Raadsvoorstel Beleidskader beschermd wonen 2021-2025

Raadsvoorstel Onderwerp Beleidskader beschermd wonen 2021-2025 Samenvatting De maatwerkvoorziening beschermd wonen is bedoeld voor mensen met een psychische kwetsbaarheid die zich tijdelijk niet op eigen kracht kunnen handhaven in de samenleving. Per 2021 worden alle gemeenten op grond van de Wmo verantwoordelijk voor beschermd wonen. Tot nu toe is dit een verantwoordelijkheid van de centrumgemeente Breda. Er is een regionaal beleidskader opgesteld om invulling te geven aan de uitgangspunten van deze doordecentralisatie. De centrale doelen voor beschermd wonen 2021-2025 zijn: • De uitvoering van beschermd wonen is gericht op maatschappelijk herstel van de cliënt en leidt daarmee tot duurzame uitstroom. • Cliënten participeren zoveel mogelijk in het reguliere dagelijks verkeer, op een zo hoog mogelijke trede van de participatieladder. • Aanbieders sluiten de ondersteuning van cliënten in het kader van beschermd wonen aan bij de directe leefomgeving van de cliënt. • De (woon)voorzieningen in de regio worden doorontwikkeld om aan te sluiten bij de uitgangspunten en gewenste regionale spreiding. • De uitvoering van beschermd wonen vindt plaats binnen de financiële middelen die hiervoor door het rijk beschikbaar zijn gesteld aan de gemeenten.

Datum voorstel 15 december 2020 Kenmerk D2020-12-000702 / 2020033179 Opgesteld door Bram Koolstra Telefoonnummer 0183-516602 Team Team Samenleving Portefeuillehouder P.C. Jorritsma

Voorstel Het beleidskader regionale maatwerkvoorziening beschermd wonen regio Breda 2021 - 2025 vast te stellen.

Inleiding Gemeenten zijn op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015 verantwoordelijk voor beschermd wonen. De maatwerkvoorziening beschermd wonen is bedoeld voor mensen met een psychische kwetsbaarheid die zich tijdelijk niet op eigen kracht kunnen handhaven in de samenleving. Per 1 januari 2021 wordt niet meer gewerkt met centrumgemeenten (in ons geval Breda), maar zijn alle gemeenten inhoudelijk verantwoordelijk voor beschermd wonen. Er is een regionaal beleidskader opgesteld om gezamenlijk invulling te geven aan de uitgangspunten van deze

1/8

Gemeentehuis Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk Postbus 5 4286 ZG Almkerk T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

doordecentralisatie. Beleidskader Het beleidskader wordt gevormd door de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. Daarnaast hebben alle gemeenten eind 2017 de regionale visie en uitgangspunten vastgesteld. In het beleidskader worden deze uitgangspunten vertaald naar concrete doelen. De regionale beleidskader staat vrijwel los van de transformatie van het sociaal domein in onze gemeente. In de lokale aanpak wordt aangesloten op de transformatie. Dit is met name relevant voor de toegang tot beschermd wonen en de algemene voorzieningen in onze gemeente. Beoogd resultaat Het hoofddoel van de doordecentralisatie sluit aan op de visie van de commissie Dannenberg, (die in 2015 hierover geadviseerd heeft aan de VNG) en het concept positieve gezondheid. We willen mensen die zijn aangewezen op beschermde woonvormen – meer dan nu het geval is – zo zelfstandig mogelijk in de wijk laten wonen, wat hun kwaliteit van leven verbetert en hun kansen op participatie en inclusie vergroot. Cliënten in beschermd wonen doen zo gewoon mogelijk mee in de kernen. Dit houdt ook in dat de regionale maatwerkvoorziening beschermd wonen tijdelijk van aard is en dat we toewerken naar het afschalen naar lichtere vormen van ondersteuning. Met het het regionaal beleidskader worden de doelen van de doordecentralisatie voor de regio Breda nader ingevuld.

Het kader geeft richting aan de verder te nemen stappen: - Afbakening van de doelgroep tot cliënten die onplanbare en nietuitstelbare ondersteuningsvragen hebben. Als daar geen sprake van is, wordt ambulante begeleiding ingezet. - De regionale inkoop van beschermd wonen per 2022; - Inrichting van de toegang tot beschermd wonen vanaf 2022; - Het juridisch vastleggen van de samenwerking in de vorm van een licht gemeenschappelijke regeling; - Het lasten aansluiten van lokale regelgeving en inkoop op de regionale voorziening beschermd wonen. Argumenten In de uitwerking van de eerder vastgestelde visie worden in het beleidskader een aantal zaken en doelen vastgelegd. Afbakening doelgroep. De wettelijke definitie van beschermd wonen luidt: wonen in een accommodatie van de instelling. In de huidige maatwerkvoorziening 2/8

www.gemeenteAltena.nl

beschermd wonen in de regio Breda is deze definitie ruimer genomen en vallen ook zelfstandig wonende cliënten, die 24 uur per dag beschikbare ondersteuning nodig hebben. In 2020 zijn er ca 800 cliënten in beschermd wonen, waarvan 20 in Altena wonen. Een deel van deze cliënten heeft echter voldoende aan ambulante begeleiding vanuit de ‘reguliere’ Wmo, mits de hulpverlening 24 uur per dag telefonisch bereikbaar is. Per 2022 vallen deze buiten de doelgroep beschermd wonen en worden ze bediend vanuit de ambulante Wmo. De benodigde bereikbaarheid wordt regionaal ingekocht in het kader van beschermd wonen. In Altena betreft dit slechts enkele cliënten. Centrale doelen: De centrale doelen voor beschermd wonen 2021-2025 sluiten aan bij het hoofddoel van de doordecentralisatie en worden als volgt vastgesteld: • De uitvoering van beschermd wonen is gericht op maatschappelijk herstel van de cliënt en leidt daarmee tot duurzame uitstroom. • Cliënten participeren zoveel mogelijk in het reguliere dagelijks verkeer, op een zo hoog mogelijke trede van de participatieladder. Hierbij wordt gedacht in termen van positieve gezondheid en mogelijkheden. • Aanbieders sluiten de ondersteuning van cliënten in het kader van beschermd wonen aan bij de directe leefomgeving van de cliënt.

Ze maken actief verbinding met de omgeving van de cliënt in de wijk: kennen de relevante voorzieningen en zijn aanspreekbaar voor (partners in) de wijk. • De (woon)voorzieningen in de regio worden doorontwikkeld om aan te sluiten bij de uitgangspunten en gewenste regionale spreiding, dus ook in gemeenten die nu nog weinig intramurale beschermd wonen plekken hebben. • De uitvoering van beschermd wonen vindt plaats binnen de financiële middelen die hiervoor door het rijk beschikbaar zijn gesteld aan de gemeenten Kanttekeningen Parallel aan de doordecentralisatie wordt de wet langdurige zorg (WLZ) per 2021 opengesteld voor mensen met psychische problematiek. Een deel van de cliënten (circa 150) zal uit beschermd wonen uitstromen naar de WLZ en valt daarmee onder de verantwoordelijkheid en bekostiging van het zorgkantoor. Er wordt gelijkertijd een deel van het budget voor beschermd wonen overgeheveld naar de WLZ. Het is nog onzeker hoe dit financieel voor onze regio uitpakt. In eerdere planvorming zou maatschappelijke opvang voor dak- en thuislozen ook doorgedecentraliseerd worden naar alle gemeenten. Hiervan is door het rijk vooralsnog afgezien. Na 5 jaar zal mede op basis van de ervaringen bij

3/8

www.gemeenteAltena.nl

beschermd wonen beoordeeld worden of de opvang alsnog doorgedecentraliseerd wordt. De doordecentralisie stond oorspronkelijk gepland voor 2020. Door onzekerheden over de opstelling WLZ, financiële afwikkeling en consequenties daarvan voor de doelgroep is de operatie uitgesteld tot 2021. Er is landelijk echter nog steeds financiële onzekerheid, waardoor de ingangsdatum nog niet definitief 1-1-2021 is; dit kan nog met 1 jaar uitgesteld worden. Dit staat vaststelling van het beleidskader niet in de weg, omdat de ontwikkelingsrichting niet ter discussie staat. Bovendien is het beleidskader nodig om richting te geven aan de nieuwe overenkomsten die in ieder geval per 2022 in moeten gaan. De gemeenten Alphen-Chaam en Baarle-Nassau, die deel uit maken van de regio, oriënteren zich op de regio waar zij als gemeenten (in zijn geheel) deel van willen uitmaken. Er is een kans dat zij overstappen naar de regio Tilburg. Mede omdat er in Baarle-Nassau een grote beschermd wonen voorziening gevestigd is, kan dit relatief grote consequenties hebben voor het voorzieningenniveau in onze regio. Met de gemeenten worden nadere afspraken gemaakt in het geval zij inderdaad overstappen naar de andere regio.

Financiën Met dit beleidskader verbinden de 10 gemeenten in de regio Breda zich met ingang van 2021 aan een gezamenlijke verantwoordelijkheid (inhoudelijk en financieel) voor de regionale maatwerkvoorziening beschermd wonen. Deze verantwoordelijkheid strekt vooralsnog tot en met 2025. In het geval de doordecentralisatie uitgesteld wordt, wordt deze gezamenlijke verantwoordelijkheid ook 1 jaar later ingevoerd. De totale kosten voor beschermd wonen in de regio Breda in 2021 bedragen ongeveer € 30 mln. Hiervoor ontvangt Breda een integratieuitkering van het rijk. Deze is ongeveer kostendekkend. In dit bedrag is al rekening gehouden met uitstroom van cliënten naar de WLZ. Met de uitname WLZ is een in 2021 een bedrag van ca. € 9,7 mln gemoeid. voor de regio ontvangen worden. Het uitgangspunt hierbij is kostenneutraliteit. Dat betekent dat de uitname gelijk is aan de zorgkosten van deze groep cliënten. Over de uitwerking vinden op landelijk niveau nog gesprekken plaats, wat voor onzekerheden zorgt. In de regio Breda spreken we af dat het budget dat door het Rijk beschikbaar wordt gesteld voor de maatwerkvoorziening beschermd wonen, leidend is

4/8

www.gemeenteAltena.nl

voor de inrichting van het regionale systeem van beschermd wonen. Dit verwerken wij in onze meerjarenbegroting. De integratie-uitkering beschermd wonen wordt middels een ingroeipad doorgedecentraliseerd: in 2021 ontvangt de centrumgemeente Breda nog 100% van de integratie-uitkering, vanaf 1 januari 2022 worden de middelen in een periode van 10 jaar tijd stapsgewijs verschoven van de centrumgemeenten naar alle gemeenten. Het resultaat op de begroting wordt naar rato van het aantal inwoners verdeeld over de gemeenten. In het geval de afbakening van de doelgroep of uitvoering van regionaal beleid onevenredige nadelige financiële gevolgen heeft voor een of meerdere gemeenten, worden de daarmee samenhangende kosten op basis van inwoneraantal verdeeld over de gemeenten. De wijziging in afbakening van de doelgroep kan betekenen dat een beperkt aantal cliënten naar de ambulante begeleiding over gaat en daarmee financieel ten laste van onze gemeente komt. Omdat het over een beperkt aantal cliënten gaat is de verwachting dat de financiële consequenties voor onze gemeente ook beperkt zijn. Wel betekent het ook dat nieuwe cliënten minder snel in aanmerking komen voor de regionale maatwerkvoorziening. Naast de integratie-uitkering beschermd wonen ontvangt gemeente Breda ook structureel €1.200.000 regionale middelen voor de uitvoering van het hoofdlijnenakkoord ambulantisering GGZ (HLA).

Deze regionale middelen worden ook gezamenlijk ingezet voor de doelgroep beschermd wonen voor een periode van 5 jaar, of zolang de middelen via het Rijk beschikbaar worden gesteld. Participatieproces Fameus, centrum voor ervaringsdeskundigheid, herstel, ontwikkeling en ontplooiing in beschermd wonen regio Breda, is betrokken bij de regionale ambtelijke projectgroep die werkt aan deze doordecentralisatie. Daarnaast is de brede adviesraad sociaal domein (BASDA) gevraagd advies uit te brengen op het beleidskader. De BASDA steunt het beleidskader op hoofdlijnen. Ze geven een aantal aandachtspunten mee voor de verdere uitwerking. Hierbij hechten wij vooral waarde aan het creëren en behouden van draagkracht en draagvlak in de woonomgeving. Daarnaast geeft de BASDA terecht aan dat de inkoop rekening moet houden met de decentrale ligging van onze gemeente. Daarbovenop is het belangrijk dat voor onze inwoners ook identiteitsgebonden zorg beschikbaar is. Wij zullen in het inkoopproces hierop sturen. Momenteel worden de adviezen van de adviesraden uit de regio verzameld en hun adviezen worden gebundeld tot een regionale aandachtspuntenlijst welke we in de verdere doordecentralisatie meenemen. Fameus en de brede

5/8

www.gemeenteAltena.nl

adviesraad sociaal domein blijven betrokken tijdens de verdere doordecentralisatie van beschermd wonen. Aanpak Op basis van het beleidskader worden nog een aantal verdere stappen gezet. Deels wordt dit regionaal gedaan ten behoeve van de regionale maatwerkvoorziening. Deels lokaal om cliënten die uitstromen uit beschermd wonen, dan wel mensen met psychische problematiek in staat te stellen langer thuis (bijven) wonen. Regionaal wordt de inkoop per 2022 voorbereid. De doelen in dit beleidskader worden verder uitgewerkt in productomschrijvingen en contractuele voorwaarden. Belangrijk hierbij is dat dit afgestemd wordt op de lokale overeenkomsten voor begeleiding, om op- en afschalen soepel te laten verlopen. De regionale samenwerking wordt geformaliseerd in een lichte gemeenschappelijke regeling. Hiervoor zal ons college aan uw raad, conform de wetgeving, in een later stadium om toestemming vragen. De colleges moeten nog een besluit nemen over de wijze waarop de toegang tot de regionale maatwerkvoorziening wordt vormgegeven. Hiervoor vindt momenteel met een aantal gemeenten een pilot plaats. Op basis van die ervaringen wordt hierover een besluit genomen. Voor ons college is het van belang dat deze aansluit bij onze transformatie van het sociaal domein. Het beleidskader heeft een looptijd van 5 jaar.

In het laatste jaar zal een evaluatie gedaan worden, op basis waarvan vervolgafspraken gemaakt zullen worden. Ten behoeve van de lokale implementatie heeft ons college een lokale aanpak vastgesteld.Deze is als bijlage bij dit voorstel gevoegd. De lokale aanpak betreft vooral het aanpassen van bestaande gemeentelijke dienstverlening, afstemmen met aanpalende organisaties en het treffen van algemene voorzieningen voor de doelgroep. Het past binnen het lokale inhoudelijke kader (programma doorontwikkeling sociaal domein). In de diverse projecten die in het kader van dit programma worden uitgevoerd, krijgt de doordecentralisatie een plaats. Dit is vooral relevant voor de toegang en de maatschappelijke agenda/open magazijn. Communicatie In de regionale vervolgstappen zijn een aantal mijlpalen benoemd (inkoop, jurdische samenwerking, toegang). Hierover zullen wij uw raad per informatiebrief informeren en waar nodig u een voorstel doen. Met regionale aanbieders wordt intensief gesproken over de inkoop per 2022. 6/8

www.gemeenteAltena.nl

Communicatie richting onze inwoners en cliënten zal op daarvoor geëigende momenten plaatsvinden.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,

de burgemeester,

drs. A.J.E. van der Werf-Bramer

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen - Beleidskader regionale maatwerkvoorziening beschermd wonen regio Breda 2021-2025 - Advies brede adviesraad sociaal domein - Reactie op advies van de adviesraad. - Lokale implementatie

7/8

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, gelet op -

de doordecentratisatie van beschermd wonen de in 2017 vastgestelde regionale visie en uitgangspunten beschermd wonen en maatschappelijke opvang

besluit: 1. vast te stellen het beleidskader regionale maatwerkvoorziening beschermd wonen regio Breda 2021 - 2025. De centrale doelen in het beleidskader voor beschermd wonen 2021-2025 zijn: • De uitvoering van beschermd wonen is gericht op maatschappelijk herstel van de cliënt en leidt daarmee tot duurzame uitstroom. • Cliënten participeren zoveel mogelijk in het reguliere dagelijks verkeer, op een zo hoog mogelijke trede van de participatieladder. • Aanbieders sluiten de ondersteuning van cliënten in het kader van beschermd wonen aan bij de directe leefomgeving van de cliënt. • De (woon)voorzieningen in de regio worden doorontwikkeld om aan te sluiten bij de uitgangspunten en gewenste regionale spreiding. • De uitvoering van beschermd wonen vindt plaats binnen de financiële middelen die hiervoor door het rijk beschikbaar zijn gesteld aan de gemeenten.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van

de voorzitter,

de raadsgriffier,

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

drs. S.J. Peet

8/8

www.gemeenteAltena.nl