Raadsvoorstel Herijkte visie toerisme en recreatie

Raadsvoorstel Onderwerp Herijkte visie toerisme en recreatie Samenvatting Gemeente Altena heeft haar visie op toerisme en recreatie ‘Vinden, Verbinden en Verrassen, 2016 – 2021, herzien. Op basis van een doelgroepenonderzoek is de visie aangepast anno 2021 en geeft deze een doorkijk naar 2026. De gemeente houdt vast aan de eerdere ambities ‘Vinden, Verbinden en Verrassen’, maar voegt daaraan toe de ambitie ‘Verruimen’. Voorstel De herijkte visie toerisme en recreatie vast te stellen om het uitvoeren van de reeds vastgestelde ambities ‘’Vinden, Verbinden en Verrassen’’ te continueren en uit te breiden met de ambitie ‘’Verruimen’’: Ambities Vinden De Biesbosch Linie is zichtbaar, makkelijk vindbaar en positioneert zich op eenduidige wijze.

Datum voorstel 21 oktober 2021 Kenmerk D2021-10-006846 / 2021034859 Opgesteld door Djenny Kastelijns en Annemarie de Stigter Telefoonnummer 0183-516058 Team Team Ondernemen Portefeuillehouder R.J. van Vugt

Verbinden Alle parels, van oost naar west, passen binnen de identiteit van de Biesbosch Linie, stralen het gewenste imago uit en worden aan elkaar verbonden. Producten worden indien nodig geoptimaliseerd. Logische verbindingen in ondernemerschap, samenwerking en promoties worden gezocht (groter product, meerdaags verblijf). Verrassen Iedere gast, toerist en recreant is welkom in de Biesbosch Linie en ervaart een gevoel van thuiskomen, maar wordt tevens verrast door de diversiteit van het aanbod en het verhaal achter de parels. Verruimen In de Biesbosch Linie staat verruiming centraal. Dit houdt in het verruimen van kennis en inzicht voor zowel gasten, toeristen en recreanten als de verzorgers van het aanbod. Inleiding In 2016 hebben de voormalige gemeenten Aalburg, Werkendam en Woudrichem een gezamenlijke visie op toerisme en recreatie vastgesteld. Met de titel: ‘’Vinden, Verbinden en Verrassen’’. De visie en het bijbehorende actieprogramma betroffen een periode van vier jaar. De visie is aangepast anno 2021, met een doorkijk naar 2025. De ambities vinden,

1/11

Gemeentehuis Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk Postbus 5 4286 ZG Almkerk T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

verbinden en verrassen passen nog steeds bij onze gemeente, samenleving en het toeristisch-recreatief aanbod. Wel ‘’verruimen’’ we onze blik en ambities. De samenleving verandert in rap tempo en de kansen voor de Biesbosch Linie zijn omvangrijk. De algemene ambitie is om te focussen op duurzaamheid en kwaliteit. We willen op een duurzame manier onze gastvrijheid en de kwaliteit van het aanbod borgen. We willen dat toerisme bijdraagt aan de kwaliteit van de leefomgeving voor inwoners, bezoekers en ondernemers. Kwaliteit willen we ook in onze online en offline promotie en marketing. Bezoekersmanagement maar ook monitoring staan komende beleidsperiode centraal. We vinden komende periode balans tussen het economisch voordeel enerzijds en de draagkracht voor de leefomgeving en het draagvlak onder bewoners anderzijds. Samenwerking met andere organisaties en gemeenten zijn hierbij vanzelfsprekend. We willen Vinden, Verbinden, Verrassen en Verruimen en bieden met deze herziene visie een doorkijk naar 2025. Beleidskader • Collegeprogramma 2019-2022: door de centrale ligging van Altena en trekpleisters zoals de Biesbosch, Nieuwe Hollandse Waterlinie en de vesting Woudrichem kunnen we meeliften met de landelijke groei van toerisme en recreatie. Dit moet wel passen bij het karakter, de kwaliteit en het verhaal van Altena.

Daarom ligt de focus op duurzaam kwaliteitstoerisme, gericht op het beleven van de historie en het landschap. Activiteiten die gericht zijn op het beleefbaar maken van ons erfgoed zijn van groot belang uit toeristischrecreatief oogpunt. Met de VVV wordt gewerkt aan een vernieuwde aanpak voor gebiedsmarketing en promotie, omdat onze parels gezien mogen worden. • Bestuursakkoord 2019-2022: gekozen wordt voor duurzaam kwaliteitstoerisme, in plaats van massatoerisme. Speerpunten zijn beleving van de historie en het landschap. Met de VVV wordt gewerkt aan een vernieuwde aanpak voor gebiedsmarketing en promotie. Tevens wordt het ontwikkelen van een nieuwe aanpak voor educatie op het gebied van cultuur en cultuurhistorie besproken. • Omgevingsvisie; in de omgevingsvisie nemen we de ambities van onze toeristische visie over en benoemen we zoekgebieden voor intensievere recreatie. • Gebiedsvisie Biesbosch (nog niet vastgelegd): de Biesbosch is een belangrijk element/product dat deel uitmaakt van ons toeristisch en recreatief aanbod. De gebiedsvisie onderschrijft een gewenste kernboodschap: ‘’Balans tussen natuurwaarden en recreatie en toerisme’’. Dit is voor gemeente Altena een belangrijk uitgangspunt 2/11

www.gemeenteAltena.nl

en de basis voor het in stand houden van natuur en voor de ontwikkeling van duurzaam kwaliteitstoerisme. Beoogd resultaat Een doorkijk naar 2025: De Biesbosch Linie is een stoere regio met een veelzijdig en karakteristiek aanbod. Toeristen en recreanten worden gastvrij ontvangen en voelen zich welkom. De visie Vinden, verbinden en verrassen past op hoofdlijnen nog steeds bij onze mooie gemeente, samenleving en het toeristisch-recreatief aanbod. Wel verruimen we onze blik en ambities. Ambities De algemene ambitie is om te focussen op duurzaamheid en kwaliteit. We willen op een duurzame manier onze gastvrijheid en de kwaliteit van het aanbod borgen. We werken aan de duurzame ontwikkeling van bestemming Altena. We moeten een goede balans vinden tussen het economisch voordeel enerzijds en de draagkracht van de leefomgeving en het draagvlak onder bewoners anderzijds. Op deze manier kan toerisme bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving voor zowel bewoners, als bezoekers en ondernemers. Vinden De Biesbosch Linie is zichtbaar, makkelijk vindbaar en positioneert zicht op eenduidige wijze. Verbinden Alle parels, van oost naar west, passen binnen de identiteit van de Biesbosch Linie, stralen het gewenste imago uit en worden aan elkaar verbonden. Producten worden indien nodig geoptimaliseerd.

Logische verbindingen in ondernemerschap, samenwerking en promoties worden gezocht (groter product, meerdaags verblijf). Verrassen Iedere gast, toerist en recreant is welkom in de Biesbosch Linie en ervaart een gevoel van thuiskomen, maar wordt tevens verrast door de diversiteit van het aanbod en het verhaal achter de parels. Verruimen In de Biesbosch Linie staat verruiming centraal. Dit houdt in het verruimen van kennis en inzicht voor zowel gasten, toeristen en recreanten als de verzorgers van het aanbod. Randvoorwaarden Randvoorwaarden voor de uitvoering van deze ambities zijn: o Opgavegericht - klantgericht werken o goede afstemming met onze samenwerkingsverbanden. 3/11

www.gemeenteAltena.nl

Opgavegericht - klantgericht We werken actief mee aan opgaven en initiatieven die aansluiten bij de hoofdlijnen en ambities van onze toeristische visie. We ondersteunen en begeleiden bedrijven, organisaties en inwoners: o de maatschappelijke opgave is leidend o we betrekken alle partijen met een belang o samenwerking is organisatie overstijgend. Integrale afstemming samenwerkingsverbanden De gemeente Altena is betrokken in diverse samenwerkingsverbanden. We streven op hoofdlijnen dezelfde doelen en ambities na en door het bundelen van onze krachten en expertises werken we (kosten-)efficiënter en effectiever. Niet alleen binnen, maar ook buiten deze samenwerkingsverbanden. Denk bijvoorbeeld concreet aan de ontwikkeling van een nieuwe website inclusief database met Beleef de Biesbosch. Ook VVV Biesbosch Linie en de Biesboschsamenwerking profiteren van deze website en database. De gemeente Altena is betrokken in diverse samenwerkingsverbanden, zoals: o NP de Biesbosch (Beleef de Biesbosch) o NHW Pact van Loevestein o Vestingdriehoek o Oude Hollandse Waterlinie

Argumenten In de visie (bijlage d) leest u de argumentatie van de keuze voor deze ambities naar aanleiding van: • Evaluatie VVV • Onderzoek stakeholders • Participatie inwoners en ondernemers • Trends en ontwikkelingen • Landelijk en provinciaal beleid Deze onderdelen zijn verwerkt in een SWOT en leiden tot de voorgestelde herziene ambities. Hieronder is beargumenteerd hoe we invulling geven aan deze ambities. Argumentatie voor ambitie ‘Vinden’ Hoe zorgen we dat de Biesbosch Linie zichtbaar, makkelijk vindbaar en op eenduidige gepositioneerd is? • Online vindbaarheid van informatie optimaliseren; • Creëren online platform;

4/11

www.gemeenteAltena.nl

• •

Van VVV naar gebiedsmarketing en promotie; Toeristische bebording en uitbreiding met QR-codes.

We zorgen voor een optimale online en offline profilering van de Biesbosch linie. Van VVV naar gebiedsmarketing en promotie. Destinatiemarketingorganisaties (DMO's) zijn verantwoordelijk voor de marketing van bestemmingen. Zij zijn niet alleen online goed zichtbaar en vindbaar, maar ook fysiek door middel van bezoekerscentra. Diverse toeristisch-recreatieve ondernemers in Altena hebben behoefte aan integrale afstemming met betrekking tot regie, marketing, coördinatie van vrijwilligers en educatie om hun producten te verbinden en op de kaart te zetten. We zien hierin een sleutelrol voor de VVV Biesbosch Linie. Denk hierbij aan het creëren van een online platform dat voorziet in de behoeften van ondernemers en recreanten. We maken dit onderdeel van het uitvoeringsprogramma. Daarnaast werken we aan optimale en uniforme bebording van alle routes, ommetjes en knooppunten en combineren we dit met de opdracht om QR codes aan verschillende objecten in het gebied te koppelen. Op deze wijze voorzien we ons erfgoed en recreatief aanbod tevens van een eigentijdse informatievoorziening.

Argumentatie voor ambitie ‘Verbinden’ Passen alle parels passen binnen de identiteit en het gewenste imago van de Biesbosch Linie? En zijn zij aan elkaar verbonden? • Uniforme huisstijl • Samenwerkingsplatform Alle parels passen binnen de identiteit van de Biesbosch Linie, stralen het gewenste imago uit en worden aan elkaar verbonden. Producten worden indien nodig geoptimaliseerd. Logische verbindingen in ondernemerschap, samenwerking en promoties worden gezocht (groter product, meerdaags verblijf). Door het optimaliseren van de website kan deze door ondernemers ingezet worden als informatiebron en dienen voor marketingdoeleinden. Voor de VVV en andere partijen kan het platform dienen als een centraal punt om samenwerking te stimuleren en om vragen van derden te beantwoorden. Uniforme uitstraling in de online en offline promotie verbindt verschillende producten en ondernemers ook vanzelfsprekend aan elkaar. We creëren op deze wijze een integraal aanbod. Argumentatie voor ambitie ‘Verrassen’ Hoe zorgen we dat iedere gast, toerist en recreant een gevoel van thuiskomen ervaart en zich welkom voelt? En verrast wordt door de diversiteit van het aanbod en het verhaal achter het aanbod en het verhaal achter de parels? • Eigentijdse informatievoorziening • Opgeleide vrijwilligers (ambassadeurs) • Het verhaal van Altena

5/11

www.gemeenteAltena.nl

Door het opleiden van gastheren, ondernemers, vrijwilligers en onze jeugd laten we het verhaal van Altena leven. We stimuleren hiermee ambassadeurschap en verrassen onze recreanten. De lokale bevolking vertelt als trotste ambassadeurs de verhalen van het gebied. Ambassadeurschap vergroot het gevoel van eigenaarschap, betrokkenheid verantwoordelijkheid voor het behoud en versterken van de kwaliteiten van ons gebied. Het opleiden van vrijwilligers in gastheerschap zorgt voor een professionaliseringsslag en kan kruisbestuiving en inzetbaarheid van de vrijwilligers voor verschillende organisaties teweegbrengen. Door met zowel lagere, als middelbare scholen in Altena in gesprek te gaan over mogelijke lessen in en over het gebied is de kans groter dan zij aan het gebied gebonden worden. Dit kan er op langere termijn voor zorgen dat zij zich in gaan zetten voor het gebied. Uitbreiding van routes en het voorzien van ons erfgoed en recreatief aanbod met een eigentijdse informatievoorziening draagt ook bij aan deze ambitie.

Kanttekeningen Kanttekeningen algemeen Deze ambities vragen om herziene afspraken met de samenwerkingspartners, waaronder de VVV. Verandering en uitbreiding van het takenpakket van de VVV vraagt ook om een uitbreiding in kennis en wellicht ‘’mankracht’’. De bijdrage voor de VVV is hiertoe reeds in de begroting van 2020 mee genomen. Dit ziet u terug in de financiële paragraaf. In jaarlijkse prestatieafspraken, afgestemd op onze jaarplannen bespreken we met de VVV rollen en taken. Om uitvoering te geven aan de wensen en behoeften van ondernemers is een goed contact en samenwerking met hen belangrijk. Er zijn veel samenwerkingsverbanden, met ieder een eigen verhaal en ontwikkelingen. Er gebeurt veel binnen deze samenwerkingen en onderlinge afstemming is ontzettend belangrijk. Ondanks dat doelen en ambities op hoofdlijnen gelijk zijn, betreft het in sommige gevallen wel een ander grondgebied. Dit brengt risico’s met zich mee. Tevens kan het ten onrechte overkomen dat er geen afstemming heeft plaatsgevonden. Kanttekeningen bij monitoring en bezoekersmanagement Binnen het toeristische werkveld, en zeker binnen de gemeente Altena, zijn dit relatief nieuwe aandachtsgebieden. Het is zeer complexe materie. Als het gaat om monitoring is het zoeken naar een juiste nulmeting van wezenlijk belang voor de toekomst, als we meer datagestuurd willen werken.

Deze eerste meting dienst namelijk als basis waarmee alle volgende metingen vergeleken worden. Onder druk van de actualiteiten wordt met name op regionale en lokale schaal volop geëxperimenteerd met bezoekersmanagement in Nederland. Uitvoering geven aan monitoring en bezoekersmanagement vraagt onder andere om goede marketing en een 6/11

www.gemeenteAltena.nl

groot budget is benodigd. De sleutel tot succesvol bezoekersmanagement is echter (nog) geen vast gegeven. Monitoring en bezoekersmanagement bieden geen garanties. Kanttekening bij kwaliteit en vormen van recreatie Het opstellen van een toetsingskader voor ruimtelijke initiatieven vraagt binnen de gemeentelijke organisatie om een goede interne afstemming en samenwerking. Dit geldt eveneens voor het werken met een dergelijk toetsingskader. Dit vraagt om een verandering en werkwijze en goede afstemming met externe partners, bijvoorbeeld in de aanvragen voor bebording. Het zal een opgave zijn om alle betrokkenen op de hoogte te brengen van het toetsingskader en naleving hiervan. Maatwerk en afwijking van een toetsingskader kan in specifieke gevallen nodig blijven. Kantekening opgeleide vrijwilligers (ambassadeurs) Vrijwilligers zijn erg belangrijk in de cultuur- en erfgoedsector. Maar ook bij verenigingen die zich bezig houden met natuurbehoud en ontwikkeling. Het opleiden van vrijwilligers ten behoeve van gastheerschap zorgt voor professionalisering. Een risico van professionalisering is een mogelijk gevoel van kapitalisering/verzakelijking kan een nadelig gevolg zijn. Een goede samenwerking tussen scholen en de verschillende culturele instellingen is belangrijk, evenals capaciteit en budget bij alle betrokkenen.

Financiën In de uitvoering wordt samenwerking gezocht met andere partijen, zowel inhoudelijk als financieel. De huidige bijdrage aan de VVV is een instandhoudingssubsidie. De veranderde rollen en taken als gevolg van onze gezamenlijke ambities passen binnen deze subsidie. Bij het opstellen van de ambities hebben we grotendeels rekening gehouden met de bestaande budgetten. Kosten die voortvloeien uit het uitvoeringsprogramma van de herijkte visie worden gefinancierd vanuit de begrotingspost ‘’Recreatieve projecten’’. In 2022 is voor recreatieve projecten € 184.869 euro begroot. Deze is als volgt opgebouwd: Budget recreatieve projecten

Budget 2022

€ 184.869,00

Onderhoudsbudget (routes ed) jaarlijks

€ 20.000,00

Vestingdriehoek jaarlijkse bijdrage

€ 10.000,00

Vriendenbijdrage Noordbrabants Landschap

€ 1.500,00

Streekfonds Biesbosch jaarlijkse bijdrage

€ 5.000,00

Beleef de Biesbosch jaarlijkse bijdrage

€ 7.500,00

Pontje Steur

€ 18.355,00

Bijdrage Voetveer Woudrichem

€ 3.630,00

7/11

www.gemeenteAltena.nl

Biesbosch samenwerking jaarlijkse bijdrage

€ 55.000,00

Diverse projecten (natuurpoorten, incidentele subsidies)

€ 4.380,00

Totaal

€ 125.365,00

Restant/variabel in te zetten

€ 59.504,00

Budget recreatief beleid Subsidie VVV Biesbosch Linie

€ 130.000,00

Totaal

€ 130.000,00

Restant/variabel in te zetten

€ 0,00

De activiteiten uit het uitvoeringsprogramma worden nog nader uitgewerkt en geconcretiseerd. Hierbij wordt rekening gehouden met de jaarlijks beschikbare middelen, zoals deze zijn opgenomen in de begroting. Variabele middelen zijn jaarlijks +/- € 60.000,00. We werken opgave en klantgericht. Dat wil zeggen dat we een jaarplan maken op basis van bestaande opgaven, onze ambities en in afstemming met onze samenwerkingspartners. Om die reden kiezen we voor een vernieuwde aanpak ten aanzien van het verleden: geen uitvoeringsprogramma met data en bedragen. Basis uitvoeringszaken als routes, bordjes, minimale inrichtingsacties worden vanuit het variabele budget bekostigd. Grotere projecten als monitoring nemen we mee in het jaarplan en indien nodig vragen we additionele we bij de raad aan bij de planning en control cyclus. Uiteraard nemen we de mogelijkheden van externe subsidies hierin mee. Participatie Evaluatie Jubileumbijeenkomst VVV In 2019 bestond de VVV 10 jaar en dit is op 14 november 2019 gevierd in Hollywoud. Met alle aanwezigen hebben we teruggeblikt, maar ook voorruit gekeken. Wensen voor de toekomst zijn vertaald in de herijkte visie. Onderdelen als monitoring, verbinding van de iconen en parels, maar ook de duiding van ons (im)materieel erfgoed werden als wenselijk benoemd.

Zie bijlage a voor evaluatie jubileumbijeenkomst Onderzoek wensen en behoeften stakeholders toeristisch product In 2020 is door een student van de BUAS een onderzoek uitgevoerd om inzicht te verkrijgen in de wensen en behoeften van de stakeholders ten aanzien van het toeristisch product. Het onderzoek is voortgekomen uit de vraag of het huidige beleid voor marketing, educatie en informatie nog voldeed aan de wensen en behoeften van de stakeholders. Zie bijlage b voor onderzoeksrapport De opgehaalde input tijdens de bijeenkomst en resultaten en aanbevelingen van het onderzoek hebben mede gediend als basis en uitgangspunt van de 8/11

www.gemeenteAltena.nl

herijkte visie op toerisme en recreatie. Wandeltocht en digitale enquête Middels een wandeltocht bij Fort Giessen en een digitale enquête hebben we de ambities van de visie middels stellingen getoetst bij ondernemers en inwoners. De enquête is ingevuld door 232 respondenten. Zie bijlage c voor resultaten

Aanpak

De activiteiten uit het uitvoeringsprogramma worden nog nader uitgewerkt en geconcretiseerd. We werken opgave en klantgericht. Dat wil zeggen dat we een jaarplan maken op basis van bestaande opgaven, onze ambities en in afstemming met onze samenwerkingspartners. Om die reden kiezen we 9/11

www.gemeenteAltena.nl

voor een vernieuwde aanpak ten aanzien van het verleden: geen uitvoeringsprogramma met data en bedragen. Basis uitvoeringszaken als routes, bordjes, minimale inrichtingsacties worden vanuit het variabele budget bekostigd. Grotere projecten als monitoring nemen we mee in het jaarplan en indien nodig vragen we additionele we bij de raad aan bij de planning en control cyclus. Uiteraard nemen we de mogelijkheden van externe subsidies hierin mee. Communicatie Er komt een persbericht naar aanleiding van het besluit en de poster en de visie, de opgemaakte versies, worden gedeeld met alle stakholders (verenigingen, ondernemers). Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de loco-secretaris,

de burgemeester,

drs. ir. C. Verweij

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen a. Jubileumbijeenkomst VVV b. Stakeholderonderzoek c. Resultaten participatie d. Toeristische visie en poster

10/11

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, gelet op besluit: vast te stellen de nota Herijkte visie toerisme en recreatie met de volgende ambities: Vinden De Biesbosch Linie is zichtbaar, makkelijk vindbaar en positioneert zich op eenduidige wijze. Verbinden Alle parels, van oost naar west, passen binnen de identiteit van de Biesbosch Linie, stralen het gewenste imago uit en worden aan elkaar verbonden. Producten worden indien nodig geoptimaliseerd. Logische verbindingen in ondernemerschap, samenwerking en promoties worden gezocht (groter product, meerdaags verblijf). Verrassen Iedere gast, toerist en recreant is welkom in de Biesbosch Linie en ervaart een gevoel van thuiskomen, maar wordt tevens verrast door de diversiteit van het aanbod en het verhaal achter de parels. Verruimen In de Biesbosch Linie staat verruiming centraal. Dit houdt in het verruimen van kennis en inzicht voor zowel gasten, toeristen en recreanten als de verzorgers van het aanbod.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van ….

de voorzitter,

de raadsgriffier,

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

drs. S.J. Peet

11/11

www.gemeenteAltena.nl