Raadsvoorstel onderzoek rekenkamercommissie integriteit

Rekenkamercommissie Altena Raadsvoorstel Onderwerp Resultaten Rekenkamercommissie-onderzoek ‘Betrokken en bewust(er) integer’ : onderzoek naar integriteit in de gemeente Altena Samenvatting De Rekenkamercommissie Altena heeft onderzoek gedaan naar integriteit in de gemeente Altena. Doel van het onderzoek is het bieden van inzicht in het beleid van de gemeente Altena voor integriteit en hoe er in de praktijk mee wordt omgegaan. Het doel is daarnaast om met het onderzoek handvatten voor verbetering of versterking aan te dragen. In het onderzoek staat de volgende vraag centraal: “Bevat het gemeentelijke beleid op het gebied van integriteit voldoende aanknopingspunten om integer gedrag van het gemeentebestuur en de gemeentelijke organisatie te bevorderen en geeft het handvatten om ervoor te zorgen dat mensen hun kwetsbaarheid zelf in de gaten hebben en hiernaar handelen? Waar liggen nog verbetermogelijkheden?”. In het onderzoek is gebruik gemaakt van documentenanalyse, enquêtes en gesprekken. Daarnaast is een expertmeeting georganiseerd waarbij experts hun visie op integriteit hebben gegeven en zijn er aanvullende gesprekken over het onderwerp ondermijning gevoerd.

Ook is op 4 juni 2022, tijdens de tweedaagse voor raads- en burgerleden, met diverse raadsleden, burgerleden, collegeleden en leden van de directie gediscussieerd over de voorlopige conclusies en mogelijke aanbevelingen. Voorstel 1. De rapportage ter kennisgeving aan te nemen; 2. in te stemmen met alle aan de raad uitgebrachte aanbevelingen; 3. het college van B&W de opdracht te geven de aan het college uitgebrachte aanbevelingen ter hand te nemen en de gemeenteraad uiterlijk in april 2023 te informeren over de gezette stappen. Beoogd resultaat Meer bewustwording rondom integriteit: het bieden van inzicht in het beleid van de gemeente Altena voor integriteit, zowel op papier als in de praktijk, inclusief het bieden van handvatten voor verbetering of versterking op het gebied van integriteit in de gemeente Altena.

Belangrijkste conclusies en aanbevelingen 1. Het beleid, regels en kaders omtrent integriteit zijn in Altena goed op orde en ook in de praktijk wordt er in grote lijnen goed met integriteit omgegaan. Zo biedt het gemeentelijke beleid voldoende aanknopingspunten om integer gedrag van het gemeentebestuur en de gemeentelijke organisatie te bevorderen, blijkt uit de enquêtes dat bijna iedereen integriteit belangrijk vindt en worden nevenfuncties door de respondenten bijna altijd opgegeven bij de start van de functie. Aanbeveling: Houd de basis op orde en houd vast wat goed gaat. Blijf de regels en richtlijnen volgen, werk regelingen verder uit als dat nog niet is gedaan. Volg bijvoorbeeld nieuwe wetgeving op het gebied van openbaarmaking van screening van wethouders en de 1

eigen verantwoordelijkheid voor het melden van (veranderingen) in nevenfuncties. 2. Toch zijn er ook nog zaken te verbeteren. Zo blijkt uit het onderzoek dat bewustwording en moreel handelen nog (verder) geïnternaliseerd kunnen worden en is integriteit nog geen vast onderdeel van besprekingen, zoals teamoverleggen. Ook is er een grijs gebied wat al dan niet integer is, maar ook een grijs gebied van al dan niet bewust niet integer handelen en ondermijning. Aanbeveling: Maak nog meer werk van integriteit, waarbij bewustwording geldt als beginpunt. De Rekenkamercommissie geeft hierbij specifiek de volgende aanbevelingen aan de gemeenteraad en het college: a) bepaal met elkaar de scherpte van de ‘ondergrens’ en stel een set van afspraken op ‘hoe om te gaan met vermoedens van schendingen’; b) herijk bij het aantreden en halverwege de termijn de huidige gedragscode op basis van een goed gesprek in de raad; c) iedereen volgt bij ‘binnenkomst’ een sessie over integriteit. Herhaal dit soort sessies en zorg ervoor dat de sessies zijn toegespitst op raads- en burgerleden; d) neem en geef elkaar tijd voor het bestuderen van de geloofsbrieven bij aantreden van nieuwe raadsleden/ wethouders.

Ga hier bewust(er) mee om, wat de duiding van de geloofsbrieven kan/moet zijn; e) maak het voor raads- en burgerraadsleden duidelijk waar zij terecht kunnen bij situaties rondom integriteit, stel eventueel per fractie een vertrouwenspersoon aan; f) maak intimidatie en ondermijning bespreekbaar zodat mensen daarop alert zijn. Lering kan worden getrokken van de werksessie in mei dit jaar; g) zorg ervoor dat mensen elkaar kennen, dan is integriteit en elkaar aanspreken makkelijker. Maar wees ook bewust dat elkaar kennen aanspreken dit kan bemoeilijken; h) maak situaties van wel/ niet melden van integriteitskwesties bespreekbaar. Er kan te snel gemeld worden, zonder iemand rechtstreeks te benaderen/vragen, of niet gemeld worden om ‘weg te kunnen kijken’; i) ga altijd met iemand samen op werkbezoek, dat kan ook iemand van een andere partij zijn. Hiermee wordt elke schijn van directe belangenverstrengeling voorkomen. Extra aanbeveling los van het onderzoek naar integriteit Tijdens de tweedaagse op 4 juni 2022 zijn in een workshop de bevindingen ten behoeve van de rapportage opiniërend besproken met raads- en burgerleden, collegeleden en leden van de directie. Gedurende de workshop is ook gesproken over de respons bij onderzoeken door de Rekenkamercommissie. Uit de rapportage van dit onderzoek blijkt dat 17 raadsleden en 6 burgerleden de vragenlijst hebben ingevuld.

Deelname aan de onderzoeken kan dus nog verbeterd worden, vooral omdat de Rekenkamercommissie in opdracht van de raad onderzoeken uitvoert. Als aanbeveling werd tijdens de workshop meegegeven om de fractievoorzitters in het vervolg nadrukkelijker te vragen deelname aan de onderzoeken onder de aandacht te brengen. Reactie bestuurlijk wederhoor De Rekenkamercommissie heeft het rapport voor bestuurlijk wederhoor aangeboden aan het college van B&W. De Rekenkamercommissie bedankt het college van B&W voor de bestuurlijke reactie en is verheugd dat het college actief aan de slag wil gaan met de aanbevelingen en ook de raad hiervoor in stelling wil brengen. Uit de reactie blijkt dat het college de komende tijd zeker aandacht aan het onderwerp blijft besteden en ervoor wil zorgen dat de formele kant en de praktijk op orde blijft, maar deze ook verder te ontwikkelen en te monitoren. Het college geeft aan, samen met de raad, verder te gaan zoeken naar een nadere duiding van integriteit. Dit onderschrijft de Rekenkamercommissie van 2

harte. Ook tijdens het onderzoek is immers gebleken dat het gezamenlijk oppakken van een onderwerp een goede manier van werken is. De Rekenkamercommissie merkt hierbij op dat ook het onderwerp ondermijning een punt van aandacht blijft. Het college gaat specifiek in op de ‘glijdende schaal in het toestaan van nevenfuncties’. Deze opmerking is tijdens het onderzoek door verschillende respondenten gemaakt en heeft de Rekenkamercommissie daarom onder de aandacht gebracht. Het kunnen hebben van nevenfuncties is vanzelfsprekend van belang, maar alertheid op (de schijn van) belangenverstrengeling, beveelt de Rekenkamercommissie aan.

De rekenkamercommissie van de gemeente Altena,

de voorzitter,

lid van de rekenkamercommissie,

G. Schermers

T. Rietveld

3

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van de rekenkamercommissie Altena,

besluit: 1. De rapportage ter kennisgeving aan te nemen; 2. in te stemmen met alle aan de raad uitgebrachte aanbevelingen; 3. het college van B&W de opdracht te geven de aan het college uitgebrachte aanbevelingen ter hand te nemen en de gemeenteraad uiterlijk in april 2023 te informeren over de gezette stappen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van 27 september 2022.

de voorzitter,

de griffier,

drs E.B.A. Lichtenberg Mcm

drs. S.J. Peet

4