Raadsvoorstel Vestigen voorkeursrecht gronden RWZI Werkendam Noord

Raadsvoorstel Onderwerp ACV aanwijzing ex art 9.1 lid 2 Ow gronden RWZI Werkendam Noord Samenvatting De gemeente Altena is voornemens om een nieuw bedrijventerrein te ontwikkelen in Werkendam Noord. Het doel van deze ontwikkeling is te zorgen voor meer ruimte voor lokale bedrijvigheid. Door het voorkeursrecht van toepassing te verklaren op percelen van de boogde locatie, moeten eigenaren bij verkoop van hun perceel het als eerste aanbieden aan de gemeente. Met het voorkeursrecht houden we regie op de voorgenomen ontwikkeling en willen we speculatie en prijsopdrijving voorkomen. Voorstel 1. Op grond van artikel 9.1 lid 1c van de Omgevingswet (Ow) op de percelen tussen de Vijcie, de Robijnsweg en de Rioolwaterzuiveringsinstallatie, die zijn opgenomen op de bij dit besluit behorende percelenlijst en het bij dit besluit behorende kadastraal overzicht K22-113 met dossiernummer 2025-013410 d.d. 22 april 2025, een voorkeursrecht te vestigen, zodat daarop de artikelen 9.6 tot en met 9.22 Ow van toepassing zijn; 2. Te bepalen dat aan deze gronden een andere dan de huidige bestemming wordt toegedacht, te weten: “bedrijvigheid met bijbehorende voorzieningen en infrastructuur”; 3. De verdere uitvoering van het besluit over te dragen aan het college van burgemeester en wethouders. Inleiding Binnen de gemeente is er een grote vraag naar een nieuw bedrijventerrein.

Het gebied Werkendam Noord is aangewezen als zoekgebied voor een nieuw bedrijventerrein. Naast een bedrijventerrein zoeken we hier ook ruimte voor een woningbouwlocatie en een nieuwe rondweg. Daartoe is een visie opgesteld. We hebben destijds, voorafgaand aan dit visietraject, een interne verkenning uitgevoerd waar uw raad destijds ook in een besloten vergadering in is meegenomen. Die verkenning eindigde met twee mogelijke scenario’s voor het nieuwe bedrijventerrein. Op die scenario's is destijds het voorkeursrecht gebaseerd. In het verdere visietraject zijn drie scenario's uitgewerkt. Op 18 maart 2025 nam uw raad een motie aan, waarin het college werd opgedragen om de variant rond het RWZI verder uit te zoeken. Daarmee wordt nu gekozen voor een scenario dat niet helemaal dekkend is met de twee mogelijke scenario's die in de eerdere verkenning zaten. Dit scenario omvat andere percelen dan destijds in de mogelijke uitwerkingen van de verkenning waren opgenomen.

1/7

Datum voorstel 11 augustus 2025 Kenmerk D2025-04-010968 2025-013410 Opgesteld door Lenard Schoonen Telefoonnummer +31183516839 Team Team Vastgoed Portefeuillehouder J.P. Tanis

Gemeentehuis Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk Postbus 5 4286 ZG Almkerk T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

Daardoor is het wenselijk op alle gronden binnen dit scenario alsnog voorkeursrecht te vestigen. Het betreft dat met name de gronden meer noordwestelijk, rond de Robijnsweg. Afhankelijk van het antwoord op de recent gestelde onderzoeksvraag aan de provincie over de gronden westelijk van de Kop van Brabant, kan het voorkeursrecht te zijner tijd worden ingetrokken voor de gronden die niet noodzakelijk blijken om aan de ruimtevraag te voldoen. Om voldoende grip en regie te houden op de beoogde ontwikkeling, en ter voorkoming van ongewenste transacties en prijsopdrijving, is de vestiging van een gemeentelijk voorkeursrecht gewenst Beleidskader - Omgevingsvisie (gebieden: bedrijventerreinen) - Omgevingswet (hoofdstuk 9: voorkeursrecht) Beoogd resultaat • Het beschermen van de gronden tegen ongewenste transacties en onwenselijke prijsopdrijving door speculatie • Het behouden van de regie bij de optimale ontwikkeling van het aangewezen gebied als onderdeel van de locatie bedrijventerrein Werkendam Noord • De aankoop van de gronden met als doel deze te betrekken in de ontwikkeling van de locatie Werkendam Noord..

Argumenten 1.1 Met de vestiging van het voorkeursrecht op de percelen ten noordwesten van de RWZI wordt uitvoering gegeven aan de motie van de gemeenteraad Op 18 maart 2025 nam uw gemeenteraad een motie aan, waarin het college werd opgedragen om niet de ontwikkeling van een bedrijventerrein langs de A27 verder te onderzoeken, maar de ontwikkeling van een bedrijventerrein in Werkendam Noord gecentreerd om de waterzuivering verder te onderzoeken en uit te werken1. De vestiging van het voorkeursrecht is in lijn met de uitvoering van deze motie.

1.2 Het inzetten van het voorkeursrecht is in lijn met het gemeentelijk grondbeleid De gemeenteraad heeft in de nota Grondbeleid 2024 gekozen om een actieve rol (zelf gronden aankopen en ontwikkelen) in te nemen bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen. Deze rol pakken we actief op samen met het 1

2025-03-18+Motie+CDA,+CU+-+Alternatief+bedrijventerrein+Werkendam+Noord++gewijzigde+versie

2/7

www.gemeenteAltena.nl

Regionaal Ontwikkelbedrijf Land van Heusden en Altena (ROB). De vestiging van het voorkeursrecht past binnen dit beleid. 1.3 De vestiging van het voorkeursrecht versterkt de regierol van de gemeente De in het gebied gelegen gronden zijn nog niet in eigendom van de gemeente. Om de uitbreiding te kunnen realiseren, is het gewenst dat de gemeente op termijn alle in het gebied gelegen gronden in eigendom verkrijgt. Teneinde de regierol van de gemeente te versterken en potentieel onwenselijke ontwikkelingen te voorkomen, is het gewenst dat de gemeente op de gronden in het gebied een (voorlopig) voorkeursrecht vestigt op grond de Omgevingswet. 1.4 De locatie Werkendam Noord biedt een kans om aan de behoefte voor bedrijventerrein voor de gemeente Altena de komende jaren te kunnen voldoen Voor een nieuw bedrijventerrein is een ruimtebeslag nodig van minimaal 12 hectare voor de korte termijn en een groeimogelijkheid naar circa 20 hectare voor de middellange termijn. De uiteindelijke behoeftebepaling komt voort vanuit de vraag van de markt. De kans is reëel dat daarmee er nog een grotere behoefte zal zijn dan de gestelde 20 ha. De behoefteraming betreft het netto uitgeefbare gebied. Om het bedrijventerrein mogelijk te maken, is extra ruimte nodig voor verkeer, waterberging en de natuurlijke inpassing. Uitgaande van een uitgiftepercentage van 50% is een oppervlakte van ca.

40 ha minimaal nodig. De variant concentratie RWZI gaat uit van ca. 38,5 ha. 1.5 De gronden rond het RWZI zijn nog niet allemaal aangewezen als gronden waar het voorkeursrecht van toepassing is In de verkenning voor Werkendam Noord die vooraf ging aan de visie Werkendam Noord waren twee mogelijk opties uitgewerkt voor de mogelijke ontwikkeling van het bedrijventerrein, te weten de parallelvariant tussen de Kooikamp en de A27 en de centrale variant rond de RWZI. De nu gekozen variant is iets meer naar het noordwesten opgeschoven, ten opzichte van de eerdere RWZI variant. Nog niet alle gronden zijn daarom al aangewezen als gronden waar het voorkeursrecht op van toepassing is. Met dit besluit wordt dat hersteld. De reeds aangewezen gronden blijven buiten dit besluit. Op die gronden is het voorkeursrecht immers nog steeds van toepassing. 1.6 Ongewenste speculatie wordt tegengegaan De vraag naar bedrijfslocaties is groot. Voor de versterking van de lokale bedrijvigheid is het wenselijk dat deze bedrijfspercelen ook specifiek hiervoor gealloceerd worden. Dit is makkelijker realiseerbaar als het eigendom ook bij de gemeente ligt. Dat wordt bevorderd door het gemeentelijk voorkeursrecht: enerzijds kunnen er geen ongewenste transacties plaatsvinden en anderzijds kan de gemeente, als haar gronden worden aangeboden, besluiten deze aan te kopen.

3/7

www.gemeenteAltena.nl

1.7 De ontwikkeling van het bedrijventerrein kan plaatsvinden binnen de werkingsduur van het voorkeursrecht De vestiging van een voorkeursrecht door het college op grond van artikel 9.1 lid 2 Ow geldt voor de duur van maximaal drie maanden (artikel 9.4 lid 3 Ow). Deze vestiging dient te worden gevolgd door de vestiging van een voorkeursrecht door de raad op grond van artikel 9.1 lid 1 Ow. De vestiging op grond van de toegedachte bestemming (artikel 9.2 lid 1 sub c Ow) geldt voor maximaal drie jaar (artikel 9.4 lid 1 Ow). In die tijd moet de gemeente een omgevingsvisie of een programma vaststellen, waarna het voorkeursrecht weer met drie jaar wordt verlengd. Als de gemeente binnen die drie jaar een Omgevingsplan vaststelt, wordt het voorkeursrecht verlengd met nog eens maximaal 2 x 5 jaar (artikel 9.4 lid 1 en 2 Ow). Dat maakt dat de maximale werkingsduur van het voorkeursrecht 16 jaar en 3 maanden kan zijn. De planning is om sneller de plannen te realiseren. 2.1 Het huidige omgevingsplan en de huidige omgevingsvisie geeft geen houvast voor de aanwijzing Bij de vestiging van een voorkeursrecht door de gemeenteraad moet altijd de meest concrete grondslag voor de vestiging van het voorkeursrecht worden toegepast. Als de betreffende functie aan een locatie is toegedeeld in een omgevingsplan, dan wordt het voorkeursrecht dus op het omgevingsplan gebaseerd.

Is de betreffende functie aan een locatie toegedacht in de omgevingsvisie of een programma, dan is dat de te gebruiken grondslag voor vestiging van het voorkeursrecht. Als de betreffende functie nog niet is toegedeeld in het omgevingsplan of is toegedacht in de omgevingsvisie of een programma, dan kan in de voorkeursrechtbeschikking de functie aan een locatie worden toegedacht. De locatie is opgenomen in het bestemmingsplan (omgevingsplan) “Buitengebied gemeente Werkendam” en heeft als bestemming “Agrarisch”. Deze bestemming maakt het bedrijventerrein niet mogelijk. De Visiekaart bij de Omgevingsvisie bevat geen aanduiding van de te ontwikkelen locatie. Daardoor is het niet mogelijk om te beoordelen of de aan te wijzen percelen daarbinnen liggen. Daarmee geeft ook de Omgevingsvisie onvoldoende houvast voor de vestiging van een voorkeursrecht op grond van artikel 9.1 lid 1 sub b. Ow (voorkeursrecht op basis van een vastgestelde Omgevingsvisie). Dan blijft derhalve over de vestiging van een voorkeursrecht op basis van artikel 9.1 lid 1 sub c Ow (voornemen tot ontwikkeling), waarbij in de voorkeursrechtbeschikking zelf een functie aan de percelen wordt toegedacht die afwijkt van het gebruik van de percelen. 3.1 Bij de aanwijzing van een voorkeursrecht door het college mag de voorbereidingsprocedure uit de Awb worden overgeslagen

4/7

www.gemeenteAltena.nl

Het voornemen van het college om het voorkeursrecht van toepassing te verklaren, geldt direct. Ondanks dat eigenaren door de aanwijzing van hun gronden mogelijk zullen zijn verrast, is het niet wenselijk om hen eerst een aantal weken de tijd te geven om hun zienswijze kenbaar te maken. Die tijd kan immers ook benut worden om nog snel een deal te sluiten met een geïnteresseerde partij. De wet maakt het overslaan van inspraak voorafgaand aan het collegebesluit mogelijk. Het besluit van de gemeenteraad moet wel formeel worden voorbereid. Belanghebbenden konden dus wel, binnen drie weken na ontvangst van de brief, hun zienswijzen kenbaar maken over het ontwerp raadsbesluit. Niemand heeft gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. 3.3 Er zijn voorafgaand aan dit raadsvoorstel geen zienswijzen kenbaar gemaakt. Belanghebbenden hebben de kans gehad om hun zienswijzen voorafgaand aan dit raadsvoorstel kenbaar te maken. Ook konden belanghebbenden bezwaar maken tegen het collegebesluit. Niemand heeft gebruik gemaakt van deze mogelijkheid. 3.1.

Nadat raad besluit neemt moet administratieve handelingen verricht worden. Nadat uw raad het besluit tot vestiging van het voorkeursrecht heeft genomen, moeten diverse administratieve handelingen worden verricht die aan het college worden gedelegeerd (inschrijven kadaster e.d.) Kanttekeningen 1.1 Ontwikkelaars sluiten steeds vaker overeenkomsten met partijen Het voorkeursrecht heeft niet het doel om een kansrijk beroep op zelfrealisatie onmogelijk te maken. Het gaat er vooral om dat de gemeente in de startfase van de ontwikkeling ongewenste transacties voorkomt en de optimale regie behoudt. Ontwikkelaars proberen echter wel vaak een overeenkomst te sluiten met de eigenaren van de aangewezen gronden. De gemeente kan deze overeenkomsten overigens nietig laten verklaren door de rechtbank Financiën In het geval van een mogelijke aanbieding van gronden waarop een voorkeursrecht rust zal het college moeten besluiten of de gemeente de gronden in beginsel zal aankopen. Indien de gemeente daartoe besluit en zij bereikt geen overeenstemming met de grondeigenaar is het mogelijk dat de grondeigenaar de gemeente verzoekt om de prijs voor de gronden door de rechtbank te laten vaststellen. Het besluit om het voorkeursrecht te vestigen heeft in principe zelf geen financiële consequenties. Als er gronden worden aangekocht, krijgen die de status van “aankopen strategische gronden”. De 5/7

www.gemeenteAltena.nl

grondaankoop wordt voor de aankoopwaarde op de balans gezet. Over de aankoop moeten rentelasten en alle zakelijke belastingen worden betaald. Dit zal verder worden uitgewerkt als een perceel grond daadwerkelijk kan worden aangekocht. Participatieproces De participatie is tot stand gekomen bij de voorbereiding van de vaststelling van de visie voor Werkendam Noord. Voor wat betreft het voorkeursrecht gelden de wettelijke communicatiestappen (publicatie en een brief naar de belanghebbenden). Aanpak Het college draagt zorg voor de verdere uitvoering van het raadsbesluit, waaronder de bekendmaking en registratie in de openbare registers van het Kadaster. Communicatie Het raadsbesluit publiceren we conform wettelijk voorschrift in het Gemeenteblad. Publicatie in het weekblad het AltenaNieuws en op de gemeentelijke website is niet wettelijk noodzakelijk, maar vinden wij wel wenselijk. Het raadsbesluit leggen we ter inzage gelegd op het gemeentehuis. Het bericht van vestigen van voorkeursrecht heeft impact op eigenaren en komt voor hen doorgaans onverwachts. Perceeleigenaren informeren we met een brief op het moment dat het voorkeursrecht is gevestigd. Ook bieden we hen een persoonlijk gesprek aan na de eerste vestiging van het voorkeursrecht Doel hiervan is ook om de impact van het besluit zo goed mogelijk te duiden.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,

de burgemeester,

P.J.E. Breukers

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen - Percelenlijst - Tekening aangewezen percelen

6/7

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, gelet op -

het bepaalde in hoofdstuk 9 van de Omgevingswet,

besluit: 1. Op grond van artikel 9.1 lid 1c van de Omgevingswet (Ow) op de percelen tussen de Vijcie, de Robijnsweg en de Rioolwaterzuiveringsinstallatie, die zijn opgenomen op de bij dit besluit behorende percelenlijst en het bij dit besluit behorende kadastraal overzicht K22-113 met dossiernummer 2025-013410 d.d. 22 april 2025, een voorkeursrecht te vestigen, zodat daarop de artikelen 9.6 tot en met 9.22 Ow van toepassing zijn; 2. Te bepalen dat aan deze gronden een andere dan de huidige bestemming wordt toegedacht, te weten: “bedrijvigheid met bijbehorende voorzieningen en infrastructuur”; 3. De verdere uitvoering van het besluit over te dragen aan het college van burgemeester en wethouders.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van 30 september 2025 de voorzitter,

de raadsgriffier,

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

drs. S.J. Peet

7/7

www.gemeenteAltena.nl