Overzicht en presentatie analyse A3 Steven Blok d.d. 10-01-2022
Tekst van het document
De waarde van burgerinitiatieven
10 januari 2022
Intern vertrouwelijk 1
Wat hebben we straks gedaan? 1.
Informatie over het onderzoek + de werkwijze van het onderzoek.
2.
Resultaten deel 1: consensus en meningsverschillen
3.
Resultaten deel 2: factoren/visies
4.
Resultaten deel 3: actorgroepen
5.
Conclusies & afsluiting
Intern vertrouwelijk 2
De werkelijkheid, zoals die zich aan me voordoet
Intern vertrouwelijk 3
Bijsluiter vooraf en legenda Stellingen uit ca. 35 stukken (wetenschappelijk, praktisch, maatgevend) Eindstand 180 stellingen → Teruggebracht naar 25 categorieën → door-gesampled naar 3 categorieën (zie rechts) met elk 12 stellingen. • Een structurele analyse van coalitieakkoorden (33 uit 2017) als check gebruikt: ‘mist er iets?’ • Een groep experts de lijst laten beoordelen. • Een testronde met wetenschappers gedaan.
RQ: Wat is volgens jou de waarde van burgerinitiatieven? • Drie categorieën stellingen gebruikt:
• Materieel: goederen, diensten
(dat zijn straks alle stellingen in rood of met dit icoontje)
• Immaterieel: sociale/psychologische opbrengsten
(dat zijn straks alle stellingen in groen of met dit icoontje)
• Proces: de manier waarop iets gebeurt (dat zijn straks alle stellingen in geel of met dit icoontje)
Intern vertrouwelijk 4
In twee stappen
22 respondenten
Intern vertrouwelijk 5
Waar is veel consensus over? (1/2)
1.
Eens/zeer eens: 9 .. lossen problemen op die ze zelf belangrijk vinden.**
2. Zeer oneens: 32 .. dragen bij aan altruïstisch/onbaatzuchtig gedrag.** 3. Tikkie oneens: 22 .. zorgen voor veiligheid in de buurt.* 4. Neutraal/tikkie oneens: 12 .. dragen bij aan beleidsuitvoering. 5. Oneens: 4 .. dragen bij aan de economie.
Intern vertrouwelijk 6
Waar zijn veel meningsverschillen over? (1/2)
1.
33 .. versterken de democratie.
2. 25 .. zijn waardevol in zichzelf. 3. 20 .. dragen bij aan zingeving van de participanten. 4. 34 .. zorgen voor protest over wat mis is. 5. 19 .. zorgen voor meer onderlinge relaties van de participanten.
Intern vertrouwelijk 8
18 .. zorgen voor (meer) innovatie.
Visie 1
5 .. dragen bij aan de kwaliteit van beleidsbesluiten.
12 .. dragen bij aan beleidsuitvoering.
30 .. zorgen voor maatschappelijke vaardigheden van de participanten.** 3 .. zorgen voor ecologische waarde en de natuur.
32 .. dragen bij aan
21 .. dragen bij aan
altruïstisch/onbaatzuchtig
persoonlijke
gedrag.
ontwikkeling.
34 .. zorgen voor protest over wat mis is.
22 .. zorgen voor veiligheid in de buurt.
26 .. dragen bij aan diversiteit van contacten en identiteiten.
2 .. dragen bij aan het praktisch beheren en opknappen van dingen.
1 .. zorgen voor collectieve/publieke goederen voor iedereen.
13 .. creëren maatschappelijke waarde voor de hele samenleving.
33 .. versterken de democratie.**
16 .. dragen bij aan meer verantwoordelijkheids-
11 .. dragen zelf bij aan
gevoel van de
de publieke zaak.**
participanten.
27 .. dragen bij aan het
14 .. dragen bij aan een
9 .. lossen problemen op
23 .. dragen bij aan
vermogen om samen te
betere relatie tussen de
die ze zelf belangrijk
gemeenschapszin bij de
werken.
overheid en inwoners.
vinden.
participanten.
24 .. zorgen ervoor dat de
4 .. dragen bij aan de economie.
29 .. dragen bij aan
20 .. dragen bij aan
19 .. zorgen voor meer
maatschappij – naast
36 .. dragen bij aan de
17 .. dragen bij aan
zelfredzaamheid van de
zingeving van de
onderlinge relaties van
overheden en markt – meer
verandering van hoe de
leefbaarheid in de
participanten.
participanten.
de participanten.**
invloed heeft op de publieke
overheid werkt.**
buurt.**
28 .. vergroten de
15 .. dragen bij aan
zeggenschap / invloed
betrokkenheid in de
van de participanten.
buurt.
ruimte.
10 .. zorgen voor besparingen omdat ze taken van de overheid overnemen.
6 .. zorgen voor belangrijk onderhoud in de buurt.
35 .. dragen bij aan het 7 .. dragen bij aan
ontwikkelen van
31 .. dragen bij aan een
8 .. zorgen vooral voor
verduurzaming.
meningen bij de
inclusieve samenleving.**
leuke extra’s in de buurt.
participanten.
Minst in overeenstemming met mijn visie
25 .. zijn waardevol in zichzelf.**
Meest in
Neutraal
Intern vertrouwelijk overeenstemming met mijn visie
Visie 1: idealistische community builders Nr.
Stelling
25
.. zijn waardevol in zichzelf.
4
15
.. dragen bij aan betrokkenheid in de buurt.
3
17
.. dragen bij aan leefbaarheid in de buurt.
3
23
.. dragen bij aan gemeenschapszin bij de participanten.
3
Nr.
Stelling
10
.. zorgen voor besparingen omdat ze taken van de overheid overnemen.
32
.. dragen bij aan altruïstisch/onbaatzuchtig gedrag.
4
.. dragen bij aan de economie.
6
.. zorgen belangrijk onderhoud in de buurt.
Positie
Positie
2
3
4
D*
-1
2
-1
D
2
0
1
D*
3
0
1
0
1
1
2
3
4
-4
0
0
-3
-3
-4
-3
-3
-3
-3
-1
-1
-3
1
1
-2
• Burgerinitiatieven zijn waardevol omdat ze staan voor betrokkenheid, leefbaarheid en gemeenschapszin… - “Mensen zijn – dus toch – bereid om iets te doen, daarom zijn burgerinitiatieven zo waardevol.” (6) - “De waarde van burgerinitiatieven zit in die zijeffecten. Die zijn positief: hoe men zich voelt, het veiligheidsgevoel…” (9)
• maar ze moeten niet gezien worden als instrumenten om tot materiele output te komen. - “Het gaat niet om geld in mijn beeld. Geld mag, op principiële gronden, niet ‘de reden’ zijn.” (3) - “Je moet het daar niet voor doen want dat demotiveert. Dan zit je direct weer op de centen te letten en daarop te sturen” (5) Intern vertrouwelijk 11
23 .. dragen bij aan gemeenschapszin bij de participanten.**
Visie 2
22 .. zorgen voor veiligheid in de buurt.
1 .. zorgen voor collectieve/publieke goederen voor iedereen.
voor de hele
zelfredzaamheid van de
participanten.
participanten.
samenleving.**
meningen bij de
zichzelf.
21 .. dragen bij aan
altruïstisch/onbaatzuchtig gedrag.
mijn visie
participanten.
maatschappij – naast overheden en markt – meer
de natuur.
invloed heeft op de publieke ruimte.
31 .. dragen bij aan een inclusieve samenleving.
36 .. dragen bij aan de verandering van hoe de overheid werkt.
11 .. dragen zelf bij aan
12 .. dragen bij aan
de publieke zaak.
beleidsuitvoering.
4 .. dragen bij aan de
34 .. zorgen voor protest
7 .. dragen bij aan
economie.
over wat mis is.
verduurzaming.
2
.. dragen bij aan het
16 .. dragen bij aan meer verantwoordelijkheidsgevoel van de participanten.
26 .. dragen bij aan
9 .. lossen problemen op
diversiteit van contacten
die ze zelf belangrijk
en identiteiten.
vinden.
6 .. zorgen voor
28 .. vergroten de
14 .. dragen bij aan een
belangrijk onderhoud in
zeggenschap / invloed
betere relatie tussen de
de buurt.
van de participanten.
overheid en inwoners.**
8 .. zorgen vooral voor leuke extra’s in de buurt.
5 .. dragen bij aan de
15 .. dragen bij aan
17 .. dragen bij aan
27 .. dragen bij aan het
praktisch beheren en
kwaliteit van
betrokkenheid in de
leefbaarheid in de
vermogen om samen te
opknappen van dingen.
beleidsbesluiten.
buurt.
buurt.**
werken.**
Minst in overeenstemming met
vaardigheden van de
ecologische waarde en
democratie.
ontwikkeling.
maatschappelijke
3 .. zorgen voor
33 .. versterken de
persoonlijke
32 .. dragen bij aan
de participanten.**
30 .. zorgen voor
24 .. zorgen ervoor dat de
25 .. zijn waardevol in
onderlinge relaties van
innovatie.
overnemen. 29 .. dragen bij aan
ontwikkelen van
19 .. zorgen voor meer
18 .. zorgen voor (meer)
taken van de overheid
zingeving van de
participanten.
maatschappelijke waarde
besparingen omdat ze
20 .. dragen bij aan
35 .. dragen bij aan het
13 .. creëren
10 .. zorgen voor
Meest in
Neutraal
Intern vertrouwelijk overeenstemming met mijn visie
Visie 2: pragmatische partners Nr.
Stelling
27
.. dragen bij aan het vermogen om samen te
Positie
werken. 17
.. dragen bij aan leefbaarheid in de buurt.
14
.. dragen bij aan een betere relatie tussen de overheid en inwoners.
9
.. lossen problemen op die ze zelf belangrijk vinden.
Nr.
Stelling
32
.. dragen bij aan altruïstisch/onbaatzuchtig gedrag.
13
.. creëren maatschappelijke waarde voor de hele samenleving.
21
.. dragen bij aan persoonlijke ontwikkeling.
4
.. dragen bij aan de economie.
1
3
4
4
D*
0
0
1
3
D*
3
0
1
3
D*
1
0
1
3
C*
2
2
2
1
3
4
Positie -4
C*
-3
-3
-3
-3
D*
1
0
2
-3
-2
1
-1
-3
-3
-1
-1
• Burgerinitiatieven als stok achter deur/format om samen iets te doen… - “Samenwerkingen tussen de overheid, bewoners, ondernemers en dorpsraden is heel belangrijk en het wordt veel beter. Met een houding van ‘wie moeten er meedoen en hoe gaan we er komen’, gaat het vaak wel goed.” (15) - “Daar gaat het om. Je ziet toch vaak situaties van ‘het is zo link als daar wel/niet wat mee gebeurt’ en dan komt men in actie en wordt het opgelost.” (10)
• …maar maak het niet te hoogdravend. - “Burgerinitiatieven zijn nou eenmaal een beetje egoïstisch. Dat zie je ook [vaak] ‘die van mij moet eerst!’” (17) - “Het hoeft niet iets op te leveren. Burgerinitiatieven kosten juist vaak wel veel. (…) Tot slot zijn veel dingen moeilijk of onwenselijk om door te rekenen in economische termen, zoals leefbaarheid!” (1) Intern vertrouwelijk 13
16 .. dragen bij aan meer verantwoordelijkheidsgevoel van de
Visie 3
participanten. 10 .. zorgen voor besparingen omdat ze taken van de overheid overnemen.
22 .. zorgen voor veiligheid in de buurt.
18 .. zorgen voor (meer) innovatie.
5 .. dragen bij aan de kwaliteit van beleidsbesluiten.
12 .. dragen bij aan beleidsuitvoering.
29 .. dragen bij aan zelfredzaamheid van de participanten.
8 .. zorgen vooral voor leuke extra’s in de buurt.
15 .. dragen bij aan
6 .. zorgen voor
betrokkenheid in de
belangrijk onderhoud in
buurt.**
de buurt.
13 .. creëren
2 .. dragen bij aan het
maatschappelijke waarde
praktisch beheren en
voor de hele samenleving
opknappen van dingen.
25 .. zijn waardevol in zichzelf.**
24 .. zorgen ervoor dat de
31 .. dragen bij aan een inclusieve samenleving.**
26 .. dragen bij aan
28 .. vergroten de
diversiteit van contacten
zeggenschap / invloed
en identiteiten.**
van de participanten.**
17 .. dragen bij aan leefbaarheid in de buurt.
21 .. dragen bij aan
maatschappij – naast
3 .. zorgen voor
persoonlijke
overheden en markt – meer
ecologische waarde en
ontwikkeling.**
invloed heeft op de publieke
de natuur.**
ruimte.
33 .. versterken de democratie.
32 .. dragen bij aan
36 .. dragen bij aan de
altruïstisch/onbaatzuchtig
verandering van hoe de
gedrag.
overheid werkt.**
1 .. zorgen voor collectieve/publieke goederen voor iedereen.
4 .. dragen bij aan de economie.
35 .. dragen bij aan het ontwikkelen van
11 .. dragen zelf bij aan
meningen bij de
de publieke zaak.
participanten.
14 .. dragen bij aan een
23 .. dragen bij aan
9 .. lossen problemen op
betere relatie tussen de
gemeenschapszin bij de
die ze zelf belangrijk
overheid en inwoners.
participanten.
vinden.
27 .. dragen bij aan het vermogen om samen te werken.
mijn visie
maatschappelijke
over wat mis is. **
vaardigheden van de participanten.**
Minst in overeenstemming met
30 .. zorgen voor 34 .. zorgen voor protest
7 .. dragen bij aan verduurzaming.**
19 .. zorgen voor meer
20 .. dragen bij aan
onderlinge relaties van
zingeving van de
de participanten.
participanten.**
Meest in
Neutraal
Intern vertrouwelijk overeenstemming met mijn visie
Visie 3: meaning ‘makers’ Nr.
Stelling
20
.. dragen bij aan zingeving van de participanten.
19
.. zorgen voor meer onderlinge relaties van de
Positie
1 4
D*
3
participanten.
2
4
-1
-1
0
0
-2
1
7
.. dragen bij aan verduurzaming.
3
D*
-2
-1
-2
3
.. zorgen voor ecologische waarde en de natuur.
3
D*
-2
0
-1
1
2
- “Als mensen zich bezig houden met burgerinitiatieven draagt dat echt bij aan hun gevoel van zingeving. Dat is niet onbaatzuchtig. Ze doen het omdat ze het zelf belangrijk vinden of omdat ze iets gerealiseerd willen krijgen” (14) - “We vinden het allemaal heel belangrijk, we vinden het leuk om te doen en iedereen haalt er ook wel veel uit.” (2)
• … maar ze zijn wel op zichzelf en hebben een kleine/specifieke scope.
Nr.
Stelling
33
.. versterken de democratie.
-4
D
1
-2
4
31
.. dragen bij aan een inclusieve samenleving.
-3
D*
0
-1
-1
32
.. dragen bij aan altruïstisch/onbaatzuchtig gedrag.
-3
-3
-4
-3
1
.. zorgen voor collectieve/publieke goederen voor
-3
0
-1
-3
iedereen.
Positie
• Burgerinitiatieven zinvolle/leuke manier om aan belangrijk thema’s te werken…
4
- “Democratie, dat is veel te groot. Gemeenteraad en burgerinitiatieven staan soms haaks tegenover elkaar. Gemeenteraden willen het best nog wel eens wegstemmen.” (11) - “Er zit wel een splitsing tussen ‘oude’ lokalen en nieuwelingen hier (…). Het is dus juist best exclusief. “ (14) Intern vertrouwelijk 15
12 .. dragen bij aan beleidsuitvoering.
Visie 4
20 .. dragen bij aan zingeving van de participanten.
4 .. dragen bij aan de
11 .. dragen zelf bij aan
17 .. dragen bij aan
economie.
de publieke zaak.
leefbaarheid in de buurt.
36 .. dragen bij aan de
27 .. dragen bij aan het
verandering van hoe de
vermogen om samen te
overheid werkt.
werken.
22 .. zorgen voor veiligheid in de buurt.
10 .. zorgen voor besparingen omdat ze taken van de overheid overnemen.
34 .. zorgen voor protest over wat mis is.**
2 .. dragen bij aan het
3 .. zorgen voor
praktisch beheren en
ecologische waarde en
opknappen van dingen.**
de natuur.
6 .. zorgen voor belangrijk onderhoud in de buurt.
1 .. zorgen voor
8 .. zorgen vooral voor
collectieve/publieke
leuke extra’s in de
goederen voor iedereen.
buurt.**
32 .. dragen bij aan altruïstisch/onbaatzuchtig gedrag.
7 .. dragen bij aan verduurzaming.
30 .. zorgen voor maatschappelijke vaardigheden van de participanten.
31 .. dragen bij aan een
18 .. zorgen voor (meer)
inclusieve samenleving.
innovatie.
25 .. zijn waardevol in zichzelf.
21 .. dragen bij aan persoonlijke ontwikkeling.
mijn visie
betere relatie tussen de overheid en inwoners.
15 .. dragen bij aan betrokkenheid in de buurt.
13 .. creëren maatschappelijke waarde voor de hele samenleving.* 16 .. dragen bij aan meer verantwoordelijkheidsgevoel van de participanten.
24 .. zorgen ervoor dat de maatschappij – naast overheden en markt – meer invloed heeft op de publieke ruimte.
26 .. dragen bij aan
19 .. zorgen voor meer
29 .. dragen bij aan
5 .. dragen bij aan de
diversiteit van contacten
onderlinge relaties van
zelfredzaamheid van de
kwaliteit van
en identiteiten.
de participanten.
participanten.**
beleidsbesluiten.
23 .. dragen bij aan
9 .. lossen problemen op
28 .. vergroten de
gemeenschapszin bij de
die ze zelf belangrijk
zeggenschap / invloed
participanten.
vinden.
van de participanten.
35 .. dragen bij aan het ontwikkelen van meningen bij de participanten.**
Minst in overeenstemming met
14 .. dragen bij aan een
33 .. versterken de democratie.**
Meest in
Neutraal
Intern vertrouwelijk overeenstemming met mijn visie
Visie 4 Nr.
Stelling
33
.. versterken de democratie.
28
.. vergroten de zeggenschap / invloed van de
Positie 4
participanten. 5
.. dragen bij aan de kwaliteit van beleidsbesluiten.
24
.. zorgen ervoor dat de maatschappij – naast
1
overheden en markt – meer invloed heeft op de
D*
2
• Burgerinitiatieven als democratische boost...
3
1
-2
-4
3
2
2
-1
3
0
1
-2
3
1
1
2
publieke ruimte.
Nr.
Stelling
34
.. zorgen voor protest over wat mis is.
10
.. zorgen voor besparingen omdat ze taken van de overheid overnemen.
1
.. zorgen voor collectieve/publieke goederen voor iedereen.
32
.. dragen bij aan altruïstisch/onbaatzuchtig gedrag.
- “Vooral omdat ik van mening ben dat de initiatieven en het aangaan van iets doen een maatschappelijk besluit is. Het gaat om het bepalen in je eigen leefomgeving.” (19) - “Zeggenschap: zeker. De politiek is absoluut gevoelig voor burgerinitiatieven. En ze moet dat ook zijn!” (8)
• … maar ze vullen aan vanuit een eigen belang. Positie
1 -4
D*
2
3
-1
-2
1
-3
-4
0
0
-3
0
-1
-3
-3
-3
-4
-3
- “Met protest op zichzelf bereik je niet zo veel. Je zet er vooral anderen mee aan om iets te doen terwijl je het zelf niet doet.” (7) - “Ik denk dat in de basis mensen toch ook wel in bewonersinitiatief komen vanuit een belang dat ze zelf ook hebben. (…) Altruïsme is prachtig, maar in de kern moet/hoeft voort te komen uit altruïstische motieven. ”(19)
Intern vertrouwelijk 17
In de chat: welke visie deel jij?
Visies en de verschillende actoren
10 januari 2022
Intern vertrouwelijk 19
Participant
Categorie
Visie 1
Visie 2
Visie 3
Visie 4
9
Ambtelijk
0,7415*
-0,0284
0,3009
0,2046
12
Ambtelijk
0,7051*
0,0365
-0,114
0,0975
5
Politiek
0,6928*
0,2847
0,0857
0,1553
3
Ambtelijk
0,6886*
0,2853
0,1197
-0,033
6
Ambtelijk
0,6634*
-0,0365
0,1544
0,2226
18
Ambtelijk
0,6589*
-0,1262
-0,4021
0,3353
4
Ambtelijk
0,6516*
0,2092
-0,0663
0,1095
21
Politiek
0,524*
0,3809
-0,3476
0,1315
17
Politiek
0,0194
0,6737*
-0,2058
0,2065
15
Maatschappelijk
-0,0112
0,6514*
0,0511
-0,1869
22
Politiek
0,1393
0,5222*
0,079
0,1369
1
Maatschappelijk
0,0146
0,5134*
0,3495
0,3306
16
Ambtelijk
0,4284
0,4692*
0,004
0,467
10
Maatschappelijk
0,3361
0,4079*
0,065
-0,0114
14
Maatschappelijk
-0,1117
-0,1015
0,8176*
0,0973
2
Maatschappelijk
0,2617
0,4191
0,5367*
-0,3943
11
Ambtelijk
0,3117
0,2235
0,5307*
0,1087
20
Maatschappelijk
-0,0514
0,1817
0,0972
0,797*
19
Ambtelijk
0,3809
0,1387
-0,1122
0,7317*
13
Ambtelijk
0,3194
0,224
-0,2984
0,7014*
7
Maatschappelijk
0,213
-0,0851
0,2229
0,5992*
8
Maatschappelijk
0,5181
-0,227
0,2094
0,5198*
Intern vertrouwelijk 20
Ambtelijk
Maatschappelijk
Politiek
Visie 1 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0 Visie 4
-0,1
Visie 3
Visie 2
Intern vertrouwelijk 24
Optioneel/nazenden: Wat vinden ze van… Kunnen burgerinitiatieven het beter?
Ondersteuning?
Nee, maar een ‘challenge’ moet mogelijk zijn
Nee. Creëer geen ongelijkheid
Soms wel, soms niet Nee, niet alle decentraliseren/afstoten naar de samenleving
Grootste nadeel?
Iets wat de één leuk Spaar ze ook een beetje, vindt, benadeelt men heeft al zoveel te misschien wel de ander doen
Subsidie kan de ziel eruit Draagvlak bij initiatieven halen
Ja, geef basisgeld
Hangt van de inhoud af Eerst ergens anders kijken (crowdfunding)
Uitdagingen?
Ongelijkheid tussen partijen (groot vs. klein)
Ze kunnen one-issue zijn
Continuïteit
Algemeen belang
Motivatie (het houden in relatie met de termijnen van de gemeente + mensen vinden)
(behapbaar, trekt gemeente zich niet teveel terug, risico’s)
Intern vertrouwelijk 26
Conclusies • • •
•
Er zijn vier verschillende visies op de waarde van burgerinitiatieven (en dus niet één). Eén van de visies verschilt sterk van de andere drie. Twee kunnen aardig samen door één deur. De visies hebben consensus over immateriële waarden. ▪ En veel zijn het er eens over dat ze problemen oplossen die ze zelf belangrijk vinden. ▪ En de visies delen dat burgerinitiatieven niet bijdragen aan de ontwikkeling van altruïsme. En veel meningsverschillen over de proceswaarden. ▪ Met name over de bijdrage aan de democratie. ▪ En dat ze waardevol in zichzelf zijn.
Waar kun je dit voor gebruiken?
Intern vertrouwelijk 28
Vragen? Reacties?
@jxb511 10 januari 2022
Intern vertrouwelijk 29
Meer weten/napraten?
blok@essb.eur.nl
Intern vertrouwelijk 30