A17 Brief met bijlage van het college aan de raad inzake Jaarverslag Streekwerk 2022.pdf

Alles voor een bruisende regio

Terugblik Streekwurk 2022

Streekwurk is onderdeel van de provincie Fryslân

INHOUD Inleiding | Alles voor een bruisende regio

3

Streekwurk

4

Kerntaken

5

Missie en visie

5

Hier staan we voor!

7

Netwerk Adviescommissieleden • Deskundigheidsbevordering Iepen Mienskipsfûns Communicatie

22 23 23 24

• Projectbezoeken

24

• Werkbezoeken

25

8

• Regiobezoeken

26

9

• Bijeenkomsten samenwerkingspartners

27

• Iepen Mienskipsfûns

9

• Pers

29

• LEADER

12

• In de Media

30

• Regiofonds

14

• Budget Lokale Innovaties

15

Uitvoering Subsidieregelingen

Bijlagen

32

Regionale samenwerking

16

• Bijlage 1 | Factsheets IMF

33

Overige taken

21

• Bijlage 2 | Factsheets LEADER

34

• Mienskipsloket

21

• Projectoverzicht IMF | Eerste Tender

35

• Dorpsontwikkelingsmaatschappijen (DOM)

21

• Projectoverzicht IMF | Tweede Tender

46

• Uitvoering Subsidieregeling ‘Mienskip en Bedriuw yn Ferbining’

21

• Projectoverzicht IMF | Derde Tender

55

• Projectoverzicht Regiofonds

66

• Projectoverzicht LEADER | Eerste Tender

67

• Projectoverzicht LEADER | Tweede Tender

70

Inleiding

Streekwurk

ALLES VOOR EEN BRUISENDE REGIO Streekwurk werkt aan het leefgeluk in de streek,

Op 30 maart 2022 organiseerde Streekwurk een

door gebiedsgerichte projecten en initiatieven te

Regiotour voor de Provinciale Statenleden langs

ondersteunen en te vergroten. We denken mee,

een aantal leefbaarheidsprojecten. Het doel van

maken mogelijk en verbinden de juiste mensen,

deze dag was om de rollen en werkwijze van

middelen en organisaties aan een project. Zo

Streekwurk inzichtelijk te maken en het succes

krijgen we ideeën van de mienskip sneller van de

hiervan te laten zien. Daarnaast vertelden diverse

grond en dragen we bij aan de ontwikkeling van

gastsprekers over onderwerpen die spelen in de

de streek. Ons doel? Samen werken aan een streek

regio’s en hoe Streekwurk hieraan heeft bijgedragen.

waar het leeft, waar het bruist. Waar het goed

De aanwezige Statenleden hebben na afloop van

wonen, werken en recreëren is!

deze dag aangegeven dat zij ook in de toekomst graag op de hoogte gehouden willen worden van de werkzaamheden van Streekwurk. Met deze terugblik geven wij invulling aan deze vraag.

Met elkaar maken we het mogelijk!

Streekwurk

Met de periode van Plattelânsprojekten meegerekend,

‘Wij versterken de kracht en energie die al aanwezig is!’

heeft Streekwurk bijna twee decennia lang bewezen van toegevoegde waarde in Fryslân te zijn. Samen met

We doen dit in vijf regio’s met in elke regio een

de mienskip, organisaties, Friese gemeenten, Wetterskip

eigen streekkantoor, dichtbij de mienskip. Zo kunnen

Fryslân en provincie Fryslân werkt Streekwurk aan een

initiatiefnemers op een toegankelijke en laagdrempelige

bruisend en toekomstbestendig Fryslân. Door mensen,

manier met hun vragen en ideeën bij ons terecht.

middelen en mogelijkheden bij elkaar te brengen,

Daarnaast gaat Streekwurk zelf ook proactief de boer

ontwikkelen we projecten die bijdragen aan de

op om de mogelijkheden te presenteren aan de mienskip.

leefbaarheid van de diverse regio’s. Dit gaat niet alleen

Maar ook om op de hoogte te blijven van wat er speelt in

om overheidsprojecten maar ook om projecten die door

de regio’s en te kijken hoe we kansen kunnen koppelen.

inwoners, bedrijven en organisaties worden aangedragen.

Streekwurk biedt naast geld in de vorm van subsidies, ook

Zo maken we Fryslân sterker en mooier.

veel kennis en een uitgebreid netwerk.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Harlingen (kantoor Wadden)

Franeker

Sneek

Burgum

Gorredijk

verbinden de juiste mensen en organisaties aan een project.

Kerntaken Bij de uitvoering van haar werk onderscheidt Streekwurk drie kerntaken:

Zo krijgen we ideeën van de mienskip sneller van de grond en dragen we bij aan de ontwikkeling van de streek. Ons doel? Samen werken aan een streek waar het leeft, waar

1. Het verbinden van de wensen van de streek met de

het bruist. Waar het goed wonen, werken en recreëren is..

plannen van de Friese overheden. 2. Het mogelijk maken van lokale initiatieven met provinciale (IMF), regionale (BLI) en Europese middelen (LEADER). 3. Helpen om provinciale ambities te realiseren met lokale initiatieven.

OVERTUIGING EN VISIE Een streekgerichte aanpak is de sleutel naar provinciaal geluk. Mensen voelen zich in de eerste plaats verbonden met hun directe omgeving. Alles wat je daarin verandert en

Missie en visie

verbetert, heeft impact op hun leefgeluk. Daarom werken

De visie van de provincie is: Mei de mienskip wurkje oan in

streek. Die de kenmerken en uitdagingen van de streek

moai en sterk Fryslân. Onze strategie draagt bij aan het realiseren van deze missie, maar ook aan de bestuurlijke prioriteiten en de organisatiedoelen van de provincie Fryslân. Deze staan omschreven in het bestuursakkoord ‘Lok op 1’. Voor de positionering van Streekwurk is er een merk­ manifest ontwikkeld, met daarin een duidelijke missie en visie voor Streekwurk.

we gebiedsgericht, met ‘streekwurkers’ die thuis zijn in de kennen. En er hun netwerk hebben. De beste ideeën en initiatieven ontstaan vanuit de wensen en behoeften van de mienskip. En alleen als een initiatief van onderop wordt gedragen, blijft het overeind. Als mensen de regie hebben en zich verantwoordelijk voelen, wordt het ‘wurk’ echt iets ‘van henzelf’ en van ‘de streek’.

energie die al aanwezig zijn. Wij werken aan het leefgeluk van de streek, door gebiedsgerichte projecten en initiatieven te ondersteunen en te vergroten. We denken mee, maken mogelijk en

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

uiteindelijk impact hebben op een groter gebied en op meer mensen.

Daarom dringen wij niks op en nemen we niks over. Wij zijn supporter en coach tegelijk en versterken de kracht en

MISSIE

plannen en projecten. Zo kan een initiatief dat klein begint

We kunnen mienskipsprojecten vooruithelpen en laten groeien, door er partners, middelen en kennis aan te koppelen. Door de verbinding te zoeken met andere

Netwerk

Bijlage

En al die streekprojecten tellen samen op tot meer leefgeluk in de hele provincie.

DE ONDERSCHEIDENDE KRACHT VAN STREEKWURK

De schaal waarop we opereren: We werken mee aan projecten op kleine en grote schaal, denken en werken altijd gebiedsgericht en proberen elk project zoveel mogelijk impact op de streek te laten hebben. Onze positie We opereren tussen mienskip en provinciehuis en verbinden de wensen van de streek met provinciaal beleid. We maken lokale initiatieven mogelijk met provinciale, regionale en Europese middelen en helpen provinciale doelen te realiseren met lokale initiatieven. Ons netwerk We hebben een groot netwerk in elke regio en kunnen partijen thema-overstijgend aan elkaar verbinden. Ook zijn we een linking pin tussen provincie en regio. Toegang tot middelen We hebben toegang tot of weten de weg naar de middelen die nodig zijn om ideeën te realiseren.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Hier staan we voor! Om onze ambities en doelstellingen te realiseren hebben we een gewenst profiel uitgewerkt waar we op herkend willen worden. Met de invulling hiervan zijn we in 2021 gestart en hier hebben we in 2022 een vervolg aan gegeven. Dit zijn de rollen waarop we (vooral) herkend willen worden en doen we de volgende beloftes:

Streekwurk, wij zijn:

De koppelaars van de streek

De mogelijkmakers van de streek

De procesaanjagers van de streek

Echte netwerkers, die alles en iedereen weten te vinden.

Met onze kennis van projecten en processen, kunnen

We weten hoe de hazen in overheidsland lopen en welke

We verbinden mensen, overheden en andere partijen aan

we snel duidelijkheid geven over de mogelijk- en

stappen men kan en moet zetten om daar te komen waar

een initiatief of project, om het groter te maken, het idee

onmogelijkheden. We zoeken de ruimte binnen de kaders,

ze willen zijn. We jagen processen aan of sturen ze bij en

verder te brengen en maximale impact op de streek te laten

als we daarmee een initiatief van de grond krijgen. We

monitoren de voortgang. Dreigt een project vast te lopen?

hebben.

helpen een idee om te zetten in een concreet project.

Dan springen we in om er weer beweging in te krijgen.

Belofte: We verbinden de benodigde mensen en middelen aan een idee of ambitie.

We denken mee, geven advies over hoe initiatiefnemers een project succesvol kunnen organiseren en de meeste impact kan laten hebben. We wijzen hen op subsidies of organiseren budgetten om een gebiedsgerichte initiatief mogelijk te maken. Belofte: We brengen initiatieven verder.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Belofte: We krijgen en houden beweging in samenwerkingen, processen en plannen.

Uitvoering Wat hebben we in 2022 gedaan om onze visie en doelen waar te maken? In het voorgaande hoofdstuk staan de kerntaken van Streekwurk omschreven en waar we voor staan. In dit hoofdstuk staan de activiteiten uitgewerkt die we in 2022 hebben uitgevoerd. Hierbij hebben we een onderverdeling gemaakt van onze uitvoerende werkzaamheden en resultaten.

Subsidieregelingen Iepen Mienskipsfûns LEADER Regiofonds Budget Lokale Innovaties

Regionale samenwerking Overige taken

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

SUBSIDIEREGELINGEN Streekwurk heeft toegang tot een aantal subsidieregelingen om gebiedsgerichte initiatieven mogelijk te maken. De projectadviseurs van Streekwurk adviseren initiatiefnemers over de subsidiemogelijkheden. Ook kunnen zij helpen bij het opstellen van het projectplan en bij de subsidieaanvraag. Met onze kennis van projecten en processen kunnen we snel duidelijkheid geven over de mogelijk- en onmogelijkheden. We helpen initiatiefnemers graag verder!

Iepen Mienskipsfûns In Fryslân bruist het van de initiatieven! Via het Iepen

laten bruisen en bouwen aan de toekomst van Fryslân.

Mienskipsfûns (IMF) stelt provincie Fryslân geld

Het Iepen Mienskipsfûns is een open en toegankelijke

beschikbaar om projecten van inwoners verder te helpen.

subsidieregeling met weinig regels. De regeling geldt voor

Projecten die bijdragen aan de leefbaarheid van een

de gehele provincie, voor alle regio’s.

wijk, dorp of eiland kunnen in aanmerkingen komen voor deze subsidie. Denk aan projecten op het gebied van cultuur, duurzame dorpen en cultuurhistorie en landschap. Het gaat om ideeën die de leefomgeving

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Het succes van het Iepen Mienskipsfûns

Werkwijze

De belangstelling voor het IMF blijft onverminderd groot.

Een onafhankelijke adviescommissie per regio,

In 2022 werden er 378 projecten ingediend waarvan

onder voorzitterschap van de gebiedsgedeputeerde,

er 202 projecten gehonoreerd zijn. Het grootste deel

beoordeelt en rangschikt de projecten om te bepalen

van de subsidieaanvragen is afkomstig van ‘non-profit’

welke projecten voor IMF-subsidie in aanmerking

organisaties zoals verenigingen en stichtingen. Vrijwel alle

komen. Zij beoordelen de plannen op: draagvlak,

initiatiefnemers hebben vooraf contact met een adviseur

continuïteit, samenwerking, empowerment, ecology en

van Streekwurk over hun plannen en de financiering

vanaf 2022 ook op taal.

daarvan. Dat helpt om plannen sterker te maken en het vergroot de kans op succes. In 2022 konden we gelukkig

Extra punten voor Fries en streektalen

ook weer vaker bij initiatiefnemers langsgaan op de projectlocaties in plaats van digitaal advies geven. Dit is de

De adviescommissies geven Gedeputeerde Staten een

kracht en het succes van onze werkwijze: echt contact.

zwaarwegend advies over de ingediende projecten. “Dit fonds van de provincie is zo belangrijk voor de zichtbaarheid van de provincie en het vertrouwen van inwoners in de overheid. Het gevoel dat de overheid naast hen staat en hen verder helpt, is bij ons heel duidelijk en daar zijn we de hele dag mee bezig.“ - Tieneke Clevering, projectleider IMF

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Dit advies werd in 2022 in alle gevallen overgenomen.

Resultaten Iepen Mienskipsfûns

Vooruitblik IMF 2023

In de bijgevoegde factsheet leest u in één oogopslag

Het IMF loopt nog door tot en met 2023. Indien we (de

wat de belangrijkste resultaten van het IMF in 2022

werkwijze van) het IMF willen voortzetten, dan zullen

waren. En hoe deze aansluiten bij het bestuursakkoord

hiervoor nieuwe middelen en capaciteit beschikbaar

‘Lok op 1’. Alle gehonoreerde projecten in 2022 zijn per

gesteld moeten worden. In 2023 wordt onderzocht wat

regio terug te vinden in de bijlagen bijlagen.

er nog meer met het IMF kan. Hierbij wordt gekeken naar het openstellen van thematenders naast de drie reguliere

Alle gehonoreerde projecten in 2022 per regio

openstellingen. Zo heeft Gedeputeerde Staten besloten om voor de eerste openstellingsperiode in 2023 extra subsidie beschikbaar te stellen voor initiatieven rondom het thema ‘Vier de Vrijheid’.

Wat betekent het IMF voor jou?

JEUGDFUGELWACHTDEI Foto: Ester-Bouwsma-Fotografie

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

LEADER

Het succes van LEADER

Werkwijze Centraal binnen de LEADER werkwijze staat

LEADER is een Europees subsidieprogramma voor de

de bottom-up en programmatische aanpak

versterking van het platteland. Een belangrijk uitgangspunt

met doelen die zijn vastgelegd in een Lokale

is dat mensen in het gebied zelf bepalen wat belangrijk

Ontwikkelingsstrategie (LOS). Een representatieve

is voor de leefbaarheid in hun gebied. Het gaat dus om

groep inwoners uit het desbetreffende LEADER-

projecten ‘fan ûnderen op’ die door inwoners, ondernemers

gebied, genaamd de Lokale Actiegroep (LAG),

en organisaties worden opgezet, ontwikkeld en uitgevoerd.

bepalen in grote mate de inhoud van de LOS.

De provincie ondersteunde de uitvoering van het program­ ma in de periode 2017 - 2022 in de regio’s Noordoost- en Noordwest-Fryslân. Het jaar 2022 was het laatste jaar van deze LEADER-periode.

Projecten die aansluiten op de doelstellingen en thema’s van het programma, kunnen in

LEADER is interessant voor de decentrale overheid (gemeenten, waterschappen en provincies), omdat LEADER kan bijdragen aan de realisatie van beleidsdoelen die aansluiten op de LEADER-doelen en werkwijze. Bovendien is er sprake van een zogenaamd multipliereffect. Iedere euro die de provincie heeft geïnvesteerd in de cofinanciering van LEADER-projecten, is meer dan vertienvoudigd door bijdragen van Europa, gemeenten, private partijen en fondsen.

aanmerking komen voor subsidie vanuit LEADER. Naast de thematische aansluiting is het van belang dat wordt voldaan aan de LEADER-criteria. Belangrijke criteria zijn, naast een bottom-up werkwijze, samenwerking, het leren van elkaar, innovatie en een integrale gebiedsgerichte aanpak.

HOEVE DE HOUTWIEL Geert, Klaske en Johan van der Woude ontvangen de LEADERsubsidie uit handen van commissielid Yvonne Hiemstra.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Resultaten

Thema’s

Voor de resultaten van het LEADER-programma in de

Tot en met 2022 stond bij LEADER de sociaaleconomische

periode 2017-2022 verwijzen we naar de bijgevoegde

ontwikkeling en het versterken van de sociale cohesie

factsheet. Ook voor een overzicht van de in 2022 factsheet

centraal. Voor de komende periode is dit uitgebreid

gehonoreerde LEADER- projecten verwijzen we naar de

met thema’s op het gebied van klimaat, milieu,

bijlage. Er was een overweldigende belangstelling voor de

water, landschap en biodiversiteit. De provincies zijn

LEADER-subsidie in de beide regio’s waarbij we een groot

verantwoordelijk voor de uitvoering van LEADER en

aantal aanvragen hebben kunnen honoreren.

Streekwurk heeft een regierol bij de selectie van de LEADER-gebieden.

VOORUITBLIK

Voorbereidingen nieuwe LEADER-periode Alle regio’s hebben aangegeven graag LEADER-gebied te willen worden. In 2022 zijn verschillende regio’s gestart met het uitwerken van een eigen Lokale Ontwikkelingsstrategie (LOS). Een onafhankelijk selectiecommissie beoordeelt in eerste instantie de ingediende LOS-en. Gedeputeerde Staten wijst naar verwachting in de 1e helft van 2023 de LEADER-gebieden aan. Het de planning dat medio 2023

Nieuwe LEADER-periode De nieuwe LEADER-periode start in 2023 en loopt t/m 2027. Fryslân ontvangt in totaal 5,6 miljoen euro uit Europa. De vereiste cofinanciering door de decentrale overheid bedraagt ook 5,6 miljoen euro.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

de LEADER-regeling wordt opengesteld voor aanvragers.

Regiofonds

Resultaten Regiofonds In 2022 werd het Regiofonds twee maal opengesteld.

Inwoners, organisaties en kleine bedrijven uit ZuidoostFryslân met een goed idee om de samenwerking en leefbaarheid in hun omgeving te verbeteren, komen in aanmerking voor een subsidie vanuit het Regiofonds. Het is bedoeld om grotere initiatieven die dorpen of gemeenten overstijgen, mogelijk te maken. Het Regiofonds is onderdeel van de Regio Deal Zuidoost-Friesland.

In totaal zijn er 17 aanvragen ingediend, waarvan er 10

Werkwijze

zijn gehonoreerd. Er is hierbij 366.000 euro aan subsidie

Gemeente Heerenveen is binnen de Regio Deal

verleend. Het niet kunnen honoreren van aanvragen werd

projecttrekker van het Regiofonds. Streekwurk

nagenoeg volledig veroorzaakt door het bereiken van het

zorgt namens de provincie Fryslân voor de

subsidieplafond. De gehonoreerde projecten staan vermeld

uitvoering van het fonds. Door aan te sluiten

in deze bijlage bijlage.

op de werkwijze van het Iepen Mienskipsfûns, kunnen initiatiefnemers beter en sneller worden

Regio Deal Zuidoost-Friesland

bediend. In de Regio Deal is in totaal 900.000 euro beschikbaar gesteld voor het Regiofonds. De eerste openstelling was in 2021. In het voorjaar van 2023 is de laatste openstelling van deze regeling.

Verwachtingen 2023 We zien een duidelijk stijgende lijn in de kwaliteit van de aanvragen en in de naamsbekendheid van het Regiofonds. Dit komt door de succesvolle communicatiecampagne en het onmisbare contact met de projectadviseur voordat het project wordt ingediend. Er zijn in 2023 nog twee openstellingen, waarvan de eerste in januari.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Budget Lokale Innovaties Het Waddenfonds investeert in projecten die de samen­ leving in het Waddengebied vitaal houden. De subsidieregeling ‘Budget Lokale Innovaties’ (BLI) is voor kleinschalige vernieuwende projecten die de leefbaarheid bevorderen, de kwaliteit van het Waddengebied verster­ ken en die bijdragen aan nieuwe of versterking van bestaande netwerken. De regeling steunt projecten op de Waddeneilanden en in delen van Zuidwest-, Noordwest- en Noordoost-Fryslân.

Werkwijze De streekkantoren van Streekwurk in deze regio’s hebben een loketfunctie voor deze regeling. De projectadviseurs helpen de initiatiefnemers met de aanvraag en geven advies over de mogelijkheden. Het Waddenfonds beoordeelt, o.a. op basis van het advies van Streekwurk, de aanvragen en besluit welke projecten voor subsidie in aanmerking komen. In 2022 zijn er in totaal acht aanvragen gehonoreerd voor een bedrag van ruim 318.000 euro.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

REGIONALE SAMENWERKING In de startnotitie ‘Regionale samenwerking’ (PS 13 september 2020) staat aangegeven dat de provincie regionale samenwerking als kerntaak wil handhaven en versterken. In alle vijf regio’s is er sprake van verschillende vormen van (bestuurlijke) regionale samenwerking. Alle overheidspartners in het gebied (gemeenten en Wetterskip Fryslân) zijn hierbij betrokken. We zien dat de Regio Deals hierbij een steeds belangrijkere rol spelen. Streekwurk heeft vanuit de provincie een belangrijke verbindende rol in de regionale samenwerkingen en bij de totstandkoming van de Regio Deals. Per regio geven we in vogelvlucht de stand van zaken.

Regio Zuidoost In 2020 is de Regio

en versnelling van de regionale aanpak. De Regio Deal

instrumenten voor de regio zo goed mogelijk op elkaar

loopt tot en met 1 oktober 2024.

worden afgestemd en elkaar aanvullen. Het regiobestuur

Deal Zuidoost Friesland

De uitvoering bevindt zich nu ongeveer op de helft

gesloten om de brede

van de looptijd en verloopt goed. De Regio Deal is een

welvaart en leefbaarheid

proeftuin voor monitoring. Het Fries Sociaal Planbureau

in de regio te versterken.

(FSP) stelt jaarlijks een regionale brede welvaartsscan

Hiermee heeft de regionale

op en brengt hierbij ook toekomstige opgaven in beeld.

samenwerking een stevige

Dit is nodig voor een eventuele volgende aanvraag voor

impuls gekregen. De Regio Deal zorgt met de twee pijlers

een nieuwe Regio Deal periode. Hierbij wordt er ook

‘vitale kernen’ en ‘veerkrachtig landschap’ voor een impuls

rekening gehouden met actuele ontwikkelingen, zoals de programma’s NPLG/ FPLG. Zo kunnen de beschikbare

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

heeft een kwartiermaker aangesteld die het vervolg op de Regio Deal bij de partners zal verkennen. In 2023 worden de uitkomsten daarvan bekend.

Regio Noordwest In november 2022 heeft de regio Noordwest een aanvraag voor de Regio Deal bij het Rijk ingediend (gevraagde Rijksbijdrage 20 miljoen euro). Hierbij zijn de landelijke opgaven zoveel mogelijk gekoppeld aan de regionale opgaven. Zo zijn er kansen voor samenwerking op het gebied van onder andere landbouw, energie, leefbaarheid, bereikbaarheid, innovatie en recreatie & toerisme. De onderliggende opgaven voor de aanvraag van de Regio Deal worden gezamenlijk het voertuig onder de regionale samenwerking in de regio Noordwest vanuit de één overheidsgedachte. Voor de aanvraag geldt dat de ‘Brede Welvaart’ de inhoudelijke basis is. Het Rijk zal in maart 2023 een besluit nemen over de ingediende Regio Deal. Gedeputeerde Staten hebben aangegeven de Regio Deal inhoudelijk en financieel te willen ondersteunen als deze wordt toegekend (GS besluit 8 nov 2022). Na een positief besluit van het Rijk, begint het opstellen van een uitvoeringsprogramma. Dit proces vindt dan naar verwachting plaats in de periode maart-juli 2023. De uitvoering van de deal wordt voorzien in september 2023- 2027.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Regio Zuidwest Een belangrijk onderdeel

Grote Maatschappelijke Initiatieven

van het werk in Zuidwest-

De afgelopen jaren ontwikkelden zich een aantal Grote Maatschappelijke Initiatieven in de

Fryslân is de zogenaamde

regio Zuidwest-Fryslân. Hierbij verenigen inwoners zich om samen aan de slag te gaan voor

Gebiedsagenda Súdwesthoeke.

hun omgeving. Zulke burgerinitiatieven spelen op dit moment bij het Tsjûkemar, het Nannewiid,

De gebiedsagenda is bedoeld

Gouden Land en, sinds 2022, bij het Slotermeer.

om projecten die bijdragen

Streekwurk Zuidwest-Fryslân heeft de afgelopen jaren steeds meer ervaring opgedaan in het

aan een sterke regio, samen

ondersteunen en faciliteren van deze Grote Maatschappelijke Initiatieven. Zo gebruiken we de

met alle partners zo efficiënt

structuur van onze regionale samenwerking in de overleggen en koppelen we bestuurders in

mogelijk uit te voeren. Het gaat hierbij niet alleen om

een zo vroeg mogelijk stadium aan het initiatief. Hiernaast hebben we vorig jaar voor zowel het

overheidsprojecten, maar ook om projecten die door

Nannewiid als het Slotermeer adviestafels georganiseerd. Hierbij zijn alle overheidspartners

burgers, bedrijven en organisaties worden aangedragen.

gelijktijdig in gesprek gegaan met de initiatiefnemers om zowel de mogelijkheden als de

De belangrijkste thema’s van deze uitvoeringsagenda zijn:

obstakels te bespreken.

Vitale kernen, Stedelijke Zone, Natuurinclusief platteland en de Friese IJsselmeerkust. De regionale stuurgroep heeft uitgesproken de samenwerking een extra impuls te willen geven door het aanvragen van een Regio Deal. In de gebiedsagenda is

Inwoners zelf aan het roer bij project De Tsjûkemar

er al een goede basis gelegd om vanuit de bestaande verbinding, ambities en opgaven een Regio Deal op te bouwen. Na de uitvoering van een verkenning is duidelijk geworden dat een Regio Deal aanvraag kansrijk is. Maar hieruit bleek ook dat er meer tijd nodig is voor het aanbrengen van focus, het vinden van draagvlak in de regio, het voeren van gesprekken met het Rijk en het voeren van een bestuurlijke lobby. De stuurgroep heeft daarom besloten niet in 2022 maar in 2023 een aanvraag Link naar Sharepoint is niet mogelijk Regio Deal in te dienen.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Regio Noordoost Noordoost-Fryslân wil in 2040 de topregio van NoordNederland zijn om te wonen, werken en recreëren. De vier gemeenten, Wetterskip Fryslân en provincie Fryslân werken al sinds 2012 met elkaar samen in deze regio. De partijen zetten de samenwerking in 2022 door met een derde Agenda Netwerk NoordOost (ANNO III); ‘ANNO pakt troch’. Daarnaast loopt de subsidieregeling Versnellingsagenda als onderdeel van de Regiodeal Noordoost-Fryslân. Voor projecten die de economie stimuleren is geld beschikbaar uit deze regeling. Hiermee willen de partijen de benoemde doelen en beoogde resultaten in 2025 behaald hebben. ANNO III en de Versnellingsagenda kunnen elkaar meer dan tot nu toe verder versterken. Vanuit Streekwurk zetten wij ons daarvoor in en heeft dit prioriteit in 2023. Met ingang van februari 2022 werken we mee aan de uitvoering van de op­ gaven door zowel ambtelijk als bestuurlijk een bijdrage te leveren aan de diverse opgaven. Sinds het voorjaar van 2020 werkt de coalitie van ondernemers, overheden en onderwijs samen in de Regioboard. Met deze Regioboard wordt invul­ ling gegeven aan de Triple Helix gedachte, omdat verschil­ lende partijen samen adviseren over initiatieven en projec­ ten. In 2023 begint een onderzoek naar de haal­baarheid van het indienen van een volgende Regiodeal aanvraag.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

V.l.n.r. Gedeputeerde Klaas Fokkinga | burgemeester Oebele Brouwer (Achtkarspelen) | Otto van Galiën, lid dagelijks bestuur (Wetterskip Fryslân) | burgemeester Klaas Agricola (Dantumadiel) | locoburgemeester Gelbrig Hoekstra (Tytsjerkstradiel) | burgemeester Johannes Kramer (Noardeast-Fryslân)

Netwerk

Bijlage

Regio Waddeneilanden In november 2022 heeft het samenwerkingsverband van de Waddeneilanden een aanvraag voor de Regio Deal bij het Rijk ingediend (gevraagde Rijksbijdrage 15,5 miljoen euro). De basis voor de aanvraag is het Programma Waddeneilanden, inclusief uitvoeringsprogramma. De aanvraag van de Regio Deal wordt gezien als voertuig voor de regionale samenwerking vanuit de één overheidsgedachte. Hierbij geldt dat de “Brede Welvaart” de inhoudelijke basis voor de aanvraag is. Dit laat zich vertalen in vijf programmalijnen, te weten: goed wonen & leven, toekomstbestendig ondernemen & ontwikkelen, optimaal bereikbaar & verbonden, duurzame energie en circulaire economie. Net als bij de gelijktijdig ingediende aanvraag van de regio Noordwest geldt dat er veel overlap is met provinciale doelen. De verwachting is dat het Rijk in maart 2023 een besluit zal nemen over de ingediende Regio Deal. Gedeputeerde Staten hebben aangegeven de Regio Deal inhoudelijk en financieel te willen ondersteunen als deze wordt toegekend (GS besluit 8 nov 2022). Na een positief besluit begint het opstellen van een uitvoeringsprogramma. Dit proces vindt dan naar verwachting plaats in de periode maart-juli 2023. De uitvoering van de deal wordt voorzien in september 2023- 2027

Samenwerking cruciaal voor Waddeneilanden

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Uitvoering Subsidieregeling ‘Mienskip en Bedriuw yn Ferbining’ Vanuit resterende Corona noodsteungelden is 330.000,euro beschikbaar gesteld voor initiatieven uit de Mienskip In januari 2023 is hiervoor een subsidieregeling opengesteld. De voorbereidende werkzaamheden en het op­stellen van de regeling hebben in 2022 plaatsgevonden. De uitvoering hiervan lag bij Streekwurk. Zo hebben we de regeling online bekendheid gegeven door het delen van een filmpje met daarin de oproep van gedeputeerde Fokkinga om ideeën in te sturen. De subsidieregeling voorziet in de versterking van de Fryske kernen door

OVERIGE TAKEN

initiatieven van burgers te koppelen aan lokale ondernemingen. Per gehonoreerd initiatief wordt 5.000,euro uitgekeerd. De regeling kent weinig voorwaarden, een lage administratieve druk en toekenning van subsidie

Mienskipsloket Op 24 mei 2022 is Provinciale Staten geïnformeerd over de te volgen werkwijze bij de steun aan maatschappelijke initiatieven. Uitgangspunt hierbij is één loket voor alle initiatieven dichtbij de burger, met regionale spreiding welke aansluit bij bestaande samenwerkingsstructuren en bij de bestaande regio-indeling van Streekwurk. Eind 2022 zijn de eerste voorbereidende werkzaamheden voor de pilot “realisatie Mienskipsloket” in de regio’s Waddeneilanden en Zuidwest-Fryslân gestart. In 2023 krijgt dit een vervolg.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Dorpsontwikkelingsmaatschappijen (DOM) DOM is een samenwerkingsmethode die dorpen en gemeenten ondersteunt in het samen bouwen aan leefgeluk (www.wijzijndom.frl). In diverse regio’s is men al aan de slag met de DOM-methode. In 2022 is de subsidieregeling voor de DOM’s van start gegaan. Deze regeling staat nog open tot en met 31 oktober 2023. Streekwurk faciliteert en ondersteunt bij de uitrol van deze methode in de regio’s.

Netwerk

Bijlage

geschiedt vanuit vertrouwen .

Netwerk We geloven in een regionale aanpak en binding met

Streekwurk adviseert en informeert zowel inwoners

de streek. Daarom werken we gebiedsgericht, met

als overheidsorganisaties, samenwerkingspartners,

‘Streekwurkers’ die geworteld zijn in de streek. Wij kennen

bestuur en collega’s van de provincie. Daarnaast

de kenmerken en uitdagingen van de streek en hebben er

informeert Streekwurk betrokkenen, geïnteresseerden

ons netwerk. En de streek kent ons.

en commissieleden op verschillende manieren

Continue zoeken we verbinding met andere regionale samenwerkingsstructuren. Streekwurk kan partijen themaoverstijgend aan elkaar verbinden. Zo kan een initiatief dat klein begint uiteindelijk impact hebben op een

over de verschillende subsidiemogelijkheden en leefbaarheidsprojecten. Zo verschijnt er iedere maand een artikel op intranet en is er jaarlijks een bijeenkomst voor de adviescommissieleden.

groter gebied en op meer mensen. We ondersteunen en vergroten initiatieven die de regio vooruit helpen. Gedeputeerde Friso Douwstra op bezoek bij het Nannewiid

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

De adviescommissieleden spelen een belangrijke

Deskundigheidsbevordering Iepen Mienskipsfûns

rol in de regio’s. Deze commissies bestaan uit

Ieder jaar organiseert Streekwurk een avond

ADVIESCOMMISSIELEDEN

een onafhankelijke groep van bestuurders en

waarbij de commissieleden uit alle regio’s worden

inwoners uit de regio. Zij beoordelen of een

uitgenodigd. Goed dat de leden elkaar dit jaar

project in aanmerking komt voor subsidie. Ook

weer konden ontmoeten en dat we hen konden

helpen zij de initiatiefnemers verder met o.a.

informeren over de ontwikkelingen rondom het

tips en adviezen tijdens de pitchavonden. Deze

Iepen Mienskipsfûns. Ook waren er een aantal

ambassadeurs uit de streek hebben bovendien een actieve, aanjagende en verbindende rol. Zij

Berber Dedden

roepen inwoners, ondernemers, dorpsbelangen

Adviescommissielid

belangrijke samenwerkingspartners aanwezig zoals dorpencoördinatoren en collega’s van Doarpswurk. Het is erg waardevol dat we tijdens deze bijeen­

en andere betrokken organisaties op om actief

komsten kennis en ervaringen met elkaar kunnen delen.

mee te denken en te werken aan de toekomst van

Met elkaar kunnen we zo ook in 2023 weer prachtige

het gebied. Daarom houden we de leden actief

initiatieven vanuit de mienskip zo goed mogelijk

op de hoogte van alle ontwikkelingen en onze

verder helpen. Op deze manier dragen wij, samen met

resultaten en nodigen wij hen regelmatig uit voor

onze adviescommissieleden, ons steentje bij aan het

bijeenkomsten en projectbezoeken. Afgelopen jaar

vergroten van de leefbaarheid in Fryslân.

hebben wij de leden actief ingezet in onze communicatie, zoals voor het werven van nieuwe commissieleden.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

COMMUNICATIE

Projectbezoeken

In vervolg op het eerder genoemde merkmanifest, zijn

Regelmatig nodigen de collega’s van Streekwurk de adviescommissieleden uit om een aantal gehonoreerde LEADER- of

in 2022 de nodige communicatiemiddelen ontwikkeld in een consequent toegepaste huisstijl en schrijven we in begrijpelijke taal. Zo ging in februari de website www.streekwurk.frl live en zijn o.a. de kantoren

IMF-projecten te bezoeken. Ook statenleden en/of samenwerkingspartners uit de regio zijn hierbij welkom. Op deze manier laten we zien hoe de toegekende subsidies zoal worden besteed. En initiatiefnemers vertellen graag over hun project. Vaak combineren we het bezoek met de overhandiging van het LEADER-plaquette of de uitreiking van de LF2028-cheque. Of is het bezoek op uitnodiging van de initiatiefnemers wanneer een project wordt geopend bijvoorbeeld.

opnieuw ingericht. We hebben social media kanalen ingericht en hebben gekozen voor interactie en dialoog. Daarnaast maken we regelmatig een overzicht van onze inspanningen en resultaten en delen deze o.a. met gemeenteraden en andere samenwerkingspartners. Hiermee maken we ons werk op een duidelijke manier inzichtelijk. Op een eenvoudige en transparante manier leggen we verantwoording af.

Een adviescommissielid uit Zuidoost-Fryslân: ‘Geweldich om te sjen dat de subsydzjes sa goed bestege wurde! Tal fan frijwilligers meitsje dizze prachtige inisjativen mei-inoar mooglik. Hjir dogge wy it foar!’

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Werkbezoeken Werkbezoeken bieden een goede gelegenheid om bestuurders en Provinciale Statenleden bij te praten en het werk van Streekwurk te laten zien. Zo maakte bijvoorbeeld gedeputeerde Friso Douwstra begin 2022 kennis met de regio ZuidwestFryslân met o.a. de projecten IJsselmeerkust en Nannewiid. Eind maart namen we de Provinciale Statenleden mee op Regiotour. Tijdens deze inspirerende dag konden we met elkaar in gesprek en hebben we het werk van Streekwurk in de volle breedte zichtbaar kunnen maken. In november 2022 waren Commissaris van de Koning Arno Brok en burgemeester Marga Waanders op werkbezoek bij het LEADER-project ‘Zorgboerderij Kloosterhoeve’. Het project laat zien dat samenwerking tussen de overheid en inwoners belangrijk is. Met een presentatie over de voorbereidingen van een Regio Deal in Noordwest-Fryslân, liet burgemeester Waanders zien dat de verschillende overheden in deze regio constructief samenwerken aan een geza­ menlijke aanpak.

Regiotour Statenleden

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Regiobezoeken In 2022 hebben we drie regiobezoeken georganiseerd, te

Kennis delen

weten op de Wadden, Noordoost- en Zuidwest-Fryslân. Medewerkers van Streekwurk uit de regio nodigen de collega’s uit om hun regio te bezoeken. Zij vertellen over hun werkwijze en de ontwikkelingen in hun regio. Zo kunnen we kennis met elkaar delen en samen kijken hoe we ons werk in de verschillende regio’s goed op elkaar kunnen afstemmen. Dit zijn inspirerende dagen voor de medewerkers van Streekwurk. We kijken met elkaar wat ons werk in de praktijk betekent en kunnen zo het enthousiasme onderling versterken. Met elkaar willen we ook in de toekomst de prachtige initiatieven vanuit de mienskip en gebiedsgerichte projecten van onderop, zo goed mogelijk met elkaar verder helpen. In 2023 gaan we hier zeker mee door.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Bijeenkomsten samenwerkingspartners

ANNO congres

Om op de hoogte te blijven van wat er speelt in de regio’s, namen we in 2022 regelmatig deel aan diverse bijeenkomsten. Als deelnemer maar op andere momenten ook als partner/ spreker. Enkele voorbeelden zijn het ANNO-Congres, de digitale bijeenkomst Brede Welvaart voor Zuidoost-Fryslân, informatiebijeenkomsten van het Waddenfonds, Webinars Doarpswurk en de inspiratie- en brainstormsessies ‘Takomstbyld’. Daarnaast zijn er uiteraard de vaste overlegstructuren met diverse partijen in de verschillende regio’s waar Streekwurk namens de provincie vertegenwoordigd is.

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

LF2028-prijs Sinds de samenwerking vanuit de Culturele Hoofdstad 2018, wint na iedere tender in elke regio één van de IMFprojecten 2028 euro. Het bedrag is een aanmoedigingsprijs die vanuit het Iepen Mienskipsfûns (IMF) in samenwerking met LF2028 is opgezet. Na elke openstellingsperiode van het IMF kiest de jury een winnaar uit drie genomineerde IMF-projecten per regio. Deze jury bestaat uit Immie Jonkman, directeur van Arcadia (LF2028) en Judith Baarsma van Keunstwurk. Ze beoordelen projecten op de kernwaarden van Arcadia; nalatenschap: ‘Hoe ziet de wereld eruit waarin jij wilt leven? Wat wil je nalaten aan je kinderen en kleinkinderen?’ Wij geloven dat we samen kunnen zorgen voor een mooie(re) wereld. En kunst helpt ons daarbij: om samen te praten, om te leren van elkaar en om samen de schouders eronder te zetten.’

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

Pers Na iedere tender sturen we per regio een persbericht uit met daarin informatie over de gehonoreerde projecten en hoeveel geld er vanuit het Iepen Mienskipsfûns is bijgedragen. Ook voordat de diverse subsidieregelingen weer open gaan, maken we dit onder andere via persberichten bekend. Diverse nieuwswaardige berichten, zoals bijvoorbeeld het toevoegen van Taal als criterium, sturen we uit. Zeer regelmatig komt de informatie terug in de lokale (online) kranten en verschijnen ‘onze’ projecten in de pers. In de regio Noordoost-Fryslân staan we bovendien regelmatig met een artikel in het magazine ‘Ondernemend netwerk Noordoost’.

‘Ondernemend netwerk Noordoost’

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

IN DE MEDIA

Inhoud

Streekwurk

Uitvoering

Netwerk

Bijlage

TON VAN DER LAAN

IN DE MEDIA

BRUSSEL Met de EU Regions Week

viert de Europese Unie in Brussel de kracht van de regio’s. Deze krant volgt de hele week het Friese spoor. Vandaag deel 1.

maandag 14 juni 2021

Noem het maar hét buurtfeest van Europa, de ‘European Week of Regions and Cities’. In Brussel, het hart van de Europese Unie, is het de komende dagen feestweek. Het draait even niet om de grote jongens, de lidstaten, maar om de honderden landsdelen, van Beieren tot Bretagne, van Fryslân tot het dinsdagEmilia-Romagna. 11 oktober 2022 Italiaanse Vlaggen van deelstaten, bestuurlijke

fryslân 15 fryslân 15

maandag 14 juni 2021

van lobbyisten, politici, bestuurders en wie nog meer wat van Europa wil. Brussel biedt normaal al onderdak aan naar schatting 50.000 ambtenaren die voor de Europese Commissie en het Europees Parlement werken. Met 25.000 lobbyisten is Brussel dé lobbyhoofdstad van Europa. De week van de regio’s brengt nog eens duizenden ambtenaren en lobbyisten naar het centrum van de macht. En dat het druk is, is te zien op websites van hotels. Meer dan 95 procent van de aangeboden bedden is bezet, de nog lege kamers gaan voor honderden euro’s per nacht. Daar kwamen ze op het Provins-

jehûs in Leeuwarden ook achter. Woensdag is er, traditiegetrouw, de Fryslân Dei. Friese burgemeesters en wethouders zijn dan al een paar dagen in de stad. Deze dinsdag treffen ze in het spoorwegmuseum van Schaarbeek hopelijk voor hen nieuwe contacten die kunnen helpen in de lobby voor bijvoorbeeld de Lelylijn. Woensdagochtend treffen ze elkaar in het Europees Parlement, voor een rondleiding en een onderonsje met europarlementariërs. Leden van Provinciale Staten zitten dan nog in de bus. De Friese parlementariërs reizen voor het diner naar Brussel. Aan het einde van de middag worden ze afgezet bij een

achttiende-eeuws herenhuis waar de provincie haar circulaire economieplannen presenteert. Flip van Doorn, auteur van De Friezen: een geschiedenis schetst de Fries-Europese relatie. Even buurten bij andere regio’s zit er voor de delegatie niet in. Omdat er in de Brusselse herberg geen plek meer bleek te zijn voor het Fries parlement, volgt na een diner op stand een budgethotel op een half uur rijden van Brussel. De volgende ochtend volgt de reis huiswaarts. De bus zal alleen nog stoppen voor een lunch, bij een wegrestaurant. Voor hen wordt de Fryslân Dei een Heale Dei.

fryslân 23

Van dorpsschool naar dorpshuis met Europees geld

Vieze handen door coronaproject Vieze handen door coronaproject

Kinderen uit IJlst eten straks groenKinderen uittuin. IJlst te uit eigen eten straks groenDankzij coronate uit eigen subsidie vantuin. de Dankzij coronaprovincie Fryslân subsidie de startte devan Volksprovincie Fryslân tuinvereniging startte de Volkseen moestuinprotuinvereniging ject voor kindeeen ren.moestuinproject voor kinderen. MARIA DEL GROSSO

regio’s en provincies kleuren deze maandagmiddag het straatbeeld van Brussel – bij lange na niet allemaal te herkennen. Zij presenteren zich aan elkaar, aan Europa. Over wat ze kunnen, willen en waar ze van dromen. Om te laten zien dat zíj – en alles tezamen wíj – Europa maken, vertellen de posters en banners in de stad. Onder de thema’s ‘green transition’, ‘territorial cohesion’, ‘digital transition’ en ‘youth empowernment’ zijn congrescentra en evenementenhallen omgetoverd tot kleine stukjes regio. Het maakt het statige Brussel, met al z’n stropdassen en mantelpakjes, nog meer tot een walhalla

TIM FIERANT

Hele week voor de een, halve dag voor de ander

22 fryslân FRYSLÂN 7

TON VAN LAANbasisschool De achttiende-eeuwsdinsdag herenhuis11waar jehûs in Leeuwarden ook achter. van lobbyisten, politici, bestuurregio’s en provincies kleuren deze Lang, lang DER voordat oktober 2022 Woensdag is er, traditiegetrouw, de de provincie haar circulaire econoders en wie nog meer wat van maandagmiddag het straatbeeld Flieterpen te Reitsum in juli 2019 mieplannen presenteert. Flip van Fryslân Dei. Friese burgemeesters Europa wil. Brussel biedt normaal van Brussel – bij lange na niet BRUSSEL Met de EU Regions Week voor de allerlaatste keer de deuren Doorn, auteur van De Friezen: een en wethouders zijn dan al een paar al onderdak aan naar schatting allemaal te herkennen. viertschreef de Europese Unie in Brussel sloot, het dorpshuisbestuur dagen in de stad. Deze dinsdag 50.000 ambtenaren die voor de Zij presenteren zich aan elkaar, kracht de aan regio’s. Deze geschiedenis schetst de Fries-Euroalde eens een van briefje de gemeentreffen ze in het spoorwegmuseum Europese Commissie en het Euroaan Europa. Over wat ze kunnen, krant volgt de hele week het Friepese relatie. te. In 2017 vroeg het bestuur de pees Parlement werken. Met 25.000 van Schaarbeek hopelijk voor hen willen en waar ze van dromen. Om se spoor. Vandaag deel 1.

Even buurten bij andere regio’s voormalige gemeente Ferwerderanieuwe contacten die kunnen lobbyisten is Brussel dé lobbyte laten zien dat zíj – en alles tezazit er voor de delegatie niet in. diel of zij, wanneer het onvermijdehelpen in de lobby voor bijvoorhoofdstad van Europa. men wíj – Europa maken, vertellen Omdat er in de Brusselse herberg Noem hetvoor maarhet hétdorpsschooltje buurtfeest van lijke einde beeld de Lelylijn. De week van de regio’s brengt de posters en banners in de stad. geen plek meer bleek te zijn voor Europa, de ‘European Week of daar was, alsjeblieft aan het dorpsWoensdagochtend treffen ze nog eens duizenden ambtenaren Onder de thema’s ‘green transitihet Fries parlement, volgt na een Regions and Cities’. In Brussel, het huis wilde denken. elkaar in het Europees Parlement, en lobbyisten naar het centrum on’, ‘territorial cohesion’, ‘digital diner op stand een budgethotel op hart de Europese Unie, isin het Hetvan dorpshuis zat namelijk voor een rondleiding en een onder- een half uur rijden van Brussel. De van de macht. En dat het druk is, is transition’ en ‘youth empowernde komende dagen een bijgebouwtje vanfeestweek. de kerk waar onsje met europarlementariërs. te zien op websites van hotels.

ment’ zijn congrescentra en evenevolgende ochtend volgt de reis Het draait even niet om de grote de wind bijkans doorheen gierde, HERGEBRUIK Leden van Provinciale Staten zitten huiswaarts. De bus zal alleen nog mentenhallen omgetoverd deHet lidstaten, maar de (nFW) erjongens, geen parkeerplek was en alom helenij Frysk Wurdboek anne Elzinga met detot uitleg dat Meer dan 95 procent van de aangedan nog in de bus. De Friese parlekleine stukjes regio. stoppen voor een lunch, bij een honderden landsdelen, van Beieren maal geen buitenspeelruimte voor wekealles op een plank staat. Hans boden bedden is bezet, de nog lege zoekt, met lezershulp, mentariërs reizen voor het diner het denkt statigebij Brussel, wegrestaurant. totkinderen. Bretagne, van Fryslân tot hetde de ,,Wy stoke hjirbetere foar lijks naar een vertalingHet maakt Kruithof zo’n plank kamers gaan voor honderden eunaar Brussel. Aan het einde van de ro’s per nacht. met al z’n stropdassen en mantelVoor hen wordt de Fryslân Dei Italiaanse Emilia-Romagna. Vlagprotters’’, zou eeneen bestuurslid later aan een kombuis (kombof) en voor leenwoord. Vandaag: s dit genoeg grond of moet middag worden ze afgezet bij een Daar kwamen ze op het Provinspakjes, nog meer tot een walhalla een Heale Dei. gen van deelstaten, bestuurlijke tegen de gemeenteraad zeggen, en pantry. oppert kofjekebûf of skoftkebûf.

het voller?’’ Senna Rowe (8) MARIA DEL GROSSO dat was nota bene in een tijd dat Afkortingen kwamen van kijkt Hendrik Tamsma van Vrijdag 9 april 2021 een kuub gas nog te betalen was. Al (tusLyske Boersma met ko(ko)herne Wat maken we van pantry en sVolkstuinvereniging dit genoeg grond ofIJlst moet was het energieverbruik volgens van kofje en koeke en Wypke sen keuken en voorraadkast in)? Omstreken vragendSenna aan bijRowe de moeshet voller?’’ (8) het bestuur De altijd alMensen fors. associëren inzenders het met Tijsma die nog een oude fiets in met koteeho (kofje tee tuinbakken sinds twee weken op kijkt die Hendrik Tamsma van Oftewel: het dorpshuis wilde Andere vondsten: nethoekje). gezelligheid en even bijkletsen, de schuur of berging hebben de Sudergotún staan. ,,Je mag er wel Volkstuinvereniging IJlst en maar wat graag naar hetreacties. schooltje bewenne blijkt uit de , opslachromte van Bakjeplakje staan en daar vanaf willen, kuneven in staan, hoor’’, moedigt TamsTIM FIERANT Omstreken vragend aan bij de moesverhuizen. Toen hetnen vier zomers dat werd ingediend door Auck Klaas Dijkstra, dwêstkeammerke deze inleveren bij de inzama aan.

Zijn bijtwee het weken projectop Ietuinbakken dieidee sinds geleden sloot – met nog 30 leerlinGietema en Henk Landsheer, van melpunten van de ANWB in Ha-Pyt Postma die verwijst naar pen de Folkstún is dat,,Jedemag volkstuinREITSUM Het leegstaande dorpsde Sudergotún staan. er wel gen verdeeld over twee groepen – straalt dat uit. smûke dorst lessen en himmelhûske rich, Leeuwarden en Drachten. ders in zostaan, weinig mogelijk helpen en schooltje van Reitsum werd benaminmet even hoor’’, moedigt Tamslag de weg open voor het dorpsvan Harm Posthuma. Andere ‘gezellige’ Met de actie ‘Meer dan een fiets’ de aan. kinderen hunbij gang gaan. Europese plattelandssubsidie ma Zijn idee het laten project Iehuis. bruik gemaakt van een of meerdere en vaste lasten hebben bedrijven ook in de verhuur en overige zakelijke gen: bykletshoeke (ofom-plakje), oudersGeart hoopt de wegenwacht die van der Meer komt met ,,Laat maar vieze handen krijgen, getoverd tot een fonkelnieuw pen deze Folkstún is dat de volkstuinToch wierp zich nog even een In 2020 voor 17,6 miljard euro steunmaatregelen (41 procent van de de mogelijkheid tot uitstel van belasdiensten het hoogste bedrag aan kofjepleatske (Tineke Siemons• geen eigen rijwiel voor hunstrobke zoon of strobbe, want van het moet leuk zijn.’’ dorpshuis.

ders zo weinig mogelijk helpen en bedrijven obstakel op.ma), De gemeente Noardeaan compensatie bedrijfsvestigingen). Daarna volgen tingbetaling, en bestaan er diverse loonkostenvergoeding (2,3 miljard kofjeherntsje, it spyntsje, de iemand die niet voor vol werd of dochter kunnen betalen de tussen de de Afrikaantjes kinderen hun staan gang laten gaan. IJmond (2500 euro per werknemersgaranties, leningen en kleinere subsi- euro). Op de gezondheids- en welast-Fryslân wilde dehelpende hoofdprijs - dertePol) aangezien werd gezegd: it is ek (Sytse van en kletsherne hand bieden. Door moestuinbakken om geplant Lang, lang opkwikhoekje voordat basisschool De ,,Laat ze maar viezeklaar handen krijgen, Simon Talsma baan), de Gooi- en Vechtstreek en dieregelingen. zijnszorg na zijn de handel en verhet gebouw uit 2003 werd geIn energiekoshet nieuwe FjouwerClemens vinden alle generaties een trefpunt. Terwijl de senioren klaverjassen, bijkletsen en borrelen, knutselt de jeugd een tafeltje verdernochdorpshuis mar sa’nDe strobbe. Gietema). inflatie(Auck en stijgende te worden. Zezijn.’’ werden gekocht van Flieterpen teliefst Reitsum in juli 2019 het moet leuk Zuidoost-Noord-Brabant (beide 2000 In 2020 hebben bedrijven in totaal huur en overige zakelijke diensten taxeerd voorPauze 450.000 euro en op.

FOTO RENS HOOYENGA verwijst naar de Franse doearmoede De provincie Fryslân gaat actiever grond werven voor natuur, onder meer in de omgeving van het Koningsdiep. houden je ook in zo’n ten wordt groter. Kamsma ‘KindeAfrikaantjes 500 euro coronasubsidie de Hendrik Tamsmaeuro laat per de kinderen nadenken over en werken aan hun moestuin. Rechts van hem Tom Roerdinkholder, eerst Maja Wielens helemaal linksmet de meeste werknemersbaan). 15 miljard euro aanlinks loonkosten verde en bedrijfstakken voor allerlaatste keer de deuren staan tussendiede dat zagdemen op hetderen stadhuis wel paneoorsprong van het woord hoekje. Siemonsma oppert daarkunnen zo zelf naar de Volkstuinverenging van de|geplant provinRowe. FOTOIn NIELS VRIES Den Haag Tijdens deSenna coronacrisis de DE regio Oost-Groningen was de goed gekregen via de NOW-regeling. werknemersbanen, met respectievesloot, De schreef het dorpshuisbestuur moestuinbakken klaar om zitten. financiële nood was in skoftromte om en Gietema (broodkamer), maar vindt terie school van keuze, sporten hobkreeg. ,,Deze planten helpen te- overheid 17,6 compensatie het laagst met duizend heeft de Nederlandse Daarnaast is 2,6 miljard euro aan vas- lijk 17 en 12 procent van het aantal al eens een briefje aanook de(p.s.p.) gemeentecieworden. Ze werden gekocht van 150.000 euro aangevraagd; Dokkum toen immers alenhoog. van LEADER-subsidies in Noord.

Gerrywerd kleintje koken meer voor de pypskoft-plak byclubs vriendjes fietsen.’ miljardziekten’’, euro die uitgekeerd aan bedrijper werknemersbaan. In en Fryste Roerdinkholder, lasten vergoed links vanuit deMaja TOGS/ werknemersbanen gen aaltjes andere legt te. In kwam 2017 vroeg hetvan: bestuur de de 500 euroen coronasubsidie de Hendrik Tamsma euro laat de kinderen nadenken over werken aan hun moestuin. Rechts van hem Tom eerst Wielens en helemaal links in december een voorwaarde is datDat de aanvrager Het er niet het er dorpsoost-Friesland voor Streekwurk: hand liggen. wordt siedelytsLabordus maakt skoftharne ven ter compensatie van loonkosten lân was de compensatie ook relatief TVL-regelingen. Voor zowel NOW als 2020. uiteindelijk ‘Teuns Tunesië’ te realitakken gemaakt. De Lathyrus staat ,,Je moet er wel ruimte tussen laten, Tamsma uit aan Senna en haar mevoormalige gemeente FerwerderaVolkstuinverenging van de provin- Senna Rowe. FOTO NIELS DE VRIES zelf een even grootdebedrag mee- aan huis was de van enige gegadigde en die ,,Wat het bijzonder maakt is dat dit kert. zo is inspringende Sjoerd Roos denkt . Harne Tijdens de week van de Europese vaste helpen lasten.

teDat een laag met in het noorden en zuidooser in 2020 drie aan- op een bordje bij zijn seren, zoals erbij geplant enTOGS/TVL er moetenwaren nog brawant uit ze worden groot’’, instrueert detuinders Tomen Roerdinkholder (8) blijkt diel of zij, wanneer het onvermijdecie kreeg. ,,Deze planten betaalt. Dat geld haalde het dorpskonden niethoek. meer betalen dan de een dorpshuis is voor alle vier , stukken land waar het spikerlân regio’s en steden zoekt deze krant Landbouw overzicht dat vanoch- ten van de provincie 1300 euro en in vraagperioden. be- ,,Het perceel staat. kost veel tijd, men komen. Maar eerst wil TeunHet hetuitgekeerde en Maja (10).ziekten’’, Hetvan triohet tim-CBSTamsma. lijke eindevan voor het dorpsschooltje gen aaltjesWielens en andere legt huisbestuur binnen met de veropbrengst de verkoop van het dorpen in de Flieterpen en dat dit Noem het een efkes lins plak, graan bewaard werd in hokken. De landbouw, belangrijk voor deze tend naar buiten gebracht. Per het zuidwesten van de provincie met was voorvertelt de NOW het hoogst antwoord op de vraag: hoe en waar maar doorin corona had ik ook veel bodemleven op drag orde hebben, Iepen Folkstún moet er volgens merde twee weken hunis ,,Je OPCENTEN ‘Teuns Tunesië’ te realitakken gemaakt.

De Lathyrus staat uiteindelijk moet de er wel ruimte tussen laten, daar was, alsjeblieft aan het dorpsTamsma uit aan Senna geleden en haar mekoop van het voormalige dorpshuis voormalige kerkgebouwtje: echt een mienskipsproject is waarDat brengt hem op spikerhok. oppert Gietema. Voor Alie de en relatief was de steun, voor on- zorgen een kleine 1500 euro per werknedeereerste de vaszien we in de provincie Fryslân de tijdBij over. Datopjeprovincie kuntbordje oogsten iszijn het veel minder gehij. ,,Dan komen meeraanvraagperiode. voedingsTamsma datinstrueert een volksmoestuintjes inwerknemersbaan elkaar. De ene bak seren, zoals een bij erbij geplant en er moeten nog bra-is het want zelasten worden groot’’, huis wilde denken. detuinders Tom Roerdinkholder aan de buren, die er hun 170.000 euro. Deisgemeenteraad bij, met hulp van vele vrijwilligers, bed & raakt door de lockdowns, ontving voder andere door (8) hogere vaste mersbaan. telastenregelingen hoogste beferletplak. AndeEen offday heeft iedereen wel Jong het een invloed van de Europese Unie terug? leuke eraan. Ik heb vandaag aardbeistoffen vrij.’’ Door zelfstudie tuintje niet meteen geassocieerd gebruiken ze gezamenlijk, in de an- Tamsma. perceel kostlandelijk veel tijd,136 miljoen aan eerst wil Teun prohet Het dorpshuis zat namelijk in kantine en Maja Wielens (10).

Hetmensen trio timbesloot uiteindelijk het verlies van het voormalige schoolgebouw is mee Een uitbreidden. breakfast rig jaar en meer met hogere inkoDe uitgaven van de overheid ste- loonkostenvergoeding men gingkomen. naar deMaar drag uitgekeerd in de derde staat. aan- ,,Het ren het kleine of eens. dag alles zien als waarop teJaarlijks steekt de EU miljarden in de en van mijncorona eigen tuin beert hij vanop alles tehebben, ontdekken om maar met oudere moet mannen. Ook is dere hebben ieder hun eigen hun deel. wordt door had gegeten.’’ ik ook veelloonkosten en 80 bodemleven orde vertelt de Folkstún volgens eenkleine bijgebouwtje van de kerk waar merde twee ze weken een drie ton te slikken, in de omgetoverd tot een prachtig dorpsHet subsidieptraject was pittig compensatie voor mens,geleden in het Westen het Iepen hoogst. gen voriger jaar met 44 miljard euro (13 handel (2,6 miljard), en de grootste vraagperiode, mede omdat deze regeProvinciale Staten voor om dit in om op basis van vrijwilligheid keuken. Dat levert de volgende genzit en niks lukt. Daar zoeken AAN DIRK VAN DER MEULEN regio’szavan deaan lidstaten, om toerisme van Drijk, Britt Renken, Maartje Visser (op de bank), Niek Zijlstra, Ruurd Woltring en Ritske Kooistra (voor). Foto: Marchje Andringa hetkwam bedoeld kinderen kennis Dat ze moesten uit wijken naar de Tamsma tijd over. oogsten het lasten.

Deze be,,Dan ging komenling er meer voedingsvoor zorgen dat een volks-tetwee vijfde Yassine de wind bijkans doorheen gierde, moestuintjes in elkaar. De ene bak miljoen voor is vaste In de regio Amsterdam hetom procent). Ongeveer daar- vergoeding voor vastehij.lasten toen is uitgebreid naar bijna Dat alle je kunt wetenschap dat de Flieterpen – de huis. Waar ook de jeugd hun eigen voor het we bestuur, al kwamvoor. er bijSuggesde breder inzetten. Ook landbouwken te doen met boeren. Terwijl de geld ynrinkeukentsje suggesties op: een vertaling te bevorderen, leefbaarheid te vergrolaten op maken tuinieren en de rand van ze degezamenlijk, volkstuin ook tuintje vandaag vrij.’’ Door zelfstudie pro- leuke eraan. Ik heb niet meteen geassocieerd er geen parkeerplek was en al helegebruiken in de andragen zijn aardbeiinclusief die voor de bosbedrag perkomt werknemersbaan 3900met van kwam door denacoronasteunmaat- naar horecabedrijven stoffen (0,8 miljard). branches. verzamelnaam van Reitsum en de (Johanhonk heeft en waar veelhet activiteiaanvraagties hulp vanuit naar het Samengronden die wat minder prioriteit tijd dringt: Natuurnetwerk Nekunnen maar@lc.nl lytskeuken (Siemonsma), LEEUWARDEN De provincie Fryslân ten en bereikbaarheid te verbeteren. heeft helevergoedingen vensterbankvoor tuur. Door de subsidie konden er is al- Thuis doorhebben corona, Tamsma uit.deel.

Het mijn eigen tuinen gegeten.’’ beert hij van alles teNaontdekken om en van met geoudere mannen. maal geen buitenspeelruimte voor dere zelegt ieder hun eigen bouw visserij. euro. In die regio is ookwordt het vaakst regelen. HetOok grootste bedrag aanze de Naast loonkosten de handel ontvingen bedrijven naastgelegen dorpen Ginnum, ten worden georganiseerd.’’ hielp daarbij: er waste krijgen werkingsverband Noord-Nederland hebben, er mee aangekocht vroegerZo de zogenaamde nes wenkast (Janke (o.v.v. van nFW) of naar face- wen. Coronaprobeert weer schot in de derland, Annema) Vandaag de eerste vanmogen vier afleverinvol staan met 32 plantjes, die ze wil vastbedoeld wat plantjes gekochtkennis worden, hebben van een uit volkstuin in het om kinderen te de kinderen. ,,Wy stoke de (SNN). Meerdere Dat ze moesten wijken bleek naar de Jannum en Lichtaard – erhjir eenfoar mooi er geklaverjast, vergaderd, voor de meeste mensen bestuursleden Ecologische Hoofdstructuur, book.com/nijfryskwurdboek lytskantyn, lytstine, werving vanimmers de laatste1600wordt hectare Mulder), gen.moet worden. Het gaat om de gronden verkopen als ze volgroeid zijn.

,,Ik zodatmaken niet alles een klein coronatijd zo volkstuin populair dat er geen metvanaf tuinieren en dezaadnaprotters’’, zou een bestuurslid later rand van de komt ook laten nieuw dorpshuis aan zouden overgekoersbald, is2027 er soms een grand vrijwel nietslandbouwgrond meer te doen. Geen waren er MARIA tien totDEL twintig uur in de voor drie door Fryslân zelf gekozen in een feit zijn. GROSSO voor het natuurvan Mariminytine, plank(e)tine Hoewel het provinciale tarief vind het leuk omhele te verbouwen en Het liep aanvankelijk niet storm bij je opgebouwd hoeft tekonden worden.er al- Thuis perceeltje meer was. ,,Het was tuur. de pot voor initiatieven op de Wadheeft ze de vensterbank Door de subsidie tegen de gemeenteraad zeggen, en week mee door corona, legtover Tamsma uit. Het houden. café, een wekelijkse snackbarvan en de moeizame natuurgebiedsontwikkelingen: kroegavondjes: het bezig naast hun dagelijk- voetbal, geen De oorzaak netwerk. voor detijd motorvoertuigenbelasmetstaan planten te zijn.’’die ze wil wordtgekocht verder worden, gebruikt vol best nog eeneen hele klus om bleek zelf bakdeneilanden.

Hendrik Tamsma van het project van de provincie FryslânStaat metbezig 32 plantjes, watgeld plantjes dat was nota bene in een dat hebben van volkstuin in vastHet Noarderleech Islamitische Om het nieuwe gebouw te kunwordt er regelmatig gekookt samen slopen en opbouwen in het se werkzaamheden. grondwerving is door deels een gevolg Achtkarspelen Zuid, Koningsdiep en ting in Fryslân volgend jaar gelijk Om nieuwe draaitzijn. het proom niet de alles jaarlijkse groentemarkt, ken te timmeren.’’ de Vollkstuinvereniging in IJlst werkt om eenzaamheid in coronatijd tegen als zeleden volgroeid ,,Ik vanaf een klein zaad- verkopen eenkopen kuub gas nog betalen was. Al coronatijd zo populair dat er geen zodat nen deed hettedorpshuisbevrijwilligers. En door meerdere voormalige Gedeputeerde dorpsschooltjesStaten bleek hopen Toen alles eenmaal rond was en het de beperkte wervingsgebied Beekdal Linde. Daarnaast geldt het dit te van blijft, verwacht provincie via ject niet, zegtom Tamsma, hoewel zijn volkstuinders hun produc- vind De kinderen nog,,Het wat ze er jewaarbij bijpot Doarpswurk en hoorde daarom te gaan of leefbaarheid stimulehet leuk te verbouwen en Het opgebouwd hoeft te worden. was het volgens de de perceeltje meer weten over was.

was de voor initiatieven op de Wad- al liep aanvankelijk niettestorm bij stuur eenenergieverbruik gooi naar de zogenaamde ruimtes kunnen er de tegenwoordig ineens een bijzonder aantrekkelijk sleutel overgedragen stond er waarin provincie actief is. Fryslân voor landerijen die een schakel vorbereiken door 50 miljoen euro aan diefors. bron toch meer geld binnen clubplanten blij is met detejongste doneren, aan teverder kledengebruikt met mu- met daarna geplant kool, ten snel van de subsidiemogelijkheid. ren.project Per initiatief 500 euro bezig zijn.’’ huurder. het Het geld wordt het bestuur altijd al best nogineen hele hebben: klus om rode zelf bakdeneilanden. Hendrik Tamsma van van de was provincie Fryslân Europese LEADER-subsidie, bedoeld een leger vrijwilligers in de startwel drie vergaderingen tegelijk tijdverdrijf. geoormerkt geld breder in te geeft vooral prioriteit aan het wer- men tussen de natuurnetwerkgebiezetten. te krijgen. Het gaat om een stijde dertienjarige van om ziek en komt er een Dat groene kool en koolrabi. Deze zater- om DeVollkstuinvereniging provincie beloofde een ‘lichtwerkt beschikbaar en de Omisnieuwe leden draaitTeun het prode lekkernijen. jaarlijkse Ook groentemarkt, Oftewel: het dorpshuis wilde ken te timmeren.’’ de in IJlst eenzaamheid in provincie coronatijdvertegen voor plattelandsontwikkeling.