Raadsvoorstel Programmakader omgevingsprogramma Groen

Raadsvoorstel Onderwerp Programmakader omgevingsprogramma Groen Samenvatting Altena werkt aan een gezonde en groene omgeving waar mensen goed kunnen leven. Om deze ambitie te realiseren, stellen we kaders op. Deze kaders voor de ontwikkeling, bescherming en beheer van het groen in de gemeente zijn opgenomen in het omgevingsprogramma Groen. Voorstel 1. Het programmakader voor het omgevingsprogramma Groen met vier strategische lijnen vast te stellen, te weten: 1.1 Het ontwikkelen van een groenstructuurkaart met ecologische onderlegger. 1.2 Het verankeren van klimaatadaptief en natuurinclusief denken en doen. 1.3 Het inzetten op bewustwording en burgerparticipatie. 1.4 Het opzetten van monitoring ten behoeve van de beleidscyclus voor groen. 2. Het college B&W te vragen het omgevingsprogramma Groen uit te werken en vast te stellen.

Datum voorstel 31 oktober 2025 Kenmerk

Opgesteld door Aernout Ackerman Team Team Ruimtelijk beheer Portefeuillehouder Anneloes van Hunnik

Inleiding Op 9 april 2025 is de hoofdstructuur voor de omgevingsprogramma’s vastgesteld en heeft de gemeenteraad kennisgenomen van de hoofd- en deelprogramma’s. Binnen het hoofdprogramma Groen, Water en Riolering is een aanzet gemaakt voor het omgevingsprogramma Groen. Er is een programmakader met kaderstellend beleid voor dit deelprogramma uitgewerkt. Dit programmakader biedt het raamwerk waarbinnen het omgevingsprogramma Groen verder uitgewerkt wordt door het college. Beleidskaders 1. Omgevingswet Het programmakader stelt de gemeenteraad in staat om de kaderstellend beleid mee te geven voor de uitwerking van het omgevingsprogramma. Het programmakader is daarmee een schakel tussen de omgevingsvisie (kaderstellend, strategische beleid voor de lange termijn) en de omgevingsprogramma’s. De omgevingsprogramma’s vormen de uitwerking van de omgevingsvisie. De omgevingsvisie is een bevoegdheid van de gemeenteraad en de omgevingsprogramma’s zijn een

1/7

Gemeentehuis Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk Postbus 5 4286 ZG Almkerk T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

collegebevoegdheid. Het programmakader geeft de gemeenteraad de mogelijkheid om de strategische kaders voor het programma Groen mee te geven aan het college voor verdere uitwerking. Het college stelt het programma Groen vast. 2. Omgevingsvisie Altena De omgevingsvisie Altena (december 2023) omschrijft Altena als volgt: De gemeente Altena kent uitgestrekte natuurgebieden, die belangrijk zijn voor insecten, moeras- en weidevogels. We zien in de gebieden veel verschillende soorten planten. Daarnaast hechten we veel waarde aan het groen in onze dorpen. In onze kernen beschermen we waardevolle bomen en versterken we de beleving van natuur. Ook versterken we de biodiversiteit. Groen speelt een belangrijke rol bij klimaatadaptatie en ook bij leefbaarheid, gezondheid en biodiversiteit. Dit betekent dat we meer aandacht hebben voor de natuur in en om onze kernen. De omgevingsvisie Altena onderstreept het belang van groen als drager van meerdere waarden en ambities binnen de gemeente. Het integraal groenbeleid verbindt deze waarden, functies en ambities met elkaar, en biedt concrete kaders en richtlijnen voor ruimtelijke ontwikkeling en beheer. Het omgevingsprogramma Groen geeft daarmee een uitwerking van de groene ambities uit de Omgevingsvisie Altena. 3.

Opgavenanalyse landelijk gebied Altena Uit de opgavenanalyse landelijk gebied Altena (maart 2025) blijkt dat de voornaamste uitdagingen op het gebied van natuur en groen de volgende drie aandachtspunten zijn: • Het realiseren van de resterende delen van de Ecologische Verbindingszones (EVZ’s) om de groenblauwe structuur verder te versterken. • Het verbeteren van de kwaliteit van het aanwezige groen en het verhogen van de biodiversiteit. • Het benutten van de kansen die het open agrarische landschap biedt voor het versterken van agrarisch natuurbeheer. Het omgevingsprogramma Groen adresseert deze uitdagingen en stelt prioriteiten voor het verbeteren van de groen(blauwe)structuur van de gemeente Altena en geeft aanknopingspunten voor de kwalitatieve verbetering van het groen waardoor een gezonde basis wordt gelegd voor Altena als groenblauwe oase. Programmakader Het programmakader en daarmee het omgevingsprogramma Groen geeft een uitwerking van de volgende vier strategische lijnen. Zij vormen gezamenlijk het programmakader voor het omgevingsprogramma Groen:

2/7

www.gemeenteAltena.nl

1. Groenstructuurkaart met ecologische onderlegger De groenstructuurkaart is een weergave van een samenhangend, klimaatrobuust en biodivers groenblauw netwerk in de gemeente Altena dat de ecologische kwaliteit en landschappelijke identiteit van Altena versterkt, bijdraagt aan leefkwaliteit voor mens en dier, en een structurele basis vormt voor duurzame ruimtelijke ontwikkeling. De groenstructuur van Altena is het fundament onder de groenblauwe oase en wordt om deze reden beschermd, hersteld en doorontwikkeld. 2. Verankering klimaatadaptief en natuurinclusief denken Altena ontwikkelt zich tot een klimaatrobuuste en natuurinclusieve gemeente, waarin groen en water structureel zijn verankerd als basis van een gezond, veilig en toekomstbestendig leefgebied voor mens en natuur. Dit betekent: - Groen inzetten als klimaatinfrastructuur: tegengaan van hittestress, wateroverlast, en bijdragen aan veilige waterbuffering via natuurgebaseerde oplossingen. - Verankering van natuurinclusiviteit als randvoorwaarde in alle ruimtelijke ontwikkelingen; openbare ruimte zo ontwerpen dat groen ecologisch én sociaal functioneert. 3. Bewustwording en burgerparticipatie Iedere inwoner van Altena is zich bewust van het belang van een groene leefomgeving en draagt, individueel of collectief, actief bij aan het behoud en de versterking van natuur en klimaatadaptatie in de eigen omgeving. 4.

Monitoring Een robuuste, cyclische monitoringsstructuur is nodig die inzicht geeft in de ecologische en klimaatadaptieve kwaliteit van Altena, als basis voor beleidsontwikkeling, bijsturing en communicatie met inwoners en partners. Argumenten 1.1.1 De groenstructuurkaart is het fundament De groenstructuurkaart met ecologische onderlegger is het fundament onder het omgevingsprogramma Groen. Het geeft aan welke groene en blauwe structuren de basis vormen voor een gezonde groenblauwe oase. Deze groenstructuur wordt beschermd door middel van beleid en regels, (door)ontwikkeld als onderdeel van toekomstige gebiedsontwikkelingen en beheert volgens duidelijke beheerafspraken om de kwaliteit van deze groenstructuur te borgen. 1.1.2 De ecologische onderlegger borgt de kwaliteit van het groen binnen de groenstructuur

3/7

www.gemeenteAltena.nl

Hierdoor kunnen flora en fauna zich ontwikkelen tot gezonde ecosystemen voor mens, dier en plant. De ecologische kwaliteit wordt periodiek geanalyseerd op basis van gangbare, wetenschappelijke methodieken om beleid en maatregelen bij te sturen. 1.2.1 Groen heeft een belangrijke klimaatadaptieve functie Het klimaatgroen is een integraal onderdeel van de groene hoofdstructuur van de gemeente Altena en daarmee beschermd. Door de verankering van klimaatadaptieve functies in de ontwikkeling en beheer van het groen, draagt de groenstructuur van Altena bij het mitigeren van hittestress, droogtestress en wateroverlast. Groenblauwe verkoelende plekken zijn een belangrijke en effectieve klimaatadaptieve maatregel. 1.2.2 Heldere richtlijnen voor natuurinclusieve ruimtelijke ontwikkeling geven helderheid en zekerheid De verankering van natuurinclusiviteit door middel van duidelijke waarden, normen en regels voor ruimtelijke ontwikkelingen en beheer van de openbare ruimte geeft helderheid en duidelijkheid over wat er van initiatiefnemers en de gemeente zelf wordt verwacht om kwalitatief groen te integreren in de bebouwde omgeving. 1.3.1 Bundelen van krachten in groene samenwerking voor communicatie en educatie De gemeente Altena heeft actieve natuurverenigingen, zoals Altenatuur en de Agrarische NatuurVereniging (ANV).

Door de samenwerking aan te gaan met deze partijen worden burgers nauwer betrokken bij het groenbeleid van de gemeente en wordt de draagkracht van maatregelen vergroot. Dit biedt bredere mogelijkheden voor communicatie en educatie over het groen in de gemeente Altena. 1.4.1 Beleid moet gestuurd worden vanuit feiten Monitoring is onmisbaar om inzicht te krijgen in de effecten van maatregelen en om tijdig knelpunten te signaleren. Daarnaast biedt het inwoners de kans om actief bij te dragen, waardoor hun betrokkenheid bij natuur en groen in Altena wordt vergroot. De resultaten van monitoring, zoals de status en ontwikkeling van indicatorsoorten, kunnen bovendien worden ingezet in de communicatie richting inwoners. Kanttekeningen 1.1.1 Zonder groenstructuurkaart geen eenduidige bescherming en ontwikkeling van de groenblauwe oase Zonder de groenstructuurkaart is het onmogelijk om het landschappelijk, natuur-, klimaat- en maatschappelijk groen te beschermen, te ontwikkelen en te beheren. Kritische verbindingen in de groenblauwe hoofdstructuur dreigen daarmee te verdwijnen en prioriteit ontbreekt om ecologische verbindingen te herstellen en te realiseren. 4/7

www.gemeenteAltena.nl

1.2.1 Integratie van groen met andere beleidsvelden is noodzakelijk Klimaatadaptatie en natuurinclusieve ontwikkeling in zowel het landelijk als het stedelijk gebied zijn onlosmakelijk verbonden met de kwaliteit van het groen in Altena. Door deze thema’s integraal op te pakken, ontstaat een samenhangende, effectieve en efficiënte aanpak. Zonder opname in het omgevingsprogramma Groen dreigt versnippering, met extra werkdruk voor ambtenaren en meer regeldruk voor burgers en initiatiefnemers tot gevolg. Het vaststellen van dit programmakader is daarom cruciaal om samenhang te waarborgen en richting te geven aan de groene ambities van Altena. Financiën Het programmakader zelf heeft geen directe financiële gevolgen, maar vormt de basis voor een uitvoeringsagenda waarin concrete projecten, maatregelen en monitoring worden uitgewerkt. Voor de uitvoering worden bestaande middelen binnen Ruimtelijk Beheer, Klimaatadaptatie en Gebiedsontwikkeling benut. Waar aanvullende investeringen noodzakelijk blijken (bijv. voor aanleg groenstructuren, samenwerking met maatschappelijke partijen of monitoringssystemen), wordt dit in de uitvoeringsagenda uitgewerkt en ingebracht in de reguliere P&C-cyclus. Zo ontstaat inzicht in de benodigde middelen per fase, inclusief mogelijke externe financiering (zoals subsidies of bijdragen van partners).

Participatieproces Het deelprogramma Groen wordt ontwikkeld in samenspraak en samenwerking met belanghebbenden, zoals de natuurbeheerders (Staatsbosbeheer en Brabants Landschap), natuurverenigingen (Altenatuur en Agrarische Natuurvereniging), grondeigenaren (Brabants Particulier Grondbezit) en het Waterschap Rivierenland. Hun inbreng is verwerkt in het programmakader en zij zullen nauw betrokken zijn bij de uitwerking van het programma Groen en de bijbehorende uitvoeringsagenda. Aanpak Met de vaststelling van het programmakader (kaderstellend beleid) wordt aan de opdracht voldaan dat het vaststellen van kaderstellend beleid een bevoegdheid van de gemeenteraad is. Het College zal het omgevings(deel)programma Groen verder uitwerken en vaststellen.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,

5/7

de burgemeester,

www.gemeenteAltena.nl

P.J.E. Breukers

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen RV-bijlage Programmakader omgevingsprogramma Groen

6/7

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, gelet op de raadsbesluiten van: • April 2025 - betreffende de hoofdstructuur van de omgevingsprogramma’s; • December 2023 – vaststelling omgevingsvisie Altena 2040

Besluit: 1. Het programmakader voor het omgevingsprogramma Groen vast te stellen op basis waarvan het college deze verder gaat uitwerken.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van xx xxxxx 2025

de voorzitter,

de raadsgriffier,

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

drs. S.J. Peet

7/7

www.gemeenteAltena.nl