Raadsinformatiebrief Wensen en bedenkingen concept haalbaarheidsonderzoek ROB

Onder geheimhouding opgelegd door het college bij besluit van 12 maart 2024. Openbaar gemaakt met uitzondering van gehele paragraaf financiële aspecten bij besluit van de raad van 2 juli 2024

Raadsinformatiebrief

Datum verzonden

Ons kenmerk D2024-02-006967 2024-004742

Brief van het college aan de raad Onderwerp Haalbaarheidsonderzoek ROB Insteekhaven samenvatting Het college informeert de gemeenteraad onder oplegging van geheimhouding over de voorlopige resultaten van het haalbaarheidsonderzoek van het ROB naar de ontwikkeling van een insteekhaven in Werkendam. Conclusie is, dat een haalbaar plan voor ontwikkeling van een insteekhaven mogelijk is. Het college vraagt de raad op 4 hoofdpunten wensen en bedenkingen kenbaar te maken. Portefeuillehouder Hans Tanis

Bijlage(n) 1. Duiding project

Behandeld door Anja Boterblom Team Team Projectbureau Telefoonnummer 0183-516727 E-mail a.boterblom@gemeentealtena. nl

van de raad gevraagde actie Wensen en bedenkingen kenbaar maken op de in deze raadsinformatiebrief genoemde vier punten, naar aanleiding van de voorlopige resultaten van het haalbaarheidsonderzoek van het ROB. Geachte leden van de raad, In het bestuursakkoord 2022-2026 hebben we onze onverminderde ambitie uitgesproken om de haven in Werkendam uit te breiden. Concreet gaat het over de realisatie van de insteekhaven en de ontwikkeling van een derde haven. Het is zowel economisch als maatschappelijk van cruciaal belang tot deze ontwikkelingen te komen. Haalbaarheidsonderzoek insteekhaven In de afgelopen jaren zijn meerdere varianten voor de insteekhaven onderzocht. Deze bleken niet haalbaar. We hebben hierna nog een laatste ultieme poging gedaan door het Regionaal Ontwikkelbedrijf (ROB) te vragen een haalbaarheidsonderzoek te doen. Het ROB heeft een concept rapportage van het haalbaarheidsonderzoek gereed om de insteekhaven te realiseren aan de Biesboschhaven Zuid in Werkendam. In de bijlage is hiervan een beknopte duiding opgenomen.

1/5

www.gemeenteAltena.nl

Het ROB is op basis van de onderzoeken die tot nu toe zijn uitgevoerd van mening dat een haalbaar plan voor ontwikkeling van een insteekhaven mogelijk is. Het haalbaarheidsonderzoek is nog niet definitief. Er zijn nog onderwerpen die nadere uitwerking vragen. Een cruciaal punt hierin is, dat nog moet worden onderzocht wat de mogelijkheden zijn om een natuurvergunning te verkrijgen vanwege de overschrijding op stikstofgebied. We vinden het belangrijk om u op hoofdlijnen onder geheimhouding te informeren over de uitkomsten van het onderzoek tot nu toe. Het college verneemt graag in een vroegtijdig stadium uw wensen en bedenkingen, zodat wij die mee kunnen nemen in de voorbereiding van de komende besluitvorming. Momentum Het project is een belangrijk onderdeel van de grotere opgave: capaciteitsuitbreiding met een derde haven. Het college zet zich nadrukkelijk in om deze actuele ruimtebehoefte van het maritieme cluster te agenderen bij alle relevante (overheids)instanties. Hiermee zijn onze kwartiermaker Lijdia Pater van Movares water en lobbyist Jaap Jelle Feenstra van Impuls momenteel zeer actief. We menen dat dit het moment is om door te pakken omdat het cluster een belangrijke bijdrage levert aan innovatie en verduurzaming binnen de sector. Dit is op meerdere bestuursniveaus een belangrijk doel voor de maritieme sector. Het rijk heeft hiervoor een sectoragenda opgesteld.

Zo is oud-Tweede Kamerlid Kees van der Staaij als speciale gezant aangesteld ter versterking van de maritieme maakindustrie en uitvoering van de sectoragenda. Het cruciale belang van de maritieme industrie De maritieme industrie in Werkendam dient nationale vitale belangen en draagt bij aan landelijke en Europese doelstellingen. 1. Energietransitie en innovatie Werkendam is een innovatieve haven. Er wordt gebouwd aan slimme en duurzame scheepsontwerpen, energiebesparende roeren, energieopwekkende damwanden en schepen met een beperkte diepgang, om vervoer bij laag water mogelijk te maken. Schepen worden omgebouwd tot schepen die emissieloos op batterijen kunnen varen en voorbereid zijn op varen op waterstof. 2. Droge voeten Bedrijven binnen Werkendam Maritime Industries (WMI) voeren natte waterbouwprojecten uit onder andere om de gevolgen van klimaatverandering te kunnen opvangen. Hiervoor zijn specialistische baggerschepen en ondersteunend drijvend materieel nodig die binnen het cluster gebouwd kunnen worden. 3. Militaire veiligheid Er moeten schepen gebouwd worden met onbemande en autonome systemen ter monitoring en beveiliging van vitale infrastructuur op zee. 4. Vitale infrastructuur op zee Het maritieme cluster in Werkendam ontwerpt en bouwt schepen voor de zee- en kustvaart, offshore, het plaatsen en onderhouden van windmolens op de Noordzee 5. Verdienvermogen

2/5

www.gemeenteAltena.nl

Bij 96% van alle nieuwbouwschepen in Nederland is minimaal één bouwer, toeleverancier of dienstverlener uit Werkendam betrokken. Daarnaast is de maritieme industrie in Werkendam van regionaal en lokaal van groot belang voor onze werkgelegenheid en economie. Het maritiem cluster in Werkendam biedt meer dan 2.000 directe banen en 400 tot 600 indirecte banen, goed voor 11% van de werkgelegenheid binnen de gemeente Altena. Om dit blijvend te borgen moeten we maritieme kennis, kunde en industrie behouden en versterken. Werkendam speelt hierin een grote rol. Wij ondersteunen dit door meerdere plannen en projecten te faciliteren die hieraan bijdragen zoals de realisatie van de maritieme campus. Er is meer nodig. Een optimale inrichting, herstructurering en uitbreiding van de haven is noodzakelijk. Dat begint bij het optimaliseren van bestaand gebied via de insteekhaven naar realisatie van een derde haven op de langere termijn. Insteekhaven Het plan zoals dat is uitgewerkt in het haalbaarheidsonderzoek geeft invulling aan herstructurering en kwaliteitsverbetering van (een deel van) de Biesboschhaven. Het draagt bij aan doorstroming en uitbreidingsmogelijkheden voor de maritieme bedrijven en aan optimalisatie van het ruimtegebruik in de havens. Daarmee is het een vliegwiel voor versterking van het maritieme cluster en vormt het de opmaat naar de derde haven.

De provincie Noord-Brabant noemt de ontwikkeling van de insteekhaven een voorwaardelijke stapsteen richting de derde haven. Kwaliteitsverbetering en verbetering bruikbaarheid Na de herstructurering is het gebied het visitekaartje voor de haven in Werkendam. Het gebied waar de nieuwe haven met kade- en haventerrein is gepland heeft momenteel een slechte kwaliteit. Maar ook de bruikbaarheid is nu verre van optimaal. Het wordt gebruikt door bedrijven die niet per se in de nabijheid van de haven gevestigd hoeven te zijn. Het is duidelijk dat het plan zowel de bruikbaarheid van de schaarse ruimte voor het cluster verbetert als ook de algehele uitstraling. Versterking cluster Het plan biedt het bedrijf Concordia Damen uitbreidingscapaciteit om meer schepen en casco’s in en aan de kade te kunnen ontvangen voor onderhoud, afbouw, refit (ombouwen) en reparatie. Dat is nodig omdat er nu een actueel ruimtegebrek is bij dit bedrijf met het risico op een verplaatsing naar een locatie buiten de gemeente. Zo’n verhuizing zou een enorm verlies voor het maritieme cluster zijn. Concordia Damen is namelijk één van de cruciale grotere bedrijven binnen ons maritieme cluster waar innovatie en verduurzaming plaatsvindt van de binnenvaartvloot. Concordia Damen is in Nederland de grootste qua aantallen nieuwbouwschepen.

Dit bedrijf voorziet een grote hoeveelheid lokale toeleverende bedrijven (binnen en buiten WMI) van werkgelegenheid en verdiencapaciteit. Het faciliteren van dit bedrijf levert een grote spinn off op en is daarmee een katalysator voor de orderportefeuille van vele andere bedrijven.

3/5

www.gemeenteAltena.nl

Doorstroming met kansen voor uitbreiding ook elders in havengebied. Naast uitbreidingsruimte binnen het plangebied, ontstaat met dit plan ook buiten het directe plangebied ruimte voor uitbreiding bij andere bedrijven (doorstroming van bedrijven naar vrijkomende locaties). Die bruikbaarheid wordt verder vergroot als ook de openbare kade in oostelijke richting wordt doorgetrokken, mede ter compensatie van een stuk van de openbare kade die met dit plan verdwijnt. Bedrijven die niet over een eigen kade beschikken kunnen hier dan namelijk de benodigde werkzaamheden verrichten. Financiële aspecten Onder geheimhouding, behoort bij besluit van de gemeenteraad van 2 juli 2024. Wensen en bedenkingen Er zijn vier belangrijke punten die wat ons betreft sturend zijn voor de komende besluitvorming. Wij vragen u hierop uw wensen en bedenkingen kenbaar te maken. 1. De optimale inrichting van het havengebied uit het onderzoek van het ROB is de enige resterende optie om tot deze ontwikkeling te komen.

Naar aanleiding van de technische behandeling van deze RIB tijdens de Altenronde van 9 april 2024 stellen wij voor de tekst onder 1 te vervangen door de volgende tekst: ‘Het resultaat van het haalbaarheidsonderzoek is de enige reële ontwikkelingsrichting, vanuit de onderkenning dat zowel een actieve en doortastende bijdrage van de betrokken private partijen als een juridisch houdbare constructie cruciaal zijn’ 2. Het belang van het project is zo groot dat we aanvaarden dat voor de uitvoering van dit project een aanzienlijke gemeentelijke cofinanciering nodig is. 3. Door het cruciale belang zijn we ook bereid ons wettelijk instrumentarium (Wet Voorkeursrecht Gemeenten, voorbereidingsbesluit, onteigening) in te zetten als dat nodig is om tot realisatie te kunnen komen. 4. Uitvoering van het project past binnen de werkzaamheden van het ROB. Het ligt daarom voor de hand om, in het verlengde van het haalbaarheidsonderzoek, de ontwikkeling van het project te laten uitvoeren door het ROB. Vervolg Na ontvangst van uw wensen en bedenkingen werken we toe naar een definitieve versie van het haalbaarheidsonderzoek. Hierin verwerken we de onderdelen die nu nog nader onderzocht worden. Wij hopen u kort voor of na de zomervakantie een voorstel hierover aan te bieden.

Geheimhouding Tot slot merken wij op dat wij op deze brief met de bijbehorende bijlage op grond van artikel 87 Gemeentewet en artikel 5.1 lid 2 onder b en f van de Wet open overheid de 4/5

www.gemeenteAltena.nl

verplichting tot geheimhouding hebben gelegd. Alleen de in deze brief cursief opgenomen tekst tussen het kopje “Momentum” en het kopje Insteekhaven” is openbaar. Deze tekst maakt onderdeel uit van de context en onderbouwing van de overige informatie in deze brief. Daarom is de gehele brief niet openbaar tot aan de besluitvorming zoals aangegeven onder het kopje “Vervolg”. Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester,

drs. R.J.M. van Wuijtswinkel MPA

5/5

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

www.gemeenteAltena.nl