Raadsvoorstel Erfgoedvisie Altena 2022-2027

Raadsvoorstel Onderwerp Vaststellen Erfgoedvisie Altena 2022-2027 Samenvatting Altena is trots op haar cultureel erfgoed. Samen met inwoners en erfgoedpartners is een erfgoedvisie opgesteld. In deze visie verbinden we het verleden met de toekomst. In deze visie zijn drie ambities benoemd die we de komende vijf jaar met elkaar willen gaan realiseren: Verbinden, beschermen en vieren. Als de visie is vastgesteld, komt er een uitvoeringsplan. Voorstel De Erfgoedvisie Altena 2022-2027 Van doorgeven naar duurzaam verbinden vaststellen.

Datum voorstel 13 januari 2022 Kenmerk D2022-01-004521 2021-038078 Opgesteld door Annette van Wel Telefoonnummer 0183-516823 Team Team Omgeving & Vastgoed Portefeuillehouder P.C. Jorritsma

Inleiding De gemeente Altena heeft nog geen vastgesteld erfgoedbeleid. Door de voormalige gemeenten is jaren geleden een start gemaakt met het opstellen van een gezamenlijke nota cultuurhistorie en cultuurhistorische waardenkaart. Deze is echter nooit vastgesteld. Inmiddels bestaat de gemeente Altena alweer drie jaar, is de Nieuwe Hollandse Waterlinie in 2021 door UNESCO aangewezen als werelderfgoed en staat de Omgevingswet voor de deur. Bovendien is erfgoed door landelijke wetgeving al jaren een vanzelfsprekend onderdeel van de ruimtelijke ordening. Met deze erfgoedvisie willen we dan ook het beleidskader vastleggen ten aanzien van de instandhouding van ons erfgoed. Hier zijn veel aspecten aan verbonden, welke in 3 ambities zijn samengevat. In samenspraak met erfgoedpartners en inwoners zijn eveneens de belangrijkste kansen benoemd voor het behoud van ons erfgoed. Deze zijn gekoppeld aan de belangrijkste erfgoed thema’s in het verhaal van Altena. De verhalen, kansen en ambities in de erfgoedvisie zullen de inspiratie vormen van de nog op te stellen digitale kwaliteitsatlas (cultuurhistorische waardenkaart) en het uitvoeringsprogramma.

Gemeentehuis Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk Postbus 5 4286 ZG Almkerk

Beleidskader • College- en Raadsprogramma • Omgevingsvisie Altena (in voorbereiding) • Visie op cultuur in Altena (2019)

T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl

1/6

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

• • •

Biesbosch Linie Vinden, Verbinden, Verrassen en Verruimen (2021) Erfgoedverordening Altena (2019) Nota archeologie Altena (2019)

Beoogd resultaat Een toekomstgericht erfgoedbeleid voor de hele gemeente Altena en een inspirerende basis voor de nog op te stellen kwaliteitsatlas, uitvoeringsagenda en uiteindelijk ook de regels in het Omgevingsplan. Argumenten 1.1 Erfgoed loont! We zorgen goed voor ons erfgoed vanwege de wettelijke taken waar wij als gemeente aan moeten voldoen, maar beseffen ook dat erfgoed (onder andere monumenten, structuren, landschappen en gebruiken) een grote meerwaarde heeft voor de eigen leefomgeving, economie, toerisme en recreatie. Een kwaliteit waar we dan ook zuinig op moeten zijn. Het is belangrijk om te denken in kansen en niet in beperkingen. De erfgoedvisie sluit hier naadloos op aan. 1.2 Erfgoed leeft! Niet alleen bij de vele erfgoedorganisaties die onze gemeente rijk is, maar ook bij onze inwoners. Getuige ook de respons van ongeveer 48% op de enquête in het digitale bewonerspanel. De in de erfgoedvisie benoemde kansen zijn grotendeels afkomstig uit de vragenlijsten en enquêtes die zijn verstuurd naar inwoners en erfgoedpartners. 1.3 Erfgoed inspireert! Dat is dan ook de insteek van de opgehaalde en in de visie opgenomen kansen. Met het opnemen van de kansen hebben we recht willen doen aan de inspirerende input van alle respondenten. Daarbij moet opgemerkt worden dat de lijst niet uitputtend is en evenmin zullen alle kansen daadwerkelijk verzilverd kunnen worden.

In de verdere uitwerking (o.a. de uitvoeringsagenda en de kwaliteitsatlas) zullen de kansen integraal afgewogen moeten worden. 1.4 Erfgoed onderwijst! In de erfgoedvisie is het verhaal van Altena samengevat in een aantal erfgoed thema’s. Met deze thema’s laat de gemeente zien wat ons allen bindt en tegelijkertijd ook wat ons onderscheidt van omliggende gemeenten. We mogen hier trots op zijn, en het uitdragen naar buiten toe en naar de jongere generaties. Wellicht doen zij er in de toekomst nog hun voordeel mee. Zeker nu er steeds meer waardering ontstaat voor lokale producten en ambachten. Laten we zorgen dat deze kennis en vaardigheden niet verloren gaan. Ook hieraan is aandacht besteed in de erfgoedvisie. 1.5 Erfgoed verbindt! Het is ons DNA en vormt de blauwdruk van onze fysieke leefomgeving. Deze verwevenheid biedt kansen. Niet alleen voor de samenleving maar ook voor onze fysieke leefomgeving. Om met elkaar op een duurzame manier ons erfgoed toekomstbestendig te maken en te verbinden met andere maatschappelijke opgaven zoals 2/6

www.gemeenteAltena.nl

natuurontwikkeling en klimaatadaptatie. Uiteraard is het dan wel belangrijk dat wij ruimte bieden aan dergelijke initiatieven en tegelijkertijd de regie pakken waar nodig. Met de erfgoedvisie zetten we hier de koers voor uit. 1.6 Erfgoed ontwikkelt! Ook erfgoed ontwikkelt zich in de tijd. Het meeste erfgoed heeft in de tijd een totaal andere functie gekregen dan het van oorsprong had. Zo heeft het de tand des tijds doorstaan; behoud door ontwikkeling. In sommige gevallen leidt een dergelijke ontwikkeling echter tot ingrijpende aanpassingen aan het erfgoed. Logischerwijze komt deze optie dan ook pas in beeld wanneer er geen andere mogelijkheden zijn om het erfgoed te behouden voor de toekomst of wanneer andere maatschappelijke belangen zwaarder wegen. Leegstand en verval zijn de meest voorkomende argumenten. Om een dergelijke situatie voor te zijn is het belangrijk dat de gemeente goed toezicht houdt op het erfgoed en op tijd het gesprek aan gaat met eigenaren om het tij te keren. Kanttekeningen Vanwege de corona maatregelen zijn inwoners en erfgoedpartners voornamelijk digitaal benaderd. Dit kan er voor hebben gezorgd hebben dat voornamelijk oudere mensen mogelijk niet in de gelegenheid zijn geweest om hun stem te laten horen.

Aan de andere kant hebben de digitale bijeenkomsten het voor andere doelgroepen (zoals bijvoorbeeld jonge gezinnen) wellicht juist aantrekkelijker gemaakt om te reageren. Bij toekomstige participatiemomenten is een combinatie dan ook aan te raden. Financiën De genoemde ambities voor ons erfgoed zullen financiële consequenties hebben. De kosten voor het opstellen van de kwaliteitsatlas zijn reeds gedekt. De overige financiële consequenties hangen met name samen met de uitwerking van ambities en kansen in de uitvoeringsagenda. Participatieproces Deze erfgoedvisie is opgesteld in samenspraak met onze erfgoedpartners (via gesprekken en verstuurde vragenlijsten) en de inwoners van Altena (via een enquete op het bewonersplatform). En ook voor het vervolg zal zoveel mogelijk worden samengewerkt om ambities te realiseren en kansen te verzilveren. Wanneer de situatie omtrent corona het weer mogelijk maakt, zal dit ook weer middels fysieke bijeenkomsten kunnen gebeuren. Bijvoorbeeld in de vorm van een informeel erfgoedcafé. Aanpak Na vaststelling van de erfgoedvisie zal deze op onderdelen verder worden uitgewerkt. Een deel van deze acties is reeds genoemd in de erfgoedvisie,

3/6

www.gemeenteAltena.nl

zoals het opstellen van een kwaliteitsatlas. De overige acties zullen worden opgenomen in de uitvoeringsagenda. In de uitvoeringsagenda worden concrete acties opgenomen die bijdragen aan de verwezenlijking van de drie ambities, de wettelijke taken en de (grotendeels via participatie opgehaalde) kansen. Deze acties worden weggezet in de tijd en gekoppeld aan beschikbare/ benodigde budgetten en capaciteit. Communicatie Het besluit tot vaststelling zal worden gecommuniceerd via de gebruikelijke kanalen (het Kontakt, digitale Gemeenteblad en social media). Betrokken inwoners en erfgoedpartners ontvangen apart een e-mail met het besluit.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,

de burgemeester,

drs. R.J.M. van Wuijtswinkel MPA

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen Erfgoedvisie 2022-2027 Van doorgeven naar duurzaam verbinden (d.d. 27 januari 2022)

4/6

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders d.d. 25 januari 2022; overwegende dat: -

-

-

Hiermee drie ambities centraal komen te staan: o Verbinden (van mensen, informatie en maatschappelijke en ruimtelijke opgaven teneinde maatschappelijk draagvlak te vergroten en een krachtig en duurzaam resultaat te bereiken); o Beschermen (voldoen aan de wettelijke taken op het gebied van archeologie, monumenten en cultuurlandschappen en het toekomstbestendig maken van ons erfgoed); o Vieren (en beleven van onze cultuurhistorische rijkdom); De volgende erfgoedthema’s met bijbehorende kansen zijn benoemd: o Verborgen verleden: de archeologische rijkdom van Altena; o Wassend water: rivieren en getijden in en rond Altena; o Eten op de plank: over de (voedsel)productie in het Altenase landschap; o Oost west thuis best: over de diversiteit en eigenheid van de 21 kernen en linten van Altena; o Kanonnen nog aan toe: Altena als strijdtoneel; o Strategisch verzet: Altena en de waterlinies; o De keizerlijke route: belangrijke infrastructuur in Altena; o Ik geloof het wel: het religieuze landschap van Altena; o Kunnen we het maken: ontwikkeling van de (maritieme) industrie in Altena; De ambities, erfgoedthema’s en kansen de inspiratiebron zullen vormen voor de nog op te stellen uitvoeringsagenda en kwaliteitsatlas;

besluit: 1. vast te stellen de Erfgoedvisie Altena 2022-2027 Van doorgeven naar duurzaam verbinden.

5/6

www.gemeenteAltena.nl

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van

de voorzitter,

de raadsgriffier,

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

drs. S.J. Peet

6/6

www.gemeenteAltena.nl