Raadsvoorstel Begroting 2024

Raadsvoorstel Onderwerp Begroting 2024 Samenvatting Voor de gemeente Altena is de Begroting 2024 en de Meerjarenraming 20252027 opgesteld. De Begroting 2024 is de nadere uitwerking van de Kadernota 2024. De Begroting 2024 laat een positief saldo zien. De raad wordt voorgesteld de Begroting 2024 vast te stellen.

Voorstel 1. De Begroting 2024, inclusief de mutaties in de reserves, vast te stellen en kennis te nemen van de Meerjarenraming 2025-2027. 2. De exploitatiebudgetten voor het jaar 2024 te voteren op het niveau van de programma’s. 3. De B-investeringen voor het begrotingsjaar 2024 te voteren en de bijbehorende investeringsbudgetten beschikbaar te stellen. 4. Het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2024 vast te stellen.

Datum voorstel 3 oktober 2023 Kenmerk D2023-09-007801 2023-029159 Opgesteld door Canan Keulemans-Hepözdil Telefoonnummer 0183-516301 Team Team Financieel Advies Portefeuillehouder J.P. Tanis

Inleiding De Begroting 2024 bouwt voort op de financiële ontwikkelingen zoals geschetst in de Kadernota 2024. De Begroting 2024 laat in 2024 en 2025 een positief saldo zien. Dit doet recht de eisen van de provincie. In 2026 en 2027 is sprake van een fors negatief saldo. Dit is het gevolg van de terugval in de algemene uitkering uit het gemeentefonds vanaf 2026. Beleidskader Het beleidskader wordt gevormd door de Gemeentewet, de regelgeving in het kader van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Financiële verordening gemeente Altena 2022. Beoogd resultaat Doel van dit voorstel is vaststelling van de Begroting 2024 van de gemeente Altena door de raad vóór 15 november 2023, waarmee voldaan wordt aan (één van) de eisen van de provincie voor repressief toezicht. Argumenten 1.1 De Begroting 2024 laat in 2024 en 2025 een structureel positief saldo zien. Daarmee voldoet de Begroting 2024 aan de eisen van de provincie voor repressief toezicht.

1/9

Gemeentehuis Altena Sportlaan 170 4286 ET Almkerk Postbus 5 4286 ZG Almkerk T (0183) 516100 E info@gemeenteAltena.nl

www.gemeenteAltena.nl www.gemeenteAltena.nl

2.1 Met het voteren van de exploitatiebudgetten op het niveau van de programma’s autoriseert de raad het college in 2024 binnen de programma’s uitgaven te doen. 3.1 Het Investeringsplan 2024-2027 bevat de voor de jaren 2024 tot en met 2027 voorgenomen investeringen en geeft de bijbehorende jaarlijkse kapitaallasten weer. De investeringen zijn onderverdeeld in A- en Binvesteringen. Op A-investeringen zal het college separaat met een raadsvoorstel bij de raad terugkomen. Voor B-investeringen, met name vervangingsinvesteringen, geldt dat na vaststelling van de Begroting 2024 door de raad het college voor het begrotingsjaar direct over de investeringsbudgetten kan beschikken. 4.1 In de nota Grondbeleid Altena 2019 is opgenomen dat jaarlijks bij de begroting een herziening van de grondexploitaties plaatsvindt. Deze herziening is opgenomen in het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2024. Altena kent momenteel 14 grondexploitatieplannen verspreid over de diverse kernen van de gemeente. In het MPG 2024 is ook de stand van zaken met betrekking tot de vrijkomende schoollocaties opgenomen. 4.2 Met de vaststelling van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2024 autoriseert de raad de budgetten ter uitvoering van de grondexploitaties aan het college. Kanttekeningen 1.1 De Begroting 2024 laat in de jaren 2024 en 2025 een (structureel) positief saldo zien.

In de jaren 2026 en 2027 is de systematiek van het gemeentefonds buiten werking gesteld en krijgen gemeenten te maken met een terugval in de omvang van de algemene uitkering die zij uit het gemeentefonds ontvangen. Dit wordt zichtbaar in het negatieve begrotingssaldo in die jaren. 1.2 De toekomst van het gemeentefonds vanaf 2026 is op dit moment nog altijd onduidelijk. Het is aan een nieuw kabinet om over de systematiek van het gemeentefonds en over de opschalingskorting besluiten te nemen. In de Kadernota 2024 is aangegeven dat het college naar mogelijkheden zal gaan zoeken om vanaf 2026 om te buigen, zodat bij de Kadernota 2025 bijsturingsmogelijkheden richting 2026 en 2027 in beeld zijn. Financiën De Begroting 2024 is de optelsom van een aantal categoriëen financiële mutaties. Ten eerste is de Kadernota 2024 in de Begroting 2024 nader uitgewerkt. Tevens is sprake van een aantal raadsbesluiten waaruit een 2/9

www.gemeenteAltena.nl

wijziging van de Begroting 2024 voortvloeit. Verder is de structurele doorwerking van de mutaties in de Tweede Bestuursrapportage 2023 in de Begroting 2024 verwerkt. Tot slot is in de Begroting 2024 sprake van financieel-technische mutaties. In het navolgende worden deze mutaties op hoofdlijnen toegelicht. Mutaties Kadernota 2024 In de Begroting 2024 zijn de mutaties verwerkt zoals opgenomen in de Kadernota 2024. Mutaties Kadernota 2024 Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Beleidsmatige mutaties

1.830 N

1.952 N

1.741 N

1.742 N

Inzet uit onderuitputting

1.000 V

1.000 V

1.000 V

1.000 V

Inzet uit specifieke uitkering GALA

200 V

200 V

200 V

-

Totaal mutaties Kadernota 2024

630 N

752 N

541 N

742 N

De onvermijdelijke aanpassingen en de ambities van het college voor de jaren 2024-2027 zoals opgenomen in de Kadernota 2024 zijn in de Begroting 2024 verwerkt. Om vanaf 2024 meer ruimte te creëren is een bedrag van € 1 miljoen ingezet, gebaseerd op een analyse van de structurele onderuitputting in de jaarrekeningcijfers van de afgelopen jaren. Daarnaast is een deel van de middelen uit de specifieke uitkering specifieke uitkering Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ingezet als dekking voor de ambities binnen het themaprogramma Vitaal Altena. De in de Kadernota 2024 opgenomen PMposten met betrekking tot de gemeentelijke accommodaties, speelplaatsen, sportvelden en de hervormingsagenda Jeugd zijn nog niet ingevuld en derhalve niet in de Begroting 2024 verwerkt. Voor een verdere toelichting wordt verwezen naar de Kadernota 2024. Mutaties Raadsbesluiten Mutaties Raadsbesluiten Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Raadsbesluit Aankoop Kooikamp 11

5N

5N

5N

5N

Raadsbesluit Aankoop Oudendijk 7

1N

1N

13 N

N

Totaal mutaties Raadsbesluiten

6N

6N

18 N

5N

3/9

www.gemeenteAltena.nl

Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2023 De Tweede Bestuursrapportage 2023 bevat mutaties op het begrotingssaldo 2023. De eventuele structurele doorwerking van deze mutaties naar 2024 en verdere jaren is verwerkt in de Begroting 2024. Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2023 Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2023

3.991 V

5.632 V

Totaal mutaties Tweede Bestuursrapportage 2023

3.991 V

5.632 V 2.294 N 1.149N

2.294 N 1.149 N

De positieve mutatie in de jaren 2023, 2024 en 2025 vloeit met name voort uit de ontwikkeling van de algemene uitkering op basis van de Meicirculaire 2023 en de Septembercirculaire 2023. In de Tweede Bestuursrapportage 2023 is ook de invulling door het college van de moties Menstruatiearmoede en Geboortebos verwerkt. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de Tweede Bestuursrapportage 2023. Mutaties Begroting 2024 In aanloop naar de opstelling van de Begroting 2024 zijn diverse begrotingsanalyses gemaakt, die tot financieel-technische aanpassingen leiden. Het betreft posten als het actualiseren van kapitaallasten en het actualiseren van de salarislasten. Mutaties Begroting 2024 Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Motie 2 fte buurtsportcoaches

165 N

165 N

165 N

165 N

Structurele inzet subsidioloog

-

55 N

55 N

55 N

Actualisatie personeelslasten

416 V

267 V

267 V

267 V

Actualisatie urentoedeling

259 V

259 V

259 V

259 V

Actualisatie rentelasten

556 N

590 N

620 N

637 N

Actualisatie kapitaallasten

675 V

1.101 V

828 V

213 V

Actualisatie kostendekkendheid afval en riolering

144 N

176 N

175 N

723 N

Inzet uit onderuitputting

566 V

542 V

529 V

528 V

Overige mutaties

140 V

210 N

134 V

210 V

1.191 V

973 V

1.004 V

103 N

Beleidsmatig

Financieel-technisch

Totaal mutaties Begroting 2024

4/9

www.gemeenteAltena.nl

Motie 2 fte buurtsportcoaches Met de motie ‘Buurtsportcoaches en rol verenigingsadviseur’ heeft de raad het college opgedragen in de begroting vanaf 2024 structureel een bedrag op te nemen voor de toevoeging van 2 fte buurtsportcoaches aan de bestaande formatie. Met het opnemen van € 165.000 is aan deze motie invulling gegeven. Structurele inzet subsidioloog Gezien de wens de inzet van de subsidioloog structureel te maken, wordt vanaf 2025 € 55.000 budget geraamd. Actualisatie salarislasten Voor de Begroting 2024 heeft op basis van het actuele personeelsbestand een actualisatie van de salarissen plaatsgevonden. Actualisatie urentoedeling Voor de Begroting 2024 is de toerekening van de uren geactualiseerd. Per saldo worden meer uren naar de balans toegerekend, hetgeen tot een voordeel op de exploitatie leidt. Actualisatie rentelasten (inclusief grondexploitatie) De ontwikkelingen op de kapitaalmarkten leiden ertoe dat de rentelasten de komende jaren zullen toenemen. De gemeente wordt geconfronteerd met hogere rentepercentages bij het aantrekken van nieuwe leningen en bij herfinanciering van bestaande leningen. Vanwege het investeringsprogramma voor de komende jaren zal de behoefte aan financiering en onze leningenportefeuille in omvang toenemen. In de paragraaf investeringen en financiering wordt deze ontwikkeling verder toegelicht.

Actualisatie kapitaallasten Naar aanleiding van de motie Tanisnorm is met de raad afgesproken een aantal verbeteringen door te voeren om de investeringen qua planning (fasering), raming en beperking van risico’s beter in de meerjarenbegroting te verwerken. In de afgelopen maanden is een proces doorlopen waarin het investeringsprogramma (oude en nieuwe investeringen) tegen het licht is gehouden. Hierbij is het investeringsprogramma wat betreft uitvoerbaarheid en haalbaarheid geactualiseerd. Dit proces heeft geleid tot herfasering van een groot aantal investeringen. Dit leidt in de Begroting 2024 tot een voordeel op de kapitaallasten. Actualisatie kostendekkendheid afval en riolering De kostendekkendheid van de reinigingsheffing en de rioolheffing is op basis van de actualisatie van de doorberekening van kapitaallasten, salarissen en 5/9

www.gemeenteAltena.nl

overhead naar het product afval respectievelijk riolering herberekend. Dit leidt tot een mutatie op de egalisatievoorziening reiniging respectievelijk riolering. Zie ook de paragraaf Lokale heffingen in de Begroting 2024. Inzet uit onderuitputting Om in met name 2024 meer financiële ruimte te creëren is in de Kadernota 2024 een bedrag van € 1.000.000 ingezet, gebaseerd op een analyse van de structurele onderuitputting in de jaarrekeningcijfers van de afgelopen jaren. Uiteindelijk is binnen de begroting structureel voor ruim € 1.500.000 ruimte gevonden. Het meerdere van ruim € 500.000 leidt tot een voordeel in de Begroting 2024 en de Meerjarenraming 2025-2027. Financieel beeld Begroting 2024 Samenvattend resulteert op basis van bovengenoemde mutaties voor de Begroting 2024 en de Meerjarenraming 2025-2027 het volgende beeld. Financieel beeld Begroting 2024 Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2024

2025

2026

2027

Saldo vastgestelde Begroting 2023

815 N

393 N

248 N

248 N

Mutaties Eerste Bestuursrapportage 2023

3.257 N

3.258 N

3.283 N

3.378 N

6N

6N

18 N

5N

Mutaties Kadernota 2024

630 N

752 N

541 N

742 N

Mutaties Tweede Bestuursrapportage 2023

3.991 V

5.632 V

2.294 N

1.149 N

Mutaties Begroting 2024

1.191 V

973 V

1.004 V

103 N

Totaal mutaties

1.290 V

2.588 V

5.132 N

5.377 N

475 V

2.195 V

5.380 N

5.625 N

Raadsbesluiten

Saldo Begroting 2024

De Begroting 2024 laat voor de jaren 2024 en 2025 een positief begrotingssaldo zien. In 2026 en 2027 is sprake van een fors negatief begrotingssaldo. Dit is het gevolg van de terugval in de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Op basis van de adviezen van de VNG en de provincie wordt in de jaren 2026 en 2027 het volledige begrotingstekort in beeld gebracht. Er is in deze cijfers geen rekening meer gehouden met behoedzaamheid en is ervan uitgegaan dat de opschalingskorting gehandhaafd blijft.

6/9

www.gemeenteAltena.nl

De toekomst van het gemeentefonds vanaf 2026 is op dit moment nog altijd onduidelijk. Het is aan een nieuw kabinet om over de systematiek van het gemeentefonds en over de opschalingskorting besluiten te nemen. Mocht er in april 2024 nog geen nieuw kabinet zijn, dan beslist het demissionaire kabinet bij de besluitvorming over de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk. In de tussentijd bespreken Rijk en VNG mogelijkheden om incidentele middelen en overschotten in te zetten als structureel dekkingsmiddel, waarmee gemeenten financiële tekorten tijden zouden kunnen overbruggen. Voor de vormgeving van de financieringssystematiek van het gemeentefonds vanaf 2026 wordt een aantal varianten uitgewerkt. In de Kadernota 2024 heeft het college aangegeven concrete voorstellen te doen om vanaf 2026 om te buigen. Deze worden in de Kadernota 2025 in beeld gebracht. Structureel saldo Begroting 2024 De Begroting 2024 wordt ter goedkeuring aan de provincie aangeboden. Om in aanmerking te komen voor repressief (regulier) toezicht eist de provincie een structureel sluitende Begroting 2024. Structureel wil zeggen dat per jaarschijf van de begroting structurele lasten gedekt dienen te worden door structurele baten.

Mocht dit niet het geval zijn, dan dient de meerjarenraming voldoende aannemelijk te maken dat dit evenwicht uiterlijk in de laatste jaarschijf wordt bereikt (structureel sluitend laatste jaar van de Meerjarenraming 2025-2027). De ramingen moeten tevens volledig, realistisch en haalbaar zijn. Daarnaast geldt als voorwaarde dat de jaarrekening vóór 15 juli en de begroting vóór 15 november wordt ingediend. Voor het bepalen van de vorm van toezicht kijkt de provincie dus naar het structurele begrotingssaldo. De provincie betrekt in haar oordeel over het structurele saldo incidentele factoren. Rekening houdend met de incidentele baten en lasten is het voor het toezicht door de provincie het volgende financiële beeld van belang. Structureel saldo Begroting 2024 Omschrijving (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

Saldo Begroting 2024

475 V

2.195 V

5.380 N

5.625 N

Incidentele baten en lasten

402 N

224 V

86 V

299 V

Structureel saldo Begroting 2024

73 V

2.418 V

5.294 N

5.326 N

Het structurele saldo van de Begroting 2024 in het begrotingsjaar 2024 is positief, waarmee voldaan wordt aan de toezichtseisen van de provincie. De 7/9

www.gemeenteAltena.nl

provincie heeft het advies van de VNG overgenomen om ook voor 2025 een structureel sluitende begroting te presenteren. Met een positief saldo in 2025 is aan dit advies gehoor gegeven. Met een klein positief structureel saldo van € 73.000 is er in 2024 geen speelruimte voor nadere wensen, tenzij deze voorzien zijn van dekking. Ook meerjarig gezien is de speelruimte beperkt. In 2026 en 2027 stevenen we af op begrotingstekorten, reden om nadrukkelijk behoedzaam met onze financiën om te gaan. Dit is temeer van belang omdat we nog voor grote uitdagingen staan. Zo wordt onder meer gewerkt aan een accommodatiebeleid en de vervangingsopgave van sportvelden die gaan vragen. Daarnaast blijft de jeugdzorg een aandachtsgebied waar we zien dat de financiële effecten lastig te ramen zijn, maar waarvan zeker is dat de kosten verder zullen doorstijgen. Participatieproces Niet van toepassing. Aanpak De opstelling van de Begroting 2024 heeft plaatsgevonden conform de daarvoor opgestelde planning. Communicatie Persbericht. Gemeentelijke website.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,

de burgemeester,

drs. R.J.M. van Wuijtswinkel MPA

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

Bijlagen - Begroting 2024 - Meerjaren Prognose Grondexploitaties 2024

8/9

www.gemeenteAltena.nl

Raadsbesluit De raad van de gemeente Altena, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, 1. De Begroting 2024, inclusief de mutaties in de reserves, vast te stellen en kennis te nemen van de Meerjarenraming 2025-2027. 2. De exploitatiebudgetten voor het jaar 2024 te voteren op het niveau van de programma’s. 3. De B-investeringen voor het begrotingsjaar 2024 te voteren en de bijbehorende investeringsbudgetten beschikbaar te stellen. 4. Het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties 2024 vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Altena van 7 november 2023

de voorzitter,

de raadsgriffier,

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

drs. S.J. Peet

9/9

www.gemeenteAltena.nl