Raadsvoorstel Financiering Bergsche Maasveren

Raadsvoorstel

Datum voorstel 3 december 2021

Onderwerp Financiering Bergsche Maasveren

Kenmerk D2021-12-001198 2021-039968

Samenvatting Als gevolg van de ontwikkelingen op de financiële markten (lage rentestand) staat het rendement en daarmee het vermogen van de Stichting Bergsche Maasveren onder druk. Uit verschillende opties om kosten te verlagen en/of opbrengsten te verhogen wordt voorgesteld om Stichting De Bergsche Maasveren toestemming te geven op een meer renderende wijze het vermogen in te zetten. Voorstel 1. het mogelijk maken dat de Stichting Bergsche Maasveren kan beleggen volgens een defensieve beleggingsstrategie conform de schaal van de vereniging van Nederlandse banken (NVB) met een maximum van 2 op een schaal van 7.

Opgesteld door Jos Bleijlevens Telefoonnummer 0183-516760 Team Team Ruimtelijk Beheer Portefeuillehouder J.P. Tanis

Inleiding Stichting De Bergsche Maasveren is opgericht op 24 januari 2008. De stichting heeft ten doel om ten behoeve van de gemeenten Altena, Heusden, Waalwijk en Zaltbommel te zorgen voor de instandhouding van drie veerverbindingen, te weten het Capelse veer, het Drongelense veer en het Herptse veer. De Staat heeft voor de overname van de verantwoordelijkheid voor de drie veerverbindingen een bedrag van € 22,6 miljoen aan de oevergemeenten betaald. De oevergemeenten hebben dit bedrag ter beschikking gesteld aan Stichting De Bergsche Maasveren. De afkoopsom van € 22,6 miljoen is destijds berekend op basis van een rekenrente van 4,5%. Met dit rendement zou de stichting destijds een sluitende exploitatie hebben. Het werkelijke rendement ligt vandaag de dag, vanwege de lage rente, een stuk lager en leidt tot een jaarlijks verlies en tot het interen op het vermogen. Over de periode 2008 tot en met 2020 bedraagt het negatieve resultaat bijna € 5 miljoen. Gemeentehuis Altena De stichting en de vier betrokken gemeenten willen deze negatieve financiële Sportlaan 170 spiraal ombuigen. 4286 ET Almkerk Beleidskader • Mobiliteitsvisie Altena Samen Vooruit • Wet Fido (Wet financiering decentrale overheden) • Rudo (Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden) • Statuten van de Stichting Bergsche Maasveren

Postbus 5 4286 ZG Almkerk

1/7

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl

Het statutaire doel van de Stichting De Bergsche Maasveren (opgericht op 24 januari 2008, met haar zetel in de gemeente Heusden) is als volgt in de statuten (artikel 2) omschreven: De stichting heeft ten doel om ten behoeve van de gemeenten Altena, Heusden, Waalwijk en Zaltbommel te zorgen voor de instandhouding van drie veerverbindingen, te weten het Capelse veer, het Drongelense veer en het Herptse veer. De stichting tracht haar doel onder meer te verwezenlijken door het beheer en de exploitatie van de drie genoemde veren en de daarmee verband houdende infrastructurele voorzieningen. Uitgangspunt daarbij zijn de dienstverlening, het voorzieningenniveau, de exploitatiecijfers van de veren over het jaar 2005, alsmede de huidige vaartijden. Voor het vervoer van voertuigen en personen met de veren worden geen tarieven geheven. In de uitzonderlijke omstandigheid dat de financiële toestand van de stichting daartoe noopt, kan van deze bepaling worden afgeweken na uitdrukkelijke voorafgaande goedkeuring door de Raad van Toezicht van de stichting. Beoogd resultaat De stichting heeft tot doel de veerverbindingen tussen de vier gemeenten op een financieel gezonde basis te laten verlopen. Met name de laatste jaren is het negatieve resultaat zeer fors (ruim € 700.000 per jaar oplopend naar bijna € 1.000.000 in de begroting 2022).

Indien deze situatie zich voortzet, dan zal het vermogen op termijn teruglopen naar nihil. Vanuit de stichting en de vier oevergemeenten wordt nagedacht over mogelijkheden om dit negatieve resultaat om te buigen.

2/7

www.gemeenteAltena.nl

Argumenten Er zijn diverse opties om tot een gezondere financiële exploitatie van de veerverbindingen te komen: 1. Reduceren van de kosten De totale jaarlijkse kosten bedragen circa 1,1 miljoen euro. De kosten voor exploitatie pontveren maken daar circa 90% van uit. De resterende 10% betreffen kosten bedrijfsvoering en management. Zie in bijlage 1 voor een gespecificeerd overzicht van de kosten. Er kan worden ingezet op het met een aantal percenten (5-10%) reduceren van de kosten van de exploitatie en/of de bedrijfsvoering en management. Deze vraag wordt vanuit de toezichthouders bij het stichtingsbestuur gelegd. 2. Inkomsten uit (her)belegging van het vermogen (treasury) Momenteel wordt het vermogen van de Stichting Maasveren risicomijdend beheerd; 10% wordt belegd in aandelen (met hoofdsomgarantie) en 90% in obligaties. Dit besluit is door de participerende gemeenten in 2007 genomen. De gekozen beheervorm leidt tot een beperkt rendement (circa 1 tot 1,5%). Dit rendement staat onder druk als gevolg van de lage rentestand. Er kan een hoger beleggingsrendement worden verkregen wanneer meer in aandelen wordt belegd 3. Mogelijkheden betaalde overzettingen (bv. kaartverkoop auto / vrachtverkeer) De drie veerverbindingen zijn gebaseerd op de wet van 26 januari 1883 “tot het verleggen van de uitmonding der rivier de Maas”. Op grond van deze wet is de Bergsche Maas gegraven.

Van belang is de volgende bepaling in de wet: “De volgende werken zullen worden gemaakt: werken tot behoud van de gemeenschap met en tot herstel van de gemeenschap over de nieuwe rivier”. Op grond van deze bepaling heeft het Rijk drie pontveren ingesteld na het graven van de Bergsche Maas. Deze drie veerverbindingen zijn sinds de start in 1904 gratis voor alle gebruikers. Vanaf 1904 tot begin 2009 was Rijkswaterstaat verantwoordelijk voor het beheer van de veerponten en de uitvoering van de dienstregeling. De verantwoordelijkheid voor het beheer van de drie veerverbindingen ligt sinds 1 februari 2009 bij Stichting De Bergsche Maasveren. De Bergsche Maasveren zijn ooit ingesteld om de overzettingen van met name landbouwers en langzaam verkeer mogelijk te maken. Voor personenauto’s alsook vrachtverkeer bestaan via de Keizersveersebrug (nabij Raamsdonksveer/Hank) en de Heusdensebrug (nabij Heusen/Wijk en Aalburg) relatief goed bereikbare vaste oeververbindingen voor gemotoriseerd verkeer met een beperkte omrijdtijd. Voor landbouw- en langzaam verkeer zijn de omrijdtijden via de vaste oeververbindingen vrij fors. 3/7

www.gemeenteAltena.nl

4. Derdengelden (sponsoring, reclame, recreatieopbrengsten, crowdfunding) Dit biedt mogelijkheden doch deze zullen naar ons beeld slechts beperkte inkomsten genereren doch vergen een grote inzet om geldstromen aan te boren. 5. Subsidiering door provincie en/of rijk Subsidies vanuit rijk en/of provincie lijken vrij kansloos. Voor de veerverbindingen aan de noordkant van onze gemeente zijn verzoeken tot structurele alsook incidentele subsidie bij de provincie Noord-Brabant tot op heden zonder resultaat gebleven. 6. Mogelijkheden voor structurele gemeentelijke bijdragen in de exploitatie Uiteraard kunnen de participerende gemeenten, voor de lijnen die hun grondgebied aandoen, een bijdrage in de exploitatie doen. Dat gebeurt momenteel ook al voor de overige veerverbindingen die Altena aandoen.

Ten aanzien van de opbrengstenkant beperken wij ons in dit raadsvoorstel tot nadere duiding van optie 2. inkomsten uit (her)belegging van het vermogen (treasury) We willen de financiële effecten van deze optie de komende jaren bezien. Afhankelijk van de financiële resultaten worden één of meerdere andere maatregelen voorgesteld. De stichting Bergsche Maasveren wil een dekkende exploitatie bereiken door te streven naar een zo hoog mogelijk rendement, waarbij sprake is van een defensieve beleggingsstrategie conform de schaal van de vereniging van Nederlandse banken(NVB) (maximaal schaal 2/7). De huidige beleggingsstrategie is gebaseerd op het garanderen van de hoofdsom dit komt overeen met een nog voorzichtigere strategie dan de zeer defensieve beleggingsstrategie (schaal 1/7) volgens de schaal van de NVB. Echter de opgave is groot want er moet een rendement van 6,9% gehaald worden, om het volledige exploitatietekort te dekken. Dit is met de huidige rentarieven ambitieus. Om dit te kunnen bereiken moeten de statuten van de stichting als volgt worden aangepast: (artikel 6) ‘Het bestuur is belast met het beheer van het vermogen van de stichting, waaronder het eenmalige door het Rijk ter beschikking gestelde vermogen genoemd in artikel 3 lid 1.

Het bestuur is verplicht het door het Rijk ter beschikking gestelde vermogen op een risicomijdende wijze te beheren casu quo te doen beheren. Komt te vervallen: Uitgangspunt hierbij zijn de treasurystatuten van de vier gemeenten.

4/7

www.gemeenteAltena.nl

Toe te voegen: Het uitgangspunt is hierbij het defensieve beleggingsstrategie van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB), maximaal schaal 2/7. Het bepaalde in de raadsbesluiten uit het verleden van de vijf (vóór gemeentelijke herindeling Altena) afzonderlijke gemeenten om maximaal 10% te beleggen in aandelen met hoofdsomgarantie komt hiermee te vervallen. Voor de volledigheid is het goed om op te merken: Ook het defensieve beleggingsstrategie brengt risico’s met zich mee, zij het in meer beperkte mate dan een offensieve strategie. Resultaten uit het verleden geven geen garantie voor de toekomst. Het risico is overigens relatief beperkt daar het grootste deel (75%) van de bezittingen wordt belegd in vastrenderende waarden en het restant in zakelijke waarden. Gezien de grote mate van onzekerheid met betrekking tot de financiële markten en behaalde rendementen wordt na een eerste evaluatie beoordeeld of gemeentelijke bijdragen en/of betaalde diensten nader moeten worden uitgewerkt om een dekkende exploitatie mogelijk te maken.

Kanttekeningen Indien er geen wijziging in het beleggingsbeleid komt en de situatie op de financiële markten niet wijzigt (d.w.z. de huidige rentestand blijft ongeveer nihil of negatief), dan is het eigen vermogen van de stichting over circa 15 tot 20 jaar tot nihil gereduceerd. Op dat moment uiterlijk doch bij voorkeur ruim daarvoor moeten keuzes worden gemaakt voor één of meerdere van de onder Argumenten benoemde andere mogelijkheden om kosten te reduceren en/of extra opbrengsten te genereren.

Financiën Vooralsnog wordt geen financiële bijdrage gevraagd aan de deelnemende gemeenten. Dit raadsvoorstel heeft dan ook geen financiële consequenties voor de gemeente Altena en/of één van de andere drie oevergemeenten.

Participatieproces Dit voorstel is tot stand gekomen in onderlinge afstemming tussen de vier oevergemeenten en de Stichting Bergsche Maasveren. Het bestuur van de stichting laat zich adviseren door een professionele vermogensadviseur.

5/7

www.gemeenteAltena.nl

Het bestuur geeft geen mandaat aan een vermogensadviseur maar behoudt zelf de regie over de keuze van de aan te kopen en de te verkopen duurzame, geen fossiele, beleggingen.

Aanpak Na positieve besluitvorming bij de vier oevergemeenten zal de Stichting haar statuten wijzigen. Wanneer dit is afgerond kan de gewijzigde beleggingsstrategie in uitvoering komen. De raad van toezicht wordt door de Stichting Bergsche Maasveren jaarlijks op de hoogte gehouden worden van de resultaten via de reguliere P&C-cyclus.

Communicatie De vier oevergemeenten samen met de Stichting Bergsche Maasveren communiceren over de voorgestelde wijziging van de financiering van de Bergsche Maasveren.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,

de burgemeester,

drs. R.J.M. van Wuijtswinkel MPA

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen Bijlage 1 Overzicht kosten exploitatie pontveren en bedrijfsvoering en management

6/7

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, gelet op -

de tegenvallende financiële resultaten

besluit: 1.

het mogelijk te maken dat de Stichting Bergsche Maasveren kan gaan beleggen volgens een defensieve beleggingsstrategie conform de schaal van de vereniging van Nederlandse banken (NVB) met een maximum van 2 op een schaal van 7.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van 1 februari 2022.

de voorzitter,

de raadsgriffier,

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

drs. S.J. Peet

7/7

www.gemeenteAltena.nl

Bijlage 1 Overzicht kosten exploitatie pontveren en bedrijfsvoering en management

Datum voorstel 3 december 2021 Kenmerk D2021-12-001198 2021-039968 Opgesteld door Jos Bleijlevens Telefoonnummer 0183-516760 Team Team Ruimtelijk Beheer Portefeuillehouder J.P. Tanis

1/1

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl