Raadsvoorstel Visie verbinding onderwijs kinderopvang en jeugdhulp

Raadsvoorstel

Datum voorstel 1 november 2022 Kenmerk D2022-06-004970 2022-006935 Opgesteld door Karlijn Lotens Telefoonnummer 0183-516607 Team Team Samenleving Portefeuillehouder N.G. van Ooijen-van Breugel

Onderwerp Visie verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Samenvatting In de Visie verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp beschrijven we onze ambities om een kansengelijke en inclusieve startpositie te creëren voor jeugdigen in de leeftijd van 0 tot 18 jaar. Ons belangrijkste uitgangspunt is daarbij het werken vanuit preventie op basis van vertrouwen in elkaars kennis en kunde.

Voorstel 1. De Visie verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp vast te stellen met de volgende vier ambities: - We ontwikkelen de preventieve aanpak verder door - We werken samen op basis van relatie en vertrouwen - We werken samen rondom het kind - We innoveren en monitoren op het snijvlak tussen onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp

Inleiding Al enkele jaren bestaat, zowel vanuit de gemeente als het onderwijsveld en de kinderopvang, de ambitie om de verbinding tussen onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp te versterken. Vanuit een collectieve verantwoordelijkheid zijn we gekomen tot een visie die recht doet aan wat we met elkaar willen bereiken in de gemeente Altena. We willen duurzaam samenwerken op de plekken waar onze

1/9

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

kinderen opgroeien. Dit doen we door, als leerkrachten, pedagogisch medewerkers, verbindingsfunctionarissen en (waar nodig) jeugdconsulenten en jeugdhulpverleners, gezamenlijk te investeren in de toekomst van de kinderen. Hiermee creëren we een kansengelijke en inclusieve startpositie van de kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar in de gemeente Altena. Zo kan ieder kind zich optimaal ontwikkelen en volwaardig meedoen. In het bestuursakkoord 2022-2026 is aangegeven dat de resultaten van het onderzoek naar de afstand tussen onderwijs en jeugdhulp in kaart gebracht moeten worden en dat er verbeteringen doorgevoerd moeten worden. Met die opdracht waren we in 2021 al begonnen. We hebben u daarover in diverse raadsinformatiebrieven geïnformeerd. In dit raadsvoorstel formaliseren we door middel van een visie-document de ontwikkeling tussen het onderwijs, de kinderopvang en de gemeente die de afgelopen periode in gang is gezet. Beleidskader De visie die nu voorligt is het eerste beleidskader van de gemeente Altena op het thema Verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp. Aanpalende beleidskaders zijn het recent vastgestelde beleidskader Onderwijskansen en het nog vast te stellen Preventief jeugdbeleid. Er is vanzelfsprekend ook grote samenhang met de Wet passend onderwijs, Jeugdwet, Norm voor opdrachtgeverschap en het Beleidskader WBO Jeugdhulp 2020-2023.

In de onlangs vastgestelde Regiovisie WBO Jeugd is de verbinding tussen onderwijs en jeugdhulp één van de ontwikkelopgaven. In de Regiovisie wordt het belang van een gedeelde visie onderschreven. Tevens wordt beschreven hoe belangrijk duurzaam en intensief partnerschap is. Iets wat weer één van de belangrijkste aspecten is binnen de visie die nu voorligt. Beoogd resultaat Deze visie is een gezamenlijk product van het onderwijs, de kinderopvang en de gemeente. Als er wordt gesproken van ‘we’ in deze visie dan gaat het dus over alle educatieve partners in de gemeente Altena. Het beoogd resultaat van deze visie is dat we een kansengelijke en inclusieve startpositie van de kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar creëren in de gemeente Altena. Zo kan ieder kind zich optimaal ontwikkelen en volwaardig meedoen. Dit doen we door duurzaam met elkaar samen te werken op de plekken waar onze kinderen opgroeien. We investeren als leerkrachten, pedagogisch medewerkers, verbindingsfunctionarissen, jeugdconsulenten en jeugdhulpverleners gezamenlijk in de toekomst van de kinderen. Argumenten 1.1 We ontwikkelen de preventieve aanpak verder door We zoeken naar mogelijkheden om de werelden van jeugdhulp, kinderopvang en onderwijs te verbinden met de leefwereld van het kind. Om te voorkomen dat problemen ontstaan of groter worden, is er een dekkend aanbod aan laagdrempelig 2/9

www.gemeenteAltena.nl

beschikbare op preventie gerichte hulp en ondersteuning nodig. Bovendien kan door middel van korte lijntjes vanuit het onderwijs en de kinderopvang met de consulenten 0-4 jaar, consulenten onderwijs, jeugdconsulenten, de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en de JGZ snel en laagdrempelig in gesprek worden gegaan over de verschillende mogelijkheden tot ondersteuning. Hierdoor kan er direct vanuit partnerschap worden gehandeld wanneer een kind een ondersteuningsbehoefte heeft. 1.2 We werken samen op basis van relatie en vertrouwen Naast de thuisomgeving vormen de domeinen kinderopvang en onderwijs een groot deel van de omgeving waarin de ontwikkeling van kinderen plaatsvindt. Dit vraagt om soepele overgangen in een systemische wereld. Een warme overdracht bij de overgangen tussen de verschillende vormen, maakt het voor een kind gemakkelijker een succesvolle volgende stap te maken. Een goede samenwerking gebaseerd op elkaar kennen en elkaars kunde op waarde schatten is daarvoor een essentiële randvoorwaarde. 1.3 We werken samen rondom het kind Samenwerking tussen ouders, kinderopvang, school en jeugdhulp is belangrijk. Onderwijs en jeugdhulp werken (nog) vanuit verschillende ‘systemen’. Onderwijs en jeugdhulp zijn georganiseerd in verschillende wetten, met verschillende financieringsstromen.

Ook zijn de regionale samenwerkingsverbanden anders verdeeld en georganiseerd en werkt het onderwijs meer vraaggericht en de zorg meer aanbodgericht. Dit kan remmend werken in het snel en effectief realiseren van passende hulp. We streven ernaar dat vragen zoveel mogelijk gezamenlijk opgelost worden. Alle partijen denken daarbij verder dan hun eigen specialisme om samen te kijken wat er nodig is. 1.4 We innoveren en monitoren op het snijvlak tussen onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Op het snijvlak tussen de verschillende systemen van het onderwijs en jeugdhulp bevindt zich een grijs gebied. We zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor alles wat tussen onderwijs en jeugdhulp valt. Het grijze gebied is daarmee bij uitstek een gebied waarin we kunnen innoveren. De twee belangrijkste ontwikkelingen zijn daarin het onderwijszorgarrangement en de gebiedsgerichte aanpak. Een onderwijszorgarrangement is een begeleidings- en ondersteuningspakket in de klas, geboden door een onderwijs/jeugdprofessional, dat specifiek op maat is gemaakt voor de betreffende klas. School, samenwerkingsverband en gemeente financieren gezamenlijk dit arrangement. De gebiedsgerichte aanpak is een manier om kinderen thuisnabij onderwijs te bieden en hangt samen met de wens om meer kinderen binnen het regulier onderwijs op te vangen in plaats van op het speciaal (basis)onderwijs.

Het gaat daarbij om zowel leerlingen die net naar school gaan als leerlingen die mogelijk de stap van speciaal (basis)onderwijs (terug) naar het regulier onderwijs kunnen maken. Innovatiekracht is ook één van de ontwikkelopgaven binnen de Regiovisie Jeugd.

3/9

www.gemeenteAltena.nl

Hierin staat centraal dat het werken aan een samenwerkingsklimaat waarin ruimte is voor het nemen van risico’s (én ervan leren) van groot belang is. Kanttekeningen 1.1 Vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (hierna:NPO) hebben we mogelijkheden om in 2022 en 2023 met menskracht te investeren op dit thema maar om het thema daadwerkelijk te verankeren is structureel investeren noodzakelijk. De verbinding tussen onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp is bovenal een samenwerkingsvraagstuk. Alle partners moeten daarom gecommiteerd zijn aan de doelen om het ook te kunnen doen slagen. We hebben met alle partners met veel enthousiasme gewerkt aan de tot standkoming van deze visie maar het is belangrijk om dit nu vast te houden. De gemeente heeft hierin een regierol en zal blijvend moeten investeren in deze samenwerking. 1.2 Investeren in de verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp is voor de gemeente Altena nieuw. Dat zal vanzelfsprekend gepaard gaan met vallen en opstaan, maar vraagt ook om lef. Landelijk komt er steeds meer aandacht voor dit belangrijke thema. Enerzijds als reactie op de stijgende kosten in de jeugdhulp anderzijds als manier om te ‘normaliseren1’. Ook vanuit Den Haag is er in toenemende mate aandacht voor dit vraagstuk.

In de kamerbrief van 13 mei 2022 van staatssecretaris Van Ooijen over de hervormingen jeugdzorg2 worden het versterken van de veerkracht van kinderen en gezinnen in hun normale dagelijkse leven en de jeugdzorg als effectieve samenwerkingspartner genoemd als twee (van in totaal vijf) van de leidende principes bij de uitwerking van de noodzakelijke hervormingen binnen de zorg voor jeugd. In de ons omringende regio’s wordt ook volop gewerkt aan dit thema. Dit gebeurt op visie-niveau, maar ook met kleinschalige pilots, bijvoorbeeld op het gebied van onderwijszorgarrangementen. Van al deze voorbeelden kunnen we veel leren maar de praktijk is ook weerbarstig. De regelgeving omtrent jeugd en onderwijs is complex en sluit op heel veel plekken niet goed op elkaar aan. Voor ons wordt het monitoren daarom ook erg belangrijk.

1

De gedachte dat verwachtingen, twijfels en onzekerheden, kwetsbaarheden en vragen bij het opvoeden en opgroeien bij het leven horen en het beste opgepakt kunnen worden in de eigen kring. 2 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2022/05/13/kamerbriefhervormingen-jeugdzorg

4/9

www.gemeenteAltena.nl

Financiën In 2022 en 2023 kunnen we vanuit incidentele middelen (NPO) een impuls blijven geven aan dit dossier. Echter, blijvend investeren is een voorwaarde om van deze visie een succes te maken. Daarom voorziet de begroting meerjarig in deze middelen. Een deel van de middelen kan in 2023 nog vanuit incidentele middelen (NPO) gedekt worden. Het andere deel is reeds opgenomen in de begroting 2023. Vanaf 2024 is het structurele bedrag van € 355.000,- opgenomen in de meerjarenbegroting.

2022 2 extra € Verbindingsfunctionarissen 140.000

2023 € 140.000

2024 € 140.000

2025 ev. € 140.000

Dekking

NPO

Cursusaanbod scholen Dekking

€ 50.000 NPO

Meerjarenbegroting € 125.000 Meerjarenbegroting

Meerjarenbegroting € 125.000 Meerjarenbegroting

Beleidscapaciteit onderwijs-jeugd Dekking

€ 90.000

Meerjarenbegroting € 125.000 € 62.500 NPO / € 62.500 meerjarenbegroting € 90.000

€ 90.000

€ 90.000

NPO

NPO

Incidenteel

€ 280.000 €0 280.000

€ 152.500

Meerjarenbegroting €0

Meerjarenbegroting €0

€ 202.500 € 355.000

€ 355.000 € 355.000

€ 355.000 € 355.000

Structureel Totaal

De Verbindingsfunctionaris onderwijs en jeugdhulp (in eerdere documenten de ‘consulent onderwijs’ genoemd) geeft vorm aan bestaande taken in een nieuw jasje. Deze functionarissen zijn sparringpartner voor de school, sluiten aan bij zorgoverleggen op school en zorgen voor doorverwijzing waar nodig. Door dit bij de verbindingsfunctionaris weg te leggen ontstaat duidelijkheid en structuur. We hebben nu 2 verbindingsfunctionarissen in dienst vanuit vaste middelen. Zij kunnen niet het hele werkgebied (33 scholen) beslaan. Twee extra verbindingsfunctionarissen zijn noodzakelijk om de basale dienstverlening richting scholen weer op orde te krijgen. Op dit moment geven we met tijdelijke middelen invulling aan deze 2 extra fte maar structurele formatie-uitbreiding vanaf 2023 is nodig. Deze uitbreiding is daarom meegenomen in de meerjarenbegroting.

5/9

www.gemeenteAltena.nl

De gemeente Altena heeft de afgelopen jaren wisselend kunnen voorzien in een cursusaanbod voor scholen. Een en ander was afhankelijk van kennis en ervaring van de jeugdconsulenten op dit gebied. Zo werden er af en toe KIES-trainingen (kinderen in een scheiding) en sova-trainingen (sociale vaardigheden) gegeven. Daarnaast wordt er vanuit de gemeente jaarlijks al geruime tijd de training LEV2live! aangeboden die specifiek gericht is op weerbaarheid tegen alcohol en drugs. Vanuit het NPO voorzien we nu tijdelijk in aanbod voor het voortgezet onderwijs, onder andere met het project M@zl (gericht op schoolverzuim) en de training Je brein de baas (omgaan met druk, stress). In het uitvoeringsplan nemen we een preventief collectief cursusaanbod mee als activiteit binnen de ambitie om de preventieve aanpak door te ontwikkelen. De scholen (zowel PO als VO) moeten hierbij zelf zorgen voor een basisaanbod (bijvoorbeeld Kanjertraining of Rots en Watertraining, die gericht zijn op omgaan met elkaar, pesten et cetera). De gemeente richt zich op specifiek aanbod (bewezen interventies op risicofactoren) wat per school kan verschillen. Te denken valt bijvoorbeeld aan omgaan met social media (sexting). Maar ook gericht op specifieke doelgroepen zoals een klas met een onwenselijke dynamiek, kinderen met faalangst, kinderen in een echtscheidingssituatie.

Het doel van dit (collectieve) aanbod is voorkomen dat problematiek ontstaat of verergert en daarmee richting zwaardere jeugdhulp gaat. De afgelopen periode was de projectleiding op dit dossier belegd bij een extern bureau (bekostigd vanuit incidentele middelen). Om aan de slag te kunnen gaan met het uitvoeringsplan is tijd en energie vanuit de gemeente noodzakelijk. In het begin van het traject zal dat een projectleidersrol zijn maar naarmate een en ander meer ingebed raakt in de organisaties zal het echte aanjagen naar de achtergrond verdwijnen en wordt het een van de vele beleidsvelden binnen het sociaal domein waar een beleidsmedewerker structureel mee bezig zal zijn. In 2022 en 2023 geven we met tijdelijke middelen invulling aan deze rol maar structurele formatie-uitbreiding vanaf 2024 is nodig. Deze uitbreiding was nog niet geborgd in de structrele formatie-uitbreiding voor de algehele organisatie en dus nog niet meegenomen in de begroting. Dat is vanaf 2024 wel het geval. De NPO middelen bieden een tijdelijke financiële impuls maar zorgen er ook voor dat, als we niet nu al vooruit kijken, we straks in een gat vallen. De spelers binnen dit dossier bouwen met elkaar een duurzame samenwerkingsrelatie op en juist dat is zo’n belangrijke slagingsfactor.

Door de middelen mee te nemen in de meerjarenbegroting zorgen we er enerzijds voor dat we de taken die we al heel lang hebben als gemeente op een goede manier kunnen uitvoeren anderzijds geeft het een impuls aan de preventieve manier van werken die we voorstaan. Bovendien houden we vanuit de gemeentelijke organisatie energie op dit dossier als ook de ambtelijke inzet door middel van beleidsformatie wordt gefaciliteerd.

6/9

www.gemeenteAltena.nl

Participatieproces We hebben intensief samengewerkt met schoolbesturen, directeuren, intern begeleiders, kinderopvangorganisaties en samenwerkingsverbanden om deze visie vorm te geven. De visie is in juni 2022 akkoord bevonden door de bestuurders van de LEA (Lokale Educatieve Agenda). Er is een projectstructuur met deelnemers uit het educatieve veld opgericht om dit dossier goed te borgen in alle betrokken organisaties. Zowel de uitvoering als bestuurders zijn hierbij aangehaakt. Na het vaststellen van de visie en het uitvoeringsplan blijft de projectstructuur bestaan voor de monitoring van het uitvoeringsplan en voor eventuele bijstelling van het plan. In september organiseerden we een netwerkbijeenkomst voor alle educatieve partners (directeuren, intern begeleiders, samenwerkingsverbanden, pedagogisch medewerkers, jeugdartsen, jeugdconsulenten, taalcoaches, sportcoaches, leerplichtambtenaren en beleidsmedewerkers) gericht op ontmoeting en inspiratie. De middag was een groot succes en werd druk bezocht door zo’n 90 mensen. De visie is in oktober 2022 besproken met de BASDA. Zij kunnen zich volledig vinden in de visie en hebben daarom besloten geen separaat advies te geven. De visie vormt voor hen een uitstekende basis en is herkenbaar voor hen. Ook zien zij dat er nu al zaken in gang gezet worden.

Ze hebben vertrouwen in het proces en worden wel graag betrokken bij de uitkomsten van de monitor, dus dat organiseren we met elkaar. Aanpak In de motie van 9 november 2021 heeft uw raad het college opgedragen om in 2022 te komen tot een uitvoeringsprogramma waarbij met vroeg-signalering (zwaardere) jeugdzorg wordt voorkomen. In de raadsinformatiebrief van 30 maart 2022 hebben we aangekondigd de visie en het uitvoeringsplan in het tweede kwartaal van 2022 met u te kunnen delen. Gezien de samenhang met andere dossiers is dat wat later geworden. Na vaststelling van de visie door uw raad en vaststelling van het uitvoeringsplan door ons college zullen we de komende jaren samen met onze partners het plan ten uitvoer gaan brengen. Er is in die uitvoering veel aandacht voor de ‘plan-do-checkact cyclus’ waarbij we een separaat monitoringsplan opstellen (niet alleen in cijfers maar ook in ervaringen). Op die manier worden resultaten inzichtelijk maar bijvoorbeeld ook de waardering van de samenwerking tussen de betrokken partijen.

7/9

www.gemeenteAltena.nl

Communicatie Middels de P&C-cyclus houden wij u op de hoogte van ontwikelingen binnen dit dossier. Onze educatieve partners zijn onderdeel van de projectstructuur en zijn derhalve betrokken bij de ontwikkelingen. Tijdens het tweejaarlijkse directeurenoverleg en de LEA wordt ook veel aandacht aan dit dossier besteed.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,

de burgemeester,

drs. R.J.M. van Wuijtswinkel MPA

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen Visie Verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp

8/9

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, gelet op - Wet passend onderwijs - Beleidskader Onderwijskansen Altena - Jeugdwet - Beleidskader WBO Jeugdhulp 2020-2023 - Regiovisie WBO Jeugd besluit: 1. vast te stellen de nota Visie verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Altena; in deze nota staan de volgende uitgangspunten: - We ontwikkelen de preventieve aanpak verder door - We werken samen op basis van relatie en vertrouwen - We werken samen rondom het kind - We innoveren en monitoren op het snijvlak tussen onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van

de voorzitter,

de raadsgriffier,

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

drs. S.J. Peet

9/9

www.gemeenteAltena.nl