Raadsinformatiebrief Uitkomsten Meicirculaire 2026

Raadsinformatiebrief Brief van het college aan de raad onderwerp Uitkomsten Meicirculaire 2026 Publiekstoelichting Het Rijk heeft de definitieve Meicirculaire 2026 gepubliceerd. Hierin staat hoeveel geld gemeenten van het Rijk ontvangen. Altena ontvangt de komende jaren per saldo extra middelen, oplopend tot ongeveer € 3,6 miljoen in 2030. Door onder andere slinkende reserves, hogere inflatie, ontwikkelingen binnen het sociaal domein, uitkomsten Septembercirculaire 2026 en de uitwerking van het bestuursakkoord blijft er onzekerheid over het uiteindelijke financiële beeld.

Datum verzonden 24-06-2026 Ons kenmerk D2026-06-006643 2026-025708 Team Team Financiën Bijlage(n) -

Portefeuillehouder Hans Tanis Geachte leden van de raad, Aanleiding Op 5 juni 2026 verscheen de definitieve Meicirculaire 2026 van het gemeentefonds. Hierin staat hoeveel geld gemeenten van het Rijk ontvangen. De nieuwe cijfers hebben gevolgen voor de financiële positie van de gemeente Altena in aanvulling op de aangeboden Kaderbrief 2027. Daarom informeren wij uw raad hierover. Kennisnemen van De financiële gevolgen van de Meicirculaire 2026 voor de gemeente Altena. Betekenis/gevolgen Op basis van de Meicirculaire 2026 ontvangt Altena extra middelen. Een aanzienlijk deel van de extra middelen heeft betrekking op loon- en prijscompensatie en is noodzakelijk om stijgende kosten op te vangen. Dit betekent dat deze middelen slechts beperkt bijdragen aan daadwerkelijke verbetering van de financiële positie. Daarnaast blijven structurele financiële onzekerheden bestaan, met name als gevolg van aanhoudende bovengemiddelde inflatie en ontwikkelingen binnen het sociaal domein. Een deel van het financieel perspectief vanaf 2028 en 2029 hangt samen met landelijke plannen rondom de eigen bijdrage Wmo en huishoudelijke hulp die nog moeten worden uitgewerkt. Ook de financiële gevolgen van de verdere uitwerking van de Koers Sociaal Domein zijn nog onzeker. Hierdoor blijft 1/5

www.gemeenteAltena.nl

onzekerheid bestaan over de uiteindelijke ontwikkeling van de gemeentelijke lasten binnen het sociaal domein. De Meicirculaire 2026 leidt tot een wijziging van het begrotingssaldo ten opzichte van de concept Eerste Bestuursrapportage 2026 en de vastgestelde Begroting 2026-2029. Het structurele financiële beeld blijft in de jaren 2026 tot en met 2028 nog negatief, en laat pas vanaf 2029 een omslag zien. Ook dit latere beeld kent echter onzekerheden en dient als indicatief te worden beschouwd. De jaarschijf 2030 is bovendien sterk technisch van aard en gebaseerd op aannames, waardoor deze beperkt vergelijkbaar en minder betrouwbaar is als onderbouwing voor structurele keuzes. Bij de opstelling van de Begroting 2027 worden de uitkomsten van de Septembercirculaire 2026, de verdere uitwerking van het bestuursakkoord en de jaarschijf 2030 verwerkt. Deze ontwikkelingen kunnen nog invloed hebben op het financiële meerjarenbeeld. De Meicirculaire 2026 heeft voor Altena het volgende netto effect: Omschrijving (bedragen * € 1.000) 2026 2027 2028 2029 2030 * Beginstand algemene uitkering->opgenomen in Begroting 2026 116.524 118.908 120.203 125.713 131.956 Eindstand algemene uitkering -> Meicirculaire 2026 117.390 123.353 122.698 125.495 132.634 Extra inkomsten n.a.v.

Meicirculaire 2026 866 4.446 2.495 -218 678 (Extra) op te nemen/te corrigeren aan de lastenkant nav decentralisatieuitkeringen -517 -1.928 -237 -315 -304 Te corrigeren aan baten en lastenkant nav taakmutaties 0 -175 0 3.041 3.285 Herijking stelpost loon- en prijsstijgingen 0 -590 -315 -23 19 Netto effect Meicirculaire 2026 349 1.753 1.943 2.486 3.678 voordeel voordeel voordeel voordeel voordeel

Bovenstaande leidt tot een gewijzigd begrotingssaldo t.o.v. de concept Eerste Bestuursrapportage 2026 en de vastgestelde Begroting 2026-2029. Op basis van de huidige inzichten blijft het structurele financiële beeld in 2026 tot en met 2028 nog (beperkt) negatief, terwijl vanaf 2029 sprake is van een voorlopig structureel voordeel. In relatie tot de Kaderbrief 2027 blijft het college benadrukken dat de gemeente de komende jaren blijft interen op haar reservepositie. Het verbeterde financiële beeld neemt dit aandachtspunt niet weg. Het financieel perspectief vanaf 2027, zoals opgenomen in de Kaderbrief 2027 op bladzijde 3, wordt na verwerking van de Meicirculaire als volgt:

2/5

www.gemeenteAltena.nl

Omschrijving (bedragen * € 1.000)

2027

2028

2029

2030 *

1. Meerjarenraming uit Begroting 2026

822 V

98 N

2.211 V

4.909 V

2. Mutaties Eerste Bestuursrapportage 2026

1.848 N

1.657 N

1.667 N

1.761 N

3. Meerjarenraming na Eerste Bestuursrapportage 2026

1.026 N

1.755 N

544 V

3.147 V

4. Incidentele baten en lasten na Eerste Bestuursrapportage 2026

2.048 N

1.107 N

378 V

165 V

5. Structurele meerjarenraming na Eerste Bestuursrapportage 2026

3.074 N 2.862 N

922 V

3.312 V

1.753 V

2.486 V

3.678 V

Netto effect Meicirculaire 2026 Structureel financieel perspectief na Meicirculaire 2026

1.943 V

1.321 N 919 N 3.407 V 6.991 V nadeel nadeel voordeel voordeel

* De afwijking in de jaarschijf 2030 ten opzichte van 2029 wordt grotendeels veroorzaakt door een technische begrotingssystematiek. Omdat 2030 een nieuw begrotingsjaar is, deze jaarschijf nog beperkt uitgewerkt. Hierdoor geeft de jaarschijf 2030 vooral een indicatief beeld en is deze minder goed vergelijkbaar met de overige jaren. Richting de opstelling van de Begroting 2027 worden de meest actuele inzichten voor de jaarschijf verwerkt[. De verbetering van het financiële beeld wordt vooral veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen: 1. Ontwikkelingen uitkeringsfactor De stijging van de algemene uitkering hangt grotendeels samen met hogere prijs- en loonontwikkelingen. Deze middelen zijn in belangrijke mate nodig om bestaande kostenstijgingen op te vangen. De mate waarin deze compensatie toereikend is, blijft afhankelijk van toekomstige economische ontwikkelingen. De stelpost Loon-prijsontwikkelingen die bedoeld is om deze prijsstijgingen op te vangen is daarom opnieuw berekend op basis van de meest actuele inzichten uit de Meicirculaire, de aangepaste budgetten na de Eerste Bestuursrapportage 2026 en de actuele indexontwikkelingen. Hierdoor wijzigt ook het verloop van de stelpost in de meerjarenraming. De stelpost sluit daarmee aan op de meest actuele verwachtingen.

Daarnaast leiden wijzigingen in aantallen inwoners, woningen en andere verdeelmaatstaven tot extra inkomsten voor Altena. 2. Ontwikkeling uitkeringsbasis De verdeling van het gemeentefonds wordt jaarlijks aangepast op basis van verschillende kenmerken van gemeenten, zoals inwoners, woningen en sociale kenmerken. 3/5

www.gemeenteAltena.nl

Aanpassingen in verdeelmaatstaven leiden tot een financieel effect voor Altena. De omvang en bestendigheid hiervan zijn echter afhankelijk van toekomstige bijstellingen van het verdeelmodel en demografische ontwikkelingen. 3. Integratie-, doel- en decentralisatie-uitkeringen De gemeente ontvangt ook extra middelen voor specifieke taken. Deze middelen worden alleen voor die taken gebruikt. De extra middelen voor specifieke taken leiden zowel tot hogere inkomsten als hogere uitgaven en bieden daarmee geen vrije bestedingsruimte. De belangrijkste mutaties hebben betrekking op Participatie (beschut werk) en de Tijdelijke Regeling Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE). 4. Taakmutaties sociaal domein Binnen het sociaal domein zijn er verschillende wijzigingen. Het gaat onder andere om voorgenomen veranderingen binnen de Wmo en de huishoudelijke hulp vanaf 2029. In het regeerakkoord van kabinet Jetten staan plannen om vanaf 2029 het beleid rondom huishoudelijke hulp binnen de Wmo aan te passen. Deze plannen moeten nog verder worden uitgewerkt en vastgesteld, maar zijn wel al financieel verwerkt in de Meicirculaire 2026. In de huidige inzichten wordt ervan uitgegaan dat inwoners die huishoudelijke hulp zelf kunnen regelen en betalen, hiervoor geen ondersteuning meer ontvangen vanuit de gemeente.

Hierdoor ontvangt de gemeente minder middelen vanuit het gemeentefonds, terwijl ook de gemeentelijke uitgaven dalen. Dit leidt naar verwachting per saldo tot een budgettair neutraal effect. De uiteindelijke financiële effecten zijn afhankelijk van de verdere landelijke besluitvorming en de daadwerkelijke ontwikkeling van de vraag naar ondersteuning Tegelijk blijft ondersteuning beschikbaar voor inwoners die deze hulp echt nodig hebben. Hiervoor ontvangt de gemeente een gedeeltelijke compensatie via een vangnetregeling die aan de lastenkant wordt opgenomen, waardoor dit per saldo geen financieel effect heeft op de begroting. Zo blijven middelen beschikbaar voor inwoners die deze ondersteuning nodig hebben. Maar ook hier geldt dat de uiteindelijke financiële effecten afhankelijk zijn van de verdere landelijke besluitvorming en de daadwerkelijke ontwikkeling van de vraag naar ondersteuning. De financiële effecten van bovengenoemde wijzigingen in het sociaal domein zijn nog onzeker en afhankelijk van nadere landelijke besluitvorming en de daadwerkelijke ontwikkeling van de vraag naar ondersteuning. Het uitgangspunt van budgettaire neutraliteit is vooralsnog een aanname en kan in de praktijk anders uitpakken. 5. BTW-compensatiefonds (BCF) Bij het opmaken van de definitieve afrekening van het BCF over 2025 blijkt de ruimte onder het plafond lager dan eerder geraamd.

Daardoor moet de opgenomen stelpost voor toekomstige BCF-afrekeningen neerwaarts worden bijgesteld.

4/5

www.gemeenteAltena.nl

Vervolg De financiële effecten van de Meicirculaire 2026 worden samen met de Septembercirculaire 2026 verwerkt in de Tweede Bestuursrapportage 2026 en de Begroting 2027. Hoewel het financiële beeld verbetert, blijven er onzekerheden bestaan. Inflatie, ontwikkelingen binnen het sociaal domein, zoals de eigen bijdrage Wmo, waarvan de baten al zijn verwerkt en toekomstige besluiten van het Rijk. Gelet op de onzekerheden zal de nu gepresenteerde prognose van het meerjarensaldo nog wijzigen tijdens het verwerken van de Septembercirculaire 2026 die gebruikt wordt voor het opstellen van de Begroting 2027-2030. De effecten van de Rijksbegroting die op Prinsjesdag gepresenteerd wordt, zullen dan eveneens in de Septembercirculaire verwerkt zijn. Ook de verdere uitwerking van het bestuursakkoord kan financiële gevolgen hebben en daarmee voor het uiteindelijke financiële perspectief van Altena. Om deze redenen moet het huidige financiële beeld met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd. Zorgvuldig financieel beleid blijft belangrijk. Zo kan de gemeente blijven werken aan een financieel gezonde organisatie en het in stand houden van voorzieningen voor inwoners.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena, de secretaris,

de burgemeester,

P.J.E. Breukers

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

5/5

www.gemeenteAltena.nl