Raadsvoorstel Begroting 2025

Raadsvoorstel Onderwerp Begroting 2025 Samenvatting Gemeenten stellen jaarlijks de begroting op. Daarin staat welke plannen zij voor het aankomende jaar hebben, wat die plannen kosten en welke inkomsten zij verwachten. De Begroting 2025 van de gemeente Altena laat in 2025 een positief saldo zien.

Voorstel 1. De Begroting 2025, inclusief de mutaties in de reserves, vast te stellen en kennis te nemen van de Meerjarenraming 2026-2028. 2. De exploitatiebudgetten voor het jaar 2025 te voteren op het niveau van de programma’s. 3. De B-investeringen voor het begrotingsjaar 2025 te voteren en de bijbehorende investeringsbudgetten beschikbaar te stellen. 4. Het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2025 vast te stellen.

Datum voorstel 27 september 2024 Kenmerk D2024-09-011090 2024-035755 Opgesteld door Canan Keulemans Telefoonnummer +31183516301 Team Team Financieel Advies Portefeuillehouder J.P. Tanis

Inleiding De Begroting 2025 bouwt voort op de financiële ontwikkelingen zoals geschetst in de Kadernota 2025. De Begroting 2025 laat voor 2025 een positief structureel saldo zien. Dit doet recht de eisen van de provincie. Vanaf 2026 is sprake van een fors negatief saldo. Beleidskader Het beleidskader wordt gevormd door de Gemeentewet, de regelgeving in het kader van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Financiële verordening gemeente Altena 2023. Beoogd resultaat Doel van dit voorstel is vaststelling van de Begroting 2025 van de gemeente Altena door de raad vóór 15 november 2024, waarmee voldaan wordt aan (één van) de eisen van de provincie voor repressief toezicht. Argumenten 1.1 De Begroting 2025 voldoet aan de eisen van de provincie. De Begroting 2025 laat in 2025 een positief saldo van € 405.000 zien. Ook het structurele begrotingssaldo is in 2025 positief. Daarmee voldoet de Begroting 2025 aan de eisen van de provincie voor repressief (regulier) toezicht.

1/9

Gemeentehuis Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk Postbus 5 4286 ZG Almkerk T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

2.1 De raad voteert het college tot het doen van uitgaven. Met het voteren van de exploitatiebudgetten op het niveau van de programma’s autoriseert de raad het college in 2025 binnen de programma’s uitgaven te doen. 3.1 De raad voteert de B-kredieten die op het Investeringsplan 2025-2028 zijn opgenomen. Het Investeringsplan 2025-2028 bevat de voor de jaren 2025 tot en met 2028 voorgenomen investeringen en geeft de bijbehorende jaarlijkse kapitaallasten weer. De investeringen zijn onderverdeeld in Aen B-investeringen. Op A-investeringen komt het college separaat met een raadsvoorstel bij de raad terug. Voor B-investeringen, met name vervangingsinvesteringen, geldt dat na vaststelling van de Begroting 2025 door de raad het college voor het begrotingsjaar direct over de investeringsbudgetten kan beschikken. 1.1 De raad autoriseert de budgetten ter uitvoering van de grondexploitaties aan het college. Jaarlijks vindt bij de begroting een herziening van de grondexploitaties plaats. Deze herziening is opgenomen in het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2025. Altena kent op dit moment 10 grondexploitatieplannen verspreid over de diverse kernen van de gemeente. In het MPG 2025 is ook de stand van zaken met betrekking tot de vrijkomende schoollocaties opgenomen.

Met de vaststelling van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2025 autoriseert de raad de budgetten ter uitvoering van de grondexploitaties aan het college. Kanttekeningen 1.1 Afvalstoffenheffing daalt in 2025 met 4,69%. Op basis van de uitgangspunten in de Kadernota 2025 ten aanzien van de tarieven voor heffingen is in de Begroting 2025 rekening gehouden met een verlaging van de afvalstoffenheffing in 2025. Binnen het product afval is sprake van structureel lagere lasten van € 364.000, waardoor de kostendekkenheid 105% bedraagt. Uitgangspunt is 100% kostendekkendheid. Het product afval is een gesloten systeem, een overschot wordt toegevoegd aan de egalisatiereserve reiniging. Omdat de voorziening op dit moment met ruim € 600.000 voldoende van omvang is en er een positief resultaat voor het lopende jaar wordt verwacht, kan een storting in de voorziening achterwege blijven. Om toch uit te komen op 100% kostendekkendheid wordt het tarief van de afvalstoffenheffing met 4,69% verlaagd. 1.2 Rioolheffing stijgt in 2025 met 14%. Ook ten aanzien van de rioolheffing is rekening gehouden met de uitgangspunten van de Kadernota 2025. De rioolheffing stijgt in 2025 met 14%. Naar aanleiding van het op 24 september 2024 aangenomen amendement ‘Gematigde stijging rioolheffing’ worden scenario’s opgesteld. De uiteindelijke keuze van de

2/9

www.gemeenteAltena.nl

raad kan leiden tot een wijziging van de vastgestelde Begroting 2025. 1.3 Vanaf 2026 is sprake van een fors negatief begrotingssaldo en zijn ombuigingen onontkoombaar. De Begroting 2025 laat in het jaar 2025 een positief structureel saldo zien. Door vooral teruglopende bijdragen van het Rijk aan de gemeente is vanaf 2026 echter sprake van een fors negatief structureel begrotingssaldo. Dit maakt ombuigingen noodzakelijk. Bij de Kadernota 2025 is een ‘keuzemenu’ met ombuigingsmogelijkheden opgesteld. Het college heeft een procesaanpak vastgesteld om in samenspraak met de raad te komen tot concrete voorstellen voor besparing of verhoging van opbrengsten die in de Kadernota 2026 en uiteindelijk de Begroting 2026 opgenomen kunnen worden. Financiën De Begroting 2025 is de optelsom van een aantal categoriëen financiële mutaties. Ten eerste is de Kadernota 2025 in de Begroting 2025 vewerkt. Verder is de structurele doorwerking van de mutaties in de Tweede Bestuursrapportage 2024 in de Begroting 2025 verwerkt. Tot slot is in de Begroting 2025 sprake van financieel-technische mutaties. In het navolgende worden deze mutaties op hoofdlijnen toegelicht. Mutaties Kadernota 2025 In de Begroting 2025 zijn de mutaties verwerkt zoals opgenomen in de Kadernota 2025. Mutaties Kadernota 2025 Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Saldo Begroting 2024

2.195 V

5.380 N

5.625 N

5.625 N

Mutaties Eerste Bestuursrapportage 2024

3.086 N

3.041 N

2.916 N

2.980 N

Mutaties Kadernota 2025

2.101 N

1.890 N

1.025 N

1.233 N

Effect Decembercirculaire 2023

440 V

325 V

350 V

1.375 V

Effect Voorjaarsnota 2024 Rijk

1.700 N

1.700 V

1.700 V

1.700 V

Compensatiemaatregelen Rijk / realistisch ramen

1.000 V

1.000 V

1.000 V

1.000 V

Ombuigingen

1.170 V

1.120 V

1.090 V

1.090 V

Resultaat Jaarrekening 2023 (inzet Alg. reserve)

2.083 V

-

-

-

-

6.166 N

5.427 N

4.674 N

Saldo na Kadernota 2025

3/9

www.gemeenteAltena.nl

Het sluitende beeld voor 2025 is met name mogelijk gemaakt door de eenmalige inzet van de algemene reserve in 2025. Vanaf 20206 is sprake van begrotingstekorten, waarvoor de opdracht is deze op te lossen. Voor verdere toelichting wordt verwezen naar de Kadernota 2025. Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2024 De Tweede Bestuursrapportage 2024 bevat mutaties op het begrotingssaldo 2024. De structurele doorwerking van deze mutaties naar 2025 en verdere jaren is verwerkt in de Begroting 2025. Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2024 Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2024

3.270 V

2.246 V

1.371 V

914 V

Totaal Tweede Bestuursrapportage 2024

3.270 V

2.246 V

1.371 V

914 V

De positieve mutatie in de jaren 2025 en 2026 vloeit met name voort uit de ontwikkeling van de algemene uitkering op basis van de Meicirculaire 2024 en de Septembercirculaire 2024 alsmede uit neerwaartse bijstellingen van budgetten op basis van realisatieprognoses. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de Tweede Bestuursrapportage 2024. Mutaties Begroting 2025 Na de opstelling van de Kadernota 2025 doen zich mutaties voor die het begrotingssaldo beïnvloeden. In de zomer zijn ontwikkelingen zichtbaar geworden die per saldo tot hogere lasten leiden. Daarnaast zijn in aanloop naar de opstelling van de Begroting 2025 diverse begrotingsanalyses gemaakt, die tot financieel-technische aanpassingen leiden. Het betreft posten als het actualiseren van rente- en afschrijvingslasten.

4/9

www.gemeenteAltena.nl

Mutaties Begroting 2025 Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Jeugd

1.433 N

1.433 N

1.480 N

1.480 N

Gemeenschappelijke regelingen

624 N

668 N

772 N

1.119 N

Beschermd Wonen

887 V

-

-

-

1.000 N

1.000 N

1.000 N

1.000 N

Aanpassen inzet Alg. reserve Kadernota 2025

363 N

-

-

-

Actualisatie rentelasten

918 N

861 N

812 N

802 N

Actualisatie afschrijvingslasten 2025-2028

364 V

773 V

107 N

549 N

Actualisatie dekkingsreserve kapitaallasten

183 V

365 N

579 V

654 V

Actualisatie salarislasten

43 V

285 V

330 V

330 V

Actualisatie doorbelasting uren

123 N

278 N

278 N

278 N

Overige mutaties

91 V

60 V

125 V

12 V

2.895 N

3.488 N

3.416 N

4.233 N

Beleidsmatig

Financieel-technisch Terugdraaien inschatting Kadernota 2025

Totaal mutaties Begroting 2025

Terugdraaien inschatting Kadernota 2025. In de Kadernota 2025 was een bedrag van € 1 miljoen opgenomen. Verondersteld werd dat het Rijk in de Meicirculaire 2024 extra compensatiemaatregelen zou opnemen voor de grote loon- en prijsontwikkelingen, dit is echter niet het geval gebleken. Ook is (nog) niet voldoende gerealiseerd dat vanuit het actualiseren van de investeringsplanning kapitaallasten naar achteren zouden doorschuiven. Aanpassen inzet Algemene reserve Kadernota 2025. In de Kadernota 2025 is het begrotingssaldo voor 2025 sluitend gemaakt door een onttrekking van € 2.083.000 uit de algemene reserve, vanuit het gegeven dat door last minute maatregelen van het Rijk gemeenten in 2025 incidenteel voor een extra knelpunt werden gesteld. Volgens de richtlijnen is de incidentele inzet van de algemene reserve toegestaan, echter tot de hoogte van het nadeel dat door de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk is veroorzaakt. Voor Altena bedraag dit nadeel € 1.720.000. Dit verschil wordt gecorrigeerd. Actualisatie rentelasten (inclusief grondexploitatie). De ontwikkelingen op de kapitaalmarkten leiden ertoe dat de rentelasten zullen toenemen. De gemeente wordt geconfronteerd met hogere rentepercentages bij het aantrekken van nieuwe leningen en bij herfinanciering van bestaande leningen.

Vanwege het investeringsprogramma voor de komende jaren zal de behoefte aan financiering en onze leningenportefeuille in omvang toenemen. Toekomstige renteontwikkelingen en de diversiteit van onze 5/9

www.gemeenteAltena.nl

leningenportefeuille bepalen hoe de rekenrente zich ontwikkelt. Jaarlijks bij begroting wordt hier opnieuw naar gekeken en stellen we het interne rekenrentepercentage voor het komende jaar vast. In de paragraaf Investeringen en de paragraaf Financiering wordt deze ontwikkeling verder toegelicht. Actualisatie afschrijvingslasten. De afschrijvingslasten van investeringen zijn op basis van een herberekening voor 2025 en verdere jaren geactualiseerd. Actualisatie dekkingsreserve kapitaallasten. De afschrijvingslasten van investeringen zijn op basis van een herberekening voor 2025 en verder jaren aangepast. De dekkingsreserve kapitaallasten wordt in dat verband eveneens aangepast. Actualisatie salarislasten. Voor de Begroting 2025 heeft op basis van het actuele personeelsbestand een actualisatie van de salarissen plaatsgevonden. Actualisatie urentoedeling. Voor de Begroting 2025 is de toerekening van de uren geactualiseerd. Per saldo worden minder uren naar de balans en daarmee meer uren aan de exploitatie toegerekend, hetgeen tot een nadeel op de exploitatie leidt. Financieel beeld Begroting 2025 Op basis van de hierboveen aangegegven mutaties resulteert voor de Begroting 2025 en de Meerjarenraming 2026-2028 het volgende beeld. Financieel beeld Begroting 2025 Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Saldo vastgestelde Begroting 2024

2.195 V

5.380 N

5.625 N

5.625 N

Mutaties Eerste Bestuursrapportage 2024

3.086 N

3.041 N

2.916 N

2.980 N

892 V

2.255 V

3.115 V

3.932 V

-

6.166 N

5.427 N

4.674 N

Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2024

3.270 V

2.246 V

1.371 V

914 V

Mutaties Begroting 2025

2.865 N

3.458 N

3.385 N

4.202 N

Mutaties na Kadernota 2025

405 V

1.212 N

2.014 N

3.288 N

Saldo Begroting 2025

405 V

7.379 N

7.441 N

7.963 N

Mutaties Kadernota 2025 Stand Kadernota 2025

6/9

www.gemeenteAltena.nl

De Begroting 2025 laat voor het jaar 2025 een positief saldo van € 405.000 zien. Vanaf 2026 is sprake van een fors negatief begrotingssaldo van ruim € 7 miljoen. Structureel saldo Begroting 2025 De Begroting 2025 wordt ter goedkeuring aan de provincie aangeboden. Om in aanmerking te komen voor repressief (regulier) toezicht eist de provincie een structureel sluitende Begroting 2025. Structureel wil zeggen dat per jaarschijf van de begroting structurele lasten gedekt dienen te worden door structurele baten. Mocht dit niet het geval zijn, dan dient de meerjarenraming voldoende aannemelijk te maken dat dit evenwicht uiterlijk in de laatste jaarschijf wordt bereikt (2028). De ramingen moeten tevens volledig, realistisch en haalbaar zijn. Daarnaast geldt als voorwaarde dat de Jaarrekening 2023 vóór 15 juli 2024 en de Begroting 2025 vóór 15 november 2024 bij de provincie is ingediend. De provincie betrekt in haar oordeel over het structurele saldo van de begroting de mutaties in de incidentele baten en lasten. Rekening houdend met deze incidentele mutaties, voornamelijk betaand uit alle dotaties aan en onttrekkingen uit reserves, is voor het toezicht door de provincie het volgende financiële beeld van belang. Structureel saldo Begroting 2025 Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2025

2026

2027

2028

Saldo Begroting 2025

405 V

7.379 N

7.441 N

7.793 N

Incidentele baten en lasten

372 N

386 N

80 N

77 N

Structureel saldo Begroting 2025

33 V

7.765 N

7.521 N

7.869 N

Het structurele saldo van de Begroting 2025 in het begrotingsjaar 2025 is positief, waarmee voldaan wordt aan de toezichtseisen van de provincie. Met het kleine positieve structurele saldo van € 33.000 is er in 2025 geen speelruimte voor de raad voor wensen, tenzij deze voorzien zijn van dekking. Participatieproces Niet van toepassing. Aanpak De opstelling van de Begroting 2025 heeft plaatsgevonden conform de daarvoor opgestelde planning.

7/9

www.gemeenteAltena.nl

Communicatie Persbericht. Gemeentelijke website.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,

de burgemeester,

P.J.E. Breukers

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen - Begroting 2025 - Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2025

8/9

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, besluit: 1. De Begroting 2025, inclusief de mutaties in de reserves, vast te stellen en kennis te nemen van de Meerjarenraming 2026-2028. 2. De exploitatiebudgetten voor het jaar 2025 te voteren op het niveau van de programma’s. 3. De B-investeringen voor het begrotingsjaar 2025 te voteren en de bijbehorende investeringsbudgetten beschikbaar te stellen. 4. Het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2025 vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van 12 november 2024

de voorzitter,

de raadsgriffier,

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

drs. S.J. Peet

9/9

www.gemeenteAltena.nl