A23 Millieueffecten luchthaven Ameland.pdf
Tekst van het document
airinfra consultants
Milieueffecten luchthaven Ameland m.e.r.-beoordelingsnotitie t.b.v. het luchthavenbesluit
airinfra consultants
Milieueffecten luchthaven Ameland m.e.r.-beoordelingsnotitie t.b.v. het luchthavenbesluit
Colofon Opdrachtgever
:
Gemeente Ameland
Bestemd voor
:
de heer W. Bakema
Auteur(s)
:
R.J. Herlaar MSc
Controle door
:
ir. W.B. Haverdings
Datum
:
01 oktober 2021
Kenmerk
:
ehal190102rap/pH/kd
Versie
:
1.0 - Definitief
Opgesteld door
:
Advanced Decision Systems Airinfra Consultants BV
Adres
:
WTC The Hague | Toren C | 8e etage
Telefoon
:
+31 (0)85 00 711 00
:
info@airinfra.eu
Web
:
www.airinfra.eu
KvK nummer
:
54629179
Prinses Beatrixlaan 542 | 2595 BM | Den Haag | Nederland
Zonder voorafgaande, schriftelijke toestemming van de opdrachtgever of Adecs Airinfra Consultants BV is het niet toegestaan deze uitgave of delen ervan te vermenigvuldigen of op enige wijze openbaar te maken.
Overzicht van versies/wijzigingen Versie
Type
Wijzigingen Eerste versie van het rapport
1
Concept A
1
Concept B
Diversen
1 1
Concept C Definitief
Diversen -
Auteur P.A. Heslinga BEng en R.J. Herlaar MSc P.A. Heslinga BEng en R.J. Herlaar MSc R.J. Herlaar MSc R.J. Herlaar MSc
Datum 16 januari 2019 22 mei 2019 06 mei 2021 01 oktober 2021
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 i
Afkortingen en symbolen
Bkl
Belastingeenheid kleine luchtvaart
dB(A)
A-gewogen decibel
HH
Handhavingspunt
Ke
Kosteneenheid
Kg
Kilogram
Lden
Level day-evening-night, geluidsbelasting
LHB
Luchthavenbesluit
m.e.r.
milieueffectrapportage
MER
milieueffectrapport
MTG
Maximaal toegestane geluidsbelasting
MTOW
Maximum Take-Off Weight, maximaal startgewicht
NLR
Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum
PR
Plaatsgebonden risico
Wm
Wet milieubeheer
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 ii
Inhoudsopgave 1
Inleiding ...................................................................................................................... 1 1.1
2
Leeswijzer................................................................................................................ 1 De m.e.r.-beoordeling.................................................................................................. 2
2.1 3
Wettelijk kader ......................................................................................................... 2 Het plan....................................................................................................................... 5
3.1
Algemene omschrijving luchthaven Ameland ................................................................ 5
3.2
Omzettingsregeling (1 april 2011) ............................................................................... 6
3.3
Wijziging van omzettingsregeling (1 oktober 2012) ....................................................... 7
3.4
Wijziging van omzettingsregeling (7 november 2015).................................................... 8
3.5
Luchthavenbesluit ..................................................................................................... 8
4
Milieugevolgen .......................................................................................................... 10 4.1
Geluid ................................................................................................................... 10
4.2
Externe veiligheid ................................................................................................... 12
4.3
Beperkingengebieden .............................................................................................. 14
4.4
Geur en emissies .................................................................................................... 15
4.5
Verkeer en vervoer ................................................................................................. 15
4.6
Beschermde natuur ................................................................................................. 16
4.7
Activiteiten op luchthaven ........................................................................................ 17
5
Beoordeling van de milieueffecten ............................................................................ 18
6
Referenties ................................................................................................................ 19
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 iii
1
Inleiding
In het kader van het nieuw op te stellen luchthavenbesluit voor luchthaven Ameland, is er een analyse van de mogelijke milieueffecten gemaakt door Adecs Airinfra Consultants (Adecs). Op basis van deze analyse is vervolgens beoordeeld of er een milieueffectrapport opgesteld dient te worden. In de voorliggende notitie wordt de analyse en beoordeling toegelicht. 1.1
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 is het wettelijke kader voor milieueffectrapportages geschetst. In hoofdstuk 3 is het plan beschreven inclusief het voortraject. Vervolgens is in hoofdstuk 4 beschreven welke gevolgen het plan heeft voor het milieu en ten slotte is in hoofdstuk 5 beoordeeld of de gevolgen van dien aard zijn dat er een MER moet worden opgesteld.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 1 / 19
2
De m.e.r.-beoordeling
Een milieueffectrapportage (m.e.r.) bevat een uitgebreid onderzoek naar de effecten van een project of een plan op onder meer natuur, milieu en leefbaarheid. Het is altijd gekoppeld aan een besluit over dat project, bijvoorbeeld een bestemmingsplan of in dit geval een luchthavenbesluit. Niet voor alle projecten is het opstellen van een milieueffectrapport (MER) noodzakelijk. Voor de besluitvorming over een groot aantal projecten volstaat een globale beoordeling van de milieueffecten (m.e.r.-beoordeling). 2.1
Wettelijk kader
Het Besluit milieueffectrapportage, gekoppeld aan de Wet milieubeheer (Wm), bevat in de bijlage een lijst met activiteiten waarvan de bijbehorende besluiten m.e.r.-plichtig
(C-lijst) of m.e.r.-
beoordelingsplichtig (D-lijst) zijn. Over luchthavens is het volgende opgenomen: Gevallen (drempelwaarde)
Plannen
Besluiten
De aanleg, de
In gevallen waarin de
De
Ten aanzien van de
inrichting of het
activiteit betrekking heeft
structuurvisie,
luchthaven Schiphol een
gebruik van een
op een luchthaven die de
bedoeld in de
luchthavenindelingbesluit of
luchthaven als
beschikking krijgt over een
artikelen 2.2 en
een luchthavenverkeerbesluit
bedoeld in de
start- of landingsbaan met
2.3 van de Wet
als bedoeld in respectievelijk
Wet luchtvaart.
een lengte van 2.100
ruimtelijke
de artikelen 8.4 en 8.15 van
meter of meer.
ordening.
de Wet luchtvaart. Ten
Activiteiten C 6.1
aanzien van een andere luchthaven een luchthavenbesluit als bedoeld in de Wet luchtvaart. D 6.1 De aanleg, de
In gevallen waarin de
De
Een luchthavenbesluit als
inrichting of het
activiteit betrekking heeft
structuurvisie,
bedoeld in de Wet luchtvaart.
gebruik van een
op een luchthaven die:
bedoeld in de
luchthaven als
1. de beschikking krijgt
artikelen 2.2 en
bedoeld in de
over een start- of
2.3 van de Wet
Wet luchtvaart.
landingsbaan met een
ruimtelijke
lengte van 1.000 meter of
ordening.
meer of 2. uitsluitend geschikt is voor het starten of landen van helikopters. D 6.2 De wijziging in
In gevallen waarin de
De
Ten aanzien van de
de ligging van
activiteit betrekking heeft
structuurvisie,
luchthaven Schiphol een
een start- of
op een start- of
bedoeld in de
besluit tot vaststelling of
landingsbaan, de
landingsbaan met een
artikelen 2.2 en
wijziging van een
verlenging,
lengte van 1.000 meter of
2.3 van de Wet
luchthavenindeling-besluit of
verbreding of
meer dan wel een
ruimtelijke
een luchthavenverkeerbesluit
verharding
luchthaven die uitsluitend
ordening.
als bedoeld in respectievelijk
daarvan, of de
geschikt is voor het
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 2 / 19
intensivering of
starten of landen van
de artikelen 8.4 en 8.15 van
wijziging van het
helikopters, en een
de Wet luchtvaart.
gebruik van de
wijziging omvat:
Ten aanzien van een andere
luchthaven dan
1.
Het
luchthaven een besluit tot
wel de wijziging
beperkingengebied,
vaststelling of wijziging van
van de
bedoeld in hoofdstuk 8 of
een luchthavenbesluit als
vliegroutes. De
artikel 10.17 van de Wet
bedoeld in die wet.
wijziging van het
luchtvaart, voor zover dit
gebruik van de
is vastgesteld op grond
luchthaven of
van het externe-
van het
veiligheidsrisico of
banenstelsel,
geluidsbelasting, of
dan wel de
2.
wijziging van de
bedoeld in artikel 8.17,
lucht-verkeers-
vijfde lid, onder a tot en
wegen of de
met c, artikel 8.44,
wijziging van de
eerste lid, onder a, of
vliegroutes.
artikel 8.70, tweede lid,
De grenswaarden,
juncto artikel 8.44, eerste lid, onder a, of de grenswaarden voor geluidsbelasting, bedoeld in artikel 10.17, tweede lid, van de Wet luchtvaart, tenzij: a)
De voorgenomen wijziging leidt tot een beperkingengebied als bedoeld onder 1) dat valt op of binnen het geldende beperkingengebied of tot grenswaarden als bedoeld onder 2) die een gelijk of beter beschermingsniveau bieden dan de geldende grenswaarden, of
b)
het beperkingengebied vervalt.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 3 / 19
Wanneer een besluit over een activiteit een m.e.r.-beoordeling vereist, dient het bevoegd gezag te bepalen of een m.e.r. respectievelijk het opstellen van een MER noodzakelijk is vanwege belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu. Het bevoegd gezag houdt bij het uitvoeren van de
m.e.r.-beoordeling rekening
met de
(hoofd)beoordelingscriteria uit bijlage III van de Europese richtlijn milieueffectbeoordeling. De hoofdcriteria zijn: 1.
Kenmerken van het project;
2.
Plaats van het project;
3.
Kenmerken van mogelijke effecten en de samenhang met andere activiteiten.
De m.e.r.-beoordelingsprocedure volgt simpelweg het volgende schema:
Wordt de activiteit en
Is er vanwege de activiteit kans
bijbehorend besluit genoemd in
op belangrijke nadelige
de lijst in bijlage D van het Besluit milieueffectrapportage?
milieugevolgen? Ja
Ja Nee
Geen MER nodig
Nee
MER opstellen
Luchthaven Ameland beschikt over twee gras start- en landingsbanen met respectievelijk een lengte van 998 meter en 632 meter. De voorgenomen activiteit betreft de vaststelling van het luchthavenbesluit Ameland. Gezien de lengtes van de start- en landingsbanen onder de minimaal gestelde lengte van 1.000 meter vallen, kan geconcludeerd worden dat de voorgenomen activiteit niet m.e.r.-beoordelingsplichtig is. De voorgenomen activiteit valt derhalve niet onder categorie C6.1, D6.1 en D6.2 conform het Besluit milieueffectrapportage. Echter speelt natuur een grote rol in de omgeving van de luchthaven en is er daarom de wens voor een m.e.r.-beoordeling, zij het in de zogeheten ‘vrije vorm’. Het bevoegd gezag is op grond van artikel 7.17, lid 4 Wet milieubeheer verplicht om mededeling te doen van het m.e.r.-beoordelingsbesluit. De tervisielegging van dit m.e.r.-beoordelingsbesluit vindt tegelijkertijd met het ontwerp luchthavenbesluit plaats. Tegen het m.e.r.-beoordelingsbesluit staat geen direct bezwaar en beroep open. Belanghebbenden kunnen wel bezwaar of beroep indienen bij het (moeder)besluit in het kader waarvan de m.e.r.-beoordeling plaatsvond.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 4 / 19
3
Het plan
Met de overgang van de Luchtvaartwet naar de Wet luchtvaart is er voor luchthaven Ameland een aantal zaken veranderd. Om te beginnen is in het kader van decentralisatie het bevoegd gezag van het Rijk naar de provincie Fryslân gegaan. Daarnaast dient de aanwijzing te worden vervangen door een luchthavenbesluit. Een belangrijke wijziging is ook de geluidsmaat die wordt gehanteerd voor het bepalen van de geluidseffecten vanwege het luchtverkeer. Van de geluidsmaat Bkl (belastingeenheid kleine luchtvaart) in de aanwijzing is overgegaan naar de geluidsmaat Lden (Level day-evening-night), welke binnen Europa als standaard geluidsmaat wordt gebruikt. Een andere wijziging betreft de invoering van twee handhavingspunten op 100 meter afstand van de baankoppen, waarin het geluid wordt berekend en getoetst aan de gestelde grenswaarden. Als eerste stap is de Bkl geluidsmaat gelijkwaardig omgezet naar de geluidsmaat Lden. Deze stap wordt de omzettingsregeling genoemd. De omzettingsregeling is de huidige vergunning. Deze m.e.r.-beoordeling heeft betrekking op het wijzigen van de omzettingsregeling in een luchthavenbesluit. Een van de verschillen tussen het luchthavenbesluit en de omzettingsregeling is dat in
het
luchthavenbesluit
ook
plaatsgebonden
risico
wordt
meegenomen.
De
berekende
plaatsgebondenrisicocontouren (PR-contouren) worden gebruikt als beperkingengebieden die worden opgenomen in de lokale bestemmingsplannen. Plaatsgebonden risico is niet in de omzettingsregeling en de eerdere aanwijzing opgenomen. Paragraaf 3.1 beschrijft allereerst de basisgegevens van luchthaven Ameland om zo de huidige ligging en omgeving van de luchthaven weer te geven. In paragraaf 3.2 wordt de oude situatie Omzettingsregeling luchthaven Ameland (ref. 1) beschreven. In het vierde kwartaal van 2012 zijn enkele veranderingen in de omzettingsregeling toegepast. Laatstgenoemde zijn beschreven in paragraaf 3.3. Tot slot wordt het Luchthavenbesluit Ameland toegelicht in paragraaf 3.5. Dit besluit zal de Omzettingsregeling luchthaven Ameland doen vervallen. In tabel 1 is een overzicht gegeven van de aantallen bewegingen die in paragraaf 3.1 tot en met paragraaf 3.5 beschreven berekeningen zijn opgenomen. Daar waar “quota” is genoemd, mocht het aantal bewegingen dat tussen haakjes is gegeven daadwerkelijk vliegen. Echter zijn deze aantallen nog niet opgenomen in de berekeningen van de omzettingsregeling. Tabel 1
Aantallen bewegingen per verkeerssoort.
Verkeerssoort
Klein verkeer
Helikopters
Omzettingsregeling
6.316
quota (200)
Luchthavenbesluit
6.316
650
3.1
Algemene omschrijving luchthaven Ameland
Het vliegveld op Ameland is gelegen aan de Strandweg net ten noorden van het dorp Ballum in een open veld tegen de binnenduinrand aan. Twee kilometer ten westen van de luchthaven ligt Hollum en op ruim vijf kilometer ten oosten ligt Nes (figuur 1). Het vliegveld is omringd door beschermde natuurgebieden en grenst aan de oostzijde aan het recreatieterrein Roosdunen en recreatiewoningen. Rondom de luchthaven bevinden zich drie typen Natura 2000-gebieden: de Waddenzee, de
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 5 / 19
Noordzeekustzone en de duinen van Ameland. Deze gebieden worden verder beschreven in paragraaf 4.6. Het luchtverkeer maakt gebruik van een oost-west gelegen grasbaan 08-26 en een noord-zuid gelegen dwarsbaan 13-31. De noord-zuid gelegen dwarsbaan is nog in ontwikkeling. Het vliegveld heeft met rond-, zweef- en parachutevluchten een recreatieve functie, maar wordt ook gebruikt door diverse zakelijke, medische en bedrijfsvluchten. Het luchthaventerrein wordt geëxploiteerd door de gemeente Ameland en is daarnaast de thuisbasis voor zweefvliegclub Ameland, Ameland Aeroservice en Sky Dive Ameland.
Figuur 1
3.2
Locatie luchthaven Ameland.
Omzettingsregeling (1 april 2011)
Ten behoeve van de overgang van de aanwijzing naar het luchthavenbesluit heeft het Rijk per 1 april 2011 de aanwijzing middels een ministeriële regeling één-op-één omgezet (ref. 1). Hierbij zijn de grenswaarden van geluid in Bkl uit de aanwijzing vertaald naar grenswaarden in Lden. De ruimtelijke beperkingen gebieden zijn niet gewijzigd, de daarvoor geldende 47 en 57 Bkl-contouren zijn onveranderd overgenomen in Bijlage 2 van de omzettingsregeling. Laatstgenoemde contouren worden weergegeven in figuur 2. De Bkl-geluidszones sluiten het helikopterverkeer uit en beperken zich enkel tot de kleine luchtvaart.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 6 / 19
Figuur 2
3.3
Ruimtelijke beperkingen ten gevolge van de Bkl-geluidszones uit de omzettingsregeling.
Wijziging van omzettingsregeling (1 oktober 2012)
Per 1 juli 2012 is het berekeningsvoorschrift op een aantal punten gewijzigd middels een wijziging van de omzettingsregeling. De grenswaarden in de handhavingspunten worden met deze wijziging van het berekeningsvoorschrift
toegewezen
aan
een
baan.
Derhalve
worden
de
waarden
van
de
handhavingspunten niet beïnvloed door bewegingen van een andere baan. Deze wijziging van de grenswaarden heeft geen verandering gebracht in de gebruiksmogelijkheden van luchthaven Ameland noch in de handhaving van de grenswaarden. De grenswaarden voor geluid in Lden zijn per baan vastgesteld in twee handhavingspunten 100 meter in het verlengde van de start- en landingsbaan. De grenswaarden per handhavingspunt geven de maximale toegestane geluidsbelasting (MTG) aan. De geluidsbelasting van het jaarlijks gebruik van de banen dient onder de MTG te blijven. De grenswaarden van de originele omzettingsregeling en de wijziging worden weergegeven in tabel 2. Ter illustratie zijn de locaties van de handhavingspunten weergegeven in figuur 3. Voor de helikopterbewegingen van en naar het platform zijn destijds geen handhavingspunten vastgesteld, enkel een quota. Zodoende zijn deze waarden niet meegenomen in de tabel.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 7 / 19
Tabel 2
Grenswaarde in dB(A) Lden per handhavingspunt voor de omzettingsregeling en wijziging.
Handhavingspunt
Omzettingsregeling (2011)
Wijziging (2012)
08
51,0
50,66
26
50,2
50,09
13
52,5
42,07
31
39,6
37,82
Figuur 3
3.4
Ligging van de handhavingspunten.
Wijziging van omzettingsregeling (7 november 2015)
Op 7 november 2015 is de omzettingsregeling wederom gewijzigd, zij het beperkt. In Artikel 1 zijn vier begripsbepalingen gevoegd (daglichtperiode; helikopter; verordening (EU) nr. 923/2012; vliegtuig). Deze vervangen het tweede lid in Artikel 1: “In deze regeling wordt verstaan onder daglichtperiode, helikopter en vliegtuig hetgeen daaronder wordt verstaan in artikel 1 van het Luchtverkeersreglement”. Hoofdstuk 3 van het Luchtverkeersreglement is vervangen door deel 5 van de bijlage bij verordening (EU) nr. 923/2012. Deze wijziging heeft geen gevolgen voor de gegevens in deze m.e.r.-beoordeling. 3.5
Luchthavenbesluit
In het kader van de aanvraag van het luchthavenbesluit worden ook de veranderingen van de luchthaven meegenomen. Sinds 2011 zijn er diverse ontwikkelingen geweest op het vliegveld welke invloed hebben op de ruimtelijk indeling van de luchthaven. Dit zijn de ontwikkelingen die al uitgevoerd zijn: Er is een zonnepark van 10 hectare gerealiseerd; De helispot is verplaatst naar een andere locatie en is verhard; Er is een tankinstallatie met ondergrondse tanks aangelegd; Ingebruikneming waddenheli door RAV Fryslân; Er is een (auto)parkeerterrein aangelegd voor het toeristenseizoen.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 8 / 19
In februari 2018 heeft de gemeenteraad besloten een nieuw bestemmingsplan Buitengebied voor te bereiden waarin ook het vliegveld ligt. De procedure daarvoor zal in samenwerking gaan met de procedure naar het luchthavenbesluit. Daarnaast heeft de gemeenteraad in 2013 een Gebieds- en ontwikkelingsvisie voor het vliegveld vastgesteld. Deze is echter niet meer actueel en zal een update krijgen. De vlootsamenstelling waar het luchthavenbesluit van uitgaat, bestaat in totaal uit 6.966 bewegingen waarvan 650 bewegingen met helikopters zijn. Het helikoptersegment is weer opgedeeld in 500 maatschappelijke en 150 civiele bewegingen. In bijlage A van het berekeningsrapport (ref. 2) is een overzicht gegeven van het aantal bewegingen per segment. In de vigerende omzettingsregeling (ref. 1) is een quota van 200 helikopterbewegingen opgenomen. De exploitant heeft aangegeven dat 150 helikopterbewegingen voor civiel gebruik voldoende is. Voor de operatie van het medisch en politiehelikopterverkeer is de quota niet toereikend. De inschatting is dat het gebruik van de waddenheli (H145) door RAV Fryslân, de Mobiel Medisch Team (MMT)- en politiehelikopter (EC35) in de komende jaren kan doorgroeien tot 500 bewegingen.
De grenswaarden ten gevolge van het maatschappelijk helikopterverkeer worden conform de Wet luchtvaart, Artikel 8.44, lid 2 exclusief toegewezen aan dit maatschappelijk verkeer (spoedeisende hulpverlening). De civiele helikopterbewegingen hebben hetzelfde baangebruik als het klein verkeer. Voor het helikopterplatform is gerekend met drie in- en uitvliegsectoren. Deze sectoren en het bijbehorende sectorgebruik is gebaseerd op de heersende windrichting en omliggende natuur en bebouwing. In principe zal enkel bij hoge uitzondering gebruik gemaakt worden van start- en landingsbaan 13-31. Groot verkeer wordt niet in het luchthavenbesluit meegenomen. De vliegtuigen hebben een MTOW (maximale startgewicht) tussen de 700 kg en 6.800 kg. De vlootsamenstelling bevat geen vliegtuigen lichter dan 700 kg. De vliegtuigen en helikopters zijn ingedeeld in 12 geluidscategorieën. De kenmerken van het invoerscenario voor het luchthavenbesluit zijn in bijlage A van het berekeningsrapport opgenomen (ref. 2). De luchthaven beschikt ook over een zweefvliegbaan in de richting 087-267. Voor het merendeel wordt hier gebruikt gemaakt van een lier. De zweefvluchten die voorgetrokken worden met een sleepvliegtuig zijn meegenomen in de modellering over de hoofdbaan.
De ruimtelijkebeperkingengebieden zijn met het luchthavenbesluit overgezet in de 48, 56 en 70 dB(A) Lden-geluidscontouren en de 10-5 en 10-6 PR-contouren zoals wettelijk gesteld (ref. 3). In principe is het niet verplicht om de Bkl-contouren te hanteren als ruimtelijkebeperkingengebieden. Naast de ruimtelijke beperkingen ten gevolge van geluid en externe veiligheid worden er ook ruimtelijke beperkingen op basis van vliegveiligheid opgenomen. Deze ruimtelijke beperkingen geven de maximale bouwhoogte aan van objecten in de omgeving.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 9 / 19
4
Milieugevolgen
Voor de m.e.r.-beoordeling moeten berekeningen van de nieuwe situatie (luchthavenbesluit) worden vergeleken met een referentie, ofwel de wijziging van de omzettingsregeling uit 2012. Laatstgenoemde bepaald de huidige maximale grenzen voor luchthaven Ameland. In onderstaande zijn de milieueffecten voor geluid, externe veiligheid, geur en emissies, verkeer en vervoer en beschermde natuur (flora en fauna) nader uitgewerkt. Dit is nodig omdat de aantallen bewegingen in de berekening voor het luchthavenbesluit verschillen van die in de referentie. Het werkelijk aantal toegestane bewegingen in de referentie en het luchthavenbesluit is grotendeels gelijk, alleen in de referentie is het helikopterverkeer in de quota verwerkt en in het luchthavenbesluit is al het verkeer inclusief de toename van helikopterverkeer in de berekening verwerkt. De overige effecten die in een beoordeling worden beschouwd, zoals op het gebied van landschap, archeologie, cultuurhistorie, bodem en (grond)water zijn voor het luchthavenbesluit gelijk ten opzichte van de referentie. Deze effecten worden namelijk niet berekend en zijn onafhankelijk van de aantallen vliegbewegingen. 4.1
Geluid
Op basis van de vlootsamenstelling voor het luchthavenbesluit (zie paragraaf 3.5) is een Ldengeluidsberekening uitgevoerd. Dit heeft tot resultaat dat de Lden-waarden in de handhavingspunten en de ligging van de Lden-contouren veranderd zijn ten opzichte van de referentie. In tabel 3 worden de verschillen weergegeven. Tabel 3
Ligging en grenswaarden in de handhavingspunten.
Coördinaten Handhavingspunt
Grenswaarde in dB(A) Lden
handhavingspunten X
Y
Referentie
Luchthavenbesluit
HH08
173.754
607.464
50,66
51,21
HH26
174.950
607.522
50,09
50,89
HH13
174.407
607.581
42,07
42,23
HH31
174.966
606.965
37,82
38,93
HH O
174.708
607.227
-
62,77
HH ZW
174.563
607.140
-
56,93
De verandering van de waarde in de handhavingspunten ten opzichte van de referentie ontstaat door de toevoeging van de helikopters aan de berekening. De civiele helikopters maken namelijk gebruik van de start- en landingsbanen. De handhavingspunten voor de twee sectoren van het platform hebben geen referentie daar de helikopterbewegingen als quota waren opgenomen in de omzettingsregeling. Doormiddel van de Lden-berekening zijn de 48, 56 en 70 dB(A) Lden-contouren bepaald. Echter ontbreekt, ondanks de toevoeging van het helikopterverkeer, de 70 dB(A) Lden-contour. Door de toevoeging van het helikopterverkeer zijn de Lden-contouren ten opzichte van de omzettingsregeling (figuur 4) wel groter geworden. Figuur 5 geeft de contouren van het luchthavenbesluit weer.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 10 / 19
Figuur 4
Ligging van de 48 en 56 dB(A) Lden-contouren conform omzettingsregeling.
Figuur 5
Ligging van de 48 en 56 dB(A) Lden-contouren conform luchthavenbesluit.
De 56 Lden-contour geldt als minimale eis voor de ruimtelijkebeperkingengebieden zoals vastgesteld in het Besluit burgerluchthavens (ref. 3). De 48 dB(A) Lden-contour geldt als afwegingengebied.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 11 / 19
Conform artikel 12 van het Besluit burgerluchthavens is nieuwbouw van een woning of een geluidsgevoelig gebouw niet toegestaan in het gebied dat gelegen is op of binnen de contour van 56 dB(A) Lden-contour. De 56 dB(A) Lden-contour komt daarentegen niet buiten het luchthavengebied en zorgt daarom niet voor extra ruimtelijke beperkingen. Bij vaststelling van het luchthavenbesluit dient een afweging gemaakt te worden ten aanzien van de ruimtelijke ontwikkeling van het gebied tussen de 56 en de 48 dB(A) Lden-geluidscontour. Binnen de 48
dB(A)
Lden-contour
liggen
geen
woningen
of
andere
geluidsgevoelige
objecten,
enkel
verblijfsobjecten met een logiesfunctie. 4.2
Externe veiligheid
Naast geluid speelt ook externe veiligheid een rol bij het vaststellen van het luchthavenbesluit. Dit is nieuw ten opzichte van de omzettingsregeling. Externe veiligheid rondom luchthavens beschrijft het risico van het neerstorten van een vliegtuig in de omgeving van de luchthaven. De risicomaat die gehanteerd wordt, is het plaatsgebonden risico (PR). Het PR is gedefinieerd als de kans per jaar dat een denkbeeldige persoon die zich permanent op dezelfde locatie in de omgeving van een luchthaven bevindt, komt te overlijden door een direct gevolg van een vliegtuigongeval. Het luchthavenbesluit dient contouren te bevatten ter aanduiding van het PR van 10-5/jaar en 10-6/jaar. Deze contouren dienen, net als de Lden-contouren, als minimale eisen voor de beperkingengebieden (ref. 3). De berekening van de externe veiligheid is gedaan volgens het geldende rekenvoorschrift voor externe veiligheid (ref. 8). De bewegingen van het klein verkeer zijn ingedeeld in gewichtsclusters op basis van hun gebruik en maximaal startgewicht (MTOW). Vliegtuigen tot 1.500 kg vallen in de categorie “L1500” en zwaardere vliegtuigen tot 5.700 kg vallen in de categorie “L5700”. De helikopters zijn berekend op basis van het maximale startgewicht en type afkomstig uit de standaard indelingslijst van het NLR. In Bijlage A van het berekeningsrapport wordt de berekeningsinvoer weergegeven (ref. 2).
Volgens opgave van de exploitant volgen de civiele helikopters de geldende routes net als de vliegtuigen. In het rekenmodel voor externe veiligheid is het niet mogelijk om vliegtuigen en helikopters te gelijk te berekenen als er gebruik gemaakt wordt van helikopterroutes. Derhalve zijn voor het civiele helikopterverkeer sectoren per baankop gedefinieerd. Figuur 6 geeft de gehanteerde sectoren voor het civiele helikopterverkeer weer over de start- en landingsbanen. Maatschappelijke vluchten maken gebruik van het platform en derhalve geeft figuur 7 de desbetreffende PBN-routes weer.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 12 / 19
Figuur 6
Helikoptersectoren start- en landingsbanen.
Figuur 7
Helikopterplatform PBN-routes.
Van de externeveiligheidsberekeningen zijn de 10-6 PR-contouren bepaald en in figuur 8 weergegeven. Zoals voorgeschreven in het rekenvoorschrift (ref. 8) wordt voor de 10-5 PR-contour een meteotoeslag van 20% gehanteerd en wordt voor de 10-6 PR-contour geen meteotoeslag toegepast. Meteotoeslag is een toeslag die wordt toegepast op het baangebruik om de jaarlijkse variatie in windrichting en daarmee baangebruik op te kunnen vangen. Ongeacht de meteotoeslag, geeft deze verkeersinvoer geen 10-5 PR-contouren weer voor luchthaven Ameland.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 13 / 19
Figuur 8
Ligging 10-6 PR-contouren.
Binnen de 10-5 PR-contour dienen woningen en andere gevoelige bestemmingen aan hun bestemming te worden onttrokken. Binnen de 10-6 PR-contour is nieuwbouw van woningen, niet zijnde een bedrijfswoning, niet toegestaan. De 10-5 PR-contour ontbreekt en vormt daarmee geen beperking. De 10-6 PR-contour overschrijdt het luchthaventerrein, maar er liggen hier geen woningen binnen. Deze contour heeft daarmee wel doorwerking in het bestemmingsplan. Hiermee wordt gewaarborgd dat er binnen deze contour geen nieuwbouw zal plaatsvinden. Aangezien de 10-6 PR-contour zich buiten het luchthaventerrein bevindt dient er op grond van externe veiligheid een luchthavenbesluit vastgesteld te worden. 4.3
Beperkingengebieden
De beperkingengebieden vormen zich door de bepaling van de Lden- en PR-contouren. Door het vergelijken van de oorspronkelijke 47 Bkl-geluidszone met de nieuwe situatie, kan een hernieuwd beperkingengebied opgesteld worden. In figuur 9 blijkt dat de 10-6 PR-contour en de 56 dB(A) Ldengeluidscontour zich ten zuiden van het heliplatform buiten het huidige beperkingengebied bevinden. Dit heeft als resultaat dat het beperkingengebied verruimd moet worden. Het afwegingengebied, het gebied tussen de 48 dB(A) en 56 dB(A) Lden-contouren, komt grotendeels ten zuiden van de luchthaven buiten het beperkingengebied. Dit heeft echter geen directe gevolgen voor mogelijke ontwikkelingen op locaties.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 14 / 19
Figuur 9
4.4
Vergelijking van het luchthavenbesluit met het huidige beperkingengebied.
Geur en emissies
In de nationale wetgeving van de luchtkwaliteit dient een project getoetst te worden of deze Niet In Betekende Mate (NIBM) bijdraagt. De voorwaarde hiervoor is opgenomen is het besluit NIBM en luidt als volgt: Het project of de activiteit draagt maximaal 3% van de jaargemiddelde grenswaarde bij aan de concentraties fijnstof (PM10) of stikstofdioxide (NO2). Dit komt overeen met een toename van maximaal 1,2 μg/m3 voor zowel PM10 als NO2. Zodra een van de twee deze maximale waarde ontstijgt, is de bijdrage aan concentratie van een stof mogelijk in betekende mate. De luchthavens Twente en Rotterdam The Hague Airport hebben bijvoorbeeld een maximale bijdrage van respectievelijk 0,01 μg/m3 tot 1,16 μg/m3 voor NO en 0,06 μg/m3 tot 0,10 μg/m3 voor PM aan de 2
10
jaargemiddelde concentraties (ref. 4 en 5). De jaargemiddelde concentraties van de voorgenomen situatie liggen gezien het aantal bewegingen waarschijnlijk nog onder deze voorbeelden. Hiermee kan geconcludeerd worden dat het resultaat van de voorgenomen situatie ver onder de eis van het NIBM ligt. Ter indicatie, in de omgeving van luchthaven Ameland bedroeg de achtergrondconcentratie in 2020 zo rond de 7 μg/m3 voor NO2 en 14 μg/m3 voor PM10 (ref. 6). Dit betekent dat de achtergrondconcentratie vele malen hoger is dan alleen de bijdrage van de luchtvaart. Hiermee kan dan ook geconcludeerd worden dat de wettelijk gestelde jaargemiddelde grenswaarden van 40 μg/m3 NO2 of PM10 niet overschreden worden (ref. 7). 4.5
Verkeer en vervoer
De uitbreiding van het aantal helikopterbewegingen zullen naar verwachting een zeer beperkte verkeersaantrekkende werking tot gevolg hebben in verband met de maatschappelijk georiënteerde functie van de additionele bewegingen. Hierdoor zijn er nauwelijks effecten op het gebied van verkeer en vervoer te verwachten.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 15 / 19
4.6
Beschermde natuur
In dit onderdeel is beoordeeld of de voorgenomen activiteit significante effecten op de beschermde natuur in de omgeving heeft. Voor dit onderdeel is de Wet natuurbescherming van toepassing. In de wet zijn soortenbescherming, gebiedsbescherming en Programma Aanpak Stikstof van toepassing. De openingstijden van luchthaven Ameland verschillen per periode. Periode 1 beslaat van de laatste zaterdag van maart tot en met de laatste zondag van november. In deze periode is de luchthaven dagelijks open tussen 09.30 uur en 18.00 uur en dient voorafgaande kennisgeving ingediend te worden door de gebruikers. Tussen 18.00 uur en 19.00 is de luchthaven open mits voorafgaande goedkeuring is gegeven door de luchthaven. Periode 2 beslaat de overige maanden buiten periode 1. Tijdens deze periode is de luchthaven dagelijks open tussen 09.30 en 18.00 en dient voor de gehele dag voorafgaande goedkeuring gegeven te worden door de luchthaven. Deze situatie is voor het luchthavenbesluit gelijk aan de omzetting. Nachtelijk actieve soorten, zoals vleermuizen en nachtvogels, zullen geen (extra) hinder ondervinden van het luchthavenbesluit. Uitsluitend maatschappelijke vluchten hebben indien nodig toestemming voor avond- en nachtbewegingen. Daarnaast worden de nachtelijke vluchten waar operationeel mogelijk uitgevoerd zonder lichten om eventuele hinder verder te verminderen.
Dit is uiteindelijk een keuze van de piloot en veiligheid dient nooit in het geding te zijn. In figuur 10 zijn de Natura 2000-gebieden in de omgeving van de luchthaven gepresenteerd. In het geval van luchthaven Ameland, betreft het drie typen gebieden. Direct gelegen aan de luchthaven zowel ten westen, noorden en oosten bevinden zich de duinen van Ameland; 600 meter ten noorden van luchthaven Ameland bevindt zich de Noordzeekustzone; terwijl de Waddenzee zich bevindt op ruim 2 kilometer ten zuiden en zuidoosten en 3,5 kilometer ten westen.
Figuur 10 Overzicht van de Natura 2000-gebieden in de omgeving van luchthaven Ameland.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 16 / 19
Bureau Waardenburg heeft onderzoek gedaan naar verstorende effecten van klein vliegverkeer op Natura 2000-gebieden, en heeft voornamelijk gekeken naar het effect op zoogdieren en vogels (ref. 9). Uit dit onderzoek is gebleken dat door het extensieve gebruik op luchthaven Ameland geen noemenswaardige verstorende effecten worden veroorzaakt op de Natura 2000-gebieden. Naast het bestaande natuurbeleid zijn geen extra maatregelen nodig. In verband met de beperkte afstand tot de Natura 2000-gebieden en toename van het aantal helikopterbewegingen wordt er een Natura 2000-toetsing gedaan op de stikstofdepositie. Uit deze toetsing van de stikstofdepositie ten gevolge van het luchthavenbesluitscenario blijkt dat de stikstofdepositie in alle relevante Natura 2000-gebieden in Nederland lager is dan in het bestaand recht. Het jaar 1996 geldt als referentie voor het bestaand recht. Zie de passende beoordeling voor verdere toelichting (ref. 10). 4.7
Activiteiten op luchthaven
Naast de luchtvaart georiënteerde activiteiten, wilt de luchthaven incidenteel kleiduifschieten accommoderen. Conform artikel 2.22 van de wet algemene bepalingen omgevingsrecht is het toelaatbaar om maximaal twaalf keer per jaar activiteiten uit te voeren die meer geluid veroorzaken dan de representatieve situatie.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 17 / 19
5
Beoordeling van de milieueffecten
De kenmerken van de activiteit, de plaats, de samenhang met andere activiteiten in de omgeving en de milieugevolgen kunnen ertoe leiden dat er een MER opgesteld moet worden. In het geval van het luchthavenbesluit voor luchthaven Ameland is alleen het milieugevolg ten gevolge van het besluit van belang, aangezien de luchthaven qua kenmerken, plaats en samenhang met de omgeving onveranderd blijft. De milieugevolgen die voor het luchthavenbesluit voor luchthaven Ameland afgewogen zijn, zijn in tabel 4 opgenomen. Tabel 4
Overzicht van milieuaspecten en effecten.
Aspect
Effecten?
MER-meerwaarde?
Landschap
Geen
Nee
Archeologie
Geen
Nee
Cultuurhistorie
Geen
Nee
Bodem
Geen
Nee
(Grond)water
Geen
Nee
Geluid
Beperkt
Nee
Externe veiligheid
Beperkt
Nee
Geur
Zeer beperkt
Nee
Emissies
Zeer beperkt
Nee
Verkeer en vervoer
Geen
Nee
Beschermde natuur
Zeer beperkt
Nee
Op basis van bovenstaande tabel en de overige beschrijvingen in deze notitie kan geconcludeerd worden dat er in de procedure voor dit luchthavenbesluit voor luchthaven Ameland geen MER hoeft te worden opgesteld, omdat ten opzichte van de omzetting het gebruik en de indeling van de luchthaven beperkt toenemen. De eindconclusie is dat, gelet op de kenmerken van de activiteit, de plaats van de activiteit en het potentiële effect van de activiteit, er geen belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu zijn die het opstellen van het MER rechtvaardigen.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 18 / 19
6
Referenties 1.
Wijziging van de Omzettingsregelingen luchthaven Ameland en luchthaven Teuge, IENM/BSK2012/185703, publicatie Staatscourant nr. 20030, 28 september 2012.
2.
Adecs Airinfra (06 mei 2021). Berekeningsrapportage voor het geluid en externe veiligheid, ten behoeve van het luchthavenbesluit Ameland. In opdracht van luchthaven Ameland, versie 1.0.
3.
Ministerie van Verkeer en Waterstaat, Besluit burgerluchthavens, 30 september 2009.
4.
Adecs Airinfra (09 juni 2016). MER Gebiedsontwikkeling Luchthaven Twente, Deelonderzoek Luchtkwaliteit.
5.
Adecs
Airinfra (14 september 2015). MER
Luchthavenbesluit RTHA, Deelonderzoek
Luchtkwaliteit. 6.
Ministerie
van
Volksgezondheid,
Welzijn
en
Sport,
Grootschalige
Concentratie-
en
Depositiekaarten Nederland 2020, website: http://geodata.rivm.nl/gcn/, 8 januari 2019. 7.
Wijzigingswet Wet milieubeheer, Artikel 5.2, Bijlage 2 Luchtkwaliteitseisen, 1 augustus 2009.
8.
Voorschrift voor de berekening en bepaling van de 10-5 en 10-6 plaatsgebondenrisicocontouren en het totaal risicogewicht voor overige burgerluchthavens, Regeling burgerluchthavens, Stcrt. 2017 nr. 23795, 11 mei 2017.
9.
R. Lensink et al, Bestaand gebruik kleine luchtvaart en beheerplannen Natura 2000, Bureau Waardenburg bv in opdracht van IenM, rapport nr. 10-180, 7 februari 2011.
10. Adecs Airinfra Consultants (23 juni 2021). Berekeningen luchthaven Ameland – Passende beoordeling stikstofdepositie.
Milieueffecten luchthaven Ameland (ehal190102rap/pH/kd - 1.0 - Definitief), 01 oktober 2021 19 / 19
airinfra consultants
Prinses Beatrixlaan 542 2595 BM Den Haag Nederland
+31 (0)85 00 711 00 info@airinfra.eu www.airinfra.eu