Presentatie 20-09-2021 financien in sociaal domein (uitgebreid)

Stand van zaken ombuigingen sociaal domein Voortgang en nieuwe prognoses Altenaronde Sociaal 20 september 2021

Aanleiding Vraag bij de kadernota: • Inzicht in financiële werkelijkheid sociaal domein • Hoe komt de begroting tot stand • Wat zijn de ontwikkelingen

De drie variabelen bij het maken van een begroting sociaal domein 1. Prognoses 2. Rijksmiddelen 3. Maatregelen en ombuigingen

Deel 1: Maken van prognoses • Op basis van landelijke stukken • Op basis van lokale cijfers

Proces tot nu toe • Maart 2020: prognoses opgesteld en ophoging budgetten verwerkt in kaderbrief/begroting 2021; Omschrijving

2020

2021

2022

2023

Dekkingsvraagstuk

1.203

2.366

3.421

4.398

-

-996

-1.933

1.203

1.370

1.488

-3.142 1.256

Ombuigingen scenario 7,5% Saldo

• Juli 2020: Ombuigingen bouwstenenrapport vastgesteld en verwerkt in de begroting 2021; • 1 januari 2021: Start uitvoering ombuigingen bouwstenenrapport gepland voor 2021 • Maart 2021: nieuwe prognoses opgesteld en aanpassingen budgetten verwerkt in kaderbrief/begroting 2022

Prognosticeren in het sociaal domein Inleiding

• Welke variabelen zijn hiervoor nodig 1. Aantal actieve cliënten per product, per kwartaal 2. Totaal toegekende kosten per product, per kwartaal 3. Totaal gedeclareerde kosten Per product, per kwartaal

• Welke data wordt hiervoor geraadpleegd

• Data uit interne systemen en van extern belegde partijen • Data Vanaf 2018

• Welke voorwaardes worden er gesteld aan de data •

ER wordt per product bekeken of er een bepaalde ‘continuïteit’ & ‘voorspellendheid’ zit in de geraadpleegde data.

Prognosticeren in het sociaal domein Stappenplan 1. Lineaire regressie • Het aantal actieve cliënten wordt tot 2024 elke kwartaal voorspeld middels het trekken van een lineaire regressielijn.

2. Gemiddeld toegekende kwartaal kosten per jaar • Per product wordt er bepaald wat de gemiddeld toegekende kosten zijn per kwartaal per jaar. de gemiddelde kosten in Q1 kunnen veel verschillen t.a.v. Q4 van hetzelfde jaar, dus het nemen van een gemiddelde per jaar is hierin handig.

3. P*Q • WE proberen het toekomstig toegekend bedrag te voorspellen door de voorspelde aantallen uit de lineaire regressie te vermenigvuldigen met de gemiddeld toekende kwartaal kosten.

4. Verzilveringsgraad • De ratio verhouding tussen wat is toegekend en wat uiteindelijk gedeclareerd is noemen we de ‘verzilveringsgraad’. Deze kan verschillen tussen 30-100%. De verzilveringsgraad in het verleden geeft ons een indicatie hoe hoog deze mogelijk zal zijn in de toekomst. Dus ook om te bepalen hoeveel er gedeclareerd gaat worden t.a.v. het voorspelde toekomstig toegekend bedrag.

Prognosticeren in het sociaal domein Het model Variant 1 - 2018-2020

Variant 2 - 2020

1. Lineaire regressie

1. Lineaire regressie

Op basis van historische aantallen vanaf 2018

2. Gemiddeld toegekende kwartaal kosten per jaar Het gemiddelde van 3 jaren

3. P*Q

P = gemiddelde van 3 jaren | Q = lineaire regressie op basis van 3 jaren. (stap 1 * stap 2)

4. Verzilveringsgraad

De verzilveringsgraad Per jaar wordt eerst berekend over de gemiddeld toegekende kwartaal kosten per jaar, waarna we dat bedrag vermenigvuldigen met de prognosticeerde aantallen. •

Formule: ((P2018*V2018)+(P2019*V2019)+(P2020*V2020))/3) *Q per kwartaal

Op basis van historische aantallen vanaf 2020

2. Gemiddeld toegekende kwartaal kosten per jaar. Het gemiddelde van 1 jaar

3. P*Q.

P = gemiddelde van 1 jaar | Q = lineaire regressie op basis van 1 jaar. (Stap 1 * stap 2)

4. Verzilveringsgraad.

De verzilveringsgraad per jaar wordt eerst berekend over de gemiddeld toegekende kwartaal kosten per jaar, waarna we dat bedrag vermenigvuldigen met de prognosticeerde aantallen. •

Formule: ((p2020*v2020)/3)*q per kwartaal

Prognosticeren in het sociaal domeinAlternatieven Variant 4: Lineaire regressie o.b.v. Historische realisatie 1. Sommige producten/productcategorieën bevatten te weinig data om het stappenplan volledig door te nemen. • Crisis/Verblijfszorg • jeugDbescherming/Jeugdreclassering

2. Om toch te kunnen voorspellen is er een prognose gemaakt o.b.v. de historische realisatie (2018-2020)

Deel 2: (Rijks)budgetten • Welke budgetten krijgen wij tot onze beschikking? • Wanneer weten wij dat?

Terugblik Tekort Sociaal Domein

2021

2022

2023

2024

2025

Tweede Bestuursrapportage 2019 (incl. ombuigingen)

-2.319

-2.265

-2.179

-2.179

-2.179

Structurele doorwerking jaarstukken 2019

293

293

293

293

293

Begroting 2021 (incl. ombuigingen)

-1.370

-1.488

-1.256

-1.256

-1.256

Bestuursrapportage 2021 - Kadernota 2022

-1.098

-1.620

-2.035

-2.251

-2.241

Cumulatief opgelost in begroting

-4.494

-5.080

-5.177

-5.393

-5.383

Extra rijksmiddelen jeugdhulp Omschrijving

2022

2023

2024

2025

Uitkomsten uitspraak jeugd incidenteel 1,314 miljard

3.548

0

0

0

0

2.138

1.958

1.742

Uitkomsten meicirculaire (negatief)

-604

-499

-725

-731

Effect uitspraak jeugd en uitkomsten meicirculaire

2.944

1.639

1.233

1.011

AF: Meegenomen in kadernota 2022 o.b.v. incidentele post 2021 van 613 miljoen

-1.500

-1.500

-1.500

-1.500

Extra effect na kadernota 2022

1.444

139

-267

-489

Uitkomsten uitspraak jeugd 1,314 miljard fictief meerjarig o.b.v. maximaal scenario

• De middelen worden incidenteel toegekend voor 2022 (verwerking in septembercirculaire). Over structurele financiële en noodzakelijke aanpassingen aan het jeugdhulpstelsel zal een nieuw kabinet besluiten • Door het Rijk zijn in de extra te verstrekken middelen reeds taakstellingen verwerkt tot € 214 mln. Het gaat daarbij om taken waarover overeenstemming is. Er is op Rijksniveau echter nog niet op alle dossiers overeenstemming: nieuwe neerwaartse bijstellingen zijn niet ondenkbaar. • De toezichthouder staat toe dat gemeenten in de meerjarenbegroting voor 2022-2025 maximaal 75% van de extra middelen als stelpost (bate) opnemen.

Prognoses sociaal domein kadernota 2022 (bedragen x € 1.000)

2021

2022

2023

2024

2025

Prognose jeugdhulp

11.794

12.655

12.799

12.649

12.549

Prognose Wmo

10.131

10.625

11.248

11.575

11.575

Prognose Werk en inkomen ( P- wet)

6.524

5.940

5.669

5.545

5.635

28.449

29.220

29.715

29.769

29.759

Totaal Sociaal domein

Financiële onzekerheden • In april 2021 is het BUIG budget voor 2021 neerwaarts bijgesteld omdat zowel de werkloosheid als de instroom in de uitkeringen lager is dan verwacht. Voor de jaren 2022 tot en met 2025 is dit nog niet gebeurd, terwijl dit wel de verwachting is. • Het na- ijleffect van corona is nog onduidelijk en daarmee zijn de financiële gevolgen niet in te schatten. De TONK en de TOZO lopen via een afzonderlijke financieringsstroom en heeft geen impact op de prognose. • Het nieuwe woonplaatsbeginsel heeft gevolgen voor de jeugdhulp waar wij als gemeente verantwoordelijk voor zijn. Het effect van dit nieuwe woonplaatsbeginsel op de Algemene uitkering is door het Rijk reeds verwerkt in de meicirculaire en bedraagt voor Altena 0,9 mln negatief. Uit recent onderzoek door de jeugdhulpregio blijkt dat het nieuwe woonplaatsbeginsel ook effect heeft aan de kostenzijde.

Deel 3: maatregelen • Inschatting van de effecten van te nemen maatregelen op de prognoses (stap 1) • Hoogte afhankelijk van beschikbare budgetten (stap 2) • Welke maatregelen staan op stapel en wat is het (geschatte) financieel effect? • Ombuigingen Berenschot, maar ook AEF

Stand van zaken ombuigingen Samenvatting: Bedrag

Gerealiseerd

In uitvoering

In onderzoek

2021

-€ 945.000

-€ 15.000

-€ 763.000

2022

-€ 1.125.000

-€ 983.000

-€ 142.000

2023

-€ 1.100.000

-€ 27.000

-€ 550.000

-€ 523.000

-€ 3.170.000

-€ 1.025.000

-€ 1.455.000

-€ 690.000

32%

46%

22%

Totaal

-€ 167.000

Per project zullen de resultaten uit de bouwstenen worden weergegeven. Donkergroen is gerealiseerd; lichtgroen is gerealiseerd, maar betreft een open einde regeling in uitvoering Andere kleuren zijn nog in onderzoek.

Project Dienstverlening In dit project organiseren wij op een andere wijze. Door efficiënter te werken, andere afspraken te maken, beter naar de huidige doelmatigheid en rechtmatigheid van voorzieningen te kijken, halen we een besparing.

Project Externe verwijzers

Ook in dit project organiseren wij een aantal zaken anders. Door het inzetten van een poortwachtersfunctie Dyslexie en praktijkondersteuning bij de huisartsen wordt een extra check gedaan op voorzieningen. Het AEF rapport vorm hier ook een basis.

Project sociale basis In dit project worden alle subsidies in het voorveld opnieuw uitgezet middels een subsidietender. Deze tender is in mei 2021 gepubliceerd en de uitslag is nu bekend. De nieuwe subsidies gaan op 1 januari 2022 in. De besparing op het individuele vervoer door het instellen van Automaatje is hieraan toegevoegd.

Project gesloten magazijn Dit project gaat over de aanpassing van de contracten, nieuwe contracten en innovatie in het maatwerk. Deze maatregelen vragen een langere voorbereidingstijd en zullen daarom in 2023 worden geëffectueerd. Het is nu nog te vroeg om aan te geven of de betrokken ombuigingen gerealiseerd kunnen worden. De maatregel die voor dit jaar op de rol stond (subsidie aan Vluchtelingenwerk) is wel gerealiseerd.

Project verordening In de bouwstenen zijn een aantal maatregelen opgenomen ter aanscherping van de huidige regels. Deze worden gebundeld en onderdeel van de nieuwe integrale omgekeerde verordening die in december wordt aangeboden aan de raad. De bezuinigingen kunnen dan per 1 januari 2022 worden gerealiseerd indien de verordening wordt aangenomen.