CONCEPT accountantsverslag - gemeente Altena 2021
Tekst van het document
Disclamer: De accountantscontrole van de jaarrekening 2021 is nog niet afgewikkeld:
CONCEPT Accountantsverslag 2021 Gemeente Altena 10 juni 2022
-
Er staan nog een aantal vragen open c.q. moeten nog een aantal antwoorden verwerkt worden, waaronder Euaanbesteding.
-
Onze interne kwaliteitsreview is nog onder handen.
Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Altena Postbus 5 4286 ZG ALMKERK Datum
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Altena. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2021 van de gemeente Altena.
10 juni 2022
Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Altena zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken.
Ons kenmerk
De jaarrekening 2021 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena. Bij deze jaarrekening zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid te verstrekken.
KENMERK
M.F.B. Heuer MSc
Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 22 november 2021 en met ons auditplan van 23 september 2021 welke tevens is besproken in uw auditcommissie.
+316 8333 0192 Maheuer@deloitte.nl
Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie
Behandeld door
J. van Koert MSc RA +316 1201 0779 Jvankoert@deloitte.nl
Wij zullen deze (concept) rapportage op 14 juni 2022 bespreken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën, met de directie en met de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.
J. van Koert MSc RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NWE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
9
Bevindingen jaarrekening
11
•
De financiële positie van uw gemeente
12
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
17
Interne beheersing
25
•
26
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
Overige aangelegenheden
27
•
28
Overige aangelegenheden
Bijlagen
29
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
30
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
31
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
32
•
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021
33
•
Bijlage B2 - Bevindingen controle SiSa-bijlage Tozo 2021
35
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
36
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 3
Bestuurlijke samenvatting
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld en rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1,52 miljoen respectievelijk € 4,56 miljoen.
Financiële positie
•
De financiële positie ultimo 2021 is verbeterd ten opzichte van 2020.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2021 bedraagt € 20,2 miljoen (2020: € 19,7 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Altena onderkende en aanwezige risico’s van € 10,9 miljoen (2020: € 11,4 miljoen).
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een relatief hoog voordelig rekeningresultaat 2021 ad € 5,8 miljoen (2020: voordelig € 6,2 miljoen).
Opstel- en controleproces •
De controle van de jaarrekening 2021 heeft ‘hybride” plaatsgevonden. De afstemming tussen de gemeente en het controleteam vanuit Deloitte heeft goed verlopen. Daarbij hebben wij geconstateerd dat het opsteldossier, nagenoeg volledig gereed was bij aanvang van de controle. Tevens was de kwaliteit van de aangeleverde onderbouwingen van een hoog niveau. Dit heeft het controleproces positief beïnvloed. Aandachtspunt binnen het proces betreft echter de controle van de SISA-verantwoording. Door de grote stijging van het aantal regelingen alsmede de verscheidenheid daarvan zien wij wisselende kwaliteit in de onderbouwing van de regelingen.
•
Wij hebben bij de processen die wij relevant achten voor de jaarrekeningcontrole, vastgesteld dat de randvoorwaardelijke internebeheersingsmaatregelen, zoals bevoegdheden en functiescheiding, aanwezig zijn. De organisatie heeft ten opzichte van voorgaande jaren een zichtbare stijgende lijn ingezet ten aanzien van de kwaliteit van de interne controles. De nog aanwezige verbeterpunten zijn inherent aan een fusiegemeente. Wij zijn dan ook van mening dat de gemeente Altena op koers ligt qua organisatie- ontwikkeling, maar daarentegen nog wel de nodige stappen te zetten heeft om toe te groeien naar het gewenste niveau.
•
Onze belangrijkste bevindingen zijn met u (gemeenteraad) gedeeld, en zijn besproken in de auditcommissie. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
•
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen.
Interne beheersing
Kwaliteit verslaggeving
Effecten coronacrisis • (exclusief sociaal domein)
Bestuurlijke samenvatting
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren bestaat een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s en daarmee de waardering van de vorderingen gecontroleerd en wij merken op dat als gevolg van diverse steun- en coulancemaatregelen (door het rijk dan wel de gemeente) nog geen sprake is van grote mutaties in de oninbare vorderingen.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 5
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Grondexploitatie
Sociaal domein | gevolgen corona
Sociaal domein
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2021 versus de schattingen in de jaarrekening 2020 geanalyseerd (‘backtesting’).
•
Wij hebben specifiek aandacht besteed aan de parameters waarmee de stijging van het toekomstig prijspeil wordt ingeschat (lees de toekomstige inflatie). Door de recente prijsstijgingen en inflatie op het gebied van grond- weg- en waterbouwkundige werken (GWW) is de inschatting dat de toekomstige prijsstijgingen vanaf prijspeildatum 01-01-2022 hoger zullen zijn dan in het recente verleden geval is geweest. De parameter voor de stijging van kosten is, na onze controle, gesteld op 5% wat gebaseerd is op recente gegevens vanuit de markt voor toekomstig prijsstijgingen op middellange termijn ten aanzien van de GWW. De aanpassing van deze kostenparameter heeft een negatieve impact gehad op de verwachte toekomstige resultaten van uw grondexploitatieprojecten.
•
Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.
•
De financiële impact van het coronavirus op het sociaal domein is beperkt. De gemeente heeft tijdig en voldoende beheersmaatregelen getroffen waarmee het de financiële effecten van corona voor het sociaal domein over 2021 tot een minimum heeft beperkt.
•
Eén van de maatregelen die het kabinet gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze regeling gecontroleerd. Wij hebben hierbij vastgesteld dat de Tozo uitkeringen juist en rechtmatig zijn verstrekt. Tevens hebben wij vastgesteld dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld, geïmplementeerd en zichtbaar naleeft, waarmee ook is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.
•
Net als voorgaand boekjaar hebben wij bij de controle van de Jeugdwet en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), door het ontbreken van voldoende en geschikte controle-informatie, een onzekerheid geconstateerd. Deze onzekerheid bedraagt voor de WMO 0,5 miljoen en voor de Jeugdwet 1,4 miljoen.
•
Op basis van de door ons uitgevoerde controle hebben wij vastgesteld dat de Persoonsgebonden Budgetten (PGB’s), overeenkomstig voorgaand jaar, rechtmatig zijn verstrekt.
Naleving van de Europese • aanbestedingsregels
Bestuurlijke samenvatting
Wij constateren over 2021 een toename/afname in de omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een fout van circa € XXX miljoen (2020: 0,1 miljoen).
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 6
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Begrotingsrechtmatigheid •
Fraude(risicoanalyse)
•
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijdingen naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Begrotingsrechtmatigheid’ van de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2021. De geconstateerde lastenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig zijn aangemerkt, wegen mede op basis van de analyse van het college niet mee in ons rechtmatigheidsoordeel. Wij hebben tijdens onze werkzaamheden enkele observaties gedaan met betrekking tot uw interne frauderisicoanalyse, te weten: •
Wij adviseren u om het gehele fraudelandschap bij de analyse te betrekken;
•
Er ontbreekt een beschrijving van de restrisico’s en van de wijze waarop hiermee wordt omgegaan (e.g. accepteren/mitigeren/ vermijden);
•
Wij adviseren het bestaan en de werking van de (huidige en aanvullende) beheersmaatregelen zoals genoemd in de frauderisicoanalyse ook te gaan toetsen.
Wij hebben onze observaties reeds aan u gecommuniceerd middels onze boardletter 2021.
Bestuurlijke samenvatting
•
Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
•
Tijdens onze controle over 2021 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 7
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2021.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2021 voldoende voor de doelstelling van onze controle.
Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2021, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021.
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (onderdeel: ‘Begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat de begrotingsoverschrijdingen niet meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa
Bij de jaarrekening 2021 van de gemeente Altena zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken.
Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2021 geconstateerd.
Wij hebben de controle van de jaarrekening 2021 van de gemeente Altena uitgevoerd en zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid.
Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
Wij hebben geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat
Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel, die van invloed zijn op de WNT. Voor de controle van de WNT hebben wij onze interne specialisten ingezet.
Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel, die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Wij hebben zodoende geen niet-gecorrigeerde controleverschillen opgenomen in Bijlage A1 - Nietgecorrigeerde controleverschillen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2021, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’. Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevings-vraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Bijlagen
Blz. 9
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Altena Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de member firms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente, die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag.
Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging.
Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd:
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar
•
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2021.
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten. De grondslagen zijn aanvaardbaar.
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2021 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2021 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2021 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 10
Bevindingen jaarrekening
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2021 bedraagt € 1,5 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 4,3 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2021 circa € 5,8 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2021 circa 30,2 % van het balanstotaal (ultimo 2020: 31,9% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2021. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming.
Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2021
2020
2019
Eigen vermogen per 1 januari
66,1
67,0
57,5
-/- 4,3
-/- 7,1
1,0
Gerealiseerd resultaat
5,8
6,2
8,5
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
1,5
-/- 0,9
9,5
Eigen vermogen per 31 december
67,6
66,1
67,0
Tussentijdse resultaatbestemming
Exploitatieresultaat (x € 1.000) Totale baten
145.360
Totale lasten
-/- 143.906
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
1.455
Af: stortingen in reserves
-/- 8.284
Bij: onttrekkingen aan reserves
12.629
Saldo mutaties reserves
4.344
Gerealiseerd resultaat
5.799
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 12
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2021 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 1,5 miljoen zien, ten opzichte van een begroot nadelig saldo van € 1,7 miljoen (begroting na wijziging).
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)
De jaarrekening 2021 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 5,8 miljoen. In dit saldo is een bedrag opgenomen van € 1,5 miljoen, dat betrekking heeft op incidentele baten en lasten. Het genormaliseerde resultaat bedraagt derhalve €4,3 miljoen. De belangrijkste incidentele baten en lasten zien toe op de mutaties in de reserve wegen (V2,0 miljoen en N2,2 miljoen).
5
In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
15 10
(5) 2019
2020
2021
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 8 6 4 2
2019
2020
2021
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 10 8 6 4 2
2019
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
2020
2021
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 13
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Altena (over de periode 2019-2021)
Solvabiliteit
33% 32% 32% 31% 31% 30% 30% 29%
15%
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)
Grondexploitatiequote 12
10%
10
5%
8
0% 2019
2020
2021
2019
Werkelijk
2020
2021
Werkelijk
6 4 2
Netto schuldquote
Structurele exploitatieruimte
68%
3%
66%
2%
64%
2%
62%
1%
60%
1%
58%
0% 2019
2020
2021
Werkelijk
Bestuurlijke samenvatting
(2) (4) (6) 2019
2020 Werkelijk
Bevindingen jaarrekening
-
Interne beheersing
2021
2019 Begroot
Overige aangelegenheden
2020 Begroot na wijziging
Bijlagen
2021 Werkelijk
Blz. 14
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Voorspellende waarde van uw begroting De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren. De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan blijkt echter achteraf niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden, bijvoorbeeld door onvoorziene omstandigheden. Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. In dit licht adviseren wij u dit nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen. In dit kader hebben wij in onze boardletter tevens enkele adviezen uitgebracht om dit verder te verbeteren binnen de organisatie.
Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1 miljoen) 4 2 (2) (4) Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 160
140
120 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 160
140
120 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2020 2020 2021 2021
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 15
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2021; de ratio weerstandsvermogen is toegenomen tot 1,9.
Uw weerstandscapaciteit van € 20,2 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 10,9 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.
Beschikbare weerstandscapaciteit
€ 25,0
De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 20,2 miljoen (2020: € 19,7 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar.
€ 20,0 € 15,0 € 10,0
Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s bestaand zijn en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 10,9 miljoen (2020: € 11,4 miljoen). Ten opzichte van 2020 is hiermee sprake van een afname van de gekwantificeerde risico’s met €0,5 miljoen.
Bestuurlijke samenvatting
Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)
Bevindingen jaarrekening
€ 5,0 €2019 2020 2021 Benodigde weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen 2,00 1,50 1,00 0,50 2019
Interne beheersing
2020
2021
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 16
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2021 ad € 13,2 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2022 e.v. nog te realiseren baten ad € 27,3 miljoen en lasten ad € 2,8 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2021 gaat het om 13 individuele projecten. De gemeente Altena schat ultimo 2021 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 3,7 miljoen bedraagt (2020: € 3,1 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is voor een bedrag van € 3,6 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie.
Het resterende deel van deze verliesvoorzienig is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording. Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
•
•
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
•
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt.
Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’. Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) 30,00 25,00 20,00 15,00 10,00
Ontwikkeling boekwaarde
5,00 -
2018
2019
2020
Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1.000,-) 12.000 10.000
Nog te realiseren baten
Nog te realiseren lasten
8.000
6.000 4.000 2.000 -
De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 17
2021
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeente voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2021 voor € 0,6 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2020: € 0,2 miljoen).
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).
Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
•
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2021 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt.
Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties Achter de Schans, Blokland en de Bronkhorst de belangrijkste projecten binnen uw gemeente zijn en welke wij, op grond van onze professionele oordeelsvorming, geselecteerd hebben voor nadere controle. Van o.a. deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd. Hierbij hebben wij ook specifiek aandacht besteed aan de parameters waarmee de stijging van het toekomstig prijspeil wordt ingeschat (lees de toekomstige inflatie). Door de recente prijsstijgingen en inflatie op het gebied van grond- weg- en waterbouwkundige werken (GWW) is de inschatting dat de toekomstige prijsstijgingen vanaf prijspeildatum 0101-2022 hoger zullen zijn dan in het recente verleden geval is geweest. De parameter voor de stijging van kosten is, na onze controle, gesteld op 5% wat gebaseerd is op recente gegevens vanuit de markt voor toekomstig prijsstijgingen op middellange termijn ten aanzien van de GWW. De aanpassing van deze kostenparameter heeft een negatieve impact gehad op de verwachte toekomstige resultaten van uw grondexploitatieprojecten.
Bijlagen
Blz. 18
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties
•
(Externe) deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2021 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt.
Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2021 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 19
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de Commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel. De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV.
8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 -
Kredietoverschrijdingen Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota Rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen zij nader vastleggen in de financiële verordening ex art. 212 Gemeentewet.
Algemene Dekkingsmiddelen
Op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden hebben wij geen overschrijdingen geconstateerd ten aanzien van de investeringskredieten die mee moeten wegen in ons oordeel. Duurzaam Altena
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat zij hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad.
Lastenoverschrijdingen (x € 1.000,-)
Veelzijdig Altena
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet.
Voor de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. In de figuur hieronder hebben wij de programma’s met een lastenoverschrijding opgenomen.
Altena Samenredzaam
Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening
Inwoners en bestuur
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de analyse begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Begrotingsrechtmatigheid’ in de jaarrekening. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2021. Van de geconstateerde kostenoverschrijdingen wegen geen van deze overschrijdingen mee in ons rechtmatigheidsoordeel. Voor de inhoudelijke analyse van de afwijkingen ten opzichte van de begroting per programma verwijzen wij naar de toelichting op de programma’s zoals opgenomen in de jaarstukken.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 21
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze managementletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin zet en nog dient te zetten. Wij hebben de volgende observaties gedaan ten aanzien van uw interne frauderisicoanalyse: •
•
De interne frauderisicoanalyse is vaak gericht op de geïdentificeerde risico's op basis van de eigen kernprocessen. Naast de focus op de risico's die worden geïdentificeerd via het perspectief en de processen van iedere afdeling, adviseren wij om het gehele fraudelandschap bij de analyse te betrekken, om zo de kans te verkleinen dat er risico’s worden gemist of weggelaten (denk hierbij bijvoorbeeld aan corruptierisico’s). In de frauderisicoanalyse dient tevens een beschrijving van de restrisico’s opgenomen te worden en van de wijze waarop hiermee wordt omgegaan (bijv. accepteren/mitigeren/vermijden). Het verdient tevens de aanbeveling om in te gaan op de risicobereidheid ten aanzien van fraude- en compliance risico's. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
Het is belangrijk dat de organisatie, mede in relatie tot de komende rechtmatigheidsverantwoording, het bestaan en de werking van de (huidige en aanvullende) beheersingsmaatregelen die opgenomen worden in de frauderisicoanalyse ook gaat toetsen.
Fraude en integriteit Jaarlijks verkrijgen wij inzicht in de integriteitsmeldingen, die wij vervolgens nader analyseren en indien benodigd contact opnemen met uw. Wij hebben op basis van onze controle geen fraudegevallen geconstateerd.
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 22
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen
Naleving van de Europese aanbestedingsregels
COVID-19
Sociaal domein | Gevolgen corona
Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties.
Wij sommen hier de belangrijkste effecten op die het coronavirus heeft (gehad) op de jaarrekening 2021 van uw gemeente:
Wij hebben in de managementletter 2021 gerapporteerd over de bijzondere gevolgen van corona voor het sociaal domein. Hieronder voorzien wij u van een beknopte actualisatie. De financiële gevolgen voor de gemeente zien toe op de volgende onderdelen:
•
Wij constateren over 2021 een toename/afname in de omvang van de onrechtmatigheden door het niet naleven van de Europese aanbestedingsregels. Uit de controle blijkt een fout van circa € XXX miljoen, terwijl over 2020 (0.1 miljoen) •
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Waardering vorderingen: als gevolg van financiële problemen of tekorten bij debiteuren en andere soorten schuldenaars bestaat er een toegenomen risico op het niet ontvangen van vorderingen. Wij hebben de invorderingsrisico’s, en daarmee de waardering van de vorderingen, gecontroleerd, en merken op dat er vooralsnog geen sprake is of zou moeten zijn van grote mutaties in de voorziening voor oninbare vorderingen.
•
Continueren van reguliere zorg: Voor zover mogelijk hebben de zorgverleners de reguliere zorg gecontinueerd en volstaat ter zake de interne beheersing die in afgelopen jaren voldoende heeft gefunctioneerd.
•
Leveren van alternatieve zorg: Voor zover zorgleveranciers de reguliere zorg niet konden continueren, mochten zij alternatieve zorg leveren. De verantwoording en afrekening hiervan vindt op dezelfde wijze plaats als de afrekening van reguliere zorg.
Tozo: één van de maatregelen die het kabinet (heeft) gebruikt om ondernemers te steunen tijdens de coronacrisis is de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo). Als onderdeel van de controle van de SiSa-bijlage hebben wij deze Wij merken op dat de gemeente voldoende (extra) regeling gecontroleerd. Uw gemeente is, ondanks interne beheersmaatregelen heeft getroffen om de een snelle invoering en de wijzigingen hierin, zorgverlening te continueren, en de (mogelijke) gedurende 2021 in staat geweest aantoonbaar te financiële effecten van corona voor het sociaal domein voldoen aan de gestelde rechtmatigheidseisen. De in beeld te brengen en te beheersen. Dit blijkt uit het feit Nota verwachtingen accountantscontrole schrijft dat de zorg is gecontinueerd en de verzoeken voor en de daarnaast voor dat wij een kwalitatieve toets moeten verrichten op uw beleid inzake Misbruik en omvang van continuïteitsbijdragen en meerkosten Oneigenlijk (M&O) beleid voor de Tozo-regeling. Wij corona qua omvang beperkt zijn. stellen vast dat uw gemeente een M&O-beleid heeft vastgesteld met daarin de getroffen interne beheersmaatregelen, zoals de controle achteraf, en de wijze waarop u gebruikmaakt van het Inlichtingenbureau. Wij hebben vastgesteld dat uw gemeente het M&O-beleid heeft nageleefd, waarmee is voldaan aan deze kwalitatieve vereiste.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 23
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen
Sociaal domein | PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGBverantwoordingen voor Jeugd en Wmo over 2021 een controleverklaring met beperking verstrekt. De PGBbestedingen over 2021 bedragen circa € 1,0 miljoen. Uw organisatie heeft de voorgaand jaar getroffen aanvullende interne beheersmaatregelen en interne controles ook over 2021 gehandhaafd c.q. uitgevoerd. Hiermee is voldoende zekerheid verkregen over de prestatielevering en rechtmatigheid van de PGBbestedingen. In dit kader is onder andere nader onderzoek uitgevoerd bij een representatief aantal gebruikers van deze PGB-gelden. Met de getroffen beheersmaatregelen en uitgevoerde interne controles is voor de PGB-bestedingen over 2021 voldoende zekerheid verkregen wat betreft zowel de getrouwheid als rechtmatigheid van deze bestedingen. Sociaal domein | Jeugdzorgkosten De jeugdzorgkosten bestaan uit de kosten voor de lokale en regionale jeugdzorg. De uitvoering van de regionale jeugdzorg is door uw gemeente belegd bij de gemeente Breda. Zij voeren zowel de primaire administratie uit als de eerste controle ten aanzien van de rechtmatigheid van de bestedingen.
Zij zijn hierbij deels afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen en/of bestuursverklaringen waarmee de zorgleveranciers verantwoording afleggen over de bestedingen aan de gemeente Altena. Bij het ontbreken van gecontroleerde productieverantwoordingen en/of bestuursverklaringen van zorgleveranciers, is er in beginsel geen sprake van voldoende en geschikte controle informatie en resteren er dus onzekerheden over de getrouw- en rechtmatige verantwoording van de hiermee samenhangende lasten.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
De gemeente Altena heeft echter binnen het eigen beheerssysteem een “controlemix” welke bij het ontbreken van deze productieverantwoordingen en/of bestuursverklaringen toch voldoende en geschikte controle informatie verkregen kan worden. Deze aanvullende werkzaamheden hebben tot dusver echter niet tot bevredigende resultaten waardoor een onzekerheid resteert voor een bedrag van circa 1,4 miljoen ten aanzien van de rechtmatigheid en getrouwheid van de verantwoorde lasten. Sociaal domein | WMO De uitvoering van de voorzieningen die in het kader van de WMO verstrekt worden aan cliënten, heeft uw gemeente volledig in eigen beheer. Net als bij de verantwoording van de kosten voor jeugdzorg, is uw gemeente voor het getrouw en rechtmatig kunnen verantwoorden van lasten afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen en/of bestuursverklaringen. Net als bij de jeugdzorg is bij de WMO sprake van een onzekerheid ten aanzien van de rechtmatigheid en getrouwheid van de verantwoorde lasten. Deze bedraagt circa 0,5 miljoen.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 24
Interne beheersing
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Interne beheersing Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2021
Boardletter 2021, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2021 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze boardletter 2021 van 23 december 2021. In de boardletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2021 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. Evaluatie opstel- en controleproces De controle van de jaarrekening 2021 heeft ‘hybride” plaatsgevonden. De afstemming tussen de gemeente en het controleteam vanuit Deloitte heeft goed verlopen. Daarbij hebben wij geconstateerd dat het opsteldossier, nagenoeg volledig gereed was bij aanvang van de controle. Tevens was de kwaliteit van de aangeleverde onderbouwingen van een hoog niveau.
Dit heeft het controleproces positief beïnvloed.
Wij zijn met uw organisatie in gesprek hoe wij het proces omtrent de controle van de SISA-bijlage verder kunnen optimaliseren alsmede de aanlevering verder kunnen standaardiseren.
Voor het boekjaar 2021 is niet gesteund op de effectiviteit van de general IT-controls en de applicatiecontrols in het kader van de jaarrekeningcontrole.
Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving inclusief cybersecurity behoeft verdere aandacht
Voor onze inhoudelijke bevindingen en de resterende aanbevelingen inzake de betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking verwijzen wij kortheidshalve naar onze boardletter 2021.
Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen gaan over de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen. De IT-omgeving en een adequate opzet en werking daarvan nemen binnen uw organisatie een steeds dominantere plaats in met het oog op een betrouwbare geautomatiseerde gegevensverwerking. Daarmee krijgt de IT ook een dominantere positie in onze controleaanpak en -uitvoering. De uitkomsten zijn door ons gerapporteerd in de boardletter 2021. In de boardletter hebben wij gerapporteerd dat er binnen de applicaties van de gemeente standaard gebruikersrollen zijn ingericht. Wij hebben vastgesteld dat toetsing van de ingerichte gebruikersrollen door de proceseigenaren onvoldoende zichtbaar wordt uitgevoerd. Verder hebben wij geconstateerd dat ten aanzien van het doorvoeren van wijzigingen het proces verder is aangescherpt.
Aandachtspunt binnen het proces betreft echter de controle van de SISA-verantwoording. Door de grote stijging van het aantal regelingen alsmede de verscheidenheid daarvan zien wij wisselende kwaliteit in de onderbouwing van de regelingen. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 26
Overige aangelegenheden
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Overige aangelegenheden Samenvatting overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties
Onze communicatie met het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente XXXXX een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen.
Geen meningsverschil met het college en het ambtelijk management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen tijdens het uitvoeren van onze controle. Naar onze mening is ons bij het uitvoeren van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 28
Bijlagen
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van 1% van de totalen lasten en van nietgecorrigeerde controleverschillen die wij voor, het begrip van de jaarrekening en onze controle hiervan, relevant achten. Aard van de controleverschillen
Rechtmatigheid Getrouwheid
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode
N.v.t.
€0
Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout:
€0
€0
Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout:
€0
€0
(Sub)totaal getrouwheidsfouten
€0
€0
Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten: • Europese aanbestedingsfouten
€ XXXX
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding, Fido, etc.):
€0
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid)
€0
Overige rechtmatigheidsfouten
€0
Totaal rechtmatigheidsfouten
€ XXXX
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
•
Het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid is opgenomen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018, het Addendum Kadernota rechtmatigheid 2021 en het normenkader 2021.
•
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele nietgeconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 30
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Bijlage A2 – Onzekerheden in de controle In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle groter dan de rapporteringstolerantie van 1% van de totale lasten. Aard van de onzekerheden
Rechtmatigheid Getrouwheid
Onzekerheid rechtmatigheid betreft tevens getrouwheid:
€ 1. 911.000
€ 1.911.000
Onzekerheid rechtmatigheid is per saldo ook een onzekerheid inzake getrouwheid:
€0
€0
(Sub)totaal onzekerheden in de getrouwheidscontrole
€0
€0
Extra absolute waarde onzekerheden rechtmatigheid:
€0
€0
Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding, Fido, etc.):
€0
€0
Extra financiële beheershandelingen met een onzeker direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid):
€0
€0
Overige onzekerheden inzake rechtmatigheid
€0
€0
Totaal onzekerheden in de rechtmatigheidscontrole
€0
•
Het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid is opgenomen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota Rechtmatigheid 2018, het Addendum Kadernota rechtmatigheid 2021 en het normenkader 2021.
•
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele nietgeconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 31
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Bijlage A3 – Tekortkomingen in de toelichtingen Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen. Toelichting
Bron van de toelichtingsvereiste
Kwantitatieve of kwalitatieve overwegingen
Niet van toepassing
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 32
Accountantsverslag jaarrekening 2021 Gemeente Altena
Bijlage B1 - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2021 Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit accountantsverslag over de strekking van ons getrouwheids- en rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening 2021 alsook de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die onder SiSa vallen. De strekking van de controleverklaring bij de jaarrekening is als volgt: • Getrouwheidsoordeel: goedkeurend • Rechtmatigheidsoordeel: goedkeurend Per regeling geven wij in de volgende tabel aan of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.
SiSa-code
SiSa-regeling
Fout of onzekerheid
Financiële omvang
Toelichting
JenV A12B
Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen (SiSa tussen medeoverheden) Specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek Regeling Reductie Energiegebruik Regeling vaststelling regels verstrekken eenmalige specifieke uitkering aan gemeenten huisvesting kwetsbare doelgroepen Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen Specifieke uitkering Regeling flexibele inzet woningbouw (SiSa tussen medeoverheden). Regeling reductie energiegebruik woningen (RREW) Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen Besluit specifieke uitkeringen gemeentelijk OAB (2019-2022) Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen (NPO) Subsidieregeling sanering verkeerslawaai Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie Gebundelde uitkering o.g.v. art 69 Participatiewet gemeentedeel 2021 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T_gemeentedeel 2021 BBZ 2004 bedrijfskredieten (excl. levensonderhoud zelfstandigen)