Raadsinformatiebrief Evaluatie jaarwisseling Altena 2020-2021

Raadsinformatiebrief onderwerp Evaluatie jaarwisseling Altena 2020-2021

samenvatting De jaarwisseling in de gemeente Altena kende diverse incidenten verspreid over verschillende kernen. In de aanloop naar de jaarwisseling is een noodverordening ingesteld om de rust in de kern Veen terug te brengen. Het totale schadebedrag komt op € 131.277,01. Dit bedrag is exclusief alle kosten van de inzet van brandweer, politie en gemeente. Het college wil de raad informeren over de openbare orde en veiligheid tijdens de jaarwisseling 2020-2021.

Datum verzonden 26 januari 2021 Ons kenmerk D2021-01-007542 2021-001091 Bijlage(n) 0 Behandeld door Suzanne Ruigrok-Klören Team Team Veiligheid Toezicht Handhaving

van de raad gevraagde actie Kennis te nemen van de informatie

Telefoonnummer 0183-516518

Geachte leden van de raad,

E-mail s.ruigrok@gemeentealtena.nl

De jaarwisseling is voor veel inwoners een feestelijke gebeurtenis die op verschillende manieren in de gemeente Altena wordt gevierd. Zoals vele evenementen en bijeenkomsten niet konden doorgaan afgelopen jaar, gold dat ook voor de festiviteiten die normaal gesproken worden georganiseerd in de jaarwisselingsnacht. Dit in combinatie met het verbod op vuurwerk heeft ervoor gezorgd dat men dit jaar op een andere manier invulling heeft moeten geven aan de oud- en nieuwviering. De jaarwisseling in de gemeente Altena kende diverse incidenten verspreid over verschillende kernen. De hulpdiensten hebben hun werk ongehinderd en op een goede manier kunnen doen. Evaluatie jaarwisseling 2019/2020 De voorbereiding op de jaarwisseling 2020/2021 is gestart vanuit de evaluatie van de jaarwisseling 2019/2020. Op basis van die jaarwisseling is er in het algemeen en landelijk steeds meer discussie ontstaan over het terugdringen van de toch als groot ervaren (vuurwerk)overlast, vuurwerkslachtoffers en persoonlijke en maatschappelijke schade die doorgaans wordt aangericht. Dit heeft geleid tot een landelijk verbod op knalvuurwerk. Voor Altena is uit de evaluatie van vorig jaar gebleken dat de overlast en schade als gevolg van het opruimen van de resten van spontane kleine 1/5

www.gemeenteAltena.nl

brandjes of stooktonnen in de diverse kernen groot was. Dit heeft er afgelopen jaar toe geleid dat we nadere regels hebben opgesteld om het melden en gebruik van stooktonnen te vergemakkelijken zodat toezichthouders en hulpdiensten zich konden concentreren op de grotere vuren. Het stoken van grotere vuren en het in brand steken van sloopauto’s is in de gemeente Altena een gegroeid gebruik. Het stoken van grote vuren en het in brand steken van sloopauto’s is een strafbaar feit. Het gedrag is ongewenst en veroorzaakt veel overlast voor de directe omgeving. Behalve preventie en opsporing blijft bij repressie het waarborgen van de veiligheid van onze hulpverleners en omstanders de hoogste prioriteit. Voorbereiding van de jaarwisseling 2020/2021 Om de jaarwisseling in Altena goed te laten verlopen was afstemming tussen alle partijen noodzakelijk en die heeft dan ook veelvuldig plaats gevonden. Net als vorig jaar is door alle partijen gekozen voor een integrale en gezamenlijke aanpak. Een veilige jaarwisseling vraagt daarbij om diverse maatregelen, zowel zichtbare als onzichtbare. In de voorbereiding op de afgelopen jaarwisseling speelde mee dat er landelijk een totaalverbod op vuurwerk is afgekondigd. In de weken voorafgaand aan de jaarwisseling is dan ook ingezet op het actief opsporen van illegaal vuurwerk en gebruikers van illegaal vuurwerk.

In Altena zijn er diverse aanhoudingen verricht, voorraden in beslag genomen, stopgesprekken met jongeren en ouders gevoerd en zijn er Halt-trajecten gestart. Voor de jaarwisseling zelf zijn er landelijk prioriteiten en tolerantiegrenzen vastgesteld voor de hulpdiensten. Hoewel er sprake was van de Corona-maatregelen en het vuurwerkverbod zijn de prioriteiten vooral gelegd bij het veilig kunnen uitoefenen van de publieke taken en het waarborgen van de openbare orde en veiligheid. Het naleven van de Corona-maatregelen – zeker in de buitenruimte - en het naleven van het vuurwerkverbod waren daaraan ondergeschikt. Noodverordening Veen Altena 2020-2021 In Veen hanteert een groep inwoners al langere tijd het gebruik om tijdens de jaarwisseling sloopauto’s te laten branden op het welbekende kruispunt. Met alle verschillende ervaringen van de afgelopen 30 jaar blijkt dat dit gebruik moeilijk in andere banen te leiden is. Dit jaar heeft de kern Veen in de landelijke media extra aandacht gekregen door het overtreden van de Corona- maatregelen en het verbod op vuurwerk. Hoewel elke situatie in elke gemeente natuurlijk anders is, werden de onrustige gebeurtenissen in Roosendaal, Urk en Arnhem in de beeldvorming gelijk gesteld met die in Veen en beschouwd als de opmaat voor een mogelijke onrustige jaarwisseling in heel het land.

Na de onrustige 1e Kerstnacht - waarin tegen de gewoonte in - de brandweer(auto) in Veen op enig moment met een stuk vuurwerk is belaagd, heeft op 2e Kerstdag in de 2/5

www.gemeenteAltena.nl

ochtend bestuurlijk en operationeel overleg plaatsgevonden met politie, OM, brandweer, gemeente en de Veiligheidsregio. Daarbij is besloten: • Een laatste openbare oproep te doen aan diegenen in Veen die verantwoordelijk zijn of zich verantwoordelijk voelen voor de incidenten, maar ook aan individuen van buiten Veen te stoppen de openbare orde en veiligheid te verstoren; • De politiecapaciteit voor de nachten daarop op te schalen om de veiligheid van de brandweer en de hulpdiensten te waarborgen; • De politie de aanzuigende werking actief te laten monitoren. De politie, de brandweer en overige hulpdiensten hebben in de 2e Kerstnacht ongehinderd uitvoering kunnen geven aan hun werkzaamheden. Hun inzet bleef echter wel noodzakelijk omdat de acties ondanks de oproep toch werden voortgezet. Door de politie is geconstateerd dat er een grote toeloop van mensen uit andere delen van het land plaats vond. Op 27 december in de ochtend heeft wederom overleg plaatsgevonden tussen politie, brandweer, OM en de gemeente Altena in een zogeheten brede driehoek. Geconcludeerd is dat de aanloopperiode naar de jaarwisselingsnacht toe steeds langer wordt. Daarnaast worden de branden heftiger en de aanzuigende werking op mensen van buiten wordt groter. Ook binnen het dorp groeit de weerstand.

Om verdere escalatie te voorkomen en vooral om de rust in de kern Veen terug te laten keren is ingrijpen met een zeer vergaand middel helaas noodzakelijk gebleken. Daarop heeft burgemeester Lichtenberg op 27 december 2020 van zijn wettelijke bevoegdheden gebruik gemaakt, zijnde het uitvaardigen van een Noodverordening voor de kern Veen tot en met 2 januari 2021. Voor het bekrachten van de voorschriften behorende bij deze verordening heeft u een apart raadsvoorstel ontvangen. Positief effect Noodverordening De Noodverordening heeft voor de periode waarin hij werkzaam was een positief effect gehad in die zin dat, op een enkel incident na, de rust in Veen is teruggekeerd. De politie – die in grote getale aanwezig was - en brandweer zijn na het uitvaardigen van de Noodverordening door de Veense inwoners vriendelijk ontvangen. Incidenten in meerdere kernen, in totaliteit vergelijkbaar met voorgaande jaren Wellicht mede als gevolg van de Noodverordening in Veen, is het aantal incidenten in de nacht van de jaarwisseling zelf meer verspreid over verschillende kernen. Meer dan in voorgaande jaren. In vrijwel alle gevallen waren de betrokkenen de eigen inwoners. De totale omvang lijkt echter vergelijkbaar met voorgaande jaren. In alle gevallen hebben de hulpdiensten ongehinderd hun werk kunnen doen en was de sfeer doorgaans gemoedelijk.

Ondanks dit sfeerbeeld blijft het feit dat hier sprake is van strafbare gedragingen. In totaal heeft de brandweer in de jaarwisselingsnacht 47 keer moeten uitrukken voor een groter vreugdevuur of een sloopautobrand. Dat is een groot aantal. Een aantal van deze uitrukken had evenwel betrekking op een brand op dezelfde plek die opnieuw was aangestoken. 3/5

www.gemeenteAltena.nl

Meldingen stooktonnen In totaal zijn er 177 stooktonnen aangemeld bij de gemeente Altena. Er zijn geen ontheffingen verleend voor grotere vuren dit jaar. De medewerkers van de buitendienst hebben in totaliteit 10 stooktonnen op moeten ruimen die zijn achtergelaten op of aan de openbare weg. Deze 10 tonnen waren niet terug te herleiden naar een woning, inwoner of aangemelde stookton. In alle andere gevallen hebben de inwoners de stooktonnen zelf opgeruimd. Schade De gemeente Altena heeft de rekening opgemaakt van de schade aan de openbare ruimte tijdens de jaarwisseling. Alle kosten zijn dit jaar inzichtelijk gemaakt en op een rij gezet. Verdeeld over de 21 kernen betekent dit een kostenpost van € 131.277,01. Dit bedrag is hoger dan in de voorgaande jaren en is opgebouwd uit verschillende schadeposten. Hoewel er het afgelopen jaar iets minder straatmeubilair is vernield en ook de kosten voor het opruimen van stooktonnen veel lager zijn dan vorig jaar, zijn de kosten voor opruimen en herstel van het wegdek beduidend hoger. Dit komt vooral omdat dit vorig jaar door de buitendienst en nu door een externe partij is uitgevoerd. De ambtelijke uren zijn net als vorig jaar niet meegenomen in het overzicht.

Schadepost Opruimen/reinigen/herstel wegdek Vervangen en/of repareren van het straat meubilair (verkeer, afvalbakken, abri’s, verlichting, speelparken en milieuparkjes) Stooktonnen (op 1 januari achtergebleven en opgeruimd) Totaal

Bedrag 2020 Bedrag 2021 € 53.043,00 € 85.561,18 € 54.378,00

€ 45.508,65

€ 6.420,-

€ 207,18

€ 113.841,00

€ 131.277,01

In dit schade bedrag zijn de extra kosten die de gemeente heeft moeten maken opgenomen. Daarnaast zijn er veel uren inzet van medewerkers van politie, brandweer en gemeente geweest. Dit is niet in een geldbedrag uit te drukken, maar de waarde daarvan is een veelvoud van het feitelijke schadebedrag. De gemeente Altena heeft aangifte gedaan van de ontstane schade en onderzoekt of er een mogelijkheid bestaat om deze bij derden te verhalen. Conclusie en hoe nu verder? De jaarwisseling 2020/2021 was een bijzondere jaarwisseling gezien de omstandigheden waarin we met elkaar verkeerden. Over het algemeen mag gesteld worden dat het overgrote deel van onze inwoners zich heeft gehouden aan de adviezen om slechts beperkt bezoek te ontvangen en geen vuurwerk af te steken. Net als in de rest van het land lijkt de overlast van vuurwerk in de nacht zelf afgelopen jaar minder te zijn geweest dan anders. Het beleid met de stooktonnen lijkt te voorzien in een 4/5

www.gemeenteAltena.nl

behoefte en heeft goed gewerkt. Over het carbidschieten zijn geen klachten of meldingen bekend. Desondanks zijn de kosten en de schade van de jaarwisseling nog steeds fors te noemen. Voor het college zijn deze kosten onaanvaardbaar hoog. Landelijk zal de discussie over de toekomstige invulling van de jaarwisseling opnieuw onderwerp zijn van maatschappelijk en politiek debat. Ook in de gemeente Altena zal dit debat gaan plaatsvinden. Politie, brandweer en gemeente zullen de jaarwisseling van 2021-2022 opnieuw integraal voor gaan bereiden. Daarbij zullen politie en het OM in samenwerking met de gemeente zich blijven richten op het opsporen en vervolgen van de individuen die de openbare orde en veiligheid in de maand december in ernstige mate verstoren of deze verstoring faciliteren. Daarnaast gaan wij graag in gesprek met de inwoners van Veen en overige kernen. Samen willen wij op zoek gaan naar een wijze van vieren met minder overlast, minder gevaar voor de volksgezondheid, minder schade en met minder beroep op onze eigen hulpverleners. De echte oplossing ligt immers in de gemeenschappen van de dorpen zelf. Het zijn de eigen inwoners, jong en oud, die invulling geven aan hun eigen viering. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van de gemeente Altena,

de secretaris,

de burgemeester,

drs. A.J.E. van der Werf-Bramer

drs. E.B.A. Lichtenberg MCM

5/5

www.gemeenteAltena.nl