Raadsvoorstel Ontwikkelfonds FRES-WB

Raadsvoorstel Onderwerp Ontwikkelfonds FRES-WB Samenvatting In de RES deal lokaal eigenaarschap is vastgelegd dat gemeenten de collectieve opwek van duurzame energie stimuleren. Hiertoe wordt een Ontwikkelfonds in het leven geroepen waarmee lokaal eigenaarschap en het wegnemen van financiële risico’s worden beoogd. Gevraagd wordt een financiele bijdrage te leveren aan dit fonds.

Voorstel Een financiële bijdrage te leveren/te reserveren voor de periode november 2022-november 2025 aan het op te richten Fonds versnelling RES WestBrabant (FRES-WB) ter grootte van € 25.000 en dit te dekken uit het gemeentelijke duurzaamheidsfonds.

Datum voorstel 22 juni 2022 Kenmerk D2022-05-009737 2022-017865 Opgesteld door Mark Roza Telefoonnummer 0183-516816 Team Team Omgeving & Vastgoed Portefeuillehouder R.J. van Vugt

Inleiding Met het vaststellen van de RES 2030 in 2021 hebben alle regiogemeenten ook het Uitvoeringsprogramma RES vastgesteld. De RES-deal “Lokaal Eigenaarschap” is daar een onderdeel van. Daarin is vastgelegd dat de gemeenten de collectieve opwek van duurzame energie door particulieren stimuleren, met als doel tenminste 50% lokaal eigenaarschap te realiseren. Om inwoners te helpen in de professionele opstart van projecten wordt een Ontwikkelfonds in het leven geroepen. Het voordeel hiervan is dat budget revolverend voor meerdere initiatieven ingezet kan worden. Daarmee is het niet langer nodig om telkens nieuwe subsidies te verstrekken om de ontwikkeling van lokale initiatieven te ondersteunen. Kort na vaststelling van de RES en het uitvoeringsprogramma, werd duidelijk dat transportschaarste of netcongestie een snelgroeiend probleem is, wat ertoe heeft geleid dat op sommige plekken grote zonneprojecten niet op het energienet konden worden aangesloten. Om te voorkomen dat we gelijktijdig zouden communiceren zowel meer zonnepanelen te stimuleren, als minder zonnepanelen te kunnen aansluiten, is even pas op de plaats gemaakt met het Ontwikkelfonds voor particuliere projecten. Inmiddels is duidelijk dat voor kleinverbruikers (dus particulieren) geen netcongestie-problemen worden verwacht.

Daarom is de reeds bestaande Stichting Support ONS2050, die reeds in de regio actief was op dit gebied, bereid gevonden zich om te vormen naar het Fonds versnelling RES WestBrabant (FRES-WB). Hiertoe wordt een organisatiestructuur opgezet met een dagelijks bestuur, een Raad van Toezicht en een Raad van Advies en worden

1/6

Gemeentehuis Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk Postbus 5 4286 ZG Almkerk T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

de statuten van de bestaande stichting aangepast aan de nieuwe opzet. Hiervoor vraagt de stichting een financiële bijdrage van de deelnemende gemeenten voor de ondersteuning van projecten binnen haar eigen grondgebied. FRES-WB zal zich richten op (collectieve projecten van) kleinverbruikers. Daarnaast kunnen ook “achter de meter”- oplossingen (dus opwek, opslag, gebruik ter plekke) of andere energie initiatieven met lokaal eigenaarschap en een rendabele businesscase onder FRES-WB vallen. Daarom wordt nu voorgesteld FRES-WB te ondersteunen. Beleidskader Regionale Energiestrategie West-Brabant – RES 2030 Beoogd resultaat Het beoogde effect van FRES-WB is tweeledig: 1. Bewoners zijn voor tenminste 50% eigenaar van de duurzame energieopwek (en opslag), waardoor ook tenminste 50% van de opbrengsten aan lokale inwoners ten goede komt; 2. Wegnemen van persoonlijk financieel risico in de opstartfase van bewonersprojecten, en daarmee wegnemen van een belangrijke barrière om tot deze projecten te komen. Argumenten 1.1. FRES-WB past in het ingezette beleid In 2021 hebben alle gemeenten in West-Brabant ingestemd met de RES 1.0 en met het Uitvoeringsprogramma RES. De RES-deal Lokaal Eigenaarschap is daar een onderdeel van. In die RES-deal is opgenomen een Ontwikkelfonds op te richten dat zich richt op het stimuleren van 50% lokaal eigenaarschap bij de opwek van duurzame energie. 1.2.

Er is een raadsbesluit nodig om de middelen beschikbaar te stellen. In regionaal verband is afgesproken te streven naar besluitvorming rond de zomer. Hiervoor is een gelijkluidend voorstel aan alle colleges aangeboden, met als doel het FRES-WB zo snel als mogelijk van start te laten gaan. Altena is een van de gemeenten waar in de meerjarenbegroting nog geen middelen voor het FRES-WB zijn gereserveerd. Om deze middelen beschikbaar te stellen is bijgaand raadsvoorstel opgesteld. 1.3. Het FRES-WB stimuleert de ontwikkeling van particuliere initiatieven. In tegenstelling tot commerciële partijen kunnen particulieren vaak niet het financiële risico nemen om plankosten te maken, zonder te weten of deze tot realisatie leiden. FRES-WB biedt zowel inhoudelijke als

2/6

www.gemeenteAltena.nl

financiële ondersteuning om projecten voor de opwek van energie uit zonnepanelen of uit andere bronnen mogelijk te maken. Ook opslag van energie kan onder FRES-WB vallen. Het is voor particulieren risico-arm, omdat de bijdrage niet hoeft te worden terugbetaald indien er geen levensvatbaar project uit voortvloeit. Als er wél een haalbaar project uit volgt, wordt de bijdrage omgezet in een lening. De aflossing daarvan kan dan worden gedragen door de opbrengsten van het project. Hiermee wordt het speelveld voor commerciële en particuliere initiatieven gelijker. 1.4. De middelen voor projecten die via FRES-WB worden ondersteund kunnen door het Rijk worden verdubbeld. Het Rijk heeft een Landelijk Ontwikkelfonds voor Energiecoöperaties opgericht. Het Fonds ondersteunt de coöperaties niet rechtstreeks, maar levert mogelijk wel 50% financiering voor projecten die door FRES-WB worden ondersteund. Nadere informatie hierover staat in het bijgevoegde rapport. Kanttekeningen 1.1. FRES-WB werkt voor alle gemeenten, maar niet uit alle gemeenten hoeven initiatieven te komen. Dan draagt de gemeente bij aan projecten elders terwijl ze er zelf geen baat bij heeft. FRES-WB wordt in eerste instantie opgezet voor een periode van drie jaar. De organisatiekosten worden gedekt uit het RES-budget. Er zijn twee varianten mogelijk: 1.

Gemeenten worden pas om een bijdrage gevraagd wanneer zich daadwerkelijk een initiatief voordoet. Bij een volgend nieuw project, ook in dezelfde gemeente, is er opnieuw een 50% cofinanciering van de betreffende gemeente tot het maximum wat door de gemeente is vastgesteld. Deze maximale inleg bedraagt minimaal € 12.500,-, maar kan ook hoger zijn bij de grotere gemeenten of bij gemeenten met veel kansrijke lokale initiatieven. Zie hoofdstuk 7, paragraaf inbreng gemeenten van de bijgevoegde rapportage. 2. Gemeenten kunnen de maximale inleg ook in één keer storten, onder voorwaarde dat de middelen pas worden aangewend bij daadwerkelijke projecten in de gemeente. Indien zich gedurende de drie jaar geen initiatieven uit de gemeente aandienen, wordt het gestorte bedrag aan de gemeente geretourneerd. Op deze manier wordt voorkomen dat de ene gemeente alleen projecten in een andere gemeente financiert. Voorgesteld wordt om te kiezen voor deze variant.

3/6

www.gemeenteAltena.nl

1.2. Als projecten alsnog niet levensvatbaar blijken te zijn, worden leningen niet afgelost FRES-WB is een revolverend fonds. Wanneer een project economisch levensvatbaar is, wordt de bijdrage vanuit FRES-WB een lening met een risico-opslag. Die opslag is in principe voldoende om de kosten voor nietlevensvatbare projecten af te dekken. Dit is gebleken in vergelijkbare projecten in Rotterdam en Breda. Om te voorkomen dat er te veel niet-levensvatbare projecten komen, is er een stevige inhoudelijke drempel ingebouwd. Initiatieven worden bij aanvang met stevige deskundigheid vanuit FRES-WB ondersteund. Nietkansrijke projecten vallen zo in een vroegtijdig stadium af. 1.3. Er is nog besluitvorming nodig in alle colleges en sommige gemeenteraden. Wellicht doen enkele gemeenten alsnog niet mee. Wanneer enkele gemeenten niet meedoen, is het budget om projecten te ondersteunen kleiner, maar ook het gebied waaruit mogelijke projecten komen. Voor een eenduidige communicatie en voor gelijke kansen voor alle inwoners is het weliswaar sterk te prefereren dat alle gemeenten deelnemen, maar FRES-WB is niet afhankelijk van een 100%-dekking over de hele regio. Gemeenten die op een later moment alsnog willen inhaken kunnen dat doen door alsnog hun FRES-WB bijdrage te storten.

Financiën De uitvoeringskosten zijn gedekt via het lopende RES-budget. De eenmalige storting in FRES-WB ten behoeve van de revolverende financiering van projectkosten is nog niet opgenomen in de meerjarenbegroting. Via dit raadsvoorstel stellen we u voor hier middelen voor vrij te maken uit het gemeentelijke duurzaamheidsfonds. Participatieproces De RES2030 en het bijbehorende uitvoeringsprogramma zijn het resultaat van een uitgebreid proces met verschillende stakeholders. Ook burgerinitiatieven (met name energie coöperaties) zijn hierbij betrokken geweest. Aanpak Na besluitvorming in alle gemeenten, voorzien rond de zomer van 2022, volgt terugkoppeling aan de Stuurgroep RES in het najaar. Bij een ruime meerderheid van positieve besluiten gaat het FRES-WB van start. FRES-WB zal jaarlijks een voortgangsrapportage aan de Stuurgroep RES leveren. Na een periode van drie jaar wordt FRES-WB geëvalueerd.

4/6

www.gemeenteAltena.nl

Communicatie Op dit moment is communicatie over FRES-WB nog niet wenselijk. Op het moment dat de besluitvorming in alle gemeenten is afgerond, zal vanuit het FRES-WB gericht richting potentiële initiatiefnemers worden gecommuniceerd. Daarnaast wordt op dat moment via gemeenten en in de gemeenten werkzame stichtingen of andere bewonersinitiatieven op het gebied van de energie-transitie informatie verspreid over de mogelijkheden van FRES-WB.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,

de burgemeester,

drs. R.J.M. van Wuijtswinkel MPA

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen Rapport Opzet Ontwikkelfonds FRES-WB 20220415

5/6

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, besluit: 1. Een financiële bijdrage te leveren/te reserveren voor de periode november 2022november 2025 aan het op te richten Fonds versnelling RES West-Brabant (FRESWB). 2. Een krediet van €25.000,- beschikbaar te stellen en dit te dekken uit het gemeentelijke duurzaamheidsfonds. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van

de voorzitter,

de raadsgriffier,

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

drs. S.J. Peet

6/6

www.gemeenteAltena.nl