Inspraaktekst Jos Stegeman BASDA Koers Sociaal Domein 2030 Altena

Inspreken 10 febr 2026 door BASDA leden bij de Altenaronde tav de Koers Sociaal Domein Open deuren als vergrijzing, personeelstekorten en de financiering zijn velen van u en ons inmiddels bekend. Daar hoeven we het op zich nu niet over te hebben. In ons advies hebben we even de toekomstvisie Altena van 2018 aangehaald. De manier van werken zou vanaf dat moment de grootste verandering zijn. We zijn nu bijna 8 jaar verder en dit document is niet het eerste document als vervolg daarop. Wij vragen ons af of de huidige stand van zaken zoveel anders of beter is dan in 2018. Dat vinden we niet terug. Het is prima om vooruit te kijken, absoluut, maar even stilstaan bij de huidige stand van zaken lijkt ons niet zo bijzonder. In deze nota wordt terecht op pagina 33 de vraag gesteld waarom het gekozen pad gaat slagen. Het is een behoorlijke omslag die niet zonder slag of stoot zal plaatsvinden. We zijn blij met een meerjarenvisie voor het sociaal domein. Het is niet het eerste document over dit onderwerp en het zal ook niet het laatste zijn. Het is naar ons idee een algemene lijn waarbij concrete invulling en vooral uitvoering nog moet volgen. Het markeert een andere positie van de gemeente als lokale invuller van zaken. De vraag is hoe we de nieuwe samenwerking met het maatschappelijk middenveld vorm gaan geven.

Kan de gemeente dat wel? In de bijlage onder “waar gaan we mee aan de slag” staan veel zaken vermeld waar we hier niet allemaal op in willen gaan want dat zou te veel tijd vergen. Onder punt 5 de gemeente als vormgever wordt aangegeven dat de gemeente regie neemt op afstand. Wij menen dat tav de gehele Koers de gemeente bij aanvang juist strak de regie moet nemen en erop sturen. Als zaken beginnen te lopen kan er meer afstand worden genomen. Laten we ons realiseren dat dit voor velen pijn kan gaan doen. Heeft de gemeente de juiste mensen daarvoor en zijn die er genoeg? Deze Koers vraagt nl om andere kwaliteiten. We begrijpen op zich de gemaakte keuzes voordat de wal het schip keert om het maar eens zo te zeggen. Dat we van een ik naar een wij samenleving toe moeten lijkt ongeveer een open deur. De sociale basis op orde klinkt mooi maar hoe staan we ervoor? We hebben daar nog wel de nodige vraagtekens bij. Naar wat wij vanuit het veld merken is dit nog niet erg geland. Wanneer aan mensen wordt gevraagd wat de sociale basis is word je nogal eens aangekeken of er water brandt. Veel mensen denken nog steeds dat hulp en zorg een recht is waar we tussen aanhalingstekens voor betalen en klagen is er dan ook volop over lange wachttijden etc. In een recent gesprek met dorpsraden bleek dat men het beeld v.d. sociale basis nog niet erg voor ogen heeft.

Dat is op zich niemand te verwijten maar het zegt wel wat. Om dat beeld bij mensen duidelijk voor ogen te krijgen is nog een hele opgave en vereist nogal wat communicatieve vaardigheden.

Na jaren van aanbesteden en "vermarkten" moeten organisaties als Surplus en Pro Senioren als samenwerkingspartners en coproducent een nieuwe rol krijgen. Het is goed om na te gaan of zij dat ook kunnen. Wij realiseren ons dat dit twee totaal verschillend georganiseerde instellingen zijn. Uiteraard is dit een voorbeeld. Dit geldt ook voor andere organisaties in de zorg en welzijnssfeer. Laat het koersdocument een inspirerend richting gevend document worden en geen bezuinigingsronde en "verschralings" instrument. Nogmaals: wij begrijpen de keuzes want we moeten wat. Wij hebben in ons advies een aantal suggesties gegeven die ik niet allemaal zal opsommen maar er kunnen ongetwijfeld nog meer suggesties bij. Wij willen graag weten wat er met onze suggesties wordt gedaan. Hoe houden we grip op de in onze reactie gegeven opmerkingen. Belangrijke vraag is nu naar burgers en organisaties hoe we die omslag gaan maken. Dat zou weleens lang kunnen gaan duren. Uiteindelijk is het recht op van alles er tientallen jaren ingestampt. Burgers moeten meer zelf doen en een beroep op de omgeving en het sociale netwerk als dat er is. Dat is het eerste punt. Daar zal zeker de gemeente een heel actieve informerende en sturende rol in moeten hebben. Minstens zo belangrijk is de rol van hulpverlenende organisaties. We begrijpen dat organisaties willen overleven.

Ze hebben ook personeel met gezinnen, hypotheken etc. Toch zullen organisaties door de gemeente moeten worden aangestuurd of zelfs gedwongen om zaken te veranderen. Kunnen we dat als gemeente? Wanneer bijvoorbeeld in een dorpskern meerdere hulpverleners werkzaam zijn waardoor onnodig heen en weer reizen plaatsvindt moet daar al of niet gedwongen een punt achter worden gezet. Het zogenaamde recht vd hulpvrager op hulp van zijn of haar keuze zal hoe dan ook worden beperkt. Dit dienen zowel hulpverleners als hulpvragers zich bijzonder goed te realiseren. Wij willen als adviesraad ook actief met deze Koers blijven meedenken alsmede met de in gang te zetten uitvoering. Laten we als er kleine succesjes zijn in de uitvoering cq realisering dit vooral vieren en communiceren. Dat stimuleert. Wij willen als adviesraad dan ook graag met u als raadsleden van gedachten blijven wisselen over het realiseren van deze Koers. Wij wensen u hiermee sterkte en succes. Namens Basda. Jos Stegeman