Raadvoorstel Regionaal beleidskader nieuwe Wet inburgering

Raadsvoorstel

Datum voorstel 1 juni 2021 Kenmerk D2021-05-008469 / 2021016244 Opgesteld door Anja Frankort Telefoonnummer 0183 516 641 Team Team Samenleving Portefeuillehouder P.C. Jorritsma

Onderwerp Regionaal beleidskader nieuwe Wet inburgering Samenvatting Per 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet inburgering in werking. De nieuwe wet heeft als doel om alle inburgeraars de kans te geven om snel en volwaardig mee te doen in de Nederlandse samenleving. In de nieuwe wet voert de gemeente de regie op de uitvoering van de inburgering. Gemeenten Altena, Drimmelen, Geertruidenberg en Oosterhout trekken, als Dongemond gemeenten, samen op in de voorbereiding op de nieuwe wet. Bijgevoegd treft u daarom ter vaststelling het regionale beleidskader aan. Wij zullen uw inbreng meenemen in de verdere uitvoering. Voorstel 1. Het regionaal beleidskader nieuwe Wet inburgering zoals opgesteld door de Dongemond gemeenten vast te stellen waarbij de volgende beleidsuitgangspunten centraal staan: - Inwoner centraal; - Maatwerk; - Ondertussengroep doet mee; - Evenwichtige mix van aanbieders; - Handhaving uit vertrouwen; - Lokaal tenzij; - Evoluerende samenwerkingsvorm; - Harmonisering budgettaire kaders en sturing.

1/8

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

2. Kennis te nemen van het advies van de Brede Adviesraad Sociaal Domein over het regionaal beleidskader nieuwe Wet inburgering. 3. Kennis te nemen van de collegereactie op het advies van de Brede Adviesraad Sociaal Domein over het regionaal beleidskader nieuwe Wet inburgering. Inleiding Per 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet inburgering in werking. De nieuwe wet heeft als doel om alle inburgeraars de kans te geven om snel en volwaardig mee te doen in de Nederlandse samenleving. In de nieuwe wet voert de gemeente de regie op de uitvoering van de inburgering. Gemeenten Altena, Drimmelen, Geertruidenberg en Oosterhout trekken, als Dongemond gemeenten, samen op in de voorbereiding op de nieuwe wet. In het beleidskader zijn uitgangspunten en beleidskeuzes samengebracht. Het beleidskader vormt het regionale kompas voor de voorbereiding en implementatie van de nieuwe wet. U vindt het beleidskader bijgevoegd (bijlage 1). Beleidskader De Wet Inburgering betreft een nieuwe wet. Het kent echter veel raakvlakken met de bestaande Participatiewet. Dit wordt in beleid en uitvoering opgenomen. Beoogd resultaat Het beleidskader verwoordt de gezamenlijke visie van de Dongemond gemeenten op het te ontwikkelen beleid voor de implementatie van de nieuwe Wet inburgering.

Het vormt de leidraad voor de implementatie en het realiseren van de regionale doelen: a) Op 1 januari 2022 hebben de Dongemond-gemeenten een eenduidige werkwijze betreffende inburgeraars. b) Op 1 januari 2022 hebben de Dongemond-gemeenten het aanbod voor de leerroutes ingekocht. Argumenten 1.1. De gemeenteraad is kaderstellend Via het vaststellen van het beleidskader wordt invulling gegeven aan de kaderstellende rol van de gemeenteraad. 1.2.

2/8

Samen staan we sterker Het bieden van maatwerk en de noodzakelijke diversiteit in inburgeringsaanbod, is voor gemeenten met een lage instroom van inburgeraars, zoals de Dongemondgemeenten, een lastige opgave. Door samenwerking realiseren wij meer schaalgrootte, kunnen wij meer differentiatie bieden en beter aansluiten op de specifieke behoefte van een inburgeraar. Met beter maatwerk verwachten wij een betere inburgering te realiseren. Verder geeft de schaalgrootte een betere uitgangspositie voor de inkoop van het ondersteuningsaanbod. Samenwerking en een eenduidige

www.gemeenteAltena.nl

werkwijze hebben ook het voordeel dat inburgeraars en ketenpartners met een consistente aanpak te maken hebben. Ketenpartners worden niet geconfronteerd met inefficiëntie doordat het in de verschillende gemeenten anders is. Inburgeraars ervaren geen willekeur door grote gemeentelijke verschillen. Samenwerking heeft in de voorbereiding het voordeel dat ambtelijke kennis en kwaliteiten worden gebundeld en elkaar kunnen versterken. Ook in de voorbereiding biedt dit efficiëntie- en kwaliteitsvoordeel. 1.3.

Beleidskader geeft richting in dynamisch proces De besluitvorming betreffende de wetgeving is nog niet afgerond. De financiële kaders zijn nog niet bekend. De nieuwe Wet inburgering wordt gezien als een lerend stelsel. Dit maakt dat de voorbereiding en implementatie ook een proces met onzekerheden en van voortschrijdend inzicht is. Het beleidskader is daarom een groeidocument. Ook na de vaststelling gaat het denkproces over en de ontwikkeling van het inburgeringsproces door. In een dergelijk dynamisch proces is het wenselijk om over een goed kompas te beschikken. Om gedurende het experimenteren, ervaring opdoen en de beleidsontwikkeling de koers vast te houden. Om processen zoals de aanbesteding parallel te kunnen laten lopen met beleidsontwikkeling.

1.4.

Gezamenlijk optrekken met ruimte voor lokale verschillen Het beleidskader en de voorbereiding is een proces van gezamenlijk optrekken met ruimte voor lokale verschillen. Om daarbij de gewenste samenhang te behouden is het beleidskader een belangrijke basis. Het proces is een continu samenspel tussen regionaal en lokaal. Bijvoorbeeld inkoop wordt regionaal voorbereid, waarna inkoopcontracten lokaal worden afgesloten. Regionale instrumenten worden lokaal ingepast in de eigen organisatiestructuur en systemen. Verder wordt lokaal de verbinding gezocht met ketenpartners, maatschappelijk veld en werkgevers. In deze lokale processen en activiteiten vormt het beleidskader het koersdocument.

1.5.

Kaderstelling via beleidskader en beleidsregels De verordeningsplicht voor de nieuwe Wet inburgering is komen te vervallen. Gemeenten mogen zelf beslissen of ze een verordening opstellen, of dat beleidsregels voldoende basis geven. Portefeuillehouders inburgering van de Dongemond-gemeenten stellen voor om geen verordening op te stellen, want de kans is groot dat de verordening achteraf meerdere keren moet worden bijgesteld. Dit risico bestaat omdat een aantal zaken in de implementatie nog onduidelijk is (onder andere de aanbesteding). De onduidelijkheden zullen niet geheel verholpen zijn op het moment dat de verordening ‘de route in moet’. Ook na de inwerkingtreding van de nieuwe wet bestaat er een kans op wijzigingen vanuit de regio en vanuit het Rijk,

3/8

www.gemeenteAltena.nl

aangezien de wet als een ‘lerend systeem’ wordt gezien. Via het vaststellen van het beleidskader wordt invulling gegeven aan de kaderstellende rol van uw gemeenteraad. 2.1.

Inspraak en besluitvorming lopen parallel aan voorbereiding Idealiter wordt het beleidskader ter beoordeling voorgelegd aan de Adviesraad Sociaal Domein en vervolgens aan college en gemeenteraad. Na bestuurlijke besluitvorming zou het implementatieproces vervolgen. De voorbereidingstijd tot 1 januari 2022 is echter te kort voor een dergelijk stappenplan. Zeker gezien de benodigde termijnen voor het aanbestedingstraject (zie bijlage 2). Op het moment dat het oordeel van adviesraden of college/gemeenteraden van de Dongemondgemeenten over een (deel)product wordt gevraagd, loopt de verdere uitwerking door. Dit geldt ook voor het beleidskader. Het advies van de Brede Adviesraad Sociaal Domein Altena is aangevraagd en is in mei opgeleverd. De aandachtspunten en feedback vanuit inspraak en besluitvorming worden in het lopende proces meegenomen/verwerkt. Om op tijd klaar te zijn, lopen inspraak en besluitvorming parallel aan de voorbereiding en implementatie.

Kanttekeningen 1.1 Financiële kaders niet bekend Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en de VNG zijn nog in gesprek over de financiële middelen die gemeenten gaan ontvangen voor de nieuwe inburgering. Daarnaast is de taakstelling voor inburgering recentelijk meer dan verdubbeld. Dit maakt dat eerder gepubliceerde bedragen zullen wijzigen. De verwachting is dat gemeenten in de tweede helft van 2021 duidelijkheid krijgen over de budgetten. Omdat we op 1 januari 2022 gereed willen zijn voor de nieuwe wet, is het niet mogelijk om te wachten met de uitwerking van het beleid(skader) en de aanbesteding tot de financiële kaders helder zijn. Gemeenten lopen hierdoor een risico. Visie, ambitie en uitwerking kunnen pas op een laat moment in het proces worden gespiegeld aan de beschikbare middelen. Financiën Gemeenten ontvangen middelen om de wet uit te kunnen voeren. Dit zijn middelen voor het uitvoeren van de brede intake, het opstellen van het PIP (persoonlijk implementatie plan), het volgen van de voortgang, de handhaving, het financieel ontzorgen en de begeleiding. Deze middelen worden toegevoegd aan het Gemeentefonds. Er zijn geen bestedingsvoorwaarden aan verbonden. Onderstaand overzicht geeft een beeld van de verschillende budgetten.

Dit zijn de eerder gepubliceerde bedragen, die als gevolg van het uitstellen van de inwerkingtreding en verhoogde taakstelling kunnen/zullen wijzigen.

4/8

www.gemeenteAltena.nl

Het bedrag dat Dongemond-gemeenten in 2020 hebben ontvangen, betreft de incidentele bijdrage in de invoeringskosten en is over gemeenten verdeeld op basis van het aantal inwoners. Daarnaast is een bedrag ontvangen voor het uitvoeren van een pilot uit het landelijke pilotprogramma van het ministerie van SZW. De bedragen die gemeenten vanaf 2021 ontvangen betreffen de structurele bijdragen in de uitvoeringskosten. Altena

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Inburgering

€ 110.261 € 28.440 € 63.752

€ 70.039

€ 155.663

€ 171.248

€ 171.248

€ 171.248

Maatschappelijke begeleiding Verhoging taalniveau

Zoals gezegd verwachten we in de tweede helft van 2021 duidelijkheid over de beschikbare budgetten. Het uitgangspunt is wel om de wet binnen de beschikbare budgetten van het Rijk uit te voeren. Participatieproces De Brede Adviesraad Sociaal Domein Altena (BASDA) is geraadpleegd over het beleidskader. Het advies is bijgesloten. In haar advies geeft de BASDA aan het een prima beleidsstuk te vinden. De BASDA geeft aan het wat haar betreft te optimistisch is ingestoken, voor wat betreft het opdoen van de kennis van de Nederlandse taal. Wij nemen deze zorg mee in de verdere implementatie. Daarnaast geeft de BASDA aan graag betrokken te worden bij de verdere uitwerking alsmede de richting naar de uitvoering. Wij zullen leden van de BASDA nadrukkelijk betrekken in het verdere proces. De Brede Adviesraad Sociaal Domein wordt geraadpleegd over het lokale implementatieplan. Aanpak Zoals genoemd is vormen de voorbereidingen op de Wet Inburgering een doorlopend proces. De lopende aanbestedingen (van de ‘Onderwijsroute’ samen met gemeente Breda en de ‘B1-’ en ‘Z-route’ die we zelf aanbesteden) vormen daarin een belangrijke factor. Op het moment van vaststelling van het beleidskader zijn de Programma’s van Eisen van beide aanbestedingen naar alle waarschijnlijkheid al af. Deze processen lopen dus parallel.

Voor de voortgang van de aanbestedingen en het implementatieproces in brede zin zijn we voor een groot deel afhankelijk van landelijke ontwikkelingen en besluitvorming vanuit het Rijk (met name als het gaat om de financiën). Vanwege de veranderlijke aard en onzekere factoren kan het niet genoeg worden benadrukt dat het beleidskader een groeidocument betreft. Gedurende het implementatieproces wordt het beleidskader doorlopend aangepast.

5/8

www.gemeenteAltena.nl

Op regionaal niveau zullen de verschillende werkgroepen worden voortgezet om de implementatie vorm te geven, steeds meer gericht op concrete uitvoering. Op lokaal niveau zullen stappen worden gezet om de interne formatie verder in te richten, en worden lokale werkprocessen ingericht. De ingangsdatum van 1 januari 2022 wordt niet gezien als een einde, maar als een begin. De nieuwe Wet inburgering wordt benadrukt als een ‘lerend stelsel’, waarbij continue monitoring en evaluatie centraal staat. Ook na de ingangsdatum zal veel aandacht worden besteed aan de ontwikkeling van het inburgeringsproces. Communicatie De veranderopgave inburgering zet in op een andere attitude ten aanzien van inburgering. Een verschuiving van een individuele verantwoordelijkheid voor een succesvolle inburgering bij de inburgeraar, naar een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inburgeraar, gemeenten, organisaties, professionals en samenleving. Deze gezamenlijke inspanning moet bijdragen aan een goede, duurzame inburgering. Een dergelijke verandering kan alleen slagen als alle betrokkenen weten wat dit voor hun rol betekent. Duidelijke communicatie is daarbij van belang. Daarom wordt er regionaal communicatie kader opgesteld. De implementatie is lokaal en de communicatieuitingen worden door gemeenten lokaal passend gemaakt (bijvoorbeeld: media, frequentie)

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,

de burgemeester,

drs. A.J.E. van der Werf-Bramer

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen 1. Regionaal beleidskader nieuwe Wet inburgering 2. Planning nieuwe Wet inburgering 3. Advies Brede Adviesraad Sociaal Domein 4. Reactie college op Brede Adviesraad Sociaal Domein

6/8

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, gelet op -

de nieuwe Wet inburgering

besluit: 1. Het regionaal beleidskader nieuwe wet inburgering zoals opgesteld door de Dongemond gemeenten vast te stellen waarbij de volgende beleidsuitgangspunten centraal staan: - Inwoner centraal; - Maatwerk; - Ondertussengroep doet mee; - Evenwichtige mix van aanbieders; - Handhaving uit vertrouwen; - Lokaal tenzij; - Evoluerende samenwerkingsvorm; - Harmonisering budgettaire kaders en sturing. 2. Kennis te nemen van het advies van de Brede Adviesraad Sociaal Domein over het regionaal beleidskader nieuwe Wet inburgering. 3. Kennis te nemen van de collegereactie op het advies van de Brede Adviesraad Sociaal Domein over het regionaal beleidskader nieuwe Wet inburgering. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van

de voorzitter,

7/8

de raadsgriffier,

www.gemeenteAltena.nl

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

8/8

drs. S.J. Peet

www.gemeenteAltena.nl