CConstaterende datAmeland
Koppel je AI →
Document · PDF

A5 Begroting FUMO 2027

Raad 20 oktober 2026, gemeente AmelandBij agendapunt: Ingekomen stukken voor de raad 20 oktober 2026 (zaaknummer 524632)20.577 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Deze optimalisatie richt zich op: • procesoptimalisatie; • herijking beleidsstukken; • vergroten van deskundigheid en professionaliteit; • optimalisatie van functionaliteiten in AFAS; • structurele begeleiding bij WW en ziektewet instroom (de FUMO is risicodrager voor wat betreft WW). Gelet op de strategische personeelsplanning, die in 2026 wordt opgestart en onder andere een vlootschouw omvat, wordt verwacht dat in 2027 additioneel budget nodig zal zijn om effectief in te spelen op: • het aantrekken van nieuwe collega’s in relatie tot interne doorstroom; • het opvangen van uitstroom en het vervullen van complexe vacatures; • de ontwikkeling van medewerkers.

19 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 In één oogopslag 3 Managementsamenvatting 4 De bestuurlijke behandeling 5 Algemene ontwikkelingen 5.1 Beleidsmatige ontwikkelingen 5.2 Organisatorische ontwikkelingen 5.3 Ontwikkelingen informatisering en automatisering 6 Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 Programma milieu 6.3 Programma bedrijfsvoering 7 Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 Paragraaf financiering 7.3 Paragraaf bedrijfsvoering 7.4 Paragraaf openbaarheid 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten 8.2 Overzicht van baten en lasten 8.3 Collectieve taken 8.4 Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven 8.5 Investeringen 8.6 Financieel meerjarenperspectief 8.7 Geprognosticeerde balans en toelichting 9 Bijlagen Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

Inhoudsopgave 1 Inleiding Het kan moeilijk worden om nieuw personeel te vinden voor openstaande | 5.3 | Ontwikkelingen informatisering en automatisering 2 | In één oogopslag vacatures. De FUMO streeft er daarom naar een aantrekkelijke werkgever te 3 Managementsamenvatting zijn, bijvoorbeeld door het versterken van het werkgeversimago, opzetten van | De afgelopen jaren is er door het team Informatisering en Automatisering 4 | De bestuurlijke behandeling wervingscampagnes en het stimuleren van medewerkers om de FUMO te | (I&A) hard gewerkt aan een aantal omvangrijke veranderopgaven die 5 | Algemene ontwikkelingen | promoten. 5.1 | Beleidsmatige ontwikkelingen | voortkomen uit de invoering van de Omgevingswet, het IBP VTH en de verdere 5.2 | Organisatorische ontwikkelingen | professionalisering van de organisatie. In 2025 en 2026 zijn hierin belangrijke 5.3 | Ontwikkelingen informatisering en | Voor de uitvoering en eventuele ondersteuning van deze activiteiten wordt een automatisering | stappen gezet, mede door de versterking van de formatie, het inrichten van een 6 Programma's | kostenpost van € 80.000 geraamd voor het hele jaar 2027. | datawarehouse en de voorbereiding en selectie van een nieuw zaaksysteem.

6.1 | Overzicht baten en lasten 6.2 | Programma milieu | Door bovenstaande maatregelen en investeringen kan P&O in 2027 6.3 | Programma bedrijfsvoering | In 2027 zet het team deze ontwikkeling voort op basis van de Informatievisie 7 Paragrafen | de strategische doelen op het gebied van personeelsmanagement, | FUMO 2024-2028 en de landelijke programma’s die vanuit ODNL worden 7.1 | Paragraaf weerstandsvermogen | organisatieontwikkeling en arbeidsmarktpositionering realiseren, terwijl | uitgerold. Dit betreft onder meer het voldoen aan de eisen rondom de 7.2 | Paragraaf financiering | zetegelijkertijd werken aan een financieel verantwoorde en duurzame 7.3 | Paragraaf bedrijfsvoering | uniformering van milieubelastende activiteiten (MBA’s), de invoering van 7.4 | Paragraaf openbaarheid | personeelsinfrastructuur. | het nieuwe informatiemodel VTH-milieu en de koppeling met de landelijke 8 De financiële begroting 2027 | kernregistratie rMBA. 8.1 Uitgangspunten 8.2 | Overzicht van baten en lasten 8.3 | Collectieve taken | Ook de doorontwikkeling van het Datawarehouse (DWH), harmonisatie van 8.4 | Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven | informatiestromen, versterking van portfoliomanagement en de beweging naar 8.5 Investeringen | datagedreven werken maken deel uit van deze veranderagenda.

8.6 | Financieel meerjarenperspectief 8.7 | Geprognosticeerde balans en toelichting De afgelopen jaren kende de FUMO een stevige groei, waarbij het 9 Bijlagen aantal werkzaamheden voor de deelnemers toenam en tegelijkertijd een Bijdragen per deelnemer professionaliseringsslag in de interne processen noodzakelijk was. Deze Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer | ontwikkelingen, gecombineerd met de veranderopgaven uit de Omgevingswet Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten | en het IBP VTH, zijn opgenomen in de Informatievisie die op 11 april 2024 door & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per | het algemeen bestuur is vastgesteld. De informatievisie vormt de basis voor deelnemer | een meer datagedreven werkwijze, onder meer door de ontwikkeling van een Bijlage 4: Overzicht taakvelden | BI-strategie. Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead 20 Het voldoen aan wet- en regelgeving in het digitale domein wordt steeds complexer en uitgebreider. Dit speelt onder andere op het gebied van privacybescherming, informatiebeveiliging, archivering, transparantie, digitale dienstverlening en de kern- en basisregistraties. De FUMO heeft hierin de laatste jaren al grote stappen gezet, maar heeft nog veel werk te doen.

Dit vraagt niet alleen om implementatie van nieuw beleid, maar ook om structurele borging en uitvoering binnen de informatievoorziening. In de afgelopen periode zijn diverse systemen in gebruik genomen of doorontwikkeld die bijdragen aan de verdere professionalisering van de informatievoorziening, waaronder het Risico- en Prioriteitenmodel (RPM), GIS- applicaties, SharePoint, Co-pilot, het energiedashboard en Sigmax. Tegelijkertijd heeft een rationalisatie van het applicatielandschap plaatsgevonden, waarbij verouderde systemen zoals Corsa, de A3-jaarplannen zijn uitgefaseerd. Hiermee werkt I&A aan een efficiënter en beheersbaarder applicatielandschap. Daarnaast staat 2026 in het teken van de selectie en implementatie van een nieuw zaaksysteem. Kunstmatige intelligentie (AI) wordt inmiddels breed binnen de FUMO toegepast, wat zichtbaar bijdraagt aan de kwaliteit van het werk. Deze ontwikkeling vraagt om aanvullende kennis, beheer en sturing. Het organiseren van het beheer van AI, de doorontwikkeling van de AI-toepassingen en de training van de medewerkers van de FUMO legt daarbij een extra beslag op het team. Hiervoor is jaarlijks een extra budget van € 85.000 nodig. Het beheer van de groeiende set aan applicaties en informatieketens ligt momenteel bij de bestaande ICT-medewerkers.

Dit leidt tot structurele overbelasting en vormt een risico voor de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening. Om de kwaliteit van de informatievoorziening te borgen en de organisatie te ondersteunen bij de veranderopgaven, is uitbreiding van de formatie noodzakelijk. De urgentie ligt hierbij het hoogst op het gebied van informatiebeheer. De uitbreiding van de formatie met 1 fte voor informatiebeheer is noodzakelijk om de duurzame informatiehuishouding te versterken. Per 1 januari 2027 stapt de FUMO over op een nieuw zaaksysteem. Met name in de beginfase van 2027 zal dit naar verwachting leiden tot tijdelijke inefficiëntie, doordat medewerkers moeten wennen aan het nieuwe systeem. Voor deze overgang is een incidenteel budget van € 300.000 gereserveerd. Tegenover deze investering staat dat de jaarlijkse licentie- en servicekosten naar verwachting aanzienlijk dalen (met circa € 50.000 tot € 100.000 per jaar). Daarnaast zullen toekomstige aanpassingen minder kostbaar zijn, doordat lagere tarieven gelden voor consultancy en development.

21 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 In één oogopslag 3 Managementsamenvatting 4 De bestuurlijke behandeling 5 Algemene ontwikkelingen 5.1 Beleidsmatige ontwikkelingen 5.2 Organisatorische ontwikkelingen 5.3 Ontwikkelingen informatisering en automatisering 6 Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 Programma milieu 6.3 Programma bedrijfsvoering 7 Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 Paragraaf financiering 7.3 Paragraaf bedrijfsvoering 7.4 Paragraaf openbaarheid 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten 8.2 Overzicht van baten en lasten 8.3 Collectieve taken 8.4 Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven 8.5 Investeringen 8.6 Financieel meerjarenperspectief 8.7 Geprognosticeerde balans en toelichting 9 Bijlagen Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 | In één oogopslag | 6 | Programma's 3 Managementsamenvatting 6.1 Overzicht baten en lasten 4 | De bestuurlijke behandeling 5 | Algemene ontwikkelingen 5.1 | Beleidsmatige ontwikkelingen | Dit hoofdstuk start met een overzicht van baten en lasten. In lijn 5.2 | Organisatorische ontwikkelingen | met het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden de 5.3 | Ontwikkelingen informatisering en automatisering | algemene dekkingsmiddelen, zoals rente, en het bedrag voor 6 Programma's | onvoorziene uitgaven, apart opgenomen in het programmaplan. 6.1 | Overzicht baten en lasten 6.2 | Programma milieu 6.3 | Programma bedrijfsvoering | BEDRAGEN (€ X1.000) | BATEN | LASTEN | SALDO 7 Paragrafen 7.1 | Paragraaf weerstandsvermogen | Programma's: 7.2 | Paragraaf financiering | Programma Milieu | 14.800 | 14.900 | -100 7.3 | Paragraaf bedrijfsvoering 7.4 | Paragraaf openbaarheid | Totaal programma's | 14.800 | 14.900 | -100 8 De financiële begroting 2027 | Algemene dekkingsmiddelen: 8.1 Uitgangspunten 8.2 | Overzicht van baten en lasten | Saldo van de financieringsfunctie | 100 | 0 | 100 8.3 | Collectieve taken | Overige algemene dekkingsmiddelen | 0 | 258 | -258 8.4 | Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven | Totaal algemene dekkingsmiddelen | 100 | 258 | -158 8.5 Investeringen 8.6 | Financieel meerjarenperspectief | Kosten van de overhead | 11.533 |

11.275 | 258 8.7 | Geprognosticeerde balans en toelichting | Saldo van baten en lasten vóór mutaties reserves | 26.433 | 26.433 | 0 9 Bijlagen | Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves | 0 | 0 | 0 Bijdragen per deelnemer | Saldo van baten en lasten na mutaties reserves | 26.433 | 26.433 | 0 Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten | Tabel 3. overzicht baten en lasten 2026 & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer | 6.2 | Programma milieu Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 | Het milieu vormt een belangrijke voorwaarde voor de kwaliteit van leven van Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead | mensen, dieren en planten. De FUMO staat voor een schone, veilige en duurzame leefomgeving in Fryslân en beschikt over voldoende kennis voor de uitvoering van het wettelijke takenpakket en, waar nodig, voor het plus-takenpakket. De FUMO 2222 | draagt zorg voor een kwalitatief goede uitvoering van het VTH-beleid in Fryslân en ondersteunt haar opdrachtgevers met oog voor de maatschappelijke effecten die zij willen bereiken. De FUMO benadrukt dat een gezonde, veilige en duurzame fysieke leefomgeving een verantwoordelijkheid is van iedereen. De financieringssystematiek van de FUMO rust op drie pijlers: begroten, programmeren en verantwoorden.

Bij het begroten berekent de FUMO hoeveel uren beschikbaar zijn en hoeveel controles worden uitgevoerd. Op basis van dit aantal uren en een risicoanalyse wordt een uitvoeringsprogramma VTH Basistaken opgesteld, waarin de milieutaken uitgebreid zijn beschreven. Toelichting op deze taken is te vinden in het meest recente Uitvoeringsprogramma VTH Basistaken 2026. Voor 2027 wordt een programma opgesteld dat aansluit bij de (ontwerp)begroting. In het jaarverslag VTH Basistaken wordt verantwoording afgelegd over de uitgevoerde taken ten opzichte van het uitvoeringsprogramma. In 2027 wordt de aanpak van de FUMO voortgezet om meer resultaatgericht te werken, waarbij maatschappelijke effecten centraal staan. Dit sluit aan bij de adviezen van het IBP VTH en de commissie van Aartsen. In 2026 is de eerste vertaalslag reeds gemaakt; in 2027 wordt het afgelopen jaar geëvalueerd en wordt waar nodig bijgestuurd. De transitie die de Omgevingswet noodzakelijk maakt De Omgevingswet vormt een ingrijpende herziening van het stelsel van wet- en regelgeving met betrekking tot de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Om volledig te kunnen werken volgens deze wet en eraan te voldoen, is een transitieperiode nodig. Tijdens deze periode richt de organisatie zich op drie dimensies: het digitale stelsel, het juridische stelsel en een nieuwe manier van werken.

Alle drie dimensies hebben een belangrijke impact op de uitvoeringspraktijk van de FUMO. Op 1 januari 2027 beschikken alle gemeenten over een omgevingsvisie, maar de overgangsfase van de Omgevingswet duurt nog tot 1 januari 2032. Vanaf dat moment moet elke gemeente een omgevingsplan hebben dat voor de hele gemeente van toepassing is. De FUMO biedt in opdracht van de deelnemers expertise en middelen om de integratie van ruimtelijke en milieunormen in deze omgevingsplannen mogelijk te maken. Deze werkwijze wordt geadviseerd door de commissie Van Aartsen, is vertaald in het Interbestuurlijk Programma (IBP) VTH en is vastgelegd in de Kwaliteitscriteria 3.0 (deskundigheidsgebied 23). Verschillen tussen de omgevingsplannen van de bevoegde gezagen kunnen leiden tot inefficiëntie in de uitvoering. Het is daarom van belang dat de onderlinge plannen goed op elkaar worden afgestemd. De Omgevingswet omvat meer dan integrale advisering bij omgevingsplannen. Het betekent ook het bijstellen van werkafspraken en het doorvoeren van technische wijzigingen in het DSO. Dit heeft gevolgen voor VTH-zaaksystemen en regionale samenwerkingsafspraken. De wet stelt doelen zoals snellere besluitvorming, één loket voor initiatiefnemers, een integrale benadering in plaats van een sectorale en het centraal stellen van de fysieke leefomgeving.

Landelijk gezien wordt nog niet volledig aan deze doelen voldaan, zoals benoemd in het eerste reflectierapport en vermoedelijk ook in het tweede reflectierapport van de evaluatiecommissie Omgevingswet. 23 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 In één oogopslag 3 Managementsamenvatting 4 De bestuurlijke behandeling 5 Algemene ontwikkelingen 5.1 Beleidsmatige ontwikkelingen 5.2 Organisatorische ontwikkelingen 5.3 Ontwikkelingen informatisering en automatisering 6 Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 Programma milieu 6.3 Programma bedrijfsvoering 7 Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 Paragraaf financiering 7.3 Paragraaf bedrijfsvoering 7.4 Paragraaf openbaarheid 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten 8.2 Overzicht van baten en lasten 8.3 Collectieve taken 8.4 Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven 8.5 Investeringen 8.6 Financieel meerjarenperspectief 8.7 Geprognosticeerde balans en toelichting 9 Bijlagen Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

Formatie primair proces Op basis van het advies van de stuurgroep Financiën en Flexibiliteit heeft het VTH-MO de FUMO daarnaast de opdracht gegeven om de overhead op te splitsten in de onderdelen ‘Overhead bedrijfsvoering’ en ‘Overhead ondersteuning primair proces’. Naast de functies die zich bezighouden met de PIOFACH- en managementtaken, zijn er ook functies die zich bezighouden met de ondersteuning van het primair proces. Denk hierbij aan de functie van procesbegeleider en de mid-office. De uren die de deelnemers inbrengen dekken deze functies. Omdat deze taken deels binnen de huidige overhead en deels binnen de vigerende kengetallen worden ingevuld, is voor de formatie in deze begroting een indicatie weergegeven. In het Uitvoeringsprogramma 2027 zal deze nader worden ingevuld. Afdeling FTE Directe uren 131,8 Overhead primair proces 13,0 Totaal primair proces 147,0 Tabel 4. Specificatie formatie primair proces 6.3 Programma bedrijfsvoering Het is noodzakelijk dat er wordt geïnvesteerd in de afdeling Bedrijfsvoering, zodat de primaire afdelingen beter kunnen worden ondersteund bij hun dagelijkse werkzaamheden. Uit het afgelopen jaar blijkt dat de afdeling Bedrijfsvoering onvoldoende is toegerust voor bepaalde PIOFACH-taken. In paragraaf 4.2 wordt beschreven op welke wijze de afdeling Bedrijfsvoering zich moet ontwikkelen en welke investeringen hiervoor nodig zijn.

Het programma Bedrijfsvoering behandelt de algemene dekkingsmiddelen, de overhead, de vennootschapsbelasting en de post onvoorzien. Algemene dekkingsmiddelen (rente) De algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten waarvoor geen specifiek bestedingsdoel is bepaald. Voor het jaar 2026 worden renteopbrengsten geraamd voor een bedrag van € 100.000. 24 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 In één oogopslag 3 Managementsamenvatting 4 De bestuurlijke behandeling 5 Algemene ontwikkelingen 5.1 Beleidsmatige ontwikkelingen 5.2 Organisatorische ontwikkelingen 5.3 Ontwikkelingen informatisering en automatisering 6 Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 Programma milieu 6.3 Programma bedrijfsvoering 7 Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 Paragraaf financiering 7.3 Paragraaf bedrijfsvoering 7.4 Paragraaf openbaarheid 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten 8.2 Overzicht van baten en lasten 8.3 Collectieve taken 8.4 Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven 8.5 Investeringen 8.6 Financieel meerjarenperspectief 8.7 Geprognosticeerde balans en toelichting 9 Bijlagen Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

Overhead Het BBV schrijft voor dat overheadkosten afzonderlijk begroot moeten worden en niet onder de inhoudelijke programma’s vallen. Dit geeft de organisatie beter inzicht in de overheadkosten als geheel. Vanaf 2027 brengt de FUMO de overhead in rekening bij de deelnemers via een vaste dekkingsbijdrage. Op deze manier ontstaat maximaal inzicht in de kosten van de overhead. De volgende functies vallen onder de PIOFACH-taken en daarmee onder de overheadkosten. DEELGEBIED FTE Personeel (P) 4,2 Informatievoorziening (I) 13,7 Organisatie (O) 6,9 Financiën (F) 2,9 Administratieve organisatie (A) 5,2 Communicatie (C.) 2,6 Huisvesting (H) 1,0 Directeur 1,0 Afdelingshoofden 3,0 Teamleiders 8,0 Totaal 48,5 Tabel 5. formatie bedrijfsvoering in fte Hiernaast vallen alle kosten, behalve de personeelskosten primair proces en de onvoorziene kosten onder de overheadkosten. In totaal bedragen de begrote overheadkosten € 11.3 mln. Vennootschapsbelasting (Vpb) Het BBV schrijft voor dat de heffing van vennootschapsbelasting afzonderlijk dient te worden toegelicht in een aparte post. Deze verplichting is echter niet van toepassing op een GR, zoals de FUMO.

Vennootschapsbelasting door overheidsondernemingen is alleen verschuldigd voor activiteiten die fiscaal als onderneming worden aangemerkt en waarvoor geen objectvrijstellingen gelden. Het uitgangspunt is dat de activiteiten van de FUMO, die kwalificeren als onderneming, in principe uitsluitend bestaan uit activiteiten waarvoor een objectvrijstelling van toepassing is. Onvoorzien Het BBV schrijft voor dat de post ‘onvoorzien’ eveneens apart moet worden getoond. Er is een bedrag van € 258.000 opgenomen voor onvoorzien. Deze is, conform de uitgangspunten van de kaderbrief, gesteld op 1% van de begroting.

25 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 In één oogopslag 3 Managementsamenvatting 4 De bestuurlijke behandeling 5 Algemene ontwikkelingen 5.1 Beleidsmatige ontwikkelingen 5.2 Organisatorische ontwikkelingen 5.3 Ontwikkelingen informatisering en automatisering 6 Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 Programma milieu 6.3 Programma bedrijfsvoering 7 Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 Paragraaf financiering 7.3 Paragraaf bedrijfsvoering 7.4 Paragraaf openbaarheid 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten 8.2 Overzicht van baten en lasten 8.3 Collectieve taken 8.4 Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven 8.5 Investeringen 8.6 Financieel meerjarenperspectief 8.7 Geprognosticeerde balans en toelichting 9 Bijlagen Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

26 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 In één oogopslag 3 Managementsamenvatting 4 De bestuurlijke behandeling 5 Algemene ontwikkelingen 5.1 Beleidsmatige ontwikkelingen 5.2 Organisatorische ontwikkelingen 5.3 Ontwikkelingen informatisering en automatisering 6 Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 Programma milieu 6.3 Programma bedrijfsvoering 7 Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 Paragraaf financiering 7.3 Paragraaf bedrijfsvoering 7.4 Paragraaf openbaarheid 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten 8.2 Overzicht van baten en lasten 8.3 Collectieve taken 8.4 Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven 8.5 Investeringen 8.6 Financieel meerjarenperspectief 8.7 Geprognosticeerde balans en toelichting 9 Bijlagen Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead 26 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen Deze paragraaf laat zien in welke mate de weerstandscapaciteit toereikend is om eventuele risico’s op te vangen. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden om niet begrote kosten, die onverwachts en substantieel zijn, op te kunnen vangen.

Hiervoor is de algemene reserve en de post onvoorzien beschikbaar. Als blijkt dat deze capaciteit niet voldoende is om de geïnventariseerde en gekwantificeerde risico’s te dekken, is er een extra bijdrage van onze deelnemers nodig. Bepalingen in de Gemeenschappelijke Regeling FUMO In artikel 29 van de GR FUMO zijn bepalingen opgenomen over de vorming van het weerstandsvermogen. Zo is bepaald dat een batig rekeningsaldo wordt toegevoegd aan het weerstandsvermogen en dat het weerstandsvermogen ten hoogste tien procent van de jaaromzet bedraagt. Voor zover het batig saldo van enig jaar leidt tot een weerstandsvermogen van meer dan tien procent van de jaaromzet, wordt het meerdere uitgekeerd naar rato van de bijdragen van de deelnemers. Een nadelig rekeningsaldo in enig jaar komt (naar rato van de bijdrage) ten laste van de deelnemers. Dit gebeurt alleen voor zover het niet geheel of gedeeltelijk ten laste van het weerstandsvermogen valt. 7 Paragrafen

Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 | In één oogopslag | Nota weerstandsvermogen | Robuustheidscriteria 3 Managementsamenvatting 4 | De bestuurlijke behandeling | Begin 2018 heeft de FUMO een Nota Weerstandsvermogen en | Vanuit het IBP-VTH is zijn criteria opgesteld aan de hand waarvan de 5 | Algemene ontwikkelingen | Risicomanagement met een geactualiseerde risico-inventarisatie opgesteld | robuustheid van een Omgevingsdienst getoetst kan worden. Een aantal van 5.1 | Beleidsmatige ontwikkelingen | met daarin de uitgangspunten voor het bepalen van de noodzakelijke omvang | deze criteria is financieel van aard en toetsbaar aan de hand van deze begroting. 5.2 | Organisatorische ontwikkelingen | vanhet weerstandsvermogen. In de bestuursconferentie van 25 januari 2018 | Deze zijn hieronder in tabelvorm opgenomen. 5.3 | Ontwikkelingen informatisering en automatisering | is ingestemd met het vormen van een weerstandsvermogen door dit in drie 6 Programma's | jaar tijd op te bouwen.

Uit de risico-inventarisatie (bijlage 5) blijkt dat de | KPI | Voldoet ja/Toelichting 6.1 | Overzicht baten en lasten | FUMO een weerstandsvermogen nodig heeft van € 652.500. Het beoordeelde | nee 6.2 | Programma milieu 6.3 | Programma bedrijfsvoering | risico is hiermee fors gedaald ten opzichte van het vorige toets moment in de | Minimaal 16,5 miljoen omzet | ja | Vrijwel de volledige begroting van de FUMO(€ 26,7 7 Paragrafen | begroting van 2026. Dit komt doordat het risico van het niet behalen van de | voor BTP en milieugerelateer- | mln) bestaat uit de uitvoering van basistaken en de plustaken | milieugerelateerde plustaken 7.1 | Paragraaf weerstandsvermogen | productiviteitsnorm lager is geworden. Dit komt enerzijds doordat deze norm in 7.2 | Paragraaf financiering | Minimaal 20% van de forma- | ja | In de begroting wordt gerekend met een norm van 7.3 | Paragraaf bedrijfsvoering | debegroting van 2027 is verlaagd en anderzijds doordat de overhead middels | tie is in vaste dienst | 15%. Op 1 januari 2026 wordt hieraan voldaan. 7.4 | Paragraaf openbaarheid | eenvaste bijdrage wordt gefinancierd en geen onderdeel meer uitmaakt van het 8 De financiële begroting 2027 | 1% van de begroting beste- | De begroting 2027 bevat een ontwikkelbudget van uurtarief. | den aan innovatie | € 658.000. Dit is 2,5% van de begroting.

Dit budget 8.1 Uitgangspunten 8.2 | Overzicht van baten en lasten | is niet op voorhand volledig ingevuld en kan gebruikt 8.3 | Collectieve taken | Het weerstandsvermogen is op het moment van het opstellen van de begroting | worden voor het uitvoeren van de innovatieagenda. 8.4 | Integraal uurtarief en | Weerstandsratio van ten | ja | Op basis van de meest recente risico-analyse en op gedifferentieerde tarieven | 2027 (februari 2026) voldoende om de risico’s op te kunnen vangen. 8.5 Investeringen | minste 0,8. | basis van de algemene reserve in de JR 2024 en de 8.6 | Financieel meerjarenperspectief | post onvoorzien bedraagt de weerstandsratio 2,13. 8.7 | Geprognosticeerde balans en toelichting | Opleidingsbudget is ten | ja | Vanaf de begroting 2026 bedraag het opleidings- 9 Bijlagen | minste 3% van loonsom | budget 3% van de loonsom. Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer | Tabel 6.

Robuustheidscriteria Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead 27 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 | In één oogopslag | Kengetallen | 7.2 Paragraaf financiering 3 Managementsamenvatting 4 | De bestuurlijke behandeling | De verslaggevingsvoorschriften (het Besluit Begroting en Verantwoording) | Als Gemeenschappelijke Regeling verplicht de Wet FIDO de FUMO om in de 5 | Algemene ontwikkelingen | verplichten de FUMO tot opname van enkele kengetallen in de begroting en de | begroting en de jaarrekening een paragraaf over financiering op te nemen. Deze 5.1 | Beleidsmatige ontwikkelingen | jaarstukken. | paragraaf beschrijft de ontwikkelingen rondom het kasgeldlimiet, de rente- 5.2 | Organisatorische ontwikkelingen | risiconorm, de verwachte af- of toename van geldleningen of uitzettingen en het 5.3 | Ontwikkelingen informatisering en automatisering | 2027 | 2028 | 2029 | 2030treasurybeleid. 6 Programma's | Netto schuld quote | 0% | 0% | 0% | 0% 6.1 | Overzicht baten en lasten | Financiering komt grotendeels vanuit de deelnemers, die hun bijdragen per 6.2 | Programma milieu | Netto schuld quote | 0% | 0% | 0% | 0% 6.3 | Programma bedrijfsvoering | gecorrigeerd voor alle | kwartaal vooruitbetalen.

Bij eventuele investeringen trekt de FUMO een lening 7 Paragrafen | versterkte leningen | aan. Eind november 2023 is de in 2017 aangetrokken lening gecontinueerd, 7.1 | Paragraaf weerstandsvermogen | Solvabiliteitsratio | 14% | 14% | 14% | 14%nadat deze ook in 2020 al is gecontinueerd. De hoofdsom is echter verlaagd van 7.2 | Paragraaf financiering 7.3 | Paragraaf bedrijfsvoering | Structurele exploitatieruimte | 0% | 0% | 0% | 0%€ 3 miljoen naar € 1 miljoen. De lening betreft een zogenaamde roll-over lening 7.4 | Paragraaf openbaarheid | ontwikkeling EMU saldo | 200 | 125 | 125 | 200met een looptijd van drie jaar (tot eind november 2026). Van het bedrag van € 1,0 8 De financiële begroting 2027 | miljoen is gedurende deze looptijd een bedrag van € 200.000 niet-aflosbaar. De 8.1 Uitgangspunten 8.2 | Overzicht van baten en lasten | Tabel 7. kengetallen | FUMO is voornemens deze lening te continueren. 8.3 | Collectieve taken 8.4 | Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven | De netto schuldquote betreft de omvang van de schulden ten opzichte van | Het kasgeldlimiet is het bedrag dat we kortlopend mogen financieren voor het 8.5 Investeringen | doen van investeringen. Volgens de Uitvoeringsregeling van de Wet Fido is dit 8.6 | Financieel meerjarenperspectief | de totale baten in de begroting.

Het feit dat hier sprake is van een negatieve 8.7 | Geprognosticeerde balans en | netto schuldquote geeft aan dat de FUMO per saldo geen schuldpositie heeft. | een percentage van 8,5 procent van de begroting. Dit komt overeen met circa € toelichting De solvabiliteitsratio geeft het aandeel eigen vermogen ten opzichte van het | 2,2 miljoen. Deze ruimte is tot nog toe niet gebruikt. 9 Bijlagen Bijdragen per deelnemer | totaal vermogen aan. Het EMU (Europese Monetaire Unie) saldo, ook wel het begrotingssaldo van de rijksoverheid en de decentrale overheden genoemd, is | In de financiële verordening is aangegeven op welke wijze we omgaan met het Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer | aantrekken en uitzetten van geldmiddelen. Dit beleid betekent onder andere dat Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten | de optelsom van alle inkomsten en uitgaven. & Provincie Fryslân | we geldleningen alleen aangaan voor de taken van de FUMO en voor zover er Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per | geen andere financieringsbronnen (bijvoorbeeld reserves) aanwezig zijn. deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden | Bij het uitzetten van (eventuele) overtollige middelen gelden strikte Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 | voorwaarden, waarbij het gebruik van derivaten niet is toegestaan.

Overigens Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead | is de mogelijkheid hiertoe al flink beperkt doordat wij als FUMO onder het schatkistbankieren vallen. Dit betekent dat er een verplichting is om alle overtollige middelen boven de € 250.000 aan de schatkist af te dragen. 28 | De FUMO rekent geen rente toe aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden. 7.3 Paragraaf bedrijfsvoering De paragraaf Bedrijfsvoering geeft inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. Voor een nadere toelichting hierop verwijzen wij naar hoofdstuk 5.2 Organisatorische ontwikkelingen. 7.4 Paragraaf openbaarheid De Wet open overheid (Woo) verplicht bestuursorganen om in de begroting aandacht te besteden aan beleidsvoornemens gericht op transparantie en verbetering van de informatiehuishouding. De FUMO geeft hier invulling aan door actief informatie openbaar te maken via landelijke voorzieningen zoals de Woo- index en Wooverheid, en door deel te nemen aan landelijke ontwikkelingen zoals het Handmatig Aanleverloket (HAL) van Logius/KOOP. Hiermee werkt de FUMO aan toegankelijke en vindbare overheidsinformatie voor inwoners en partners. Verbetering informatiehuishouding en omgang met Woo-verzoeken De FUMO werkt structureel aan verbetering van de informatiehuishouding, met als doel betere vindbaarheid, transparantie en naleving van wet- en regelgeving.

In 2027 ligt de focus op verdere professionalisering van informatiebeheer. Woo- verzoeken die betrekking hebben op bevoegdheden van deelnemers worden door hen afgehandeld; de FUMO ondersteunt door relevante documenten waarover de deelnemers niet beschikken aan te leveren en blijft verantwoordelijk voor verzoeken over de eigen bedrijfsvoering 29 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 In één oogopslag 3 Managementsamenvatting 4 De bestuurlijke behandeling 5 Algemene ontwikkelingen 5.1 Beleidsmatige ontwikkelingen 5.2 Organisatorische ontwikkelingen 5.3 Ontwikkelingen informatisering en automatisering 6 Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 Programma milieu 6.3 Programma bedrijfsvoering 7 Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 Paragraaf financiering 7.3 Paragraaf bedrijfsvoering 7.4 Paragraaf openbaarheid 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten 8.2 Overzicht van baten en lasten 8.3 Collectieve taken 8.4 Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven 8.5 Investeringen 8.6 Financieel meerjarenperspectief 8.7 Geprognosticeerde balans en toelichting 9 Bijlagen Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

30 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 In één oogopslag 3 Managementsamenvatting 4 De bestuurlijke behandeling 5 Algemene ontwikkelingen 5.1 Beleidsmatige ontwikkelingen 5.2 Organisatorische ontwikkelingen 5.3 Ontwikkelingen informatisering en automatisering 6 Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 Programma milieu 6.3 Programma bedrijfsvoering 7 Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 Paragraaf financiering 7.3 Paragraaf bedrijfsvoering 7.4 Paragraaf openbaarheid 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten 8.2 Overzicht van baten en lasten 8.3 Collectieve taken 8.4 Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven 8.5 Investeringen 8.6 Financieel meerjarenperspectief 8.7 Geprognosticeerde balans en toelichting 9 Bijlagen Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead 30 8.1 Uitgangspunten Indexering Voor de financiële begroting volgen wij voor de loon- en prijsindexatie de verwachting van het Centraal Plan Bureau (CPB). BEDRAGEN (€ X1.000) SALDO Jaar 2027 Indexering personeelskosten 4,20% Periodieken 1% (3% in ca. 30% van de gevallen) Subtotaal personeelskosten 5,20% Index materiële kosten 2,2% Tabel 8.

Indexering Kostennormering In de begroting gaan we uit van het volgende: • Een productiviteitsnorm van 1.330 uur: een percentage van 71,0 procent van de totale beschikbare uren per fte (1.872). Dit zijn de ‘declarabele’ uren, oftewel de directe uren waarvoor in de begroting dekking is opgenomen. Deze norm wordt gehanteerd in afwachting van het door het AB gevraagde onderzoek naar een passende productiviteitsnorm. 8 De financiële begroting 2027

• Een flexibele schil voor het primair proces van vijftien procent. Dit betreft de verhouding externe medewerkers ten opzichte van het totaal aantal medewerkers (op basis van fte). De norm was in 2023 en 2024 tijdelijk hoger (namelijk twintig procent) als gevolg van de krappe arbeidsmarkt. Overeenkomstig het besluit van het algemeen bestuur is deze norm vanaf 2025 weer verlaagd naar vijftien procent. Wijze van financieren TAAKGEBIED OMSCHRIJVING FINANCIERINGSWIJZE Inrichting gebonden basistaken - regulering • In samenspraak met de deelnemers maken we per product uit de PDC een inschatting van het aantal te verwachten producten. • Het aantal verwachte producten x het kengetal = aantal begrote uren. • In samenspraak met de deelnemers nemen we uren op voor informatieverstrekking, maatwerk en onvoorzien. • Het totaal aantal uren x het uurtarief = deelnemersbijdrage. Inrichting gebonden basistaken - Toezicht • Het aantal inrichtingen x kengetal x frequentie = aantal basistaak- uren. • In samenspraak met de deelnemers nemen we uren op voor onvoorzien, maatwerk en indien gewenst een hoger ambitieni- veau. • Aantal basistaakuren x uurtarief = deelnemersbijdrage voor inrichtinggebonden basistaken. Overige basistaken • Voor meldingen sloop/asbest en bodem maken we in samen- spraak met de deelnemers per product een inschatting van het aantal te verwachten ingediende meldingen.

Het aantal verwachte producten x het kengetal x het uurtarief = deelne- mersbijdrage. • Voor het toezicht op sloop/asbest: het aantal meldingen x kenge- tal x frequentie = aantal toezichtsuren bodem en asbest/sloop. Dit maal het integrale uurtarief = deelnemersbijdrage. • Voor het vrije veld toezicht bodem is 2.100 uur begroot. • Voor handhaving gaan we uit van dezelfde berekeningwijze als in de begroting van 2026. • Voor de bodemtaken geldt dat in samenspraak met de deelne- mers afspraken zijn gemaakt over de wijze waarop deze in de begroting worden opgenomen. Als gevolg van de Om- gevingswet zijn de bodemtaken dusdanig gewijzigd dat de oude systematiek niet meer voldeed. Op basis van de eerste ervaringscijfers met de Omgevingswet, is een systematiek voor 2026 ontwikkeld. Deze is ook toegepast in de begroting van 2027. Deze systematiek kwam in samenspraak met de deelnemers tot stand. • Voor de taken in het kader van energiebesparing hanteerden we de toezichtfrequentie conform het besluit van het algemeen bestuur (eens per 16 jaar). BOA-coördinatie • Conform besluitvorming in het bestuurlijke VTH-overleg is 700 uur opgenomen in voorliggende begroting. • De uren zijn naar rato van de deelnemersbijdrage voor basistaken verdeeld over de deelnemers. Ketentoezicht • Voor ketentoezicht zijn 6 fte opgenomen.

• De uren zijn naar rato van de verhouding reguliere toezicht uren verdeeld over de deelnemers. Collectieve taken • Voor collectieve taken is 11.280 uur opgenomen. • Deze uren zijn naar rato van de deelnemersbijdrage voor basista- ken verdeeld over de deelnemers. Plustaken • De omvang en samenstelling van de plustaken kwam in samen- spraak met de deelnemers tot stand. • Per plustaak is vervolgens de tariefgroep bepaald. Het aantal uren per type plustaak vermenigvuldigd met het geldende tarief, leidt tot de deelnemersbijdrage voor de plustaken. Rapportageverplichting werkgebonden personen- mobiliteit • Het aantal inrichtingen x kengetal = aantal basistaakuren. • Het totaal aantal uren x het uurtarief = deelnemersbijdrage. Tabel 9. gehanteerde berekeningswijzen Voor alle taken behalve de BOA-uren geldt dat we deze jaarlijks achteraf middels een nacalculatie afrekenen op basis van de werkelijk bestede uren.

31 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 In één oogopslag 3 Managementsamenvatting 4 De bestuurlijke behandeling 5 Algemene ontwikkelingen 5.1 Beleidsmatige ontwikkelingen 5.2 Organisatorische ontwikkelingen 5.3 Ontwikkelingen informatisering en automatisering 6 Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 Programma milieu 6.3 Programma bedrijfsvoering 7 Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 Paragraaf financiering 7.3 Paragraaf bedrijfsvoering 7.4 Paragraaf openbaarheid 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten 8.2 Overzicht van baten en lasten 8.3 Collectieve taken 8.4 Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven 8.5 Investeringen 8.6 Financieel meerjarenperspectief 8.7 Geprognosticeerde balans en toelichting 9 Bijlagen Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

Inhoudsopgave 1 Inleiding 8.2 | Overzicht van baten en lasten | De totale omvang van de begroting neemt toe met € 3,0 mln. (12.8%). 2 | In één oogopslag 3 Managementsamenvatting OMSCHRIJVING (€ X1.000) | 2026 BEGROTING | 2027 BEGROTING | MUTATIE | Hierbij is rekening gehouden met de volgende ontwikkelingen. 4 | De bestuurlijke behandeling 5 | Algemene ontwikkelingen | Totale baten | 23.424 | 26.433 | 3.009 | 12,8% 5.1 | Beleidsmatige ontwikkelingen | Deelnemersbijdragen | 21.541 | 24.698 | 3.157 | 14,7% | • Indexeringen op basis van CPB 5.2 | Organisatorische ontwikkelingen 5.3 | Ontwikkelingen informatisering en | Gemeenten | 14.382 | 16.565 | 2.183 | 15,2% | • | 2 Omgevingsadviseurs automatisering 6 Programma's | Provincie | 7.112 | 8.086 | 974 | 13,7% | • | Versterken Ketentoezicht 6.1 | Overzicht baten en lasten | Wetterskip | 47 | 47 | 0 | 0,0% | • | Verlagen productiviteitsnorm (in afwachting van onderzoek) 6.2 | Programma milieu 6.3 | Programma bedrijfsvoering | Specifieke uitkeringen | 614 | 614 | 0 | 0,0% • | Robuuste Bedrijfsvoering 7 Paragrafen | Financiële baten | 150 | 100 | -50 | -33,3% 7.1 | Paragraaf weerstandsvermogen | • | Implementatie zaaksysteem 7.2 | Paragraaf financiering | Overige baten | 1.119 | 1.021 | -98 | -8,8% 7.3 | Paragraaf bedrijfsvoering | • | Arbeidsmarktcampagne 7.4 | Paragraaf openbaarheid | Totale lasten | 23.424 | 26.433 | 3.009 | 12,8%

Personeelskosten | 19.160 | 21.279 | 2.119 | 11,1% | • | Kosten Vakoverleg 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten | Primair proces | 13.518 | 14.900 | 1.382 | 10,2% | • Post onvoorzien naar 1% van de begroting 8.2 | Overzicht van baten en lasten | • | Verlagen verwachte renteopbrengst 8.3 | Collectieve taken | Overhead | 4.813 | 5.562 | 749 | 15,6% 8.4 | Integraal uurtarief en | • | Bedrijfsvoeringskosten (wagenpark, huisvesting, ICT) gedifferentieerde tarieven | DVO's | 828 | 816 | -12 | -1,5% 8.5 Investeringen | Overige personeelskosten | 1.383 | 1.517 | 134 | 9,7% 8.6 | Financieel meerjarenperspectief 8.7 | Geprognosticeerde balans en | Kapitaallasten | 240 | 274 | 34 | 14,2% toelichting | Baten 9 Bijlagen | Bedrijfsvoeringskosten | 2.189 | 2.448 | 259 | 11,8% Bijdragen per deelnemer | ICT-kosten | 824 | 927 | 103 | 12,5% | De deelnemersbijdrage stijgt als gevolg van de hiervoor genoemde Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer | Huisvestingskosten | 732 | 834 | 102 | 14,0% | ontwikkelingen met € 3,2 mln. (14,7%) ten opzichte van 2026. Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten | Overige bedrijfsvoeringskosten | 633 | 687 | 54 | 8,5% & Provincie Fryslân | De mutatie van de deelnemersbijdrage is niet voor elke deelnemer gelijk.

Voor Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per | Onvoorzien | 105 | 258 | 152 | 144,7% deelnemer | Ontwikkelkosten | 272 | 658 | 386 | 141,7% | elke individuele deelnemer worden in samenspraak de begrote uren bepaald op Bijlage 4: Overzicht taakvelden | basis van ervaringscijfers van voorgaande jaren. Dit kan leiden tot een verhoging Implementatie omgevingswet | 75 | 0 | -75 | -100,0% | of een verlaging van de begrote uren. Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead | Tabel 10. exploitatiebegroting De Specifieke Uitkering Toezicht en Handhaving Energiebesparingsplicht (SPUK THE) is bedoeld om voor meerdere jaren extra capaciteit voor toezicht en handhaving te realiseren, zodat de organisatie op dit vlak een 32 | professionaliseringsslag kan maken. Deze baten zijn, in afwachting van de concrete uitwerking van de SPUK-The (Energie) gelijk gehouden aan de verwachte baten van 2026. De financiële baten zijn met € 50.000 verlaagd als gevolg van een lagere Euribor- rente, waardoor de renteopbrengsten dalen. Lasten Personeelskosten De personeelskosten stijgen met € 2,1 mln. (11.1%). We zien hierbij een verschil in de stijging tussen de personeelskosten in het primaire proces en de overhead.

Primair proces De personeelskosten primair proces stijgen als gevolg van: PERSONEELSKOSTEN STIJGEN ALS GEVOLG VAN: Indexeringen Verlaging productiviteitsnorm Hoger aantal begrote uren, waardoor ook de formatie en dus de kosten toenemen. De toename van begrote uren komt vooral door: • 2 fte Omgevingsadviseurs (Zie paragraaf 5.1.3 voor een toelichting) • 2 fte ketentoezicht (Zie paragraaf 5.1.4 voor een toelichting) • 3.000 uren ZZS. (Zie paragraaf 5.1.3 voor een toelichting) Tabel 11. Stijging personeelskosten Overhead DE PERSONEELSKOSTEN VAN DE OVERHEAD STIJGEN ALS GEVOLG VAN: Indexeringen Robuuste bedrijfsvoering, die bestaat uit de volgende functies • Directiesecretaris (1 fte) • Bedrijfsjurist (1 fte) • Strategische communicatie (1 fte) • Medewerker facilitair & huisvesting (1 fte) • Strategisch accountmanagement (1 fte) • Informatiebeheerder (1 fte) • Medewerker kwaliteit en processen (1 fte) Tabel 12. Stijging overhead Overige personeelskosten De overige personeelskosten bestaan voor een deel uit kosten die meebewegen met de personeelskosten, te weten de opleidingskosten (3 procent van de loonsom) en het budget voor secundaire arbeidsvoorwaarden (1.2 procent). Ook is hieronder budget voor werving & selectie, budget voor outplacement en budget voor reiskosten conform de Regeling vergoeding reiskosten FUMO opgenomen.

Naast indexeringen in het budget voor overige personeelskosten verhoogd met € 40.000 voor de noordelijke arbeidsmarktcampagne. Kapitaallasten De kapitaallasten stijgen als gevolg van verwachte investeringen in hardware zoals telefoons en laptops en een investering geluidsapparatuur voor het verrichten van geluidsmetingen voor onze deelnemers. 33 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 In één oogopslag 3 Managementsamenvatting 4 De bestuurlijke behandeling 5 Algemene ontwikkelingen 5.1 Beleidsmatige ontwikkelingen 5.2 Organisatorische ontwikkelingen 5.3 Ontwikkelingen informatisering en automatisering 6 Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 Programma milieu 6.3 Programma bedrijfsvoering 7 Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 Paragraaf financiering 7.3 Paragraaf bedrijfsvoering 7.4 Paragraaf openbaarheid 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten 8.2 Overzicht van baten en lasten 8.3 Collectieve taken 8.4 Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven 8.5 Investeringen 8.6 Financieel meerjarenperspectief 8.7 Geprognosticeerde balans en toelichting 9 Bijlagen Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead

Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 | In één oogopslag | Bedrijfsvoeringskosten | Ontwikkelkosten 3 Managementsamenvatting 4 | De bestuurlijke behandeling | Debedrijfsvoeringskostenstijgenmet€259.000(11,8%). | Het budget voor ontwikkelkosten wordt verhoogd met twee incidentele posten. 5 | Algemene ontwikkelingen 5.1 | Beleidsmatige ontwikkelingen | De ICT-kosten stijgen door hogere licentiekosten, onder meer door een | • Implementatie zaaksysteem. Per 1 januari 2027 gaat de FUMO naar 5.2 | Organisatorische ontwikkelingen | toenemend gebruik van AI (Artificial Intelligence). | verwachting over op een nieuw zaaksysteem. Dit zal, vooral in de 5.3 | Ontwikkelingen informatisering en automatisering | beginperiode van 2027, leiden tot inefficiënties als gevolg van het vertrouwd 6 Programma's | De huisvestingskosten stijgen door hogere onderhoudskosten voor installaties, | raken met het nieuwe systeem. Hiervoor is een incidenteel budget 6.1 | Overzicht baten en lasten | waar in de begroting geen ruimte voor was, maar die gezien de staat van | opgenomen van € 300.000. 6.2 | Programma milieu 6.3 | Programma bedrijfsvoering | bijvoorbeeld het klimaatsysteem wel noodzakelijk zijn. In voorgaande jaren 7 Paragrafen | leidde dit tot een overschrijding van de begroting, die hiermee wordt voorkomen. | • | Doorontwikkeling P&O.

Voor de doorontwikkeling van P&O is een incidenteel 7.1 | Paragraaf weerstandsvermogen | budget opgenomen van € 80.000. Onderwerpen die hierbij aan de orde 7.2 | Paragraaf financiering 7.3 | Paragraaf bedrijfsvoering | De overige bedrijfsvoeringskosten bestaan onder meer uit kosten voor het | komen zijn procesoptimalisatie, herijking beleidsstukken, vergroten van 7.4 | Paragraaf openbaarheid | wagenpark, administratiekosten, verzekeringen en abonnementen. Deze kosten | deskundigheid en professionaliteit, optimalisatie van functionaliteiten in 8 De financiële begroting 2027 | stijgen vooral als gevolg van indexeringen. | AFAS en structurele begeleiding bij WW en ziektewet instroom (FUMO is 8.1 Uitgangspunten 8.2 | Overzicht van baten en lasten | eigen risicodrager voor wat betreft WW). 8.3 | Collectieve taken | Onvoorzien 8.4 | Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven | 8.3 | Collectieve taken 8.5 Investeringen | Hetbudget voor onvoorzien wordt gesteld op 1% van de begroting.

8.6 | Financieel meerjarenperspectief 8.7 | Geprognosticeerde balans en | In de begroting 2027 zijn 8.500 uren opgenomen voor de uitvoering van collectieve toelichting Sinds jaren is de post onvoorzien (€ 100.000) niet aangepast en bedroeg in | taken. Dit is een stijging ten opzichte van 2026. Dit wordt veroorzaakt door het 9 Bijlagen voorgaande jaren circa 0,4% van de begroting. De post onvoorzien telt mee voor | opnemen van 2 fte Omgevingsadviseurs. Daarnaast is zijn de uren bedrijvenlijst Bijdragen per deelnemer debepaling van het weerstandsvermogen en zorgt hiermee voor meer financiële | uit de collectieve taken gehaald en is de functionaris die deze taak vervult onder Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer | stabiliteit. Daarom wordt voorgesteld de post onvoorzien met ingang van 2027 | afdeling bedrijfsvoering opgenomen, zoals in werkelijkheid ook het geval is. Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten | standaard op 1% van de begroting te stellen.

& Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead 34 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 | In één oogopslag | 8.4 | Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven | 8.5 | Investeringen 3 Managementsamenvatting 4 | De bestuurlijke behandeling | Opadvies van de strategische stuurgroep Financiën en Flexibiliteit heeft | We verwachten in 2027 voor € 100.000 aan investeringen te doen in ICT- 5 | Algemene ontwikkelingen | hetVTH-MO de FUMO de opdracht gegeven om in de begroting 2027 de | gerelateerde zaken, zoals vervangingsinvesteringen in laptops en telefoons, 5.1 | Beleidsmatige ontwikkelingen | overhead als vaste begrotingspost op te nemen. Deze werkwijze sluit aan bij | maar ook investeringen in het netwerk. 5.2 | Organisatorische ontwikkelingen | dedoor OD-NL geadviseerde, toekomstbestendige financieringssystematiek 5.3 | Ontwikkelingen informatisering en automatisering | voor omgevingsdiensten.

Door de overhead los te koppelen van de productie | Ook verwachten we in 2027 voor € 250.000 aan investeringen te doen in een 6 Programma's | (declarabele uren) verkleinen we het financiële risico bij onderproductie. Deze | nieuw te betrekken huurpand. De besluitvorming hierover is nog niet definitief, 6.1 | Overzicht baten en lasten | keuze past binnen de kaders van de Gemeenschappelijke Regeling en de | maar vooruitlopend op besluitvorming wordt hiervoor op deze wijze wel alvast 6.2 | Programma milieu 6.3 | Programma bedrijfsvoering | huidige financieringssystematiek van de FUMO. Op begrotingsbasis heeft dit | investeringskrediet aangevraagd. 7 Paragrafen | geen invloed op de deelnemersbijdrage. 7.1 | Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 | Paragraaf financiering 7.3 | Paragraaf bedrijfsvoering | Inonderstaande tabel zijn de tarieven voor 2027 opgenomen.

7.4 | Paragraaf openbaarheid 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten | UURTARIEF 8.2 | Overzicht van baten en lasten | ZONDER | INTEGRAAL 8.3 | Collectieve taken | OMSCHRIJVING | TARIEFGROEP | OVERHEAD | UURTARIEF 8.4 | Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven | Basistaken | nvt | € 72,96 | € 137,10 8.5 Investeringen | Collectieve taken | nvt | € 72,96 | € 137,10 8.6 | Financieel meerjarenperspectief 8.7 | Geprognosticeerde balans en | Aanvullende en incidentele taken | Tariefgroep 1 | € 45,00 | € 109,00 toelichting 9 Bijlagen | Tariefgroep 2 | € 59,00 | € 123,00 Bijdragen per deelnemer | Tariefgroep 3 | € 78,00 | € 142,00 Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer | Tariefgroep 4 | € 92,50 | € 156,50 Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân | Tabel 13. tarieven 2027 Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden | De basistaken, collectieve taken en aanvullende taken worden bij de deelnemers Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 | vooraf in rekening gebracht en afgerekend op basis van het uurtarief zonder Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead | overhead. Voor incidentele taken en opdracht van niet-deelnemers wordt het integrale uurtarief gehanteerd.

35 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 | In één oogopslag | 8.6 Financieel meerjarenperspectief 3 Managementsamenvatting 4 | De bestuurlijke behandeling | Hieronder is het financieel meerjarenperspectief van de begroting opgenomen. 5 | Algemene ontwikkelingen 5.1 | Beleidsmatige ontwikkelingen | BEDRAGEN | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 5.2 | Organisatorische ontwikkelingen | (€ X1.000) | BEGROTING | BEGROTING | BEGROTING | BEGROTING | BEGROTING | BEGROTING 5.3 | Ontwikkelingen informatisering en automatisering | Totale baten | 23.424 | 26.433 | 27.390 | 28.542 | 29.878 | 31.276 6 Programma's | Deelnemersbijdragen | 21.541 | 24.698 | 25.655 | 26.807 | 28.143 | 29.541 6.1 | Overzicht baten en lasten 6.2 | Programma milieu | Specifieke uitkeringen | 614 | 614 | 614 | 614 | 614 | 614 6.3 | Programma bedrijfsvoering 7 Paragrafen | Financiële baten | 150 | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 7.1 | Paragraaf weerstandsvermogen | Overige baten | 1.119 | 1.021 | 1.021 | 1.021 | 1.021 | 1.021 7.2 | Paragraaf financiering 7.3 | Paragraaf bedrijfsvoering | Totale lasten | 23.425 | 26.433 | 27.390 | 28.542 | 29.878 | 31.276 7.4 | Paragraaf openbaarheid | Personeelskosten | 19.161 | 21.279 | 21.379 | 21.249 | 21.249 | 21.249 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten | Primair proces | 13.518 | 14.900 | 15.000 | 14.870 | 14.870 | 14.870 8.2 | Overzicht van baten en lasten | Overhead |

4.813 | 5.562 | 5.562 | 5.562 | 5.562 | 5.562 8.3 | Collectieve taken 8.4 | Integraal uurtarief en | DVO's | 828 | 816 | 816 | 816 | 816 | 816 gedifferentieerde tarieven 8.5 Investeringen | Overige | 1.383 | 1.517 | 1.517 | 1.517 | 1.517 | 1.517 8.6 | Financieel meerjarenperspectief | personeelskosten 8.7 | Geprognosticeerde balans en toelichting | Kapitaallasten | 240 | 274 | 274 | 274 | 274 | 274 9 Bijlagen | Bedrijfsvoeringskosten | 2.189 | 2.448 | 2.448 | 2.448 | 2.448 | 2.448 Bijdragen per deelnemer | ICT-kosten | 824 | 927 | 927 | 927 | 927 | 927 Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer | Huisvestingskosten | 732 | 834 | 834 | 834 | 834 | 834 Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten | Overige bedrijfsvoeringskosten | 633 | 687 | 687 | 687 | 687 | 687 & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per | Onvoorzien | 105 | 258 | 258 | 258 | 258 | 258 deelnemer | Ontwikkelkosten | 272 | 658 | 278 | 278 | 278 | 278 Bijlage 4: Overzicht taakvelden Implementatie | 75 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 | omgevingswet Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead | Indexering | 0 | 0 | 1.237 | 2.519 | 3.855 | 5.253 Tabel 14.

meerjarenperspectief 36 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 | In één oogopslag | 8.7 Geprognosticeerde balans en toelichting 3 Managementsamenvatting 4 | De bestuurlijke behandeling | BEDRAGEN | 2026 | 2027 BEGROTING | 2028 BEGROTING | 2029 BEGROTING | 2030 BEGROTING (€ X1.000) | BEGROTING 5 | Algemene ontwikkelingen 5.1 | Beleidsmatige ontwikkelingen | VASTE ACTIVA 5.2 | Organisatorische ontwikkelingen | Financiële vast activa | 15 | 15 | 15 | 15 | 15 5.3 | Ontwikkelingen informatisering en | Materiele vaste activa | 850 | 650 | 525 | 400 | 200 automatisering 6 Programma's | 865 | 665 | 540 | 415 | 215 6.1 | Overzicht baten en lasten | VLOTTENDE ACTIVA 6.2 | Programma milieu 6.3 | Programma bedrijfsvoering | Overige vorderingen en overlopende activa | 1.100 | 1.100 | 1.100 | 1.100 | 1.100 7 Paragrafen | Liquide middelen | 3.590 | 3.790 | 3.915 | 4.040 | 4.240 7.1 | Paragraaf weerstandsvermogen | 4.690 | 4.890 | 5.015 | 5.140 | 5.340 7.2 | Paragraaf financiering 7.3 | Paragraaf bedrijfsvoering | TOTAAL ACTIVA | 5.555 | 5.555 | 5.555 | 5.555 | 5.555 7.4 | Paragraaf openbaarheid | VASTE PASSIVA 8 De financiële begroting 2027 | Eigen vermogen | 800 | 800 | 800 | 800 | 800 8.1 Uitgangspunten | Voorzieningen | 55 | 55 | 55 | 55 | 55 8.2 | Overzicht van baten en lasten 8.3 | Collectieve taken | Lening (langlopende deel) | 200 | 200 | 200 | 200 | 200 8.4 | Integraal uurtarief en

gedifferentieerde tarieven | 1.055 | 1.055 | 1.055 | 1.055 | 1.055 8.5 Investeringen | VLOTTENDE PASSIVA 8.6 | Financieel meerjarenperspectief 8.7 | Geprognosticeerde balans en | Netto vlottende schulden met een rentety- | 4.000 | 4.000 | 4.000 | 4.000 | 4.000 toelichting | pische looptijd korter dan eén jaar 9 Bijlagen | Overlopende passiva | 500 | 500 | 500 | 500 | 500 Bijdragen per deelnemer | 4.500 | 4.500 | 4.500 | 4.500 | 4.500 Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer | TOTAAL PASSIVA | 5.555 | 5.555 | 5.555 | 5.555 | 5.555 Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân | Tabel 15. geprognosticeerde balans en toelichting Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden | In de geprognosticeerde balans is rekening gehouden met de volgende punten: Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead | • Afschrijvingen conform begroting en investeringen in de periode 2026 – 2030; • Van de lening van € 1 miljoen is € 0,8 miljoen direct aflosbaar en daarmee onder de vlottende passiva verantwoord.

37 38 Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 In één oogopslag 3 Managementsamenvatting 4 De bestuurlijke behandeling 5 Algemene ontwikkelingen 5.1 Beleidsmatige ontwikkelingen 5.2 Organisatorische ontwikkelingen 5.3 Ontwikkelingen informatisering en automatisering 6 Programma's 6.1 Overzicht baten en lasten 6.2 Programma milieu 6.3 Programma bedrijfsvoering 7 Paragrafen 7.1 Paragraaf weerstandsvermogen 7.2 Paragraaf financiering 7.3 Paragraaf bedrijfsvoering 7.4 Paragraaf openbaarheid 8 De financiële begroting 2027 8.1 Uitgangspunten 8.2 Overzicht van baten en lasten 8.3 Collectieve taken 8.4 Integraal uurtarief en gedifferentieerde tarieven 8.5 Investeringen 8.6 Financieel meerjarenperspectief 8.7 Geprognosticeerde balans en toelichting 9 Bijlagen Bijdragen per deelnemer Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer Bijlage 2: Specificatie plusuren per gemeenten & Provincie Fryslân Bijlage 3: Specificatie basistaakuren per deelnemer Bijlage 4: Overzicht taakvelden Bijlage 5: Risicoanalyse 2027 Bijlage 6: Verdeelsleutel overhead 38 Bijdragen per deelnemer In bijlage 1 zijn vier overzichten opgenomen met specificaties van de deelnemersbijdrages. • In tabel 16 is een totaalspecificatie opgenomen van de deelnemersbijdrage voor 2027. • In tabel 17 is een specificatie opgenomen van de ontwikkeling van de deelnemersbijdrage 2027 ten opzichte van 2026.

• In tabel 18 is het overzicht opgenomen van het aantal basistaakbedrijven per categorie. 9 Bijlagen

Inhoudsopgave 1 Inleiding 2 | In één oogopslag | Bijlage 1: Specificatie bijdrage per deelnemer 3 Managementsamenvatting 4 | De bestuurlijke behandeling | COLLECTIEVE OPDRACHTEN INCL 5 | Algemene ontwikkelingen | DEELNEMER | TOTALE BIJDRAGE | BASISTAKEN | PLUSTAKEN | OVERIGE OPBRENGSTEN | KETENTOEZICHT | OVERHEAD 5.1 | Beleidsmatige ontwikkelingen | Achtkarspelen | 770.374 | 317.118 | 40.382 | - | 54.316 | 358.559 5.2 | Organisatorische ontwikkelingen 5.3 | Ontwikkelingen informatisering en | Ameland | 146.356 | 52.176 | 19.731 | - | 6.383 | 68.066 automatisering | Dantumadiel | 537.901 | 170.952 | 87.039 | - | 25.984 | 253.926 6 Programma's 6.1 | Overzicht baten en lasten | De Fryske Marren | 1.523.008 | 630.686 | 81.593 | - | 98.973 | 711.756 6.2 | Programma milieu | Harlingen | 660.095 | 217.956 | 96.458 | - | 36.924 | 308.757 6.3 | Programma bedrijfsvoering | Heerenveen | 1.007.733 | 423.774 | 52.614 | - | 61.951 | 469.394 7 Paragrafen | Leeuwarden | 1.796.830 | 740.552 | 121.693 | - | 98.264 | 836.320 7.1 | Paragraaf weerstandsvermogen | Noard-East Fryslân | 1.508.990 | 575.500 | 129.313 | - | 103.838 | 700.340 7.2 | Paragraaf financiering 7.3 | Paragraaf bedrijfsvoering | Ooststellingwerf | 785.749 | 339.115 | 25.712 | - | 54.285 | 366.637 7.4 | Paragraaf openbaarheid | Opsterland | 693.422 | 309.928 | 13.746 | - | 45.901 | 323.845 8 De financiële begroting 2027 |

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://ameland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/822add8a-176d-47fa-8ec1-0b7b62457492?agendaItemId=6c6722a2-a57f-44c1-a34d-865ff5107400