht van de natuur. • Wat zou u de gemeenteraad willen meegeven bij het maken van keuzes voor de toekomst van Ameland? Neem bij elk besluit alle facetten mee, die in de omgevingsvisie worden genoemd zodat ook deze voldoende worden afgewogen en meegenomen in de besluitvorming. En hoor bij de juiste stakeholders. Natuur, landschap en recreatie (gericht op Staatsbosbeheer) • Welke rol speelt Ameland binnen jullie organisatie – wat maakt dit gebied bijzonder of complex? Ameland is een onderdeel van het Waddengebied en grenst aan het Werelderfgoed Waddenzee. Staatsbosbeheer heeft de Wadden aangewezen als prioritair gebied. Voor Ameland ligt de complexiteit wel in het feit dat er meerdere terreinbeheerders zijn waardoor met name voor de buitenwereld niet altijd helder is wie nou waar verantwoordelijk voor is. • Welke balans zoekt u tussen natuurbescherming en beleving op Ameland? Staatsbosbeheer is een publieke organisatie, we zetten natuur op één, maar vergeten daarbij niet de omgeving en samenleving.
We zijn een organisatie die met betrokken en deskundige medewerkers midden in de samenleving staat, samenwerkt met partners en burgers en bovenal natuur centraal stelt als fundament voor een duurzaam en leefbaar Nederland en in dit geval Ameland. • Wat vinden jullie van de toeristische druk in en rond de natuurgebieden? Hoe kunnen we daar samen goed mee omgaan? Maak een goede zoneringskaart in samenspraak met de andere (terrein)beheerders, zodat er een duidelijke afbakening kan komen en kaders gesteld worden. Dit is de basis naast het provinciaal en gemeentelijke evenementenbeleid voor bijvoorbeeld ondernemers. In deze zonering neem je mee de draagkracht van het gebied en geef je aan waar wel of totaal niet de mogelijkheden liggen. Ook het samenspel met de eilanders meenemen. Een voorbeeld is honden aan de lijn beleid. Zolang ook Amelanders dit niet goed tussen de oren hebben, wordt het lastig uit te leggen en te handhaven. • Welke ontwikkelingen zetten volgens u het landschap of de natuur op Ameland onder druk? Versnippering van de gebieden, dorpsuitbreidingen, klimaatverandering. Ontwikkelen van nieuwe recreatieve activiteiten die dan weer commercieel gemaakt worden. Voorbeelden drone gebruik, soaren.
10 • Zijn er natuurgebieden of kwaliteiten die volgens jullie meer aandacht of bescherming verdienen? Sowieso alle terreinen van de natuurorganisaties, daarnaast ook terrein van RWS, waaronder de Lange duinen Noord, Groene strand. Kort gezegd alle Natura 2000 gebieden. Deze gebieden vragen om gepaste zonering. Nogmaals 2% van het totale Nederlandse landoppervlak bestaat uit duin. En daarin leven zo’n 66% van alle Nederlandse plantensoorten en ook een groot deel van de Nederlandse broedvogelsoorten leven vertoeven daar. • Welke vormen van recreatief medegebruik zijn passend binnen de draagkracht van het eiland? Wandelen, fietsen, dat is waar Staatsbosbeheer op in blijft zetten. Ander recreatief medegebruik zal getoetst blijven worden of het passend en/of er draagkracht voor is in de gebieden. Daarnaast zal N2000 duinen Ameland een leidraad zijn. • Zijn er knelpunten rond evenementen, recreatieverkeer of seizoensdruk? Broedseizoen is bepalend wat wel of niet mogelijk is in de natuur. Daarnaast is het broedseizoen niet altijd op data vast te leggen, weersinvloeden zijn ook sturend in deze. Soms duurt het broedseizoen langer vanwege de gunstige omstandigheden. Voldoende parkeerplaatsen en de toerist meer ontzorgen. Helaas bemerken we dat mensen luier worden en sneller naar de auto grijpen en deze overal denkt te kunnen parkeren.
• Wat is volgens u nodig om beleving en bescherming beter met elkaar te combineren? Zoals in ons ondernemingsplan genoemd staat; Klimaatverandering, verlies van biodiversiteit en de toenemende druk op de ruimte dwingt tot keuzes. Dat vraagt om een manier van denken en werken waarin de natuur wordt gezien als een gelijkwaardige kracht bij het realiseren van een schone, duurzame, biod iverse leefomgeving die bestand is tegen veranderingen en uitdagingen. Waar het mogelijk is worden robuuste natuurlijke systemen ingezet als sturende factor in de ruimtelijke ordening. Nogmaals Hagedoornveld aanpassing is een mooi voorbeeld hoe recreatie en natuur gecombineerd is. Samenwerking en proces • Heeft u nog adviezen of signalen voor het vervolg van de omgevingsvisie? Geen kelderbouw meer toestaan in duinen! Reactie gemeente Cultureel erfgoed We hebben in de visie opgenomen dat we ons inzetten voor behoud van elementen als dijkjes en dobbes (paragraaf 4.7 van de visie, onder Uitwerking, bij de subtitel Landschap). Veel van die elementen zijn overigens al beschermd in het Bestemmingsplan Buitengebied, die nu onderdeel is van het Omgevingsplan. Een aantal anderen zijn bij ons in beeld als monument of karakteristiek object en zullen op termijn opgenomen worden in het Omgevingsplan. Druk op de natuur / zonering We zijn het met u eens dat recreatie en natuur samen kunnen gaan.
We zijn het echter eveneens eens dat niet altijd alles overal kan (zie ook hoofdstuk 2 van de omgevingsvisie). Daarom geven we in de omgevingsvisie ook aan dat we een voorstander zijn van zonering van landbouw, natuur en recreatie (paragraaf 4.7, onder Uitwerking, bij de subtitel Zonering landbouw, natuur en recreatie). Evenementen In ons evenementenbeleid geven we aan dat we de invloed op de natuur meenemen bij de beoordeling van (nieuwe) evenementen en dat we bijvoorbeeld rekening houden met het broedseizoen. Tegelijk ligt het onderwerp van natuur ook complex, omdat de gemeente in de meeste gevallen niet over die onderwerpen gaat (zie ook onze reactie in dit participatieverslag onder Bewonersavonden, bij Thema 4). Terreinbeheerders We horen ook van andere partijen dat er onduidelijkheid is over wie waar eigenaar en/of beheerder is. We zullen overwegen of het wenselijk en haalbaar is om dat in kaart te brengen. Zie ook onze 11 beantwoording hierover in dit participatieverslag bij de inbreng van Rijkwaterstaat en onder de Bewonersavonden, bij Thema 6. 12 Kelderbouw We zijn het ermee eens dat (diepe) kelderbouw in duinen niet passend is. We hebben in de visie ook opgenomen dat ruimtelijke ontwikkelingen de grondwaterstand en drinkwatervoorziening niet onder druk mogen zetten (paragraaf 4.4, onder Uitwerking, bij de subtitel Water).
Bij de uitwerking van het Integraal Waterplan blijven we hierover ook in gesprek met o.a. het Wetterskip. Ook nemen we dit mee bij de vorming van ons Omgevingsplan, met de ambitie om dit op het hele eiland goed te regelen. Voor meer informatie over het Omgevingsplan, zie paragraaf 4.6 van de omgevingsvisie, onder Uitwerking, bij de subtitel Omgevingsplan. Overig • Water/bodem: gemeente zet zich samen met anderen in voor een Integraal Waterplan , waarin de waterprocessen geanalyseerd worden en maatregelen voorgesteld worden (zie paragraaf 4.4 van de omgevingsvisie, onder Uitwerking, bij de subtitel Water). Zie daarnaast ook de reactie in dit participatieverslag onder Rijkswaterstaat, bij de subtitel Documenten. • Landbouw: ons uitgangspunt is hierin duurzame landbouw met een toekomstperspectief (zie paragraaf 4.5 van de omgevingsvisie, onder Uitwerking, bij de subtitel Landbouw). • Dorpsuitbreidingen: in lijn met de woonvisie, noemen we in de omgevingsvisie dat we voor toekomstige woningbouw de voorkeur hebben voor inbreiding (in de dorpen) boven uitbreiding van de dorpen (paragraaf 4.3 van de omgevingsvisie, onder Uitwerking, bij de subtitel Woonvisie). • Parkeerplaatsen: we werken aan nieuw parkeerbeleid, die o.a.
gaat over de vraag hoeveel parkeerplaatsen er waar nodig zijn (zie ook paragraaf 4.2 van de omgevingsvisie, onder Uitwerking, bij de subtitel Vervoer op het eiland). 13 VVV Ameland Verslag overleg 11-8-2025 Verhuur particulieren recreatiewoningen De VVV krijgt signalen dat er steeds meer woningen in de verkoop gaan, omdat het voor veel mensen niet meer te betalen is. Het belastingstelsel en de veranderingen daarin (box 3) spelen daar hoogstwaarschijnlijk een rol in. Het gevaar ligt op de loer dat dergelijke woningen alleen nog betaald kunnen worden door degenen die financieel niet meer de noodzaak hebben om het daarna te verhuren. Zo krijg je in feite (op een paar weken per jaar na) leegstand. Kan de gemeente op de één of andere manier dat reguleren? Diversificatie economie Indirect is het overgrote merendeel van de economie verbonden aan toeristen. Het gemeentelijk beleid spreekt over diversificatie van de economie, maar hoe realistisch is dat? Zouden we niet veel meer moeten focussen op de positieve gevolgen van toerisme: inkomsten, voorzieningen en recreatieve mogelijkheden (ook voor bewoners)? Openbaar vervoer en auto's De bus op het eiland rijdt nu op de boot, maar van Buren naar de vuurtoren is niet te doen. Dat zou anders moeten. Ook noemt men een combinatieticket van boot en bus. Door zulke ingrepen wordt het OV gebruiksvriendelijker en dus ook meer gebruikt.
Dat gebruik stimuleren is belangrijk in het omlaag brengen van het aantal auto(bewegingen) op het eiland. Dat begint natuurlijk al aan de vaste wal. Een goede ketenreis, waarbij het bereiken van de boot en daarna de accommodatie vlekkeloos moet verlopen. Ook vlekkeloos bagagevervoer tijdens de hele reis is belangrijk. Pas dan gebruiken mensen hun auto niet meer als koffervervoer. Uiteraard is een goede en voldoende parkeermogelijkheid aan de wal ook belangrijk. Op zomerse (en dus drukke) dagen is dat een hele grote uitdaging. Andere opmerkingen onder dit punt • als het gaat om vervoersbewegingen, zijn die van eilanders ook van belang • medegebruik tussen fietsers en voetgangers is een uitdaging, zowel op fietspaden als bv. in centrum van Nes (wat ook een doorgaande fietsroute is) - ook is het niet altijd duidelijk wie wat hoe zou moeten gebruiken. • kwaliteit van de fietspaden is niet overal even goed; specifiek wordt gesproken over 'gootjes' • is de omgevingsvisie de plek om iets te zeggen over het monitoren van bezoekers? Inclusie In hoeverre staat Ameland open voor mindervaliden? Er zijn een paar groepsaccommodaties, maar de meeste kleinere accommodaties hebben geen voorzieningen. Ook in restaurants e.d. is vaak geen toilet die goed toegankelijk is (soms bv. op de 1e verdieping zonder lift). Maar denk ook aan de 'heuvel' bij de veerterminal in Nes.
Al met al is niet goed geregeld op Ameland. Kunnen we daar als gemeente op sturen als het vooral bij anderen ligt? Strandrolstoelen worden wel goed gebruikt. Zo goed dat ze eigenlijk altijd bezet zijn. Diversiteit M.n. de financiële diversiteit. Ameland had lang de slogan 'voor iedereen'. Maar is dat zo? Bootreis en ticket daarvoor is al een (financiële) drempel. Wel is op dit moment er diversiteit; van kamperen en groepen tot luxe huizen. Daardoor veel verschillende groepen. Wel steeds luxer, maar gast wil dat ook. Sluiten daar ook de voorzieningen (zoals restaurants) op aan? Er is discussie of Ameland nu echt duur is; echt duurder dan andere Nederlandse bestemmingen lijkt wel mee te vallen. De 21% btw is wel een punt van zorg, vooral omdat de Duitse gast zo belangrijk is voor Ameland. 14 Wellicht liggen er kansen voor de zakelijke markt op Ameland. Afgesproken is: De toegestuurde vragen zal het VVV met elkaar bespreken en antwoorden en opmerkingen eind augustus toesturen. Beantwoorde vragen: Algemene vragen Aanvulling VVV heeft nog schriftelijk geantwoord op de toegestuurde vragen, zie hieronder. Aanvulling Algemeen • Welke waarden of kwaliteiten van Ameland zijn volgens jullie essentieel om te behouden en/of te versterken? De natuur, ruimte en rust zijn de kernkwaliteiten van Ameland.
Daarnaast zijn cultuur en het eilander karakter van grote waarde: de kneuterigheid en charme van oude huisjes, de gastvrijheid van bewoners en de rust die al bij de overtocht met de veerboot begint. Het eilander gebruik om te leven met de natuur hoort daar onlosmakelijk bij. Ameland biedt de afwisseling tussen levendige, gezellige dorpen enerzijds en de stilte en ruimte van uitgestrekte stranden en natuur anderzijds, waar je tijdens een wandeling of fietstocht soms niemand tegenkomt. Deze combinatie van gemoedelijkheid, uitgestrektheid en mooie vergezichten maakt Ameland uniek. • Wat vinden jullie het belangrijkste aandachtspunt voor de omgevingsvisie van Ameland, vanuit jullie rol? Het behouden van de balans tussen toerisme, leefbaarheid en natuur. Ameland heeft dit goed georganiseerd; de uitdaging ligt erin dit vast te houden en te versterken. • Als u kijkt naar Ameland richting 2040: wat ziet u dan als de grootste opgave of kans? De grootste kans zien wij in het verder ontwikkelen van duurzame recreatie: uitbreiding van het wandelroutenetwerk, verbeteren van fietspaden en het versterken van de beleving van natuur en landschap. Dat draagt bij aan de kwaliteit van de gastbeleving en tegelijkertijd aan de leefbaarheid voor bewoners. • Zijn er thema’s of ontwikkelingen die volgens jullie nu nog onderbelicht blijven? De samenhang tussen voorzieningen voor bezoekers en bewoners.
Een hoog kwaliteitsniveau voor de gast betekent ook een hoog niveau voor de inwoner. Ameland is er goed in geslaagd om natuur, cultuur en toerisme te laten vervlechten, we mogen hier ook trots op zijn. En we moeten ons hier ook bewust van zijn, het hoge kwaliteitsniveau voor de inwoner is er mede dankzij de gast. Als er nieuwe projecten zijn, moet er goed gekeken worden of dit bij het eiland past. Bijvoorbeeld het bouwen in de sfeer van oude huizen zoals ook door de gemeente gedaan is met de nieuwbouwwoningen. Daarnaast ook het gebruik van natuurlijke materialen vo or bebording en een voorkeur voor kleinschaligheid boven grootschalige evenementen. • Wat merkt u in uw dagelijkse werk van veranderingen op Ameland – bijvoorbeeld in het gebruik van natuur, landschap of veiligheid? We zien dat er steeds meer waardering is voor rustige, kleinschalige beleving (wandelen, fietsen, natuur en cultuurhistorie). Tegelijk neemt het aantal bewegingen, ook van eilanders zelf, toe en lijkt de tolerantie naar elkaar af te nemen. Daar moeten we meer op sturen. Het is belangrijk dat we ons blijven realiseren wat Ameland bijzonder maakt: trots en gastvrijheid. In plaats van te klagen over drukte of beperkingen zouden we juist meer terug moeten naar die trotse en gastvrije houding die Ameland groot heeft gemaakt.
15 Natuur, landschap en recreatie • Wat vinden jullie van de toeristische druk op Ameland? De toeristische druk is beheersbaar en wordt van nature gereguleerd door de barrière van de veerboot. Dat zorgt voor een natuurlijke spreiding en balans. Er is wel steeds vaker vraag naar extra afvaarten. Hier is het belangrijk om een zorgvuldige afweging te maken: hoe kunnen we inspelen op de vraag zonder dat dit de balans of beleving op het eiland verstoort? • Wat vinden jullie van de beleving op Ameland? De beleving op Ameland is uniek: de natuur, rust en ruimte zijn onderscheidend. Dit kan nog verder versterkt worden door meer thematische routes aan te bieden (bijvoorbeeld cultuurhistorisch, natuurbeleving, culinair), waarmee ook de spreiding van bezoekers over het eiland bevorderd wordt. Zo blijft de beleving divers en aantrekkelijk, terwijl de druk op bepaalde hotspots wordt verminderd. • Welke ontwikkelingen zetten volgens u Ameland onder druk? Een risico zijn landelijke beleidsontwikkelingen, zoals veranderingen in box 3 of de verhoging van btw op recreatie naar 21% vanaf 2026. Dit kan leiden tot een verschuiving van eigendom: vakantiewoningen die opgekocht worden door kapitaalkrachtigere partijen die niet meer verhuren, waardoor het aanbod aan recreatieve verhuur vermindert. Dit zou zowel de toeristische economie als de leefbaarheid kunnen raken.
• Zijn er knelpunten rond evenementen, recreatieverkeer of seizoensdruk? Er is meer en frequenter gebruik van alle wegen, mede door de opkomst van e-bikes, waardoor het eiland als het ware ‘kleiner’ is geworden. Dit zorgt voor meer bewegingen en een hogere verkeersdruk, ook buiten het hoogseizoen. Er zijn veel evenementen, maar deze worden in goede banen geleid, mede door de gemeente. Belangrijk aandachtspunt blijft dat evenementen goed gespreid worden over het jaar en niet onnodig in feestdagenweekenden (zoals bij Duitse feestdagen) plaatsvinden. Een knelpunt rond evenementen is vooral de handhaving en de spreiding van drukte. Bij sommige evenementen, zoals Rugby en Madnes, begint de drukte al op de boot. Op het eiland zelf ervaren bewoners en bezoekers daardoor overlast, bijvoorbeeld door muziek tot diep in de nacht. Voor mensen die juist voor de rust komen, is dit storend. • Wat is volgens u nodig om beleving en bescherming beter met elkaar te combineren? We zien kansen in het toevoegen van themaroutes, die bezoekers actief spreiden en verrijken in hun beleving. Daarnaast kunnen positieve en stimulerende communicatie-uitingen bijdragen aan bewust gedrag in de natuur. Het gaat niet om verbieden, maar om enthousiasmerend en gastvrij duidelijk maken wat wél kan en hoe je je als gast verantwoord gedraagt.
Daarmee versterken we de natuurbeleving en beschermen we tegelijkertijd onze kwetsbare waarden. Leefomgeving • Wat zijn voor jullie de belangrijkste aandachtspunten op Ameland? Bereikbaarheid is essentieel voor Ameland, zowel voor inwoners als voor toeristen. Deze staat echter onder druk door onzekerheden rond de veerbootconcessie, Natura 2000-regelgeving en de MIRT- onderhandelingen. Het is belangrijk om hierin duidelijke keuzes te maken en langetermijnzekerheid te bieden. Daarnaast zien we kansen in het verbeteren van het openbaar vervoer: betere aansluitingen en alternatieve routes maken het gebruik aantrekkelijker en efficiënter. • Zijn er knelpunten in de bereikbaarheid? Als de boot stagneert, heeft dit direct gevolgen voor álle processen op het eiland: zorg, bevoorrading, toerisme en mobiliteit van bewoners. Het waarborgen van een robuuste en betrouwbare veerverbinding is daarom cruciaal voor de leefbaarheid en economie van Ameland. Een echt knelpunt nu is dat er na zonsondergang niet naar de wal gevaren kan worden. Natuurlijk zijn er bij calamiteiten opties, maar dit is zeer beperkt dus echt een probleem. • Hoe kijkt u aan tegen de bereikbaarheid en veiligheid van kwetsbare groepen (zoals ouderen of zorginstellingen)? Bij het aanpassen en verbeteren van fietspaden en infrastructuur moet expliciet rekening gehouden worden met mindervaliden.
Dit geldt ook voor de aanwezigheid van toegankelijke openbare toiletten. 16 Hoewel dit extra investeringen vraagt, levert het veel op: zowel bewoners als gasten profiteren van een inclusieve en toegankelijke inrichting van het eiland. Duurzaamheid en energietransitie • Wat zijn volgens u de grootste kansen in de verduurzaming en energietransitie van Ameland? Ameland kan zich profileren als een duurzaam voorbeeld-eiland, maar het is van groot belang dat de recreatie- en toerismesector hierbij actief betrokken wordt. Dat is een uitdaging, gezien het versnipperde aanbod met veel particuliere eigenaren (soms met slechts 1 of 2 accommodaties, vaak woonachtig aan de wal). Niet iedere (kleine) ondernemer kan zelfstandig investeren, terwijl de gezamenlijke opgave groot is. Samenwerking en proces • Hoe zou u de huidige samenwerking met de gemeente Ameland omschrijven? Wat gaat goed, wat kan beter? De samenwerking verloopt goed en er is frequent overleg. We zijn het niet altijd eens, maar er is ruimte voor discussie en het vinden van compromissen. Vroegtijdige betrokkenheid gaat steeds beter en gezamenlijke uitingen sluiten daardoor sterker op elkaar aan. • Welke samenwerking zou u verder willen verdiepen in de komende jaren? Meer monitoring is nodig: niet alleen gegevens verzamelen, maar deze actief gebruiken en ook naar buiten communiceren.
Daarbij is het belangrijk om vooruit te kijken in plaats van achteraf te reageren. Hiervoor is nauwere samenwerking met meerdere stakeholders cruciaal, zoals de veerdienst, grotere horecaondernemers en natuurbeheerders. • Heeft u nog adviezen of signalen voor het vervolg van de omgevingsvisie? Investeer in voorzieningen die zowel de gast als de inwoner ten goede komen. Een hoog niveau voor toerisme betekent automatisch ook een hoog niveau voor leefbaarheid. Dit mag explicieter benoemd worden in de omgevingsvisie: investeren in Ameland als gastvrije bestemming ís tegelijkertijd investeren in Ameland als fijne woonplaats Reactie gemeente Verhuur particulieren recreatiewoningen We herkennen het beeld dat de kosten voor eigenaren van vakantiewoningen gestegen zijn de afgelopen jaren. Of dat ook leidt tot daadwerkelijk minder verhuur, is moeilijk voor ons vast te stellen. Die signalen dat dat zo is, zijn overigens niet nieuw; ook 5 jaar geleden was daar al sprake van. Dat was één van de redenen waarom de gemeente de Beleidsregel bedrijfsmatige exploitatie en uitponden 2021 heeft opgesteld. Op die manier kunnen we bij grootschalige nieuwe ontwikkelingen ervoor zorgen dat er verhuurd wordt. Bij bestaande situaties en zeker bij woningen die per woning in handen zijn van individuen/particulieren is dat niet mogelijk.
De rol van de gemeente is hierin dan ook beperkt, net als bij veel economische zaken (vergelijk ook paragraaf 4.5 van de omgevingsvisie, onder Uitwerking, bij de subtitel Rol gemeente). Ook de rol van de gemeente in de (gestegen) kosten is beperkt. Wel blijven we hier graag met u over in gesprek. Dat doen we ook ambtelijk met andere gemeenten om hun ervaringen te horen. Wellicht dat het op basis daarvan in de toekomst zinvol kan zijn om hierover een signaal af te geven aan de rijksoverheid. Betaalbaarheid Het thema betaalbaarheid raakt aan economische ontwikkelingen die groter zijn dan Ameland en waar de gemeente geen rol in kan/mag hebben (zie ook paragraaf 4.5 van de omgevingsvisie, onder Uitwerking, bij de subtitels Rol gemeente en Economie algemeen). Diversificatie economie / toerisme als drager van leefbaarheid Diversificatie komt niet letterlijk terug in het toerismebeleid of de economische visie. Wel heeft het aandacht binnen de samenwerking met de andere Waddeneilanden in de Regio Deal. We zijn het ermee eens dat het logisch is dat Ameland altijd een eiland zal zijn waar de economie vooral draait op toerisme. Dat betekent niet dat verbreding niet zinvol kan zijn, maar het zal de kwetsbaarheden van de economie niet weg kunnen nemen. Het is daarom ook geen doel op zich. Dat is ook de reden dat we 17 het niet noemen in de omgevingsvisie.
Wel hebben we ook in de omgevingsvisie (net als in het toerismebeleid) de positieve kanten van het toerisme benoemd (zie paragraaf 4.5 van de omgevingsvisie). We zijn het namelijk met u eens dat het toerisme een belangrijke drager van de leefbaarheid van/op Ameland is; zowel door het profijt in financiële zin als in de vele voorzieningen. OV en auto’s Het belang van OV en een goede ketenreis zien wij ook. De inhoud van het toerismebeleid en de vervoersvisie blijft met de omgevingsvisie nog steeds overeind, samen met de ambitie om die waar te maken (paragraaf 4.2). Eén van de onderdelen daarvan is ook dat we bij blijven lobbyen voor betere busverbindingen (zie onder Uitwerking, bij de subtitel Vervoer op het eiland). Overig (en onder Algemeen bij de ingestuurde antwoorden) We herkennen de uitdagingen m.b.t. de fietspaden. We willen dan ook een toekomstvisie maken over de fiets- en wandelinfrastructuur (zie paragraaf 4.2, onder Uitwerking, bij de subtitel Vervoer op het eiland). Inclusie We blijven dat thema ook belangrijk vinden en hebben daarom in de visie opgenomen dat toegankelijkheid een leidend principe voor ons is bij ruimtelijke ingrepen (paragraaf 4.3, onder Uitwerking bij de subtitel Leefbaarheid, welzijn en zorg).
Leefomgeving We herkennen de uitdagingen op het gebied van bereikbaarheid en besteden daar dan ook uitgebreid aandacht aan in met name paragraaf 4.2 van de omgevingsvisie. In diezelfde paragraaf (onder Uitwerking, bij de subtitel Vervoer op het eiland) geven we ook aan dat verbeteringen van de busverbindingen inderdaad wenselijk is. Duurzaamheid Al langere tijd besteden we als gemeente aandacht aan het ondersteunen van de ‘kleine’ eigenaar van vakantieonderkomens. Hier gaan we mee door (zie ook hoofdstuk 4.4 van de omgevingsvisie, onder Wat we doen). 18 LTO Ameland Verslag overleg 26-8-2025 Gebiedsproces Ameland In 2024 is een onderzoek uitgevoerd op Ameland naar de toekomst van de landbouw op het eiland. Met de gegevens van dit onderzoek is een visie opgesteld waar een aantal aanbevelingen uit voortkwamen. Eén van deze aanbevelingen was om een gebiedsproces te starten met de verschillende belangenpartijen op Ameland, om te kijken of er samengewerkt kan worden om verschillende doelstellingen (landbouw, natuur, water) op het eiland te realiseren. Het gebiedsproc es is gestart, maar men geeft aan dat het proces stroperig verloopt. Huidige situatie Op dit moment zijn er 11 melkveehouders op het eiland, hiervan is een klein deel vleesveehouder. Ook zijn er nog een aantal schapenhouders op het eiland. Er is geen intensieve veehouderij op het eiland.
De wens van de landbouw is om door te gaan zoals het nu gaat. Men is met de huidige gang van zaken in principe tevreden. Maar er zijn wel zorgen over de toekomst. Er zijn boeren die stoppen, maar geen opvolger hebben. Men geeft aan dat het aantrekkelijker moet worden voor jonge boeren om zich op Ameland te vestigen, om zo de sector in stand te houden. En de boeren die er zijn moeten niet te veel belemmerd worden in hun bedrijfsvoering. Het is op dit moment moeilijk om verg unningen te krijgen voor uitbreidingen en er momenteel ook vrij strenge ammoniakregels van kracht. Dit heeft als gevolg dat er mest van de wal aangevoerd moet worden. Dit is niet wenselijk. Agrarisch natuurbeheer De landbouw op Ameland doet veel aan agrarisch natuurbeheer. Daarnaast zijn er veel bedrijven die een tegemoetkoming krijgen voor ganzenschade. Opvallend is echter dat er ook landeigenaren zijn die geen boerenbedrijf hebben maar wel een tegemoetkoming krijgen voor ganzenschade. Het is om deze reden vaak aantrekkelijk om dit land in eigendom te houden. Een nadeel hiervan is dat dit land niet gebruikt kan worden door andere boerenbedrijven die hier mogelijk belang bij hebben. Dit zit de ontwikkeling van de landbouw op Ameland in de weg geeft LTO aan.
Nevenbestemmingen Er zijn wel mogelijkheden wat betreft nevenbestemmingen voor boerenbedrijven, zoals de mogelijkheid om een kampeerboerderij te beginnen of zelfgemaakte producten te voorkopen. Maar over het algemeen is dit vaak veel werk en levert dit nog weinig op. Streekproducten zijn daarnaast vaak seizoensgebonden, in de zomer is er heel veel vraag door toeristen en in de winter is er weinig vraag. Wat kan de gemeente betekenen Men geeft in ieder geval het signaal mee dat ze het zonde vinden dat landeigenaren land in bezit houden voor de schadevergoeding voor ganzen terwijl ze geen boerenbedrijf meer hebben. Daarnaast geeft men aan dat de gemeente ook grond in bezit heeft dat goed gebruikt zou kunnen worden door boerenbedrijven. Ze geven aan dat er bij de gemeente Ameland ook nagedacht kan worden over pachtbeleid voor Ameland. Bedreigingen Wat ziet men als bedreigingen voor de landbouw op Ameland. Men noemt de focus op waterkwaliteit een bedreiging. Er zijn sloten op het eiland waar de waterkwaliteit slecht is. Hierbij wordt geregeld naar de landbouw gekeken als veroorzaker, maar LTO geeft aan dat op deze sloten ook rioolwater wordt geloosd in periodes waar het veel regent. Men ziet meer natuurclaims ook als een bedreiging. Als er grote buffergebieden rondom de Natura2000 gebieden komen is men bang dat er geen landbouw op het eiland over blijft.
Men geeft nog mee dat de landbouw op Ameland samenhangt met onderhoud van het landschap. Het resultaat hiervan is dat er een groot weidevogellandschap op het eiland ligt. 19 Reactie gemeente We zijn het met u eens dat de landbouw een belangrijke rol speelt in het Amelander landschap. Onder andere om die reden vinden we het als gemeente belangrijk dat de landbouw op Ameland behouden blijft en een toekomstperspectief heeft. We hebben in de omgevingsvisie dan ook aangegeven dat we ons daarvoor inzetten (zie paragraaf 4.4 van de visie, onder Uitwerking, bij de subtitel Landbouw). Dat betekent onder andere dat we het gebiedsproces ondersteunen waar mogelijk en dat we eventuele resultaten ook opnemen in onze ruimtelijke plannen. Buiten die ruimtelijke plannen is de invloed van de gemeente beperkt. Dat betekent dat we ook niet gaan over bijvoorbeeld de regels voor ammoniak en subsidies voor ganzenschade. Als dat laatste voor gestopte boeren een aantrekkelijke reden is om hun land niet te verkopen of verpachten, kunnen we dat daarom ook niet afdwingen. Op het gebied van pachten moeten wij ook steeds voor ogen houden wat de toekomst van een gebied is. Met dat in gedachten hebben wij de indruk dat gronden die ook op de langere termijn voor landbouw geschikt zijn, nu verpacht zijn aan (hobby)boeren.
20 Dorpsbelang Hollum Verslag overleg 4-9-2025 Dorpsbelang Hollum geeft aan dat het goed is dat Ameland de bewoners van het eiland blijft vertegenwoordigen bij grote ontwikkelingen op het gebied van bereikbaarheid etc. Fietspaden De fietspaden op het eiland zijn te smal en passen niet meer bij het fietsverkeer dat er nu is. Mensen fietsen nu vaak op brede fietsen, of met karretjes achter de fiets. Ook de kwaliteit van de fietspaden wordt steeds slechter, op sommige delen durven ouderen in de zomer niet meer door de duinen te fietsen. Dorpsbelang Hollum is voorstander van betonnen fietspaden, gaat langer mee en weinig onderhoud. Daarnaast pleit Dorpsbelang Hollum voor mountainbike-paden. Er wordt nu vaak op allerlei plekken door de natuur gemountainbiked. Het zou goed zijn om dit te reguleren op MTB-paden. Wonen Het is voor de jeugd niet mogelijk om huizen te kopen en huurwoningen zijn vaak duur. Dit heeft als gevolg dat jongeren langer bij hun ouders blijven wonen. Er zijn veel oudere woningeigenaren die lang in hun woningen blijven wonen, waardoor deze huizen langer van de woningmarkt blijven. Het zou helpen als je deze woningeigenaren een goed alternatief biedt. Daarbij kan ook gedacht worden aan tiny-houses, of mantelzorgwoningen. Dit vergt echter een investering; het zou daarom aantrekkelijk moeten worden om mantelzorgwoningen aan te bouwen.
Dit zou kunnen door het makkelijker te maken om deze woningen recreatief te verhuren, permanente bewoning toe te staa n of te verhuren voor personeelshuisvesting. Duurzaamheid Dorpsbelang Hollum geeft aan dat het goed is dat er breed gekeken wordt naar de opties om de duurzaamheidsdoelen in 2035 te halen. Men wil niets wegstrepen, ook bijvoorbeeld windmolens niet. Toch wordt wel meegegeven dat windmolens plaatsen misschien een makkelijke manier is om de energiedoelen te halen, maar dat men het ook belangrijk vindt dat er nog steeds gekeken wordt naar nieuwe creatieve concepten zoals geothermie, waterstof etc. Economie/toerisme Veel horeca-accommodaties worden te duur, daarnaast is er personeelstekort waardoor restaurants bepaalde dagen dicht zijn. Het wordt hierdoor wel rustig in Hollum. Men geeft aan dat het na acht uur ‘s avonds vaak erg stil is in het dorp. Kwaliteit van het landschap Er zijn een aantal grote boeren rond Hollum die land opkopen van boeren die gestopt zijn. Resultaat is dat er massale kuilbalen ontstaan in het landschap. Dit is niet wenselijk. Het zou daarnaast goed zijn als er betere richtlijnen voor schuilgelegenheden in het landschap opgesteld worden om te voorkomen dat er allerlei verschillende bouwwerkjes ontstaan. Ook zou gedacht kunnen worden aan schuilgelegenheden als bomensingels.
Men geeft aan dat het ook positief is dat zaken als biodiversiteit en bijen aandacht krijgen in de omgevingsvisie. Hou daarnaast rekening met het peil van het water en geef waterbeleid een plekje in de visie. Pas ook op dat het eiland geen nationaal park wordt. Autoluw Dorpsbelang geeft aan dat er vooral een groep horeca-ondernemers is die belang heeft bij het autoluw maken van het centrum. Maar zij vinden dat bedrijven ook voor auto’s bereikbaar moeten blijven. Daarnaast wordt het dan wel heel rustig in het dorp. Dorpsbelang stelt dat het voor bewoners niet hoeft. Als dit onderwerp opnieuw besproken wordt, neem dan het hele dorp mee, is het advies. Accommodatiebeleid Kanttekening; het zou eigenlijk gemeentelijk accommodatiebeleid moeten heten, omdat het beleid gaat over gemeentelijke gebouwen. Dorpsbelang Hollum vindt het accommodatiebeleid voor Hollum 21 prima. Het is vooral belangrijk dat alle accommodaties in Hollum blijven, als daar bij hoort dat er geclusterd moet worden dan is dat prima. Fietsparkeren Er wordt niet per se veel overlast ervaren door geparkeerde fietsers. Als er overlast wordt ervaren aan geparkeerde fietsers, dan is het vooral in het hoogseizoen. Wel wordt er overlast ervaren bij (hoofd)strandopgangen, hulpdiensten kunnen er soms niet langs door geparkeerde fietsen.
Men parkeert de fiets namelijk vaak op het betonnen pad, en niet in het zand waar de houten hekken staan. Het zou wel goed zijn om fietsparkeren met laadpunten aan te bieden. Ameland voor iedereen Dorpsbelang Hollum geeft nog mee dat ze het initiatief ‘Ameland voor iedereen’ goed vonden. Het is jammer dat er nu niets meer mee gedaan wordt. Er kan in de inrichting van de openbare ruimte namelijk nog veel verbeterd worden voor mensen met een rolstoel of scootmobiel. Als voorbeeld wordt genoemd dat bepaalde straten erg bol zijn aangelegd, dit heeft voordelen voor afwatering maar niet voor bovenstaande groep. Participatie Dorpsbelang Hollum geeft aan dat het fijn is dat er een bewonersavond georganiseerd wordt, graag zouden ze dit nogmaals ziens voor het definitieve ontwerp. Daarnaast het Dorpsbelang graag meenemen in de uitnodiging. Reactie gemeente Fietspaden We delen de zorgen over de fietsinfrastructuur. Daarom hebben we in de visie opgenomen dat we een visie op de fiets- en wandelinfrastructuur op Ameland willen ontwikkelen (zie paragraaf 4.2, onder Uitwerking, bij de subtitel Vervoer op het eiland). Daar kunnen we nu nog niet op vooruitlopen, maar we zullen het idee van MTB-paden meenemen. Wonen Als gemeente zetten we ons in voor voldoende en betaalbare woningen.
Die ambitie uit de woonvisie wordt ook in de omgevingsvisie herhaald (paragraaf 4.3, onder Uitwerking, bij de subtitel Woonvisie). In dat kader wilden we zelf al aan de slag met beleid over meerdere woningen op één perceel. De rijksoverheid regelt dat nu echter al landelijk met de nieuwe Wet versterking regie op volkshuisvesting (en het bijbehorende besluit). Die gaan ook over voldoende betaalbare woningen. De bedoeling is dat die er onder andere voor zorgen dat er makkelijker een mantelzorg- of familiewoning gebouwd kan worden. Zo’n familiewoning is dan voor een eerstegraads familielid. Waarschijnlijk gaat dat in vanaf 2027. De wet verandert echter niets aan de functie: de woningen zijn bedoeld voor mantelzorgers of familie. We kunnen als gemeente wel meer ruimte bieden als we dat zouden willen, bijvoorbeeld om de woning ook te laten gebruiken voor andere familieleden. Of we dat willen, moeten we nog bepalen. De afweging hierover doen we dus later, bijvoorbeeld bij het opstellen van het Volkshuisvestingsprogramma of de uitvoering daarvan. Duurzaamheid We blijven inderdaad breed zoeken naar een energiemix die kan opbrengen wat we verbruiken. De aandacht voor windenergie is zeker niet ten koste van andere vormen van opwek bedoelt (zie ook paragraaf 4.4 van de omgevingsvisie).
Autoluw We hebben nu in de visie opgenomen dat we de mogelijkheden voor autoluwere dorpen samen met de dorpen verkennen (paragraaf 4.2, onder Wat we doen). 22 Ameland voor iedereen We hebben nu in de visie opgenomen dat we bij ruimtelijke ingrepen rekening houden met de toegankelijkheid (paragraaf 4.3, onder Uitwerking, bij de subtitel Leefbaarheid, welzijn en zorg). 23 Dorpsbelangen Nes en Buren Verslag overleg 4-9-2025 Presentatie Dorpsbelang Nes heeft een aantal vragen over de presentatie. We geven aan dat de natuur op Ameland er niet op achteruit is gegaan, maar is deze er dan wel op vooruit gegaan? Daarnaast mist men geluid in het rijtje van ruimtelijke kwaliteit en vraagt zich af waarom stikstof en pfas onder duurzaamheid staat en niet onder ruimtelijke kwaliteit. Ook mist men de rijksbrieven over water en bodemsturend in de thema’s van de omgevingsvisie. De gemeente geeft aan dat deze wel terugkomen onder het thema omgevingskwaliteit. In de presentatie staat daarnaast dat het accommodatiebeleid medio 2025 vastgesteld zal worden, dit wordt waarschijnlijk eind ’25 of medio ’26. Watervoorziening Dorpsbelang Buren vraagt zich af waarom er gesproken wordt over zelfvoorziening van drinkwater, geeft aan dat er in het waterwingebied van Buren in de zomer droogte optreedt.
Het is belangrijk om genoeg water te houden, de drinkwaterleiding vanaf de vaste wal is daarvoor belangrijk. De gemeente geeft aan dat ze met Vitens hebben gesproken en dat zij ook aangeven dat de waterleiding eerst blijft liggen, maar dat er in de toekomst wel gekeken wordt naar de levensduur van de leiding. Dan komt het thema zelfvoorziening wel weer ter sprake. Bestemmingsplannen Dorpsbelang Buren vraagt hoe het bestemmingsplan Buren uit 2015 zich verhoudt tot de nieuwe omgevingsvisie en het omgevingsplan. De gemeente geeft aan dat er één omgevingsplan komt voor het hele eiland, dat kan dynamisch aangepast worden. Dat hoeft dus niet meer iedere tien jaar. Dorpsbelang Buren geeft aan dat het niet zo moet zijn dat burgers dan voor kosten komen te staan om dit omgevingsplan aan te passen. De gemeente geeft aan dat dit in de nieuwe situatie niet verandert met de huidige situatie. Accommodatiebeleid Men geeft aan dat er in Nes behoefte is aan extra voorzieningen, zoals punten waar geld gestort kan worden, openbare toiletten en fietsparkeerplaatsen. In Buren wordt fietsparkeren als een minder groot probleem gezien. Daarnaast wordt gewezen op het halfjaarlijkse overleg tussen college en de dorpsbelangen; het is handig om deze lijst ook te bekijken en mee te nemen in de omgevingsvisie.
Toerisme Dorpsbelangen Nes en Buren geven beide aan dat de seizoensverlenging voordelen heeft meegebracht, maar ook nadelen. De leefbaarheid, cultuur en tradities van het eiland ondervinden hinder van het langere toeristische seizoen. Ze noemen daarom seizoensverkorting als een mogelijk punt van aandacht. Daarbij speelt ook dat er tegenwoordig een ander soort toerist op het eiland af komt. De horeca wordt duurder, waardoor er een categorie bewoners is die de prijzen in de horeca niet meer kan betalen. De kampeerboerderijen op het eiland moeten bestaan blijven, hier komt een grote groep Duitse toeristen op af, die hiervoor vaak terug komen. Verlichting Dorpsbelang Nes wil graag dat er beleid voor buitenverlichting opgenomen wordt in de omgevingsvisie, omdat er locaties zijn waar veel lichtervervuiling is. Duurzaamheid Zowel dorpsbelang Nes als Buren zijn niet negatief tegenover windenergie, maar iemand vraagt zich hardop af of ze daarin representatief zijn voor de rest van de dorpsbewoners. De locatie maakt daarbij wel veel uit, er moet geen hinder zijn van schaduwslag en geluid. Maar het idee om twee/drie molens bij de boortoren op de Noordzee te zetten vindt men geen gek idee. Ook kan er nog nagedacht worden over kleinere windmolens, de gemeente moet hier een duidelijke keuze in maken. 24 Ook zou de gemeente meer flexibel moeten zijn met het verduurzamen van monumenten.
Zonnepanelen in beschermd dorpsgezicht is op het moment lastig te realiseren. Daarnaast is het de vraag wat we nu doen met de zonneparken. Energie voor eilanders is via de AEC duur namelijk. Niemand profiteert op deze manier, de vraag is waarom we dit willen. Voorzieningen/water Wanneer het hard regent en er veel water valt, is dit moeilijk te verwerken door de voorzieningen in Nes en Buren. Misschien is buffers hiervoor een idee. Participatie Dorpsbelangen geven aan dat het belangrijk is dat bewoners goed meegenomen worden. Overweeg daarom ook meerdere bewonersavonden zodat je meer mensen bereikt. Afgesproken is: Veel van de vragen zijn al beantwoord maar de toegestuurde vragen zal dorpsbelang Nes en Buren nog nader bekijken, bespreken en antwoorden en opmerkingen toesturen. Reactie gemeente Algemeen In de omgevingsvisie hebben we op het gebied van natuur beide kanten benadrukt: zowel dat de natuur op Ameland van hoge kwaliteit is en een belangrijke trekpleister, als het feit dat die onder druk staat (paragraaf 4.7 van de omgevingsvisie). De keuze dat bepaalde onderwerpen onder een bepaald thema zijn geplaatst heeft te maken met de onderliggende relaties van onderwerpen. Watervoorziening We zijn het ermee eens dat de drinkwatervoorziening essentieel is. Zie paragraaf 4.4 van de omgevingsvisie, onder Uitwerking, bij de subtitel Water. We werken samen met bv.