Presentatie Economische analyse Altena d.d. 7 september
Tekst van het document
Economische analyse gemeente Altena 2021
Altenaronde bestuur, 7 september 2021
drs. Henry de Vaan, beleidsadviseur economie, Team Ondernemen
Inhoud 1.
Arbeidsmarkt aanbodzijde - Demografie - Beroepsbevolking, - Werkloosheid - Pendel
2. Arbeidsmarkt vraagzijde: economie en werkgelegenheid - Productiestructuur - Ontwikkeling werkgelegenheid 3. Ruimte om te ondernemen 4. Brede welvaart
Ontwikkeling bevolking 114
112,1
112
111,8
110
•
108 107,8
106 104
• •
103,5
102
• •
2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040
100
Nederland Altena Noord-Brabant (prognose)
Noord-Brabant Nederland (prognose) Altena (prognose) Bron: CBS en provincie Noord-Brabant (prognose)
2021: 56.340 inwoners Groei tussen 2016-2020 3,5% Prognose provincie gaat uit van afvlakking van 2o28. Klopt vooralsnog niet met trend. Invloed corona op verhuizingen uit de Randstad?
Demografische druk, vergrijzing en ontgroening 70%
•
60%
•
23,3%
27,9%
•
Altena
24,4%
31,6%
Noord-Brabant
25,2%
28,6%
30,1%
31,4%
29,0%
24,1%
Nederland
29,0%
Altena
27,8%
Noord-Brabant
40%
Nederland
50% 30% 20% 10% 0%
2016
•
2020 Groene druk
Grijze druk Bron: CBS
Altena kent een relatief hoge demografische druk. Relatief hoge groene druk, grijze druk vergelijkbaar met Brabant. Groep jongeren neemt af (ontgroening) en groep ouderen (vergrijzing) neemt toe. Landelijke trend.
Potentiële beroepsbevolking (15-75 jaar)
Participatiegraad
108 70,2 70,8 71,6
70,2 70,9 71,4
71,1 72,3 73,6
96
2010
2015
2020
94
Nederland
80
106
104,4
104,7
104
103,1
103,7 103,3
102
60 40
100
20 98,5
98
Nederland
Brabant
Altena
Nederland (prognose)
Brabant (prognose)
Altena (prognose)
Bron: CBS en provincie Noord-Brabant (prognose)
2039
2037
2035
2033
2031
2029
2027
2025
2023
2021
2019
2017
2015
0 Noord-Brabant
Altena
Bron: CBS (EBB)
• • •
Potentiële beroepsbevolking groeit. Provincie verwacht langzame afname richting 2040. Participatiegraad is hoog en neemt toe. Met name onder vrouwen en ouderen
Beroepsbevolking
• •
110 108
107,5
106
•
105,3 104,5
104
•
102 100 98 96 2015
2016
Nederland Bron: CBS (EBB)
2017
2018
Brabant
2019
Altena
2020
30.620 personen, gegroeid met 7,5% sinds 2015 Gemiddeld wat ouder én wat jonger dan in Brabant en Nederland; Gemiddeld meer laag- en middelbaar opgeleid dan in Brabant en Nederland. Relatief veel laaggeletterdheid.
Werkloosheid 8 7 6
6,9 6,5 6 5,4
5
5,5 4,5
4,9 4,4 3,6
4
3,8 3,4 2,7
3
3,43,2 2,4
3,8 3,5 2,7
2 1 0 2015
2016 Nederland
Bron: CBS (EBB)
2017
2018
2019
Noord-Brabant
Altena
2020
Werkloosheid is relatief laag en gedaald tot 2,4% in 2019. In 2020 licht gestegen. Qua karakteristieken weinig opvallende dingen in vergelijking met Brabant en Nederland
Pendel
Inkomende pendel
• Bron: CBS (EBB)
• • •
Uitgaande pendel
De beroepsbevolking is groter dan het aantal banen. Het pendelsaldo is negatief : – 9.000 banen; 46% van de Altenaren woont en werkt in Altena. Inkomende pendel vooral uit buurgemeenten. Uitgaande pendel groot gebied: Gorinchem, Waalwijk, Den Bosch en Breda zijn belangrijkste werkgemeenten voor Altena
Altena Brabant
70,3 92,1 85,9 88,8 Overige diensten
84,3 91,6
38,0 77,9
78,7 91,9
Zorg
Onderwijs
Overheid
Zakelijke diensten
37,0 74,8
Financiële instellingen
47,0 90,7
143,3 102,9
131,3 107,7
106,0
213,4
131,5 150,4 89,4
44,6 70,4
0
Informatie en Communicatie
Horeca
Vervoer en Opslag
Handel
Bouw
50
41,2
100
Nutsbedrijven
Industrie
150
191,6
200
107,3
250
Landbouw en Visserij
Werkgelegenheidssamenstelling •
•
Nederland
Bron: Vestigingenregister/ LISA
• •
5.610 bedrijfsvestigingen met in totaal 20.560 werkzame personen in 2019. Altena is relatief sterk in landbouw, industrie, bouw, handel en vervoer en logistiek. 70% ZZP’er Veel MKB en familiebedrijven
Ontwikkeling economie Ontwikkeling vestigingen 135
Ontwikkeling banen
Nederland; 128,9
130
Brabant; 127,6
Nederland; Altena; 107,1 106,4
108 106
Brabant; 105,7
104
125 Altena; 127,2
120 115
102 100 98
110
96
105
94
100
92
95
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 Altena
Brabant
Nederland
90 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 Altena Brabant Nederland Bron: Vestigingenregister/LISA
• • •
Groei vestigingen 2011-2019: 27,2% en groei banen: 7,1% Ontwikkelingen vestigingen hetzelfde als in Brabant; Ontwikkeling banen iets beter dan NL en Brabant
Ontwikkeling banen 2015-2019
7,7%
Totaal
Sterke groeiers: • Overige diensten • Industrie • Landbouw • Zorg Krimp: • Financiële diensten • Horeca • Overheid
20,2%
Overige diensten 12,4%
Zorg 6,6%
Onderwijs -2,9%
Overheid
7,5%
Zakelijke diensten Financiële instellingen
-30,1% 8,4%
Informatie en Communicatie -14,4%
Horeca Vervoer en Opslag
7,4%
Handel
8,4% 5,9%
Bouw
18,8%
Nutsbedrijven
12,6%
Industrie
7,8%
Landbouw en Visserij
-40%
-30%
-20% Altena
-10%
0%
Brabant
10%
20%
30%
Nederland
Bron: Vestigingenregister/ LISA
Kans 30,0%
Overige diensten nietcommercieel; 20,2%
Onderwijs; 6,6% Industrie;… Zorg; 12,4% Agrarische sector; Nuts; 18,8% 7,8% ICT; 8,4% Bouwnijverheid; 5,9%
20,0%
10,0%
Zwak
0,0% Openbaar bestuur; 2,9%
-10,0%
Zakelijke diensten;…
Handel; 8,4% Vervoer en opslag; 7,4%
Sterk
Horeca; -14,4% -20,0%
-30,0% Financiële instellingen;… -40,0% -50
0
50
100
Bedreiging
150
200
250
Bron: Vestigingenregister/LISA
Topsectoren
Altena is sterk in Agrofood, HTSM, Logistiek en Creatieve industrie, maar nergens absolute koploper. Diverse structuur maakt minder kwetsbaar.
Verdeling werkgelegenheid naar postcodegebieden
Bron: Vestigingenregister/LISA. QGIS
Bedrijventerreinen
Bron: IBIS Noord-Brabant, QGIS ®
Stand per 1-1-2021: • 26 bedrijventerreinen en bedrijfslocaties met een totaal oppervlak van 320,8 hectare bruto (1,6% totale grondoppervlak Altena) en 241,9 hectare netto. • Hiervan is 238,2 hectare uitgegeven aan bedrijven en is 3,7 hectare uitgeefbaar. • Plan in ontwikkeling: SRBT Giessen, 10 hectare netto aanvullend aanbod. • Tussen 1997 en 2020 is er in totaal 82,6 hectare bedrijventerrein uitgegeven. Dat komt neer op gemiddeld 3,4 ha per jaar. • Op de bedrijventerreinen 6.620 banen, 32% van de totale werkgelegenheid. • Op bijna alle terreinen flinke groei van de werkgelegenheid tussen 2015-2019.
In totaal 235 winkels. 67.000 m² wvo. In totaal bijna 1.600 banen Meeste aanbod in Werkendam, Sleeuwijk, Wijk en Aalburg en Veen. Meeste winkelgebieden zijn kernverzorgend.
Detailhandel Werkendam Sleeuwijk Wijk en Aalburg Veen Almkerk Woudrichem Dussen Hank Giessen Andel Nieuwendijk Rijswijk (NB) Genderen Eethen Drongelen Meeuwen Uitwijk Babyloniënbroek -
2.000
Supermarkt
4.000 Food
6.000
8.000 10.000 12.000 14.000 16.000
Non-food
Warenhuis
Brandstof
Bron: Vestigingenregister West-Brabant, bewerking Gemeente Altena
Leegstandmonitor (CBS): 7% van de panden met detailhandelsbestemming 8% leegstand van het oppervlak van de panden met een winkelbestemming.
Brede welvaart Altena relatief sterk op sociaal-cultureel en ecologisch kapitaal, minder op economisch kapitaal. Economie: veelal gemiddeld, kennis en infrastructuur en bereikbaarheid: onder gemiddeld. Ecologie: goed op water, bodem, afval en grondstoffen, externe veiligheid en hinder. minder: lucht en natuur en landschap.
60 55
50 45
Sociaal-cultureel: goed op economische participatie, wonen, veiligheid en maatschappelijke participatie. Minder: kunst en cultuur en gezondheidszorg Alle ‘kapitalen’ zitten in de lift
40 35 30 2014
2015
2016
Sociaal-cultuureel
2017
2018
Ecologisch
2019
2020
Economisch
Bron: Telos, Monitor duurzame gemeenten, bewerking gemeente Altena
Sterkten • Beroepsbevolking groeit en is relatief jong, participatiegraad hoog, werkloosheid laag; • Economie groeit, is divers en stabiel met veel MKB en familiebedrijven;
• Sterk in agrifood, technische maakindustrie (HTSM), logistiek en creatieve diensten; • Bedrijventerreinen bieden veel werkgelegenheid en veel uitbreidingsvraag • Altena scoort qua brede welvaart goed op sociaal-cultureel en ecologie
• Bedrijfsleven is zich aan het organiseren • Altena krijgt steviger positie in de regio
Zwakten • (Beroeps)bevolking telt ook relatief veel ouderen • Beroepsbevolking is relatief laag opgeleid, relatief veel laaggeletterden • Fors negatief pendelsaldo • Dienstverlenende sectoren ondervertegenwoordigd. Financiële diensten en horeca gekrompen.
• Minder starters (maar ook minder stoppers) dan landelijk. • Beperkt detailhandelsaanbod en koopkrachtbinding daardoor beperkt • Geen kavels meer op de bedrijventerreinen • Brede welvaart: OV bereikbaarheid is onder de maat.
• Organisatiegraad bedrijfsleven nog niet overal even hoog • Positie Altena in de regio kan steviger
Kansen
• • • • • • • • • •
Corona maakt Altena een interessante woongemeente (overloop Randstad) Arbeidsaanbod past veelal bij de vraag Stille reserves aanboren Kansen voor HTSM/maritieme cluster, Agrifood/Circulaire voedselsysteem Inzet op innovaties (biobased grondstoffen, robotisering, IoT, dataficatie) Potentie voor Toerisme en recreatie (NHW/Biesbosch) Aandacht voor klimaat, eiwittransitie sluit aan bij ontwikkelingen in Altena Energietransitie niet alleen last maar ook kansrijk Ruimtelijke opgave bedrijventerreinen op de kaart bij Regio en Provincie Ombouw A27 en provinciale wegen, ontwikkelen OV Hubs en verdere verglazing van de bedrijventerreinen • Verdere verhoging organisatiegraad bedrijfsleven • Verdere versterking positie Altena in de regio en op de kaart op agenda’s hogere overheden (RIA, Provincie).
Bedreigingen • • • • • • • • • • •
Ontgroening en vergrijzing Tekort aan personeel in diverse sectoren (actueel en op langere termijn) Opleidingsniveau beroepsbevolking zal omhoog moeten. Aantal sectoren hard geraakt door covid maatregelen Kan MKB voldoende mee in alle transities en benodigde innovatie? Beperkte ruimtelijk mogelijkheden voor bedrijventerreinen Stikstof vraagt om oplossing Detailhandel kwetsbaar: steeds meer afvloeiing koopkracht naar digitaal Bereikbaarheid tijdens ombouw A27/OV bereikbaarheid blijft punt van zorg Energietransitie: netcapaciteit en human capital beperkende factoren. Organisatiegraad lokaal en samenwerking in de regio noodzakelijk. Bestuurlijke grenzen soms lastig te slechten.