A10 H&H Jaarverslag ALD 2021.pdf
Tekst van het document
Adviescommissie ruimtelijke kwaliteit
Jaarverslag 2021 Gemeente Ameland
Voorwoor oorwoord d Met genoegen tr treft eft u hierbij ons jaarverslag over 2021 aan. In dit jaarverslag laten we zien wat de lokale adviescommissie in 2021 heeft kunnen bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit in uw gemeente. In een aantal gevallen was er een spraakmakend, ingrijpend plan waar waarover over we advies hebben uitgebracht. Het mer merendeel endeel van de adviezen heeft echter betr betrekking ekking op kleiner kleinere e bouwvoorstellen, die toch veel invloed op de kwaliteit van de leefomgeving kunnen hebben. Een aantr aantrekkelijke ekkelijke omgevingskwaliteit is van gr groot oot belang.
In 2021 werd de samenleving net als het vorige jaar geraakt door de coronacrisis en dit had ook gevolgen voor de werkzaamheden van de adviescommissies van hûs en hiem. We zijn er best trots op dat de dialoog met aanvragers en gemeentelijk vertegenwoordigers toch op een verantwoorde manier kon worden georganiseerd. Zeker gelet op het feit dat er in 2021 sprake was van een enorme toename van het totaal aantal aanvragen. Provincie breed werden 7.570 adviezen uitgebracht in 2021. Ten opzichte van de 6.763 uitgebrachte adviezen in 2020 betekent dit een toename van zo'n 12%. Voor de adviseurs leverde deze ontwikkeling veel extra werk. Positief neveneffect is wel dat aan het eind van het jaar een positief financieel resultaat kan worden overlegd. Voor nadere informatie daarover verwijzen wij u graag naar het algemeen jaarverslag van hûs en hiem.
Het jaarverslag is ook een uitnodiging om met elkaar in gesprek te gaan over de zorg voor een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving. Wij stellen het zeer op prijs als u een keer één van de openbare zittingen van de adviescommissie op het gemeentehuis bij kunt wonen. U bent van harte welkom. De adviseurs van hûs en hiem organiseren ook graag een korte (fiets)excursie met raadsleden door de gemeente om samen te ontdekken en te bespreken hoe we de ruimtelijke kwaliteit ervaren. Namens uw Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit, ir. Stefan Stienstra, voorzitter lokale commissie Ameland
Het jaarverslag van de lokale adviescommissie is geïntegreerd met de website. Het bevat herkenbare rubrieken, die als geheel een goed beeld geven van de werkzaamheden van de adviescommissie in uw gemeente. In Het jaar 2021 in vogelvlucht beschrijven we hoe de commissie in 2021 was samengesteld en te werk ging. In de rubriek Gemeentelijk beleid beschrijven we hoe we zijn omgegaan met de door uw gemeenteraad vastgestelde beleidskaders. We ronden af met een samenvatting van de Aanbevelingen.
2
Het jaar 2021 in vogelvlucht De Gemeente Ameland is één van de 17 Friese gemeenten die de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit hûs en hiem hebben aangewezen als geïntegr geïntegreer eerde de welstandsen monumentencommissie.
Commissie Lokaal worden de plannen binnen uw gemeente onder mandaat behandeld door twee adviseurs van hûs en hiem. Een van hen fungeert voor een periode van drie jaar als voorzitter van de zogenoemde lokale commissie. De secondant rouleert per vier maanden. De adviseurs zijn onafhankelijk ten opzichte van de gemeentelijke organisatie en de aan hen voorgelegde plannen. De samenstelling van de lokale commissie was in 2021:
• Voorzitter ir. Stefan Stienstra • Secondanten 1e periode: drs. Gertjan Timmer 2e periode: drs. Marloes Eskens 3e periode: ir. Johan de Vries
• Monumentendeskundige drs. Gertjan Timmer • Gemeentelijke ondersteuning Cris Molenaar Christian de Jong
Werkwijze De adviescommissie vergadert eens in de twee weken. De agenda wordt steeds voorbereid door de ambtelijke dienst en alle relevante informatie wordt door de dienst beschikbaar gesteld. Onder normale omstandigheden vindt het overleg plaats in het gemeentehuis van Ballum, maar door de Coronamaatregelen werd een groot deel van de vergaderingen in2021 digitaal gehouden.. In dat geval werd gebruik gemaakt van een videoverbinding waarbij naast de adviseurs van hûs en hiem ook een ambtenaar van de gemeente digitaal aanwezig was. Aanvragers krijgen de gelegenheid om telefonisch en via videoverbinding hun plan toe te lichten. Van elke planbehandeling stelt de commissie een advies op voor het college. De gemeente zorgt voor het openbaar maken van de adviezen. De commissie vergadert openbaar, tenzij er plannen aan de orde zijn die nog in een vertrouwelijk stadium zijn. De vergaderdatum wordt gepubliceerd op de site van hûs en hiem en van de gemeente. De werkwijze van de commissie is erop gericht de beoordeling van de plannen zoveel mogelijk in dialoog met de aanvrager te doen. Deze directe communicatie is voor alle betrokkenen plezierig en efficiënt.
3
2021 in cijfers De commissie heeft in 2021 in totaal 125 eerste adviesaanvragen behandeld. Dat zijn er 3 minder ten opzichte van 2020. Op de overzichtskaart kunt u zien hoe de aantallen van eerste planbehandelingen over de gehele provincie verdeeld zijn. Voor zover ons bekend werd in 2021 het merendeel van de adviezen overgenomen door het college van B&W. Wanneer B&W het advies niet overnamen, werd dat niet structureel teruggekoppeld met de commissie. Terugkoppeling van afwijking van het advies is voor de commissie waardevol omdat hiermee een goede afstemming gewaarborgd blijft tussen de advisering en de beleidsintenties van de gemeente.
4
77%
Het grootste gedeelte van de adviezen betrof aanvragen met een bouwsom tussen €5.000 en €25.000.
van de formele aanvragen kreeg in één keer een 'voldoet' of een ‘voldoet mits’ advies.
Percentage naar Aard van Advies Gemeente
Percentage naar Aard van Advies Provinciaal
22.4
25.3 36.4
50.4 13.6
3.2
5.1
10.4
14.8
Voldoet
Voldoet
Voldoet mits
Voldoet mits
Voldoet niet
Voldoet niet
Aanhouden
Aanhouden
Vooroverleg
Vooroverleg
Percentage Adviezen naar Bouwsom Gemeente
Percentage Adviezen naar Bouwsom Provinciaal
16.6
18.1
19.2
18.4
19.7
13.5 21.7
20.5
26.2 24.0
20.5
≤ 5.000
≤ 5.000
5.001 - 25.000
5.001 - 25.000
25.001 - 100.000
25.001 - 100.000
100.001 - 250.000
100.001 - 250.000
≥ 250.001
≥ 250.001
5
planbehandelingen werden in de vergadering toegelicht door de aanwezige initiatiefnemer of de ontwerper.
72 Aantal 1e Adviesaanvragen Gemeente
Aantal 1e Adviesaanvragen Provinciaal
150
4k 120 120120 120
125
3 588 5883 3 588 3 114 1143 3 114
114 114114 114
3 257 2573 3 257
3k 100
87 8787 87
75
2k
50 1k 25
0
0 2019
2020
2021
2019
Percentage bezoekers Lokale Commissie Gemeente
2020
2021
Percentage bezoekers Lokale Commissie Provinciaal 60
80
62 6262 62
50
58 5858 58
60 50 5050 50
48 4848 48
47 4747 47 40 4040 40
40 30
40
20 20
10 0
0 2019
2020
2019
2021
6
2020
2021
TABEL A
Gemeente Ameland
Provinciaal
2019
2020
2021
2019
2020
2021
1e welstandsadviesaanvragen
87
120
114
3114
3257
3588
behandelingen/welstandsaanvr behandelingen/welstandsaanvr..
1,94
1,87
2,04
1,83
1,92
1,97
1e monumentenadviesaanvragen
8
6
11
295
283
313
behandelingen/monumentaanvr behandelingen/monumentaanvr..
1,5
1,5
1,36
1,68
1,81
1,65
totaal aantal 1e aanvragen
181
128
125
3409
3540
3901
adviesgelden (x € 1000)
28,0
39,8
44,8
1008
1047
1257
TABEL B
Gemeente Ameland
Provinciaal
2019
2020
2021
2019
2020
2021
Voldoet
21,1%
19,8%
22,4%
29,4%
23,5%
25,3%
Voldoet mits
15,8%
15,9%
13,6%
17,9%
17,8%
18,4%
Voldoet niet
4,2%
12,7%
10,4%
14,0%
16,8%
14,8%
Aanhouden
0,0%
5,6%
3,2%
3,4%
5,7%
5,1%
Voor ooroverleg overleg
58,9%
46,0%
50,4%
35,3%
36,2%
36,4%
TABEL C
Gemeente Ameland
Provinciaal
2019
2020
2021
2019
2020
2021
≤ 5.000
14,6%
21,1%
18,1%
23,2%
22,2%
19,7%
5.001 - 25.000
23,6%
21,1%
21,7%
25,3%
25,1%
26,2%
25.001 - 100.000
34,5%
24,5%
20,5%
23,0%
23,1%
24,0%
100.001 - 250.000
14,6%
14,4%
20,5%
15,3%
15,9%
13,5%
≥ 250.001
12,7%
18,9%
19,2%
13,2%
13,7%
16,6%
TABEL D
Gemeente Ameland
Provinciaal
2019
2020
2021
2019
2020
2021
22
25
25
440
477
506
per percentage centage plannen met bezoek
62%
50%
58%
48%
40%
47%
plannen met bezoek/ver bezoek/vergadering gadering
5,1
4,7
5,7
6,7
5,6
7,0
plannen met bezoek totaal
112
117
143
2969
2671
3558
aantal ver vergaderingen gaderingen
7
Vooroverleg Dit jaar werd bij 63 plannen gebruik gemaakt van de mogelijkheid van vooroverleg. Onze ervaringen met vooroverleg zijn positief. De aanvrager krijgt dan voorafgaand aan de procedure voor de vergunningaanvraag de mogelijkheid om met deskundigen van gedachten te wisselen. Eventuele aanpassingen kunnen nog worden verwerkt zonder de druk van dwingende termijnen. In een tussenoverleg kan met de commissie van gedachten worden gewisseld over de strekking van het préadvies en over mogelijke oplossingsrichtingen.
Aanbeveling: De commissie adviseert u om het vooroverleg te blijven stimuleren en wil graag zo vroeg mogelijk betrokken zijn bij plan- en ontwerpprocessen.
Aanbeveling: De commissie adviseert u om afwijkingen van onze adviezen terug te (blijven) koppelen om goede afstemming te waarborgen tussen de advisering en de beleidsintenties van de gemeente.
De centrale adviescommissie Gecompliceerde plannen kunnen worden voorgelegd aan de breed samengestelde Centrale Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit van hûs en hiem. In 2021 gebeurde dat bij drie van de aan ons voorgelegde plannen. Het ging om de volgende plannen:
• Dubbele recreatiewoning bosrand nr. 77 en 79 te Buren In de CC vanwege de forse maat van het bouwwerk. • Recreatiewoning Bellevue aan de Badweg te Hollum In de CC vanwege de karakteristieke waarde van de oorspronkelijke recreatiewoning in combinatie met de bijzondere vormgeving van de uitbreiding. • Nieuwbouw woonzorgcentrum de Stelp te Hollum In de CC vanwege de maatschappelijke functie en de betekenis van het project voor het eiland.
Overige advisering In dit verslagjaar heeft u als gemeente hoofdzakelijk ons advies gevraagd ten aanzien van de reguliere advisering. Uiteraard zijn wij ook voor advies beschikbaar waar het andere zaken omtrent de ruimtelijke kwaliteit betreft. Zo kunt u ten aanzien van nieuw vast te stellen beleid (zoals beeldkwaliteitsplannen) ook in de ontwikkelingsfase onze expertise inzetten, zowel op inhoudelijk gebied als wat betreft toetsing op praktische toepasbaarheid. Ook bij de ontwikkelingen richting het invoeren van de omgevingswet staat hûs en hiem tot uw beschikking.
Aanbeveling: De commissie biedt haar expertise breed aan ten aanzien van ruimtelijke kwaliteit, ook ter ondersteuning in de ontwikkelingsfase voor nieuw beleid.
8
Overige actitiveiten In 2021 heeft er een evaluatiegesprek met de wethouder plaatsgevonden. Hierin is de advisering in algemene zin besproken en is eveneens ingegaan op een aantal kenmerkende c.q. bijzondere kwesties.
In het oog springend Als we de reeks adviesaanvragen van 2021 overzien dan valt ons het volgende op: • Het welstandsbeleid van de beschermde gezichten kent duidelijke regels aangaande de hoofdvorm, aanzichten, opmaak e.d. De noodzaak hiervan laat zich meer dan eens gelden doordat er in veel gevallen door ruimtedruk (voor bijvoorbeeld verhuur) wordt gepoogd om bouwwerken louter te vergroten zonder oog te houden voor het omgevingsbeeld. Door de heldere criteria hieromtrent is het mogelijk (wanneer nodig) om een bouwplan dusdanig te ‘sturen’ dat een aanpassing wel aansluit op de dorpse karakteristieken. • Bij een aantal aanvragen was er sprake van een significante vergroting van een bestaande recreatie woning. De criteria omschrijven een open tot zeer open bebouwingsbeeld met kleine tot middelgrote woningen. Met name bij dubbele woingen ontstaan er grote volumes die op gespannen voet staan met deze uitgangspunten.
Aanbeveling: Om te voorkomen dat bouwplannen grote strijdigheden kennen met de ambities van de welstandsnota is het onder andere van belang dat u als gemeente de mogelijkheden die het bestemmingsplan biedt goed in het oog houdt.
9
Gemeentelijk beleid De commissie beoor beoordeelt deelt de plannen voor bouwwerken op basis van de welstandscriteria. Als het gaat om een monument, wor wordt dt beoor beoordeeld deeld of de monumentale waar waarden den van het pand in voldoende mate wor worden den ger gerespecteer especteerd d en br brengt engt de commissie een gecombineer gecombineerd d welstands- en monumentenadvies uit. De advisering vindt steeds plaats binnen de bouwmogelijkheden van de bestemmingsplannen.
Welstandsbeleid De welstandsnota van de gemeente bevat 15 welstandgebieden en criteria voor specifieke objecten zoals kop-hals-romp boerderijen en voor de woningen nabij de vuurtoren. Naast de welstandsnota zijn ook welstandscriteria opgenomen in het reclame- en terrassenbeleid. Het welstandsbeleid is naar onze mening over het algemeen goed toepasbaar. We merken dat het beleid verhelderend is voor initiatiefnemers. Het maakt duidelijk wat de gemeente wil bereiken met het oog op de ruimtelijke kwaliteit en het biedt houvast bij de begeleiding en de beoordeling van plannen. Het beleid kent een overzichtelijke indeling waarin de beschermde gezichten per dorp gespecificeerd zijn en voorzien zijn van criteria. Het buitengebied kent eigen criteria en voor de vakantiewoningen is een heldere tweedeling geïntroduceerd bestaande uit recreatiewoningen met rieten kap en recreatiewoningen met flauwe kap. Wel is er een aantal vergelijkbare deelgebieden die mogelijkheid bieden om te worden samengevoegd, dit om de nota leesbaar te houden.
Erfgoedbeleid Het erfgoedbeleid van de gemeente wordt binnen de ruimtelijke planontwikkeling een steeds belangrijkere factor. Niet alleen vanwege de wettelijke taak voor de gemeente om al het erfgoed binnen de gemeentegrenzen in ruimtelijke planontwikkelingen te betrekken, maar ook vanwege het feit dat erfgoed een positieve bijdrage kan leveren aan de beleving van de eigen woon- en leefomgeving. Erfgoed kan daarom de laatste jaren rekenen op grotere waardering bij de burgers en de overheid en wordt steeds meer gezien als een smaakmaker die nieuwe ontwikkelingen stimuleert, in plaats van een hindermacht die ontwikkelingen frustreert. Omdat op Ameland erfgoedbeleid eigenlijk nog ontbreekt, bevelen wij uw gemeente aan om hier serieus werk van te maken.
Aanbeveling: De commissie beveelt aan om beleid op te stellen ten aanzien van erfgoed om deze waardevolle maar kwetsbare omgevingskwaliteit te beschermen.
10
Handhavingsbeleid Als welstandsbeleid en handhavingsbeleid niet gelijk op gaan, ontstaan er onduidelijkheden en frustraties. Met name bij de veel voorkomende bouwwerken zien we soms dat een aangevraagd bouwwerk op grond van de welstandscriteria niet mogelijk is, terwijl ‘de buren precies hetzelfde hebben gedaan’. Hoewel de commissie dan uitlegt dat de buren dat waarschijnlijk zonder vergunning hebben gedaan, is het een hard gelag als de commissie dan negatief moet adviseren. Degene die netjes een vergunning aanvraagt, trekt dan aan het kortste eind. Aanbeveling: De commissie adviseert u om ten aanzien van welstand een actief handhavingsbeleid te (blijven) voeren.
Kwaliteitsbeleid onder de Omgevingswet De komst van de Omgevingswet biedt de mogelijkheid om de beleidskaders te integreren. Met de ingang van de Omgevingswet worden huidige regels voor gemeentelijk erfgoedbeleid en welstandsbeleid in de basis gewaarborgd in de zogenoemde ‘bruidsschat’. Maar de gemeente heeft ook ruimte om zelf invulling te geven aan een passend omgevingsplan. De gemeenteraad kan daarin aangeven voor welke vergunningplichtige activiteiten advies door de gemeentelijke adviescommissie verplicht is. Dit biedt goede kansen voor een meer integrale advisering.
Aanbeveling: De commissie adviseert u om bij het ontwikkelen van kwaliteitsbeleid samenhang aan te brengen tussen de verschillende instrumenten zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan en mogelijk ook een kwalitatief omgevingsprogramma.
11
Aanbevelingen In dit jaarverslag hebben we verschillende aanbevelingen geformuleer geformuleerd. d. W We e vatten ze hier nog een keer samen:
• De commissie adviseert u om het vooroverleg te blijven stimuleren en wil graag zo vroeg mogelijk betrokken zijn bij plan- en ontwerpprocessen.
• De commissie adviseert u om afwijkingen van onze adviezen terug te (blijven) koppelen om goede afstemming te waarborgen tussen de advisering en de beleidsintenties van de gemeente.
• De commissie biedt haar expertise breed aan ten aanzien van ruimtelijke kwaliteit, ook ter ondersteuning in de ontwikkelingsfase voor nieuw beleid.
• Om te voorkomen dat bouwplannen grote strijdigheden kennen met de ambities van de welstandsnota is het onder andere van belang dat u als gemeente de mogelijkheden die het bestemmingsplan biedt goed in het oog houdt.
• De commissie beveelt aan om beleid op te stellen ten aanzien van erfgoed om deze waardevolle maar kwetsbare omgevingskwaliteit te beschermen.
• De commissie adviseert u om ten aanzien van welstand een actief handhavingsbeleid te (blijven) voeren.
• De commissie adviseert u om bij het ontwikkelen van kwaliteitsbeleid samenhang aan te brengen tussen de verschillende instrumenten zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan en mogelijk ook een kwalitatief omgevingsprogramma.
De borging van ruimtelijke kwaliteit en de zorg voor monumenten in de gemeente is een publiek belang. Dankzij de goede samenwerking met de medewerkers van de gemeente kon de advisering tijdens de coronacrisis zonder al te veel haperingen door blijven gaan. Vooroverleg tussen adviescommissie en aanvragers blijft een belangrijke fase in het zoekproces naar een match tussen het particuliere belang van de aanvrager en het publieke belang zoals verwoord in de door de gemeenteraad vastgestelde beleidsdocumenten. In de dialoog tussen personen ontstaat vaak het perspectief op een goede omgevingskwaliteit. Fryslân mooi houden en nog mooier maken is per slot van rekening mensenwerk. De werkwijze van de adviescommissie heeft in de laatste jaren al geanticipeerd op de invoering van de Omgevingswet. In de geest van die wet wordt de zorgplicht voor een goede omgevingskwaliteit nadrukkelijk bij de gemeente zelf neergelegd. De gemeente wordt uitgedaagd om nieuw beleid te formuleren in omgevingsvisie, omgevingsplan en omgevingsprogramma’s. Er is ruimte om dit moment aan te grijpen voor veranderingen ten opzichte van het huidige beleid. Meer aandacht voor duurzame ontwikkeling en wat de impact daarvan is op de ruimtelijke kwaliteit, is daar een voorbeeld van. Zeker bij beschermde stads- en dorpsgezichten en bij monumenten.
Bij dergelijke kwetsbare opgaven, maar ook bij de wat meer reguliere vraagstukken denkt de adviescommissie graag met u mee. Tot slot: hûs en hiem staat ook open om samen met de gemeente te experimenteren met de toepassing van nieuwe instrumenten en alternatieve werkwijzen.
12
Colofon hûs en hiem welstandsadvisering en monumentenzorg kunstwerk colofon: Maartje Roos Johan Willem Frisostraat 1 8933 BN Leeuwarden 058-2337930 www.husenhiem.nl husenhiem@husenhiem.nl
13