Raadsvoorstel Herijken Integraal Beheerkader

Raadsvoorstel Onderwerp Raadsvoorstel Herijken Integraal Beheerkader Samenvatting Altena bouwt aan een toekomstbestendige, aantrekkelijke en goed onderhouden openbare ruimte en heeft hiervoor het Integraal Beheerkader (IBK) 2026–2029 opgesteld. Het IBK beschrijft hoe de gemeente op een integrale werkwijze haar openbare ruimte duurzaam beheert, onderhoudt en vervangt. Voorstel 1. Het Integraal Beheerkader (IBK) 2026-2029 vast te stellen. 2. De intentie uit te spreken om, zodra de investering is afgerond, te besluiten om een deel van de bestemmingsreserve ‘Onderhoud wegen’ in te zetten ter dekking van de kapitaallasten voor reconstructie investeringen wegen binnen het IBK.

Datum voorstel 21 oktober 2025 Kenmerk D2025-10-007225 2025-031991 Telefoonnummer +31183516796 Team Team Ruimtelijk Beheer Portefeuillehouder C.W.E.M. Schipper

Inleiding De openbare ruimte in Altena is volop in ontwikkeling. De gemeente staat voor een belangrijke opgave om deze ruimte toekomstbestendig te beheren en te vernieuwen. Maatschappelijke opgaves zoals klimaatadaptatie, energietransitie en duurzaamheid vragen om een samenhangende en strategische aanpak. Voor de Altenaronde van 7 oktober is de raad een RIB aangeboden in afspraak met de start die op 10 juni tijdens de Altenaronde is gemaakt. In de RIB is gevraagd om voor het onderdeel wegen een uitspraak te doen over een tweetal scenario’s elk met een eigen koers en ambitie. Tijdens de Altenatafel van 14 oktober jl. heeft u als raad wensen en bedenkingen meegegeven over de voorgelegde scenario’s voor wegen ten behoeve van het nieuwe IBK. Er is nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de langetermijneffecten van kostenbesparing, het voorkomen van kapitaalvernietiging, het monitoren van risicovolle materialen zoals teerhoudend asfalt, en het belang van integrale samenwerking tussen disciplines. De raad herkent zich grotendeels in een aanpak gebaseerd op scenario 1 (‘Begroting 2026’), onder de voorwaarde dat de sobere aanpak niet mag leiden tot structureel kwaliteitsverlies en dat financiële flexibiliteit via reserves en programmering wordt benut om maatwerk te leveren. Deze wensen en bedenkingen zijn meegenomen in de uitwerking van dit IBK.

Ze onderstrepen het belang van realistische keuzes, transparantie richting

1/6

Gemeentehuis Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk Postbus 5 4286 ZG Almkerk T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

inwoners en het strategisch inzetten van beschikbare middelen om de kwaliteit van de openbare ruimte duurzaam te borgen. Beleidskader Bovenlokale kaders: • Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) • Wegenwet • Wegenverkeerswet • Wet Milieubeheer • Waterwetbesluit • Europese Kaderrichtlijn Water • Nationaal Bestuursakkoord Water • Deltaplan Ruimtelijke Adpatatie • Omgevingswet • Wet Natuurbescherming • Zorgplicht: veiligheid in de openbare ruimte vanuit Nieuw Burgerlijk Wetboek Lokale kaders: • Bestuursakkoord gemeente Altena 2022-2026 • Collegeprogramma 202-2026 • Omgevingsvisie Beoogd resultaat Het IBK vormt een integraal kader voor het toekomstbestendig beheren van de openbare ruimte in Altena. Het borgt de instandhouding op het gewenste kwaliteitsniveau (beeldkwaliteit B) en biedt inzicht in de benodigde middelen, vervangingsinvesteringen en organisatorische ontwikkelopgaven. Daarmee ondersteunt het IBK niet alleen een efficiënte uitvoering, maar ook een strategische en samenhangende aanpak van maatschappelijke opgaven. Het plan levert waardevolle input voor toekomstige omgevingsprogramma’s en beleidsontwikkeling. Argumenten 1.1 Huidige IBK moet herijkt worden. De gemeente Altena heeft in 2020 het beheer en onderhoud van de openbare ruimte in het IBK 2021-2024 opgesteld. Dit was het eerste integrale beheerkader.

Het thans voorliggende IBK bouwt voort op het Integraal Beheerkader 2021–2024, waarin de nadruk sterk lag op het op orde brengen en houden van de beheerdata; aanlegjaren, omvang van arealen, technische staat en beeldkwaliteit. Dit is voor de openbare ruimte als geheel nu grotendeels in beeld. We staan nu op het punt om de ambities vast te leggen.

2/6

www.gemeenteAltena.nl

1.2 Het IBK is geactualiseerd op basis van nieuwe inzichten Het herijkte IBK is geactualiseerd op basis van nieuwe inzichten, maatschappelijke ontwikkelingen en veranderende opgaven in de openbare ruimte. Het biedt een integraal kader dat inzicht geeft in de staat van de openbare ruimte en de benodigde acties voor instandhouding en vernieuwing. 1.3 De wensen en bedenkingen vanuit de raad zijn verwerkt in het IBK In de voorbereiding van het IBK zijn wensen en bedenkingen van de raad over het onderdeel wegen opgehaald en verwerkt. Hiermee is het plan inhoudelijk verrijkt en sluit het beter aan bij de bestuurlijke prioriteiten en verwachtingen van de raad. 2.1 De bestemmingsreserve Onderhoud wegen is nodig in de toekomst. Er is een bestemmingsreserve voor het onderhoud van wegen. Met de extra voorgestelde middelen uit de Kadernota/Begroting 2026 zijn er de komende jaren (gemiddeld) voldoende middelen beschikbaar in de exploitatie. Voor de grote vervangingsopgave voor de totale levensduur van de objecten in de openbare ruimte (o.a. voor de reconstructies van wegen uit de jaren 70), zijn in de toekomst investeringsbudgetten nodig met daaruit voortvloeiende kapitaallasten. De bestemmingsreserve kan ingezet worden door een deel hiervan te storten in de reserve kapitaallasten zodat de afschrijvingslasten hieruit gedekt kunnen worden.

Omzetting naar de reserve kapitaallasten vindt plaats zodra de investering afgerond is. De beoogde investeringen worden zoals gebruikelijk als totaalvolume opgenomen in het investeringsschema van de begroting. Daarmee voteert de raad jaarlijks het uit te geven investeringsvolume voor toekomstig uit te voeren reconstructies. Dotatie in de reserve kapitaallasten mag, op basis van het Besluit Begroting en Verantwoording, pas plaatsvinden als het af te schrijven bedrag ofwel de realisatie en de precieze omvang van de investering bekend is. Op dat moment zal ieder jaar bij de jaarrekening voor de afgeronde projecten de benodigde omvang uit de reserve wegen worden onttrokken en worden gestort in de reserve kapitaallasten. Kanttekeningen 1.1 Het speel- en beweegplaatsenbeleid wordt nog opgesteld. Speel- en beweegplaatsen zijn onderdeel van het IBK. Momenteel wordt er gewerkt aan een nieuw beleidsplan voor deze speel- en beweegplaatsen. Dit plan zal afzonderlijk aan de raad worden voorgelegd. Ondanks dat dit een apart plan is, zal deze inhoudelijk passend zijn binnen het integrale IBK. 2.1 Er bestaat afhankelijkheid tussen investeringsplanning en reserve kapitaallasten. De inzet van de bestemmingsreserve onderhoud wegen voor de reserve kapitaallasten is afhankelijk van het moment waarop een concrete 3/6

www.gemeenteAltena.nl

investeringsplanning beschikbaar is. Zolang deze planning nog niet is vastgesteld, blijft het onzeker wanneer en in welke mate de reserve daadwerkelijk kan worden ingezet. Dit vraagt om zorgvuldige afstemming binnen de P&C-cyclus en duidelijke besluitvorming over toekomstige (integrale)projecten, zodat de financiële dekking tijdig en doelgericht kan plaatsvinden. Financiën Het IBK biedt een financieel kader voor het toekomstbestendig beheren van de openbare ruimte. De benodigde onderhouds- en vervangingsbudgetten voor wegen zijn hierin opgenomen,voor riolering en water wordt verwezen naar het Water- en Rioleringsplan (WRP) 2025–2028. Voor wegen wordt uitgegaan van de in de begroting (meerjarig) beschikbare middelen. In de Kadernota 2026 is voor wegbeheer vanaf 2027 een structureel bedrag van € 2 miloen aan extra budget opgenomen, tegelijk met een structurele ombuiging van € 1 miljoen uit hoofde van differentiatie van kwaliteitsniveaus. Zowel de extra middelen als de ombuiging zijn meerjarig verwerkt in de Begroting 2026. Eventuele knelpunten melden we in de bestuursrapportages. Voor de andere onderwerpen, zoals speel- en beweegplaatsen, worden de financiële gevolgen nog doorgerekend. We verwachten hier bij de Eerste Bestuursrapportage 2026 of Kadernota 2027 meer zicht op te hebben.

Participatieproces Voor de totstandkoming van het Integraal Beheerkader (IBK) 2026-2029 is een breed intern participatieproces doorlopen. Medewerkers van verschillende beheerdisciplines hebben gezamenlijk gewerkt aan een integrale benadering van beheer en onderhoud, waarbij bestaande beleidskaders, bestuurlijke ambities en toekomstige opgaven zijn samengebracht. Door deze samenwerking is de samenhang tussen de domeinen versterkt en wordt optimaal gebruikgemaakt van synergievoordelen. De inhoud is uitgewerkt in beknopte objectbladen per beheerdomein, waarin inzicht wordt gegeven in de omvang en kwaliteit van het areaal, het beoogde kwaliteitsniveau en de bijbehorende beheerlasten. Nadat het IBK door u is vastgesteld, wordt het kader gebruikt als basis voor het opstellen van een integrale meerjarenprogrammering en een investeringsplanning voor de reconstructies. Binnen Team Ruimtelijk Beheer wordt tegelijkertijd gewerkt aan verdere professionalisering van data, interne budgetstructuur en integrale afstemming tussen de verschillende beheerdomeinen. We plannen het onderhoud en de vervanging van onderdelen van de openbare ruimte zoveel mogelijk in samenhang. Daarbij maken we gebruik

4/6

www.gemeenteAltena.nl

van het Jaarplan Openbare Ruimte (JOR). We zorgen dat het JOR jaarlijks tijdig gereed is, zodat eventuele extra investeringen tijdig in beeld zijn en betrokken kunnen worden bij de integrale afweging van de kadernota. In de tweede helft van de planperiode wordt binnen het IBK de start gemaakt met het herijken waarbij gevalideerd wordt met praktijkmetingen. Dit biedt een onderbouwde basis voor het maken van keuzes over het beheer van de openbare ruimte, afgestemd op het gewenste kwaliteitsniveau B. De uitkomsten worden vertaald naar maatregelen en investeringen, die worden verwerkt in een Programmakader. Dit kader wordt door het college voorbereid en door de gemeenteraad vastgesteld, conform het afsprakenkader onder de Omgevingswet. U krijgt hiermee de mogelijkheid om vooraf richting te geven aan beleid en om wensen en bedenkingen te uiten vóór de vaststelling van het uitvoerende programma door het college.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris, de burgemeester,

P.J.E. Breukers

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen Het Integraal Beheerkader 2026-2029

5/6

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, gelet op besluit: 1. Het Integraal Beheerkader (IBK) 2026-2029 vast te stellen 2. De intentie uit te spreken om, zodra de investering is afgerond, te besluiten om een deel van de bestemmingsreserve ‘Onderhoud wegen’ in te zetten ter dekking van de kapitaallasten voor reconstructie investeringen wegen binnen het IBK. Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van 16 december 2025.

de voorzitter,

de raadsgriffier,

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

drs. S.J. Peet

6/6

www.gemeenteAltena.nl