Bijlagenbundel bij rkc-onderzoek burgerinitiatieven

Rekenkamercommissie Altena

Rekenkameronderzoek Burgerinitiatieven

- Iconische initiatieven beginnen in de klei Bijlagenbundel

Inhoud Bijlage 1 Literatuur/documentenlijst .................................................................................................. 1 Bijlage 2: Respondentenlijst .............................................................................................................. 4 Bijlage 3 Toelichtende tabellen...........................................................................................................5 Tabel A: Visie en uitgangspunten ................................................................................................... 5 Tabel B: Mogelijkheden, vindbaarheid, regels ................................................................................9 Tabel C: Casus Milieustation in Hank ............................................................................................ 11 Tabel D: Casus Zorgtuin Goezate in Werkendam ......................................................................... 15 Tabel E: Casus Jeugdhonk Kids United in Meeuwen ..................................................................... 15 Tabel F: Resultaten ...................................................................................................................... 16

Pag 0 van 18

Bijlage 1 Literatuur/documentenlijst In onderstaande lijst zijn de ‘schriftelijke bronnen’ weergegeven, zoals beleidsdocumenten, publicaties en websites. Wanneer de gemeentelijke website is vermeld, staat bij ‘datum’ het moment waarin deze is geraadpleegd. Titel Toekomstvisie Altena, werkdocument 2016-2017 Reisverslag Icoonprojecten Experimenteren met het nieuwe samenspel tussen overheid en initiatiefnemers Besturingsfilosofie Altena 2019

Dienstverleningsconcept Altena 2019

Bestuursakkoord 2019-2022 Gemeente Altena ‘Samen bouwen aan kernachtig Altena’ Presentatie aan de raad over kerngericht werken Samen zoeken Samen beslissen & Samen doen Inleidende presentatie over Kerngericht werken raadsforum Stand van zaken Kerngericht werken, collegebesluitenlijsten Raadsinformatiebrief Kerngericht werken Notitie Eerste rapportage en stand van zaken Kerngericht werken Notitie aan gemeenteraad en college B&W ‘Uitnodigend bestuur in Altena, wenkend perspectief’ Presentatie aan KSG Altena ‘Uitnodigend bestuur’ Essay ‘Uitnodigend besturen, het organiseren van ruimte voor initiatief’ Notitie bestuurlijke vernieuwing in actie Memo Uitnodigend bestuur, en nu concreet graag! Sociale Altenacode: een maatschappelijke agenda voor de toekomst Bestuursopdracht (aangepast), gericht aan presidium Presentatie MijnStem Citisens gemeente Altena www.gemeentealtena.nl/ o gemeenteraad/invloed-op-de-raad o bestuur-en-organisatie/college o jongerenraad-going4altena o subsidies-en-regelingen/subsidies o afval/milieustations o zoeken?q=right+to+challenge&x=0&y=0 o zoeken?q=idee&x=0&y=0 https://aandeslag.gemeentealtena.nl/nl-NL/pages/information Evaluatie en vervolg online platform aandeslag.nl Gemeentepagina’s het Kontakt inzake vraag deelname aan enquêtes via het platform Aandeslag

Auteur Gemeente Altena i.o. Gemeente Altena i.o. en Zet Werkgroep besturingsfilosofie/ Fusieraad Altena 2019 Werkgroep dienstverlening/ Fusieraad Altena 2019 Gemeente Altena

Datum 2016 12-2018

Gemeente Altena

02-2019

Gemeente Altena Gemeente Altena Gemeente Altena Gemeente Altena

09-2019 01-2020 01-2020 12-2019

KSG (Klein Slim Groepje) Altena Prof. Dr. A. van Buuren (EUR) Prof. Dr. A. van Buuren (EUR) Gemeente Altena KSG (Klein Slim Groepje) Altena Gemeente Altena

01-2021

Citisens/ Necker van Naem Gemeente Altena

01-2019

Gemeente Altena Gemeente Altena Gemeente Altena

04-2021 04-2021 div. 2020

04-2017

04-2017

07-2019

03-2021 10-2018 08-2020 04-2021 03-2021

04-2021

Pag 1 van 18

Titel Besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena houdende regels omtrent subsidie (Subsidieregeling kernenbudget Altena 2021) Uitgaven kern- en programmabudget t/m 20-10-2020 Stressen in coronatijd Begroting 2019 Gemeente Altena Jaarstukken 2019 Gemeente Altena Begroting 2021 Gemeente Altena Jaarstukken 2021 Gemeente Altena Altenakatern het Kontakt over Kerngericht werken www.gemeentebest.nl www.westbetuwe.nl www.maps.amsterdam.nl, www.amsterdam.nl www.Tilburg.nl www.utrecht.nl altenaactueel.nl/index.php/2011/06/24/milieustation-hank-blijftopen/ www.hetkontakt.nl/regio/heusdenenaltena/233927/ college-wilmilieustation-hank-sluiten www.ad.nl/rivierenland/ o petitie-voor-openhouden-milieustraat-hank-andersverdwijnt-tosti-ijzer-in-de-kliko~accd0f9b/ o domper-voor-inwoners-van-hank-de-milieustraat-gaatdefinitief-dicht~a4665b55/ o sluiting-milieustation-zit-raad-altena-niet-lekkerinwoners-betrekken-bij-toekomst-milieustraathank~a86f47a0/ o milieustation-hank-lijkt-gered-dankzij-dit-plan-vaninwoners~a11342b3/ www.ad.nl/waalwijk/altena-trekt-zich-terug-uit-milieustationhank-woord-is-aan-inwoners~ad19a2d1 www.bndestem.nl/oosterhout/milieustraat-in-hank-weer-openop-zaterdag-tuinafval-mag-hard-plastic-en-vlak-glas-nogniet~a3eb43c3/ Gemeentepagina’s het Kontakt: 17 maart over de opening van de locatie in Almkerk, 31 maart over de locatie in Hank Notitie

Huishoudelijke afvalinzameling/ grondstoffen Raadsvoorstel Huishoudelijke afvalinzameling/ grondstoffen, met bespreking Notitie Herijking gemeentelijke milieustations Raadsvoorstel Herijking Milieustations, incl. inspreekstukken en amendementen. Projectplan Milieustraat Hank Raadsinformatiebrief Burgerinitiatief Hank Facebook.com/zorgtuingoezate Youtube, diverse video’s #zorgtuingoezate Zorgtuin Goezate: ‘Een écht Werkendams project’ Diverse artikelen in Algemeen Dagblad, Brabant Dagblad, Het Kontakt, Omroep Max Kids United start jeugdhonk in Meeuwen Jeugdhonk met een dubbelfunctie: ontspanning maar ook preventief tegen drank en drugs

Auteur Gemeente Altena

Datum 02-2021

Gemeente Altena Binnenlands bestuur Gemeente Altena Gemeente Altena Gemeente Altena Gemeente Altena Gemeente in Het Kontakt Gemeente Best Gemeente West Betuwe Gemeente Amsterdam Gemeente Tilburg Gemeente Utrecht Altena Actueel

10-2020 03-2021 10-2018 07-2020 10-2020

Het Kontakt

11-2020

02-2020

08-2021 08-2021 08-2021 08-2021 06-2011

AD 10-2020 11-2020 12-2020

12-2020 02-2021 BN De Stem

04-2021

Gemeente in Het Kontakt Gemeente Altena Gemeente Altena

03-2021

Gemeente Altena Gemeente Altena

09-2020 11-2020

Inwoners Hank/ Belang van de Hang Gemeente Altena Zorgtuin Goezate Diversen Het Kontakt Diversen

01-2021

Aalburg.net Brabants Dagblad

8-4-2021 6-5-2021

09-2019 08-2019

03-2021 2021 2021 03-2021 2020-2021

Pag 2 van 18

Titel Jongeren kunnen bij Wilbert Dekkers terecht voor ontspanning en een luisterend oor. Zijn boodschap? ‘Wees voorbereid op de grote wereld.’ Meerjarenbeleid alcohol- en drugsaanpak bij jongeren

Auteur Het Kontakt

Datum 13-4-2021

Gemeente Altena

2021

Pag 3 van 18

Bijlage 2: Respondentenlijst In deze bijlage is de respondentenlijst opgenomen. Respondenten zijn gesproken via Teams, op locatie, per mail of telefoon.

Naam A. van der Werf-Bramer M. van Oosten H-W. Groeneveld K. de Keijzer J. Pot T. Oostra H-W. Groeneveld R. Dollekens E. Dijkstra B. van Rens J. Romijn R. van Dijk A. Duizer Ph. Den Haan T. Meijboom G. Paans H. Schellen * Ph. Den Haan W. van der Hoeven E. Lichtenberg M. van Oosten C. Schipper M. Snel- van Asperen R. van Vught K. Verschoor E. Dijkstra

Functie/ rol Gemeentesecretaris/ Algemeen directeur Wethouder Programmamanager bestuurlijke vernieuwing Voorzitter jongerenraad Going4Altena Lid jongerenraad Going4Altena Journalist Het Kontakt Programmamanager bestuurlijke vernieuwing Gebiedsregisseur Gebiedsregisseur Communicatieadviseur Communicatieadviseur Raadsleden * Burgerraadslid

Datum 14-04-2021

Raadslid, deelnemer KSG Raadslid, deelnemer KSG Burgemeester, deelnemer KSG Wethouder, deelnemer KSG Inwoner en coördinator inzamelstation Hank Inwoner en coördinator inzamelstation Hank Wethouder Gemeentelijk beheerder inzamelstation Hank Gebiedsregisseur o.a. Hank

04-06-2021

G. van Velthoven W. Dekkers

Inwoner en voormalig woordvoerder Belang van de Hang Inwoner en initiatiefnemer Jeugdhonk Kids United in Meeuwen Programmamanager bestuurlijke vernieuwing Gebiedsregisseur o.a. Meeuwen Beleidsmedewerker Beleidsmedewerker Inwoner en lid Jongerenraad Secretaresse Goezate, lid werkgroep initiatief dementievriendelijke tuin Programmamanger gebiedsgericht werken West Betuwe Wijkcoördinator Best

H.Groeneveld E. Dijkstra M. van Erp L. Verbakel R. den Dekker O. van den Heuvel E. Harsevoort A. Helal

21-04-2021 23-04-2021 30-04-2021

25-05-2021 25-05-2021

19-06-2021 30-06-2021 12-07-2021 12-07-2021, 08-09-2021 01-09-2021 11-06-2021 14-06-2021 22-06-2021 16-07-2021 30-06-2021 30-6-2021 30-6-2021

Pag 4 van 18

Bijlage 3 Toelichtende tabellen In deze bijlage zijn in een aantal tabellen relevante gebeurtenissen of feiten weergegeven: Tabel A: Visie en uitgangspunten; Tabel B: Mogelijkheden, vindbaarheid, regels; Tabel C: Casus Milieustation in Hank; Tabel D: Casus Zorgtuin Goezate in Werkendam; Tabel E: Casus Jeugdhonk Kids United in Meeuwen; Tabel F: Resultaten.

Tabel A: Visie en uitgangspunten Gebeurtenis t.a.v. visie en uitgangspunten In de Toekomstvisie Altena 2017-2018: In 2016 hebben we in ruim twintig visiegroepen op uitnodiging van de gemeenteraden gewerkt aan een eigen visie op de toekomst van de nieuwe gemeente. De visiegroepen waren samengesteld uit betrokken inwoners uit de drie gemeenten. De visieontwikkeling heeft in korte tijd veel energie losgemaakt.

→ → → Al vóór de start van de gemeente is burgerinitiatieven en -participatie een belangrijk thema, dat steeds in de verdere voorbereidingen van de gemeente als een rode draad terugkomt. In het Reisverslag Icoonprojecten 2018, wordt verslag gedaan van het experimenteren met het nieuwe samenspel tussen overheid en initiatiefnemers. - 21 Icoonprojecten: Altena Regatta, Altena energieneutraal, Altena Werkt, Basisscholen op excursie, Jongerenraad, Biologische landbouw, Bomenfonds, Jongerenraad, Compensatiebos, Kernboerderijen, Fietsgemeente, Kindergids, Leefstijlcentrum Altena, Kleinschalige woon/zorg, Lokale democratie, Maatschappelijke (crisis) opvang, Ondernemershuis, Natuurspeeltuin, Levensloopbestendige woningen en woningen voor 1-2 persoonshuishoudens, Oude molens nieuwe jassen, Sportadviesraad, Poetry4OneAltena. - Met elkaar een visie op de nieuwe gemeente ontwikkelen en gebruik maken van de energie en kwaliteiten die in de samenleving aanwezig zijn. Op zoek naar nieuwe manieren van samenwerken om concrete projecten tot uitvoering te brengen. Waarbij de gemeente niet vanzelfsprekend de projecten realiseert, maar ook inwoners een actieve rol hebben.

Maar hoe doe je dat als gemeente? Wat betekent het voor onze rol en de representatieve democratie? Welke structuur, kwaliteiten en cultuur zijn nodig om het nieuwe samenspel vorm te geven? Wat betekent het voor inwoners? Wat zijn de nieuwe verwachtingen van de overheid? - Tips: Zorg voor gedeelde inspiratie in de organisatie (Altena Academy), Durf verschil te maken tussen initiatieven en kernen, Investeren in een maatschappelijk initiatief is maatwerk, Geef waardering aan de inzet van initiatiefnemers, Heb een lange adem, Beter vertellen welke mooie initiatieven er al zijn. - Verschillende manieren van verhouden tot een burgerinitiatief: steun uitspreken, initiatieven helpen hun weg te vinden, steun in de vorm van middelen of faciliteiten, als participant deelnemen, overnemen, expliciet steun ontzeggen.

Pag 5 van 18

Gebeurtenis t.a.v. visie en uitgangspunten → → → De gemeente heeft na het reisverslag geen evaluatie meer uitgevoerd van de Icoonprojecten en houdt geen overzicht bij van de stand van zaken hiervan. Respondenten geven aan dat veel projecten zijn afgevallen en dat de aandacht hiervoor is weggezakt, het was erg ambitieus op het moment dat ook de nieuwe organisatie gebouwd moest worden. Ondanks de goede ervaringen ermee, is er geen Altena Academy meer waarin medewerkers kunnen reflecteren op hun werkwijze met burgerinitiatieven. Een aantal tips is zichtbaar opgepakt door de gemeente, andere nog minder. In de besturingsfilosofie Altena 2019, een werkdocument van de drie voormalige gemeenten, is de Toekomstvisie als vertrekpunt genomen: - Vier kernwaarden: We doen het samen, waarbij wij als gemeente een slagvaardige samenwerkingspartner zijn. 2. We stellen onze samenleving centraal en schatten haar op waarde. 3. We werken ‘van buiten naar binnen’. 4. We zijn een wendbare organisatie. Ad 2: zelfredzaamheid, vertrouwen in intenties en capaciteiten samenleving, maatschappelijke participatie en initiatieven, verantwoordelijkheid geven, creëren maatschappelijke platforms in de kernen. - In de tweede helft van 2018 wordt de Toekomstvisie geëvalueerd. Het Dienstverleningsconcept Altena 2019 sluit ook aan bij de Toekomstvisie.

Een aantal uitgangspunten uit het dienstverleningsconcept: - We werken ‘van buiten naar binnen’. De vraag van inwoners is het begin, deze willen we begrijpen en doorgronden. - We stimuleren maatschappelijke participatie en initiatieven om taken en verantwoordelijkheden op zich te nemen, en waar nodig en mogelijk participeren we daarin. - We nemen inwoners mee in het proces en bij de afwegingen die daarin gemaakt worden als we onze rol als overheid moeten vervullen. - We maken gebruik van actuele technologische ontwikkelingen in de samenleving en binnen de overheid. - Iedere vraag en ieder verzoek kent binnen de organisatie één contactpersoon. In het Bestuursakkoord 2019-2022 is opgenomen: - In onze gemeente zien we veel kennis en creativiteit en het innovatief vermogen van onze ondernemers is enorm. Een mooi voorbeeld is het Manifest ‘de Kracht van Altena’ dat projecten beschrijft die ons daadwerkelijk vooruit helpen. - We willen optimaal gebruik maken van het zelforganiserend vermogen van onze samenleving […] Inwoners, vaak verenigd in netwerken, nemen meer en meer zelf het initiatief om dingen tot stand te brengen. Inwoners zijn mondiger geworden, weten zelf wat goed voor ze is en willen hun dromen snel verwezenlijken. Door slimme communicatiemiddelen, zoals smartphones en apps, kunnen zij veel meer zelf regelen.

- We delen de democratie met onze inwoners, instellingen en bedrijven. We geven de icoonprojecten een vervolg en ook de opstart van nieuwe initiatieven en samenwerking in steeds wisselende coalities moedigen we aan. - Wij hebben een groot vertrouwen in de kracht van de 21 kernen en geven daarom volop de ruimte: om ideeën op te halen, om mensen bij elkaar te brengen, te verbinden en te enthousiasmeren. - In een aantal kernen zijn dorpsraden actief, die daarin een rol vervullen. We gebruiken ook andere vormen van contact maken, verbinden en ontmoeten […] de kracht van adviesraden […] inwoners reflecteren op de dingen die we doen […] informele karakter. - Inwoners en lokale verenigingen mogen ons uitdagen als zij denken taken slimmer, beter of goedkoper te kunnen uitvoeren (right to challenge). - We gaan de komende periode werken met budgetten per kern. Met deze budgetten geven we steun (‘duwtje in de rug’) aan inwoners of organisaties die activiteiten opzetten, gericht op het samenbindend karakter tussen en binnen de kernen. We werken dit uit in een voorstel. - We zetten in op cultuur- en muziekeducatie en ondersteunen initiatieven daartoe. → → → Ook het bestuursakkoord gaat in op de kansen en uitgangspunten voor burgerinitiatieven.

Ten tijde van dit rekenkameronderzoek is een aantal acties opgepakt, zoals het werken met budgetten per kern, dat is uitgewerkt in een subsidieregeling, of de inzet van slimme communicatiemiddelen zoals het Pag 6 van 18

Gebeurtenis t.a.v. visie en uitgangspunten participatieplatform Aandeslag.altena.nl. Andere acties niet, zoals het vervolg geven aan de icoonprojecten. In de presentatie Kerngericht werken ‘Dromen, Verkennen, Leren, Evalueren en Doen’ september 2019 wordt de gemeenteraad meegenomen in het concept van Kerngericht werken. O.a.: - Is gericht op een samenhangende aanpak tussen sociale (incl. veiligheid), economische en fysieke opgaven en kansen, • het is niet meer alleen voor de burger, maar door, voor en met de burger in / met zijn / haar netwerk, • de dorpsraden fungeren niet meer alleen als eerste aanspreekpunt of klankbord, maar ook als katalysator voor een brede groep inwoners en als (mede) uitvoerder van opgaven, dorpsraden maken op zichzelf weer onderdeel uit van het groter geheel (netwerk)(geen exclusieve gesprekspartner) • naast de jaarlijkse wijk- of dorpsschouw wordt vastgelegd, voor de korte en middellange termijn, wat door wie wordt uitgevoerd. - De gebiedsregisseurs zijn zichtbaar aanwezig en aanspreekbaar in al onze kernen. Ze faciliteren ideeën en initiatieven en zoeken draagvlak voor vruchtbare coalities. - Wanneer de overheid een taak loslaat, dan dient zij ook te accepteren dat de mensen of organisaties die de taak eventueel overnemen dat op een andere manier kunnen doen dan gewenst of verwacht. Het is zelfs mogelijk dat de uitvoering misloopt of strandt.

Uit de besluitenlijst van het college van januari 2020: Stand van zaken kerngericht werken: - Vanaf 1 augustus is het programmateam kerngericht werken compleet. Nu is het goed de stand van zaken en werkwijze van het team in beeld te brengen. In alle dorpen is het verbinden van bewoners, partners en de gemeente op thema’s’en opgaven in ontwikkeling. Vanzelfsprekend zijn er verschillen in de uitwerking. Daar waar een dorpsraad actief is, is de structuur van het netwerk aanwezig. In kernen waar dit niet het geval is wordt gewerkt aan een netwerk op basis van thema’s. Ook hier zijn bewoners betrokken zonder georganiseerd te zijn als een dorpsraad. De inhoud zit vooral op de domeinen verkeer, verkeersveiligheid en beheer buitenruimte. Thema’s’uit het sociale domein, waaronder armoede en preventie alcohol en drugsgebruik, en op het gebied van energietransitie worden door de Gebiedsregisseurs ingebracht. - Besluit: 1. de notitie ‘stand van zaken kerngericht werken’ vast te stellen waarmee het standpunt met betrekking tot het opstellen van dorpsvisies wordt besloten dat: a. het ontwikkelen van een dorpsvisie op instigatie van het dorp mogelijk is en zal worden ondersteund door gebiedsregie; b. niet meer dan vier trajecten op jaarbasis worden voorzien van ondersteuning; c.

de middelen voor het opstellen van een dorpsvisie, tot een maximum van € 2.000, ten laste komen van het kernbudget. 2. de raadsinformatiebrief kerngericht werken vast te stellen. In de RIB Kerngericht werken januari 2020: - Het programmateam kerngericht werken is een aantal maanden actief in onze gemeente. Het is ons voornemen u als raad met regelmaat te informeren met betrekking tot de voortgang en stand van zaken op het gebied van het kerngericht werken. - Er is in de dorpen veel begrip voor de werkwijze. Vooral omdat de partners in het netwerk, inclusief de dorpsraden, serieus worden genomen en navenant zeggenschap hebben op de definiëring van de opgaven. In de bijlage hierbij Notitie Eerste rapportage en stand van zaken kerngericht werken: - Er is weergegeven hoe de verdeling van netwerken per kern er uit ziet: dorpsraad, dorpsraad i.o., buurtgroep, netwerk thematisch, en ‘geen’ structuur. - Een beschrijving is gegeven van wat dorpsraden en hun taken zijn. Bij de bestaande raden is een inventarisatie gedaan van thema’s’die in het dorp spelen. […] Als overheid hebben wij ook thema’s’die wij in de netwerken inbrengen. […] Niet alle thema’s’die naar voren komen zijn ‘opgaven’. Vaak zijn het vragen die prima vanuit de organisatie van een antwoord kunnen worden voorzien. En let wel, ook ‘nee’ is een mogelijk antwoord.

→ → → De raad wordt op diverse momenten geïnformeerd over de visie en uitgangspunten over het Kerngericht werken, en de stand van zaken daarbij. Bijvoorbeeld met presentaties in de raad in februari en september 2019, en een raadsinformatiebrief in januari 2020. In de presentatie van september 2019 wordt ook expliciet de link gelegd met doelen/ actiepunten in de gemeentelijke begroting. Met de notitie Pag 7 van 18

Gebeurtenis t.a.v. visie en uitgangspunten stand van zaken kerngericht werken stelt het college ook enkele voorwaarden vast rondom dorpsraden/ netwerken en het opstellen van dorpsvisies. Een delegatie vanuit de raad, het college en de ambtelijke organisatie heeft een kopgroep (KSG) gevormd waarin gewerkt wordt aan Uitnodigend bestuur. In maart 2021 vond er een sessie plaats met een interactieve presentatie van prof. Dr. Arwin van Buuren van de Erasmus Universiteit Rotterdam: KSG Uitnodigend bestuur, wenkend perspectief: - Beleving bij onze inwoners: De gemeente is een partner om in en met de eigen leefomgeving - – rimair in de kern, waar nodig gemeentebreed - –en mooie en leefbare gemeenschap vorm te geven. - Uitnodigend bestuur = “Ruimte organiseren voor initiatief” uitnodigend bestuur gaat over het gezamenlijk in een netwerk werken aan opgaven in (de kernen van) Altena. - Aan de slag met uitnodigend bestuur: […] b. Best-practices zichtbaar maken (extern en intern c. Vorm geven rond lopende en te starten projecten […]. Presentatie van Buuren: Theorie, voorbeelden van uitnodigend bestuur in het land, betekenis voor de kaderstellende, vertegenwoordigende en controlerende rol van de raad, en een aantal voorgelegde stellingen.

Uit het essay Uitnodigend besturen van prof. Dr. Arwin van Buuren (EUR): - De motivatie om als burger initiatief te nemen voor iets ‘collectiefs’ is divers. De gemene deler is echter wel dat burgers aanleiding zien om een alternatief te ontwikkelen voor iets wat de overheid zich heeft voorgenomen of reeds in voorziet, of waar een overheid – in de ogen van die burgers – in tekortschiet of nalatig is. Deze initiatieven zijn dus soms bedoeld als aanvulling of versterking van het overheidsoptreden, maar vaak ook als alternatief voor overheidshandelen. En met behulp van eigen kennis laten burgers zien dat er inderdaad alternatieven zijn. - Nu worden zij [ambtenaren] uitgedaagd door initiatieven vanuit de samenleving die zich richten op taken waar zijzelf mee bezig zijn, waar ze niet om gevraagd hebben en die hun eigen agenda soms danig in de war sturen. En die daarenboven hun gewone manier van doen ter discussie stellen. - In dit soort situaties wordt dan ook niet gesproken over burgerparticipatie, maar over overheidsparticipatie, omdat de overheid gevraagd wordt te participeren in een initiatief van burgers. - […] responsief besturen sluit hier bij aan. Vanuit een meer of minder passieve grondhouding, verlenen overheden medewerking aan initiatieven zodra deze op de deur kloppen. Bij deze stijl van besturen “staan overheden open” voor initiatieven.

Maar dan is er nog geen sprake van een bewuste strategie om initiatieven uit te lokken, aan te moedigen en verder te helpen. De idee van uitnodigend bestuur gaat dan ook een stap verder. Uitnodigend besturen wil zeggen dat overheden niet alleen afwachten tot initiatieven zich melden, maar deze initiatieven zelf aanmoedigen, uitlokken en lospeuteren.

Pag 8 van 18

Gebeurtenis t.a.v. visie en uitgangspunten In de memo Uitnodigend bestuur, en nu concreet graag! van april 2021: Het KSG’tje organiseerde in maart 2021 een heidag voor raad, college en directie over Uitnodigend besturen. Conclusie is dat dit om een cultuurverandering vraagt, die tijd kost. Het KSG’tje wil concreet maken wat dit voor het dagelijks werk betekent, en dit onder andere doen via het etaleren van best practices. → → → Het KSG’tje fungeert als ‘aanjager’ van het gedachtengoed rondom uitnodigend besturen. Het KSG’tje trekt ook expertise ‘van buiten’ aan in het ontwikkelproces van de veranderende overheid. T.a.v. het responsief of juist het uitnodigend besturen geven respondenten wel aan dat er geen uniforme oplossing is. “Je moet als gemeente soms ook gewoon besluiten nemen. Zolang je daar goed over communiceert kunnen inwoners daar zelf op aanhaken. Het kost ook gewoon heel veel tijd als je overal iedereen bij gaat betrekken. Tegelijkertijd levert het tijdswinst in de rest van het proces op wanneer aan de voorkant inwoners betrokken zijn.” Het uitnodigend besturen is in die zin een manier bovenop de traditionele inwonersconsultatie/ participatie. In de ambtelijke Notitie bestuurlijke vernieuwing in actie (2020): - In deze notitie wordt onze werkwijze op het gebied van kerngericht werken, right to challenge en edemocratie gevangen.

- Er is geput uit een veelheid van rapporten en voorbeelden van andere gemeenten. - Er zijn diverse uitgangspunten opgenomen. - In de bijlagen zijn diverse afwegingskaders opgenomen en ook een uitvoeringsagenda van het programma bestuurlijke vernieuwing. → → → Ook deze ambtelijke notitie laat zien dat de gemeente zich serieus beraadt op de nieuwe rol in relatie tot burgerinitiatieven en participatie en daarbij een theoretisch fundament legt met tevens praktische handvatten. De notitie is ten tijde van dit onderzoek nog niet besproken met de gemeenteraad (vanwege de corona-maatregelen) en dus nog niet vastgesteld. Dat betekent dat de voorwaarden en afwegingskaders voor bijvoorbeeld Right to challenge, de eisen aan dorpsraden etc. nog niet op de website staan. Een aantal punten wordt al opgepakt, zoals de doorontwikkeling van het platform Aandeslag.altena.nl en het trainen van betrokkenen uit de gemeente in het werken volgens de nieuwe visie en de sensitiviteit die daarbij gewenst wordt. Uit de bestuursopdracht Sociale Altenacode van maart 2021: Het is de bedoeling dat er een Maatschappelijke agenda ontstaat waarin de gemeente partner is, bedoeld om met anderen te bouwen aan het Altena van morgen. […] De brede maatschappelijke agenda gaat ook invulling geven aan een nieuwe rolverdeling tussen overheid en samenleving.

De gemeente gaat sturen op resultaat, niet meer op activiteiten of uitvoering. → → → De gemeente staat hierbij expliciet stil bij de nieuwe rollen tussen gemeente en samenleving.

Tabel B: Mogelijkheden, vindbaarheid, regels Gebeurtenis t.a.v. mogelijkheden, vindbaarheid, regels Op de gemeentelijke website: is bij ‘Gemeenteraad’ een kopje gewijd aan ‘Op welke manieren kunt u invloed uitoefenen op de raad’. Toegelicht wordt dat dit kan met een brief, via de inloop (“Ervaart u een probleem? Of heeft u een idee dat u met de raad wilt delen? Kom naar de inloop. U kunt daar ook een initiatief presenteren of een petitie aanbieden.”), inspreken bij de Altenaronde, de raad uitnodigen voor een werkbezoek, aansluiten bij een kernbezoek van de raad en te gast zijn van de raad. is bij ‘Bestuur en Organisatie – College’ alleen vermeld hoe bezwaar te maken, niet over mogelijkheden van invloed (zoals bij de gemeenteraad). Over hoe contact op te nemen met de gemeente, zijn diverse media weergegeven; telefoon, e-mail, adres, facebook, twitter en linked-in. Ook zijn de websitepagina’s’voor te lezen. Pag 9 van 18

Gebeurtenis t.a.v. mogelijkheden, vindbaarheid, regels is bij ‘Jongerenraad’ te vinden: De Jongerenraad is een aanspreekpunt voor alle jongeren in de gemeente Altena. Jongeren kunnen bij ons terecht met onderwerpen die bij hen spelen en waarvan zij vinden dat de gemeente Altena daar iets mee moet doen. Alle onderwerpen, die binnenkomen, krijgen aandacht van ons. In projectgroepen worden onderwerpen uitgewerkt en vaak leidt dit tot een advies aan of inspraakmoment bij de gemeenteraad. […] Onderwerpen […] Contact. geeft de zoekterm ‘burgerinitiatief’ een compacte verwijzing naar het inzamelstation Hank. Met ‘bewonersinitiatieven’ komt men bij de regelingen t.a.v. het kernenbudget. ‘Right to challenge’ geeft geen zoekresultaat. Met ‘idee’ zijn o.a. de contactgegevens van de gebiedsregisseurs en de link naar de gemeenteraad te vinden. is bij ‘subsidies’ te vinden: Cultuur, Sport en Bewegen, Welzijn en Leefbaarheid: Gemeente Altena ondersteunt initiatieven vanuit de samenleving, die bijdragen aan de beleidsdoelen van de gemeente. Bent u of uw organisatie actief op dit terrein? Dan kunt u in aanmerking komen voor een subsidie. […] Kernenbudget: […] Dan kan gemeente Altena uw bewonersinitiatieven ondersteunen met een kernenbudgetsubsidie. Zowel inwoners als organisaties kunnen een beroep doen op deze subsidieregeling.

→ → → Er zijn dus diverse fysieke en online mogelijkheden om met de gemeente in contact te komen. Op de website is echter geen centraal punt voor ideeën/ initiatieven. Respondenten ervaren de kernbezoeken van de raad als een goede manier om met inwoners in contact te komen. Bij de fracties komen wel eens verzoeken/ initiatieven van inwoners binnen, die enerzijds gecheckt worden op algemeen belang, anderzijds ook de politieke arena in getrokken kunnen worden. Op de website aandeslag.altena.nl verzorgt de gemeente Altena het (technisch) beheer van Aan De Slag, daarbij ondersteund door de systeemeigenaar CitizenLab: Aan De Slag is een onafhankelijk, online platform voor inwoners, organisaties, bedrijven en gemeente Altena om ideeën uit te wisselen en met elkaar over een bepaald thema in gesprek te gaan. Met als doel: een nog mooier, veiliger, schoner, leuker en gezonder Altena. Ook is uitgelegd hoe je mee kan doen. Er staan ten tijde van de raadpleging voor het rekenkameronderzoek 618 geregistreerde deelnemers. De projecten die er op staan, zijn voornamelijk projecten waarbij de gemeente enquêtes uitzet waarin inwonerswensen en -ideeën worden opgehaald. Voorbeelden zijn ‘enquête afval inzameling’ en ‘Aanpassen wadi Kapitein H. van der Maadenstraat . Het vervolg van aandeslag zit nu in de pijplijn naar het college.

Dit betekent de toevoeging van het burgerpanel Altena, de mogelijkheid voor inwoners om initiatieven op het platform te plaatsen en het implementeren van de digitale workshop optie. Hiertoe wordt de pilot met een jaar verlengd. (respondent). Ook wordt er een communicatieplan gemaakt zodat het platform beter gepromoot kan worden en beter vindbaar wordt voor inwoners. (respondent). Er is al wel een aantal keer via de gemeentepagina van het Kontakt een oproep gedaan aan inwoners om mee te doen met een enquête. De pilot is in maart 2020 gestart: 8/11/2020 18.750,00

Kernenbudget

Particip.platform 16mrt20/15mrt 21 AanDeSlag

CitizenLab NV

→ → → De gemeente maakt hiermee een slag in de digitale mogelijkheden voor inwoners. Respondenten verwachten dat de gemeente hiermee meer mensen dan voorheen kan betrekken. Bijvoorbeeld jongeren, of mensen die zich anders alleen laten horen wanneer zij het ergens niet mee eens zijn. Meer promotie van/ communicatie over dit platform kan de vindbaarheid ervan vergroten. T.a.v. de budgetten per kern: Besluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Altena houdende regels omtrent subsidie (Subsidieregeling kernenbudget Altena 2021): Hierin is hoofdstuk 2 opgenomen ‘Eenmalige subsidie bewonersinitiatieven’, waarmee mogelijk wordt gemaakt dat (groepjes)

Pag 10 van 18

Gebeurtenis t.a.v. mogelijkheden, vindbaarheid, regels inwoners een bijdrage van maximaal €2000,- per initiatief kunnen aanvragen bij de gemeente. Een aantal thema’s is hierbij benoemd (zoals ‘leefbaarheid in de buurt of wijk’), evenals de subsidievereisten. Een aantal toegekende subsidieaanvragen in 2020 o.b.v. hoofdstuk 2: 188,99 Kernenbudget erwtensoep Markt-event 3-3-2020 Slagerij Schoon 54,00 Kernenbudget gebak tbv Onthulling bankje Vlietstr Natuur incl. Altena 200,90 Kernenbudget Nestkasten Hank Vivara Natuurbescher 541,50 Kernenbudget Bijdrage 2020 Dorpsraad Drongelen Dorpsraad Drongelen 377,90 Kernenbudget hanging baskets buurtver.Meeuwen De Sterke Burgers Bu Nog o.a. in de planning Q4 2020: Theetuin dagbesteding Eethen € 2.000,00 Fietsenstalling duo-fietsen Andel € 2.000,00 De meeste toegekende aanvragen zijn aan de dorpsraden.

Aalburg Sleeuwijk Hank Drongelen Meeuwen

Eethen Andel

Kernbezoeken: de gemeenteraad was gestart met kernbezoeken, dit wordt door respondenten genoemd als een laagdrempelige manier om in contact te komen met inwoners. Dit wordt gemist in tijden van corona. Corona: In een artikel in het Binnenlands Bestuur is als grootste stressfactor door corona, complexe burgerparticipatie genoemd. Dit wordt door geen van de respondenten herkend. Kernbezoeken van de raad worden gemist, verder zien respondenten dat er nieuwe digitale mogelijkheden ontstaan, waarin ook meer burgers bereikt kunnen worden. De gebiedsregisseurs zijn waar veilig mogelijk, nog in de kernen te vinden. Formatie gebiedsregisseurs: 2 fte gebiedsregisseurs voor 21 kernen wordt door diverse respondenten als krap ervaren. Juist omdat hun inzet zo gewaardeerd wordt, en ze nog lang niet bij alle inwoners bekend zijn. Jongerenraad: sommige respondenten verwachten dat een ruimer budget meer mogelijkheden kan bieden om jongeren zich in te laten zetten en er meer jongeren bereikt kunnen worden, meer resultaten gehaald kunnen worden.

Tabel C: Casus Milieustation in Hank Datum 06-2011

Gebeurtenis Milieustraat Hank De voormalige gemeente Werkendam constateert na een enquête dat er op dat moment [2011] onvoldoende draagvlak is om het milieustation in Hank te sluiten, en houdt het open.

07-2019

In het bestuursakkoord 2019-2022 is opgenomen: De toegankelijkheid en exploitatie van de milieustations moet worden verbeterd, bijvoorbeeld door verruiming van de openingstijden of gescheiden entrees voor verschillende soorten afval. Actiepunt: Bepalen keuze in aantallen milieustraten, openstellingstijden en tariefstelling.

2019

Na de herindeling wordt in Hank het Belang van de Hang opgericht, doelstelling was de verkeersveiligheid en leefbaarheid van de kern Hank te bevorderen. Deelnemers hebben contacten met o.a. de gebiedsregisseur van de gemeente.

11-2019

In de notitie Huishoudelijke afvalinzameling/ grondstoffen is ingegaan op de inzameling van tuinafval (niet in relatie tot het aantal milieustations):

Pag 11 van 18

Datum

Gebeurtenis Milieustraat Hank De indruk bestaat dat naast het tuinafval van huishoudens ook bedrijven grote hoeveelheden tuinafval aanbieden. Dit is ongewenst. Er zullen maatregelen genomen worden […]. We verwachten 25% minder groenafval door deze maatregel. In het bijbehorende raadsvoorstel is aangegeven: Ook de gemeente Altena wordt geconfronteerd met forse kostenstijgingen voor inzameling en verwerking van huishoudelijk afval. In de beslispunten o.a.: . te experimenteren met kansrijke ideeën en initiatieven. Bij kanttekeningen: het vraagstuk van de milieustations (aantal, openstellingstijden, service en tariefstelling) worden apart en op een later moment voorgelegd. Bij participatieproces: ten behoeve van de notitie heeft een uitgebreide marktconsultatie plaats gevonden. Hiervoor hebben overleggen en bijeenkomsten plaats gevonden met inzamelaars, verwerkers, regio gemeenten en externe adviseurs. → → → Al met het bestuursakkoord is aangekondigd dat de gemeente het aantal en de service van de milieustations zal heroverwegen. Er spelen issues gelet op kosten en correcte wijze van inzameling. Deze notitie, mede tot stand gekomen na marktconsultatie, is een eerste stap in de heroverweging.

04-2020

Het milieustation in Hank wordt tijdelijk gesloten i.v.m. coronamaatregelen, de openingstijden in Werkendam en Giessen worden verruimd. Deze periode zou een half jaar duren, maar wordt verlengd. Enkele inwoners betwijfelen of het verlengen van deze periode nu echt door corona komt, of dat het college hier een dubbele agenda mee heeft, het college ontkent dit.

06-2020

In juni/juli 2020 is in opdracht van de gemeente Altena het onderzoek “Afvalinzameling gemeente Altena 2020” uitgevoerd. Het betrof een representatieve enquête met als doel een beeld te krijgen van tevredenheid van de burgers aangaande de mogelijkheden van het scheiden en aanbieden van afval. In de notitie Herijking gemeentelijke milieustations gaat de gemeente in op de resultaten van de enquête en op andere zaken die de gemeente heeft betrokken bij de herijking om de scheiding te optimaliseren en de dienstverlening te vergroten. Alle stations krijgen een ruime voldoende, Hank heeft met een 6,8 de laagste score. In de notitie is beargumenteerd dat Hank geen volwaardig milieustation is en dit ook niet kan worden vanwege de beperkte fysieke ruimte. Uit de enquête blijkt dat 4% van de inwoners de afstand tot één van de huidige 3 stations te veel vindt. “De gemeente heeft wel enkele gesprekken gevoerd met betrokkenen in Hank vóór het voorstel tot sluiting, maar dit leidde op dat moment nog niet tot het initiatief zoals het er nu ligt. Soms opent het maken van een formeel voorstel of besluit pas nieuwe deuren en mogelijkheden”. (respondent in interview). → → → De voordelen van de sluiting van Hank zijn opgesomd, de nadelen niet. De gemeente gaat in de notitie wel in op het afstandsnadeel voor inwoners bij 1 station t.o.v. 3 stations, maar niet op de afstandsnadelen bij 2 stations.

De notitie gaat niet in op mogelijke alternatieven voor de sluiting van Hank en niet in op de eerdere poging van de voormalige gemeente Werkendam om het station te sluiten en de weerstand bij inwoners die dat destijds opriep (2011).

10-2020

Het college biedt het raadsvoorstel ‘Herijking milieustation’ aan. Daarin gaat het college in op de notitie Herijking gemeentelijke milieustations en aan het proces dat daar aan vooraf is gegaan. Voorgesteld wordt in te stemmen met het budget voor de verbetermaatregelen in Giessen en Werkendam en de sluiting van het station in Hank.

Pag 12 van 18

Datum

Gebeurtenis Milieustraat Hank Bij Kanttekeningen staat: Door een deel van de bewoners van Hank en omgeving wordt het sluiten van het station in Hank gezien als een teruggang in de dienstverlening. Met name de fractie groen lijkt daarin het grootste pijnpunt. Inmiddels hebben wij kennis genomen van een inwonerspetitie. Bij Participatieproces staat: In de door uw raad behandelde notitie’ Inzameling huishoudelijk afval/grondstoffen’ is aangegeven ruimte te willen bieden om te experimenteren. In het licht hiervan zullen wij de dialoog met de initiatiefnemers van de inwonerspetitie voeren over mogelijkheden voor de reststroom groen.

11-2020

Een groep inwoners uit met name Hank en Dussen onder naam ‘Het Belang van de Hang’ biedt 1500 handtekeningen aan het college aan om het station in Hank open te houden. Het college besluit toch om het station te sluiten: “Aanpassingen aan de wetgeving voor dit station zijn duur, de grond kan op een goede manier voor andere bestemmingen worden gebruikt en Altena is goed te bedienen met twee volwaardige milieustations. De afgelopen maanden is dit ook in de praktijk gebleken’’, aldus het college. Het college zegt open te staan voor initiatieven, waardoor het inleveren van groen dichter bij huis kan plaatsvinden.’’

11-2020

Op 24 november 2020 bespreekt de gemeenteraad in de Beeldvormende vergadering het raadsvoorstel Herijking milieustations. Daarbij spreken twee inwoners in tegen de sluiting van Hank. Daarbij uiten zij niet alleen onvrede op inhoud, maar ook op het proces. Zij benoemen alternatieve mogelijkheden (ook een optie voor groenverwerking door Verschoor in Almkerk). De aanwezige fractieleden stellen t.a.v. Hank o.a. vragen over welke randvoorwaarden het college wil hanteren bij de ruimte aan inwoners voor het vervolg, of burgerparticipatie een onderdeel was van de besluitvorming en of het technisch gezien mogelijk is om het milieustation af te schalen. De portefeuillehouder antwoordt hierop o.a. dat die randvoorwaarden benoemd kunnen worden, zoals toezicht. Ook gaat hij in op de enquête, de petitie en de mogelijkheden van dependances.

12-2020

Op 1 december 2020 bespreekt de gemeenteraad in de Meningvormende vergadering het raadsvoorstel Herijking milieustations. Het voorstel is inmiddels op 2 punten gewijzigd. Wettelijk gezien blijken er wèl mogelijkheden om het station open te houden. Dit was ook aangegeven door Belang van de Hang. In de discussie koppelen meerdere fracties de herijking aan de gemeentelijke uitgangspunten rondom kerngericht werken, kijken wat wel kan, van buiten naar binnen werken etc., die zij niet herkennen in het voorstel van het college. Zij zijn niet tevreden met de manier waarop inwoners zijn betrokken. → → → De raad pakt in de raadsvergaderingen over dit onderwerp een actieve rol, kijkt niet alleen naar de inhoud van het voorstel maar ook vooral naar het proces rondom burgerparticipatie/ inwonerbetrokkenheid.

12-2020/ 01-2021

De wethouder en betrokken ambtenaar organiseren een vergadering met enkele inwoners, zowel uit het Belang van de Hang als andere inwoners. Er worden afspraken gemaakt en er zou een verslag worden gemaakt. Dit verslag is door de gemeente niet verstuurd. Door inwoners wordt een plan van aanpak gemaakt voor het openhouden van het milieustation. Dit plan wordt in een tweede vergadering gepresenteerd, maar niet verder het formele besluitvormingsproces ingebracht. Wel komen diverse elementen hieruit overeen met de uiteindelijke aanpak van de gemeente, bijvoorbeeld het starten met groeninzameling en het later evalueren of er stromen bij kunnen komen.

02-2021

In de raadsvergadering van 9 februari wordt Herijking milieustations besproken. Dit was oorspronkelijk gepland voor de vergadering van 15 december, maar vanwege coronamaatregelen iets vertraagd. - PvdT en VVD dienen een gezamenlijk amendement in, wat verworpen wordt in de raad. Daarin is o.a. de constatering opgenomen dat ‘de discussie over de toekomst

Pag 13 van 18

Datum

Gebeurtenis Milieustraat Hank van het milieustation Hank nog niet af is, daar de inwoners onvoldoende betrokken zijn in het besluitvormingsproces.’ - De raad neemt het volgende amendement van CDA, AL, SGP, PA en CU aan: Van het voorliggende ontwerp-besluit beslispunt 2 als volgt te wijzigen: 2. De gemeente Altena trekt zich per 10 februari 2021 terug van het milieustation aan de Stadhoudershoef in Hank en houdt het terrein van het huidige milieustation vooralsnog beschikbaar voor burgerinitiatieven die scheiding van gratis afvalstromen willen realiseren. En de volgende beslispunten toe te voegen: 3. Het college van b&w op te dragen zich in te spannen burgerinitiatieven, voor het inzamelen van tuinafval en eventueel andere gratis afvalstromen, in Hank te activeren en bij de uitvoering te faciliteren. 4. Het college van b&w op te dragen met de eventuele initiatiefnemers randvoorwaarden af te spreken zodat de inzameling op een duurzaam verantwoorde wijze plaats kan vinden. 5. Het college van b&w op te dragen de gemeenteraad uiterlijk eind Q1 2021 met een raadsinformatiebrief op de hoogte te houden van de voortgang.

02-2021

Belang van de Hang ontbindt zich o.a. na teleurstelling over het proces van burgerparticipatie. Zij voelen zich onvoldoende gehoord door de gemeente. Wel is er behoefte aan een gesprek met o.a. de gebiedsregisseur.

03-2021

Na een oproep van de gemeente in de media, melden zich 14 inwoners zich aan als vrijwilliger voor de inzameling van gratis afvalstromen. Zij maken in maart op locatie kennis met de gemeente. “Echter niemand van de eerdere actievoerders heeft zich aangemeld als vrijwilliger, zij hadden zich ingezet voor een volwaardig milieustation. Zij hebben het met hun actie wel mogelijk gemaakt dat het inzamelstation er nu is voor groen, en dat wordt door de vrijwilligers en inwoners zeker gewaardeerd.” – respondent in interview

03-2021

→ → → De gemeente nodigt actief uit tot participatie, niet via ‘u vraagt wij draaien’, maar wel vanuit ‘wat kan er wel’. De gemeente buigt hiermee het eerder moeizame proces om. Wel ontstaat er hiermee een knip in het initiatief, de gemeente richt zich in het vervolg vooral op de nieuwe groep vrijwilligers. ‘We werken vanuit partnerschap’ – respondent in interview Met ingang van maart start de gemeente een proef voor een half jaar: Een extra locatie voor tuinafval bij groenverwerker Verschoor in Almkerk, iedere zaterdagmorgen tussen 8.30u en 12.30u. In de gemeentepagina van Het Kontakt (17 maart) publiceert de gemeente over de opening van de locatie in Almkerk.

03-2021

In een raadsinformatiebrief gaat het college in op de acties en start van de vrijwillige groenafvalinzameling in Hank. In de gemeentepagina van Het Kontakt (31 maart) publiceert de gemeente over de opening van het station in Hank.

04-2021

Vanaf zaterdag 3 april start de wekelijkse inzameling van groenafval van 8.30 tot 12.30 uur. Voor dit burgerinitiatief zijn vrijwilligers beschikbaar voor zowel de fysieke uitvoering als de organisatie. Afhankelijk van de ervaringen zal worden bezien of het aantal afvalstromen kan worden uitgebreid. De gemeente zal zorgdragen voor het periodiek afvoeren van de aangeboden groenstromen en begeleidt en ondersteunt in de opstartfase. Het enthousiasme van de vrijwilligers is groot. Wij zullen ons maximaal inzetten om het enthousiasme vast te houden en dit burgerinitiatief te ondersteunen. “In de opstartfase was er iedere zaterdagochtend een medewerker van de buitendienst van de gemeente aanwezig om te helpen, instructies of materialen te geven, dat is erg fijn. Er staat ook een keet met koffie en thee op het terrein. De afdeling communicatie van de gemeente

Pag 14 van 18

Datum

Gebeurtenis Milieustraat Hank helpt ook, zo staat er een nieuw bord bij de ingang en zijn er samen met de coördinatoren flyers gemaakt.” – respondent in interview → → → De gemeente geeft op verschillende manieren vorm aan de ondersteuning, zonder het ‘initiatief’ over te nemen. Wel stellen enkele respondenten de vraag in hoeverre hier nu echt sprake is van een burgerinitiatief, gelet op de vraag van de gemeente om vrijwilligers. De gemeente nodigt alleen de huidige groep vrijwilligers voor de opening uit. Inwoners blijken erg blij dat de groeninzameling nog/weer mogelijk is.

06-2021

In juni vindt de eerste evaluatie plaats. Bij deze evaluatie richten wethouder en ambtenaren zich op het moment vanaf de oproep voor vrijwilligers. Onderwerpen zijn een evt. uitbreiding van de afvalstromen enkele praktische zaken (bijv. het realiseren van een overkapping). Het behouden en vergroten van de groep vrijwilligers heeft de aandacht. Er wordt een facebookpagina geactiveerd. → → → De gemeente richt zich in de evaluatie op het huidige resultaat en mogelijke vervolgstappen. De gemeente kijkt niet terug op het hele proces voorafgaand aan het groeninzamelstation en de inzet van het voormalige Belang van de Hang, maar vooruit. Er zal nog wel een algemeen gesprek plaatsvinden tussen de gebiedsregisseur en voormalig Belang van de Hang.

Tabel D: Casus Zorgtuin Goezate in Werkendam Datum Mrt 2020

Jul 2020

2020-2021 Febr 2021 Mei 2021 Juni 2021 Aug 2021 2021

Gebeurtenis Zorgtuin Goezate Een vrijwilliger bij verzorgingshuis Goezate start het initiatief om een dementievriendelijke tuin te realiseren. Doel is het hebben van een voorziening, ontstaan in de Coronaperiode, voor de bewoners om buiten het zorgcentrum te kunnen verblijven. Al gauw ontstaat een werkgroep met enthousiaste kartrekkers. Met behulp van radio en facebook en een enthousiaste wethouder gaat het idee verder aan het rollen. Een (vrijwillige) projectleider maakt van het initiatief een heus project, waarin wordt ingezet om vrijwillige bijdragen, zowel geldelijk als in materiaal en tijd, van bedrijven in Werkendam. Het enthousiasme onder bedrijven is groot, werkt aanstekelijk, en er vindt veel promotie van het project via diverse mediakanalen plaats. De gebiedsregisseur van de gemeente denkt ook mee, regelt de vergunningen, lijnen met het waterschap en binnen de gemeente. Niet alleen in Werkendam dragen bedrijven bij, ook een landelijke stichting en een regionale stichting dragen bij. De eerste paal wordt geslagen voor de vissteiger en stuurhut. De stuurhut wordt geplaatst in aanwezigheid van de gebiedsregisseur en twee wethouders. Bestrating is aangebracht voor het wandelpad en er wordt een parasol geplaatst. Oplevering Zorgtuin Goezate. In totaal komt voor €250.000,- aan sponsoring binnen. Ook project Vissen met een buddy start op de vissteiger.

Het onderhoud van de Zorgtuin is tot 2023 gegarandeerd en gekeken wordt of een hovenier met mensen met lichte dementie/handicap het onderhoud kunnen verzorgen.

Tabel E: Casus Jeugdhonk Kids United in Meeuwen Datum 2015-2018 2018-2021

Gebeurtenis Kids United Initiatiefnemer is gestart als beheerder van het dorpshuis en is daar in 2018 een cafetaria begonnen. Initiatiefnemer is een bevlogen man die constateert dat Meeuwen een mooi dorp is, maar dat er voor jongeren weinig te doen is. ‘Jongeren groeien op in een beschermd dorp, als ze dan Pag 15 van 18

2018-2021

2018-2021 2020 2020 2021 2021 2021 2021 2021

2021 2021

naar de middelbare school gaan, weten ze niet wat hen overkomt. Ze komen dan ook met alcohol en drugs in aanraking, maar je wilt hen daarin ook begeleiden, je moet ze erop voorbereiden’. Hij wil laagdrempelig een inloop voor jongeren bieden, zodat ze wat te doen hebben, maar ook terecht kunnen met vragen. Je moet niet wachten tot er problemen zijn, waar gelijk een hoop instanties voor nodig zijn’. Al een aantal jaar praat initiatiefnemer met de gemeente over alcohol- en drugspreventie, een belangrijk onderwerp voor de gemeente. Maar praten is niet echt zijn ding, hij is een doener. Dus begon hij met de plannen voor zijn jeugdhonk. Initiatief is passend voor Altena. Alcohol en drugs werd ook altijd in gesprekken met kernen aangegeven. In de raadsinformatiebrief van 30 januari 2020 is al aangegeven dat ook het contact met de kernen belangrijk is voor alcohol- en drugsbeleid. Brief jongeren raad over actieplan alcohol en drugs (jongerenraad had onderzoek gedaan naar problemen alcohol en drugs). Gemeente werkt aan nota voor alcohol en drugsbeleid en deze wordt in juni 2021 vastgesteld. De gemeente stond positief tegenover jeugdhonk en wilde daaraan bijdragen. Stichting Kids United is opgericht om verdere stappen te zetten en ook financiering mogelijk te maken.

Start van stichting Kids United wordt gevierd in aanwezigheid wethouders Subsidie wordt aangevraagd voor verbouw loze ruimte boven dorpshuis. Ook veel vrijwilligers werken hieraan mee Passend bij alcohol en drugsbeleid ligt er ook een aanvraag voor betaalde ondersteuning door initiatiefnemer aan jongeren en hun ouders. Geen hulpverlening. Er zijn goede contacten met jeugdwerkers, politie, gebiedsregisseur, Novadic-Kentron Jeugd is op de hoogte, komen in dorpshuis, cafetaria en initiatiefnemer gaat naar scholen om te vertellen over alcohol en drugs Opening jeugdhonk wordt in september verwacht Oa jongerenraad gaat er aandacht aan besteden middels een filmpje

Tabel F: Resultaten Gebeurtenis t.a.v. Resultaten In de eerste programmabegroting 2019 van de gemeente Altena zijn per programma de actiepunten uit het bestuursakkoord weergegeven. In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de besturingsfilosofie, het dienstverleningsconcept en de organisatiefilosofie kort omschreven. In de eerste jaarrekening 2019 is ingegaan op de stappen die al zijn gezet: - Verdeling 21 kernen onder de wethouders, aanstelling programmamanager en 2 gebiedsregisseurs, gebiedsgerichte vormgeving buitendienst, lijnen uitgezet voor kernenbudget, aankondiging programma kerngericht werken. In de (meest recente) programmabegroting 2021-2024, - Op 31 januari 2020 werd een inspirerende presentatie gegeven tijdens een heisessie van de raad. Het thema was ‘uitnodigend besturen’, een veelzijdig thema dat veel raakvlakken kent met onze wens om kerngericht en ‘van buiten naar binnen’ te werken. […] Het presidium besloot vervolgens op 4 februari 2020 een ‘KleinSlimGroepje’ in te stellen dat als kopgroep fungeert bij de bestuurlijke vernieuwing. Deze kopgroep gaat de stip op de horizon formuleren en concreet uitwerken. Ook brengt de kopgroep de route in beeld die ertoe leidt dat we dat punt over vijf jaar bereiken.

[…] We willen in 2021-22 daarom samen met de raad en de ambtelijke organisatie verder bouwen aan een gezamenlijke cultuur en de doorontwikkeling van de bestuurlijke en ambtelijke organisatie (p. 15). - In diverse programma’s zijn initiatieven of kansen voor burgerinitiatieven/ participatie benoemd: o Huisvesting arbeidsmigranten. o Initiatief van bedrijfsleven Digitaal ondernemershuis (3.2). o Omgevingswet met principe ‘ja, tenzij’ (4.2). o Lokale duurzaamheidsinitiatieven. Pag 16 van 18

Gebeurtenis t.a.v. Resultaten o Maatschappelijke initiatieven bij passende woningen. o Samen met o.a. inwoners passende maatregelen in beeld brengen tav verbetering van de bereikbaarheid per fiets. o Beleidsplan bomen dat medio 2020 gestart is.

In de jaarstukken 2021 is ingegaan op resultaten tav burger/ondernemersinitiatieven, bijvoorbeeld: - Onze informatie is duidelijk, actueel en volledig, op alle kanalen. We informeren de inwoners actief. ✓ - Uitgebreide informatiepagina in Het Kontakt, periodiek aangevuld met een themagericht katern. - Actief gebruik van social media-platforms. - Tav arbeidsmigranten: Het beleid is vastgesteld en de eerste initiatieven worden door marktpartijen uitgewerkt. - Het digitale ondernemershuis Altena, een initiatief van de Bedrijvenkring Altena, is ontwikkeld en is inmiddels online. Als gemeente 'huren' we een kamer in het ondernemershuis waarin we onze gemeentelijke informatie opnemen. - We stellen samen met de woningcorporaties, de huurdersorganisaties en andere betrokkenen een nieuwe Woonvisie op. Het project van de Stichting ‘De Bloesemhoff’ in Andel is een mooi voorbeeld van een dergelijk initiatief. Het betreft een woonvoorziening voor 16 jongvolwassenen met een verstandelijke beperking. - Aan het initiatief van de jongerenraad Going 4Altena voor verbetering fietsverlichting is in 2020 gevolg gegeven. Met de beschikbare gelden voor verlichting van fietsroutes voor scholieren zijn de Parallelweg tussen Giessen en Andel verlicht en de route Almkerk-Woudrichem. Ook wordt geëxperimenteerd met dynamische verlichting op deze schoolroute.

In het Altenakatern van de gemeente in het Kontakt wordt af en toe verslag gedaan van resultaten op het gebied van burgerinitiatieven en kerngericht werken. In de bijlage van februari 2020 is dit uitgebreid gedaan. - Gebiedsregisseurs als ‘smeerolie’ in de 21 kernen van Altena. - Begraafplaats Veen. - Dorpsplatform Oudendijk. - Inloophuis Altena Werkendam. - Plukroute Hank.

Pag 17 van 18