RIB Motie inzake Havengelden

Raadsinformatiebrief Brief van het college aan de raad

Datum verzonden 27-09-2023

onderwerp Evaluatie havengelden

Ons kenmerk D2023-07-004001 2023-021845

samenvatting De havengelden in Altena zijn geëvalueerd. Hieruit blijkt dat er geen aanpassing van de havengelden nodig is, met uitzondering van de tarieven voor elektriciteit en zeeschepen.

Bijlage(n) 0

Portefeuillehouder Wendy van Ooijen - van Breugel van de raad gevraagde actie Kennisnemen van de evaluatie van de havengelden. Geachte leden van de raad, Aanleiding voor de evaluatie Per 1 januari 2023 is bij het havengeld een nieuw tariefstelsel ingevoerd. De raad heeft in de vergadering van dinsdag 4 juli 2023 een motie aangenomen met de vraag om het nieuwe tariefstelsel te evalueren. Met deze reactie geven wij uitvoering aan uw motie.

Behandeld door Corné Paans Team Team Financieel Advies Telefoonnummer 0183-516305 E-mail c.paans@gemeentealtena.nl

De wijziging van de tariefstructuur houdt kort samengevat in: • Dat gerekend wordt met een tarief per vierkante meter in plaats van een tarief per ton laadvermogen; • Dat een vast tarief per dag wordt berekend in plaats van een tarief wat lager wordt bij een langere ligtijd. Karakter van onze haven en ligtijd • De haven van Werkendam is een reparatie- en thuishaven, geen overslaghaven. • De gemiddelde ligtijd van een binnenvaartschip is 6 dagen. De gemiddelde ligtijd van een reparatieschip is 8 dagen. • Ruim 31% van de scheepsbezoeken betreft schepen tot en met 80 meter. • Bijna 69% van de scheepsbezoeken betreft schepen die langer zijn dan 80 meter. • Het totaal aantal ligdagen is gestegen met 1,82%. • Het aantal scheepsbezoeken is met 5,23% gedaald ten opzichte van 2022. Opbrengst havengelden De raming van de opbrengst van de havengelden 2023 wordt in de 2e tussenrapportage bijgesteld van € 644.430 naar € 735.000. Daarvan uitgaande en uitgaande van gelijkblijvende kosten komt op rekeningbasis de kostendekking in 2023 uit op 110%. Er geldt op begrotingsbasis een wettelijke eis van 100% kostendekking. De tarieven van 2024 zullen dus moeten dalen. Dit zal worden verwerkt in de belastingvoorstellen voor 2024 die in december 2023 in uw raad komen.

1/4

www.gemeenteAltena.nl

Waarom is het tariefstelsel gewijzigd? In het oude tariefstelsel werd een tarief per ton laadvermogen gehanteerd. Ook werd het tarief per ton laadvermogen lager bij een langere ligtijd. Bij de keuze voor de nieuwe tariefstructuur is doorslaggevend geweest dat we feitelijk vierkante meters ruimte in onze haven ter beschikking stellen. De wijziging naar een tarief per vierkante meter per dag past bij het beter benutten van schaarse infrastructuur. Het aantal ligplaatsen en de beschikbare kadelengte is beperkt. De gemeente Altena wil mede daarom een insteekhaven plus een derde haven realiseren. Gevolgen per soort schip verschillend Om de vierkante meters te bepalen vermenigvuldigen we de lengte van het schip met de breedte. Bij een ligtijd van 1 week is men voor: • een schip van 1.000 ton en 540 m2 in 2023 € 53,17 meer kwijt dan in 2022; • een schip van 3.009 ton en 1.254 m2 in 2023 € 57,40 minder kwijt dan in 2022. Dit komt doordat de verhouding tussen tonnage en vierkante meters bij een groot schip anders is dan voor een klein schip. Reacties schippers Naar aanleiding van de nieuwe tariefstructuur zijn slechts enkele mondelinge reacties van schippers binnengekomen. Kort samengevat waren die reacties als volgt: • De nieuwe tariefstructuur pakt nadelig uit voor kleine schepen. • De nieuwe tariefstructuur tast de concurrentiepositie aan.

Langdurige reparaties worden voor kleine schepen duurder. Daardoor gaan opdrachten naar reparatiebedrijven elders. • Een tarief per ton is gebruikelijk. Een tarief per vierkante meter is ongebruikelijk. Reactie van Schuttevaer Schuttevaer is in 2021 geconsulteerd over de voorgenomen wijziging van de tariefstructuur en heeft er toen mee ingestemd. Schuttevaer heeft kort geleden per mail en kort samengevat het volgende aangegeven: • Er is er bij ons een aantal klachten binnen gekomen over het nieuwe tariefsysteem. Kleinere schepen ondervinden een groot nadeel van dit systeem. • De haven van Werkendam is voor kleinere schepen onaantrekkelijker geworden om hier aan te meren en of te repareren. Wat niet ten goede komt aan de Werkendams economie, daar er in deze haven heel veel scheepvaart gerelateerde bedrijven zijn gevestigd. Reacties van bedrijven in de maritieme sector. WMI heeft een uitvraag gedaan en heeft meegedeeld dat de bedrijven in de maritieme sector geen negatieve ervaringen hebben doorgegeven met betrekking tot het nieuwe tariefsysteem. Mogelijk komt dit omdat er ook veel kortdurende reparaties zijn. En kort liggen (tot en met 4 ligdagen) is goedkoper geworden. Ook voor kleinere schepen.

Vergelijking met tarieven andere gemeenten Tijdens de raadsvergadering van juni 2023 werd een vergelijking gepresenteerd tussen het havengeld van Werkendam en het havengeld van 7 andere havens. Uit dit onderzoek bleek dat het havengeld van Werkendam voor een week duurder is dan gemiddeld. Op zich is dat een correcte constatering. Maar wel met de kanttekening dat in Werkendam een tarief per dag van toepassing is terwijl in de 7 andere gemeenten gelijk een tarief voor een week verschuldigd is. Uit vergelijkend onderzoek in verordeningen havengeld van 20 andere gemeenten naar het havengeld blijkt dat de grondslagen sterk van elkaar verschillen en daardoor lastig te vergelijken zijn. Van de 20 onderzochte gemeenten: • Hanteert Altena een tarief per vierkante meter per dag;

2/4

www.gemeenteAltena.nl

• • • • • • • • • •

Hanteren 3 gemeenten een tarief per strekkende meter. Dit betreft overslaghavens. Bij 2 gemeenten daarvan zijn de eerste 24 uur gratis (voor schepen zonder overslag); Hanteren 15 gemeenten een tarief per ton; Hanteert 1 gemeente een tarief per 100 ton; Wordt in 13 gemeenten voor ieder havenbezoek het tarief voor een week berekend; Wordt in 2 gemeenten voor ieder havenbezoek gelijk het tarief voor twee weken berekend; Is het tarief van Altena voor een dag veel goedkoper dan gemiddeld; Is het tarief van Altena voor twee dagen veel goedkoper dan gemiddeld; Is tot en met vier dagen liggen het tarief van Altena goedkoper dan gemiddeld; Is het tarief van Altena voor een week iets duurder dan gemiddeld; Hanteert Altena een weekendtarief waarbij voor een ligtijd van vrijdagavond 17:00 uur tot maandagochtend 9:00 uur slechts twee dagen in rekening worden gebracht.

Alternatief tariefstelsel In een vraag vanuit de raad werd opgemerkt dat het tonnage het verdienmodel is van de schippers. Naar aanleiding daarvan is bezien wat het tarief per ton per dag zou zijn, uitgaande van een gelijkblijvende opbrengst. Het tarief voor binnenvaartschepen zou dan € 0,0185 worden. • Een schip van 1.000 ton zou dan bij een week liggen in 2024 € 23,50 meer havengeld moeten betalen dan in 2022. Ten opzichte van 2023 zou dit schip € 24,35 minder betalen. • Een schip van 3.009 ton zou dan bij een week liggen in 2024 € 70,71 meer havengeld moeten betalen dan in 2022. Ten opzichte van 2023 zou dit schip € 32,40 meer betalen. Conclusie is dat een tarief per ton laadvermogen per dag voor grote schepen nadelig is. Voor kleine schepen zou het verlichting geven. Laat onverlet dat het huidige tarief per vierkante meter per dag beter past bij ons uitgangspunt dat we onze schaarse infrastructuur beter moeten benutten. Tarief zeeschepen Uit de evaluatie kwam naar voren dat in 2022 een afzonderlijk tarief voor zeeschepen werd gehanteerd. Met ingang van 2023 wordt bij zeeschepen het tarief voor vrachtschepen gehanteerd. Er is aanleiding om een afzonderlijk, hoger tarief te heffen. Dit om de volgende redenen: • Een zeeschip valt onder de ISPS wetgeving waardoor er extra werk is voor de havenmeesters.

Zo moet er bijvoorbeeld 24 uurs bereikbaarheid zijn vanaf het moment dat het zeeschip zich aanmeldt voor aankomst tot na het vertrek. Daarnaast zijn er extra formaliteiten bij aankomst van het schip in de haven. • Een zeeschip kan vaak moeilijk recht van overpad verlenen en kan dus alleen gebruik maken van een ligplaats waar normaal meerdere schepen naast elkaar kunnen worden afgemeerd. • De praktijk is dat een zeeschip in het kader van ISPS afgezonderd ligt van de andere schepen in de haven, dus een beperking van de schaarse capaciteit van de haven. In het belastingvoorstel 2024 wat in december 2023 in de raad komt zal een voorstel worden gedaan om voor zeeschepen een afzonderlijk tarief op te nemen. Tarieven walstroom In 2023 is het stroomtarief fors verhoogd door de ontwikkelingen in de wereld. De stroomtarieven zijn ondertussen weer op een wat meer normaal niveau. In antwoord op vragen van de raad over de tarieven voor walstroom is aangegeven dat in 2024 een marktconform tarief zal worden toegepast. Dit zal worden verwerkt in het belastingvoorstel 2024 wat in december 2023 in de raad komt. Conclusie • De wijziging van de tariefstructuur per 1 januari 2023 past goed bij onze doelstelling om schaarse infrastructuur beter te benutten maar pakt nadelig uit voor kleine schepen. • Kort liggen is goedkoper geworden. Lang liggen is duurder geworden.

• Korte reparaties van schepen zijn goedkoper geworden maar bij een langere reparatietijd betalen schepen meer havengeld. • Er zijn slechts enkele klachten binnen gekomen over de nieuwe tariefstructuur. • Voor zeeschepen wordt een te laag tarief toegepast.

3/4

www.gemeenteAltena.nl

•

Voor elektriciteit wordt met ingang van 2024 een marktconform tarief toegepast.

Vorig jaar is welbewust gekozen voor een tarief per vierkante meter per dag omdat dit in onze huidige situatie het meest passend is. Er zijn geen overwegende argumenten om het tariefstelsel te wijzigen. Alles afwegende is het college van mening dat het huidige tariefstelsel gehandhaafd kan blijven. Tijdens de behandeling van de begroting voor 2024 kunt u aangeven of u voor vrachtschepen toch een tarief per ton per dag wilt in plaats van een tarief per vierkante meter per dag. Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders, De secretaris, de burgemeester

drs. R.J.M. van Wuijtswinkel MPA

4/4

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

www.gemeenteAltena.nl