Raadsvoorstel Kadernota 2026

Raadsvoorstel Onderwerp Kadernota 2026 Samenvatting De Kadernota 2026 schetst de financiële kaders voor de opstelling van de Begroting 2026 en de Meerjarenraming 2027-2029. Onder het motto ‘Altena in evenwicht’ komt het college in de Kadernota 2026 met ombuigingsvoorstellen om te kunnen blijven inzetten op een krachtige samenleving, een dienstverlenende en faciliterende overheid, en zorg voor inwoners die dat nodig hebben. Zo zetten we koers naar een toekomst waarin de gemeente Altena krachtig, stabiel en in balans is. Voorstel 1. Kennis te nemen van de Kadernota 2026 als richtinggevend document voor het opstellen van de Begroting 2026 en de Meerjarenraming 20272029.

Datum voorstel 16 mei 2025 Kenmerk D2025-05-004534 2025-013346 Opgesteld door Canan Keulemans Telefoonnummer +31183516301 Team Team Financiën Portefeuillehouder J.P. Tanis

Inleiding Met de Kadernota 2026 schetst het college het financiële kader voor de opstelling van de Begroting 2026 en de Meerjarenraming 2027-2029, waarover de raad op 11 november 2025 zal besluiten. Zoals bekend is door wijzigingen in de bekostigingssystematiek van het gemeentefonds vanaf 2026 sprake van ravijnjaren en ontkomt ook Altena niet aan ombuigingen. Met de raad is de ambitie afgesproken om uiterlijk in het begrotingsjaar 2029 een structureel sluitende begroting voor te leggen, dus zonder dekking van tekorten vanuit de algemene reserve. Meer dan een jaar geleden zijn we ambtelijk gestart met het in beeld brengen van alle mogelijke ombuigingen. Bestuurlijk zijn daarna wensen en bedenkingen opgehaald. In de raad is vervolgens het debat gevoerd over toekomstbeelden en zijn moties aangenomen. Het resultaat is een inventarisatie van zo’n 150 ombuigingsmogelijkheden, die de basis heeft gevormd voor de voorstellen in de Kadenota 2026.

Gemeentehuis Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk

Onder het motto ‘Altena in evenwicht’ legt college in de Kadernota 2026 een mix van samenhangende ombuigingsvoorstellen voor die een beperkte maatschappelijke impact hebben en waarmee we kunnen blijven inzetten op krachtige gemeenschappen, een dienstverlenende en faciliterende overheid en zorg voor de inwoners die dat nodig hebben. Zo zetten we koers naar een toekomst waarin de gemeente Altena krachtig, stabiel en in balans is.

Postbus 5 4286 ZG Almkerk

1/6

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl

Beleidskader Het beleidskader wordt gevormd door het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Financiële verordening gemeente Altena 2023. Beoogd resultaat De raad heeft kennis van de financiële kaders voor de opstelling van de Begroting 2026 en de Meerjarenraming 2027-2029. Argumenten 1.1 Begrotingstekort als uitgangspositie. De komende jaren worden we uitgedaagd door een minder rooskleurige financiële situatie. Ondanks toegezegde (gedeeltelijke) compensatie van het Rijk leiden knelpunten in de Kadernota 2026 ertoe dat zonder verdere maatregelen meerjarig sprake blijft van een negatief begrotingssaldo. 1.2 Ombuigingen richting een sluitende begroting in 2029. Gegeven het meerjarige negatieve begrotingssaldo zijn voor het opstellen van een sluitende begroting maatregelen noodzakelijk. Daartoe zijn ombuigingsvoorstellen gedaan en wordt voor een deel incidentele dekking ingezet. In het jaar 2029 kan daarmee sprake zijn van een structureel sluitende begroting. Dit voldoet aan de ambitie van de raad om uiterlijk in 2029 een structureel sluitende begroting te presenteren. 1.3 Een aantal bestemmingsreserves kan (gedeeltelijk) vrijvallen in de Algemene reserve. Met het oog op de opstelling van de Begroting 2026 zijn de bestemmingsreserves geïnventariseerd.

Op basis van deze inventarisatie kan een aantal bestemmingsreserve (gedeeltelijk) vrijvallen en aan de Algemene reserve worden toegevoegd. Dit is geen (structurele) oplossing voor het begrotingstekort, maar betekent dat de Algemene reserve aangevuld wordt en zo voor de toekomst op peil blijft. 1.4 De opzet van de investeringsplanning voor de Begroting 2026 wordt geoptimaliseerd. In de Kadernota 2026 wordt voorgesteld het overzicht van de investeringen zoals deze in de begroting wordt opgenomen anders vorm te geven, zodat deze meer inzicht biedt. Tegelijkertijd wordt voor tijdige bijsturing van de planning en uitvoering ingezet op scherpere sturing in de Bestuursrapportages. 1.5 Lokale heffingen en uitgangspunten Begroting 2026. In de Kadernota 2026 zijn de kaders voor de lokale heffingen aangegeven en zijn de financieel-technische uitgangspunten voor de opstelling van de Begroting 2026 opgenomen. De gevolgen van de in hoofdstuk 4 van de 2/6

www.gemeenteAltena.nl

Kadernota 2026 voorgestelde maatregelen met betrekking tot lokale heffingen zijn hierin nog niet verwerkt. Kanttekeningen 1.1 De Kadernota 2026 is richtinggevend. Benadrukt wordt dat de Kadernota 2026 de financiële kaders en uitgangspunten schetst, er worden geen mutaties vastgesteld. Dit gebeurt met de Begroting 2026. In de Kadernota 2026 is de structurele doorwerking van de Eerste Bestuursrapportage 2025 opgenomen. Na vaststelling van de Eerste Bestuursrapportage 2025 zullen deze mutaties in de Begroting 2026 verwerkt worden. 1.2 De Meicirculaire 2025 is nog niet verwerkt. De Meicirculaire 2025 is niet op tijd verschenen om de uitkomsten daarvan mee te nemen in het perspectief van de Kadernota 2026. Voor de ontwikkeling van de algemene uitkering hebben wij op basis van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk indicatieve uitkomsten opgenomen. De definitieve ontwikkeling van de algemene uitkering zal in de Begroting 2026 verwerkt worden op basis van de Meicirculaire 2025 en de Septembercirculaire 2025. 1.3 Formats worden nagezonden. De raad krijgt inzicht in alle andere uitgewerkte ombuigingsmogelijkheden. Deze staan in een totaaloverzicht. Voor elke maatregel is een format uitgewerkt waarin de maatregel vanuit ambtelijke voorbereiding is toegelicht. Het totaaloverzicht en de gebundelde formats zullen nagezonden worden.

Financiën Uitgangspunt is het saldo voor 2026 en verdere jaren zoals vastgesteld in de Begroting 2025 en de Meerjarenraming 2026-2028. Deze begroting kwam voor 2026 en verdere jaren uit op een negatief saldo van ruim € 6 miljoen. Na vaststelling van de Begroting 2025 zijn mutaties voor 2026 en verdere jaren bekendgeworden. De mutaties komen voort uit de structurele doorwerking van de Decembercirculaire 2024 en de Eerste Bestuursrapportage 2025. Daarnaast wordt voortgeborduurd op de lijn die in de Begroting 2025 is ingezet om de maatstaven voor de bepaling van de hoogte van de algemene uitkering uit het gemeentefonds meer reëel te ramen. Naast deze -voordelige mutaties- is ook sprake van (toekomstige) knelpunten, waarvoor in de Kadernota 2026 middelen voor worden geraamd.

3/6

www.gemeenteAltena.nl

Deze worden nu zichtbaar gemaakt, zodat wordt voorkomen dat in het meerjarenperspectief een te rooskleurig beeld wordt gepresenteerd. Ondanks de (gedeeltelijke) compensatie van het Rijk voor demping van het ravijn en voor Jeugd laat de Kadernota 2026 zonder nadere oplossingen vanaf 2026 nog steeds een fors negatief begrotingssaldo zien. Richting de opstelling van de Begroting 2026 is daarom een mix van maatregelen in beeld gebracht. Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

6.262 N

6.450 N

6.972 N

6.187 N

580 V

600 V

582 V

491 V

Mutaties Algemene uitkering

1.080 V

1.586 V

2.546 V

3.607 V

Knelpunten Kadernota 2026

4.290 N

4.805 N

4.075 N

4.244 N

Compensatie Rijk

4.421 V

4.365 V

893 V

1.211 V

Opgave Kadernota 2026

4.471 N

4.704 N

7.026 N

5.122 N

Ombuigingen

2.221 V

4.600 V

6.765 V

8.645 V

Saldo Kadernota 2026

2.250 N

104 N

261 N

3.523 V

Saldo Begroting 2025

Mutaties Eerste Bestuursrapportage 2025

Voor een aantal knelpunten is dekking uit incidentele middelen mogelijk. Meer specifiek betreft dit dekking uit de algemene reserve en uit de reserve onderhoud gebouwen. Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

Saldo Kadernota 2026

2.250 N

104 N

261 N

3.523 V

Incidentele dekking

2.640 V

1.875 V

750 V

375 V

390 V

1.771 V

489 V

3.898 V

Saldo Kadernota 2026

Met inachtneming van de ombuigingsvoorstellen én de dekking uit incidentele middelen kan voor de jaren 2026 tot en met 2029 een positief begrotingssaldo bereikt worden. De relatief grote inzet uit incidentele

4/6

www.gemeenteAltena.nl

middelen in 2026 betekent dat de begroting in 2026 niet structureel in evenwicht is. Een structureel sluitende begroting wordt bereikt in 2029. Voor een uitgebreide toelichting op het financiële perspectief en de voorgestelde keuzes wordt verwezen naar de Kadernota 2026. Het hierboven geschetste financiële perspectief vormt de basis voor de opstelling van de Begroting 2026 en de Meerjarenraming 2027-2029. De komende periode wordt hieraan verdere uitwerking gegeven. Participatieproces Niet van toepassing. Aanpak Na behandeling van de Kadernota 2026 in de raadsvergadering van 1 juli 2025 zal de verdere uitwerking worden gemaakt naar de Begroting 2026 en de Meerjarenraming 2027-2029. Deze wordt in het najaar van 2025 aangeboden aan de raad. Communicatie Persgesprek. Gemeentelijke website.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,

de burgemeester,

P.J.E. Breukers

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen - Kadernota 2026 - Factsheets Themaprogramma’s

5/6

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, besluit: 1. Kennis te nemen van de Kadernota 2026 als richtinggevend document voor het opstellen van de Begroting 2026 en de Meerjarenraming 2027-2029.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van 1 juli 2025

de voorzitter,

de raadsgriffier,

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

drs. S.J. Peet

6/6

www.gemeenteAltena.nl