Bijlage Voorstel raadsbetrokkenheid regionale samenwerking

6 mei 2024

Op 19 maart jl. hebben raadsleden zich per domein uitgesproken over de maatschappelijke en financiële impact op dit moment van 35 samenwerkingen waar Altena in participeert. In een bijlage bij deze memo zijn de uitkomsten van deze impactanalyse terug te vinden. In deze memo wordt een voorstel gedaan over de wijze waarop de raad in 2024 en 2025 concreet betrokken wil zijn bij de verschillende samenwerkingen.

Aan de hand van onderstaand schema is een impactanalyse uitgevoerd.

De raadsleden hebben voor 26 samenwerkingen aangegeven dat de combinatie van maatschappelijke en financiële impact reden is om voor deze samenwerkingen een positie op afstand te kiezen. Deze samenwerkingen vallen onder het hierboven aangegeven “basispakket”. Voor acht samenwerkingen kiest de raad op grond van de combinatie van maatschappelijke en financiële impact voor een intensievere betrokkenheid: het “pluspakket”. Concreet betreft het de volgende samenwerkingen: GR Regio West-Brabant, Samenwerking De Baronie, GR MidZuid, Stedelijke Regio Breda Tilburg (SRBT), Woondeals 2022-2030 en de twee Groenblauwe gebiedsgerichte aanpakken (GGA’s). Voor de Dienstverleningsovereenkomst Biesbosch stellen we na heroverweging voor om te kiezen voor het basispakket.

1

Tenslotte is voor de samenwerking West-Brabant Oost Jeugdhulp (DVO voor WBO Jeugd) aangegeven dat zowel het maatschappelijke als het financiële risico hoog is. De raad wenst hier een intensieve betrokkenheid op basis van het “risicopakket”.

Dit voorstel is gebaseerd op een impactanalyse die in maart is uitgevoerd. Deze analyse is in zekere zin een momentopname. De beoordeling van maatschappelijke en financiële impact zal door de tijd kunnen verschuiven. Daarom wordt voorgesteld de uitkomsten van de impactanalyse vast te stellen voor de periode 2024 en 2025 en medio 2025 bij de Kadernota opnieuw een impactanalyse uit te voeren. De raad kan dan aangeven op welke wijze de betrokkenheid voor 2026 geborgd moet worden in de Begroting.

Bij elk risicoprofiel past een pakket van raadsbetrokkenheid. De raad stelt de inhoud van deze pakketten vast, zodat op voorhand voor raad, college en organisatie helder is welke concrete handelingen en activiteiten verwacht en uitgevoerd worden. Rekening houdend met de uitkomsten van de impactanalyse en het aantal samenwerkingen per pakket, is onderstaand een voorstel gedaan voor de inhoud van de ‘pakketten’. Daarbij is er oog voor een realistische werk- en agendabelasting voor raad, college en organisatie. Vuistregel is dat de keuze voor een basispakket betekent dat de raad op afstand toezicht houdt en dit in de praktijk overlaat aan het college. Deze keuze impliceert een beperkte inzet vanuit organisatie, college en raad, tenzij er ontwikkelingen zijn die bestuurlijke en/of politieke aandacht vragen. Bij het pluspakket kiest de raad voor de rol van een preventieve toezichthouder: de vinger wordt aan de pols gehouden. Dit vraagt een grotere inzet van de woordvoerders van de fracties, en vraagt van college en organisatie een actievere inzet om de raad op de hoogte te houden. Bij het risicopakket is de raad intensief betrokken en volgt de samenwerking in alle opzichten op de voet. De drie pakketten zijn uitgewerkt in onderstaand overzicht. Daarin is onderscheid gemaakt naar samenwerkingen gebaseerd op een gemeenschappelijke regeling en de overige samenwerkingen.

Het onderscheid komt vooral tot uitdrukking in de wijze waarop de P&C-documenten van de GR’en worden geagendeerd en behandeld. Behalve de ‘standaard’-inhoud van een pakket zijn enkele optionele punten genoemd. Het is aan de raad te beoordelen of deze opties wel of niet bij een specifieke samenwerking ingezet worden.

2

Bovenstaande leidt tot onderstaand voorstel:

Gemeenschappelijke regeling Overige samenwerking

standaard

Basispakket

Basispakket aangevuld met: College doet voorstel over het College stuurt RIB met beoordeindienen zienswijze op de ling Kaderbrief ontwerpbegroting Raad agendeert concept-ziensIn paragraaf verbonden partijen in wijze begroting voor AR/AT P&C-documenten (begroting College stuurt RIB met beoordeen jaarrekening) globale ling jaarstukken informatie In alle P&C-documenten inforCollege stuurt RIB als er politiekmatie over ontwikkelingen bestuurlijke urgentie is samenwerking Nieuwsbrieven in Griffiebericht AC beoordeelt Begroting (-wijziging) en Jaarrekening Raad agendeert RIB in beginsel ivm politiek-best. aanleiding College informeert pro-actief via agendapunt in rondvraag bij Altenatafel

Risicopakket Pluspakket aangevuld met: Vast agendapunt in rondvraag bij Altenatafel College legt voorstel voor met aanvullende instrumenten voor de raad om grip te hebben op de samenwerking Actieve betrokkenheid vanuit raad en griffie bij (organisatie) regionale bijeenkomsten

In paragraaf verbonden partijen in Het college biedt voorstel voor P&C-documenten (begroting passende betrokkenheid raad en jaarrekening) globale aan informatie (over álle regionale In alle P&C-documenten inforsamenwerkingen) matie over ontwikkelingen College stuurt RIB als er politieksamenwerking bestuurlijke urgentie is Raad agendeert RIB in beginsel Nieuwsbrieven in Griffiebericht ivm politiek-best. aanleiding College informeert pro-actief via agendapunt in rondvraag bij Altenatafel Presidium agendeert RIB

optioneel

Pluspakket

Presidium initieert Altenaronde/ themabijeenkomst op basis van een RIB Werken met raadsrapporteurs/ raadsambassadeurs

Voorstel voor instellen van een regionale raadsadviescommissie Verzoek aan Rekenkamer om onderzoek

3

Voor samenwerkingen op basis van de WGR wordt aangehaakt op de formeel in de gemeenschappelijke regeling en de Nota Verbonden Partijen beschikbare instrumenten. Concreet houdt dat in dat de P&C-documenten als Kaderbrief, Begroting en Jaarrekening met een grotere of minder grote intensiteit door de raad gevolgd en geagendeerd worden. Ook de Auditcommissie kan hierin een ondersteunende en adviserende rol aan de raad hebben. Daarnaast is vertrekpunt dat de raad er van uit gaat dat college en ambtelijke organisatie actief betrokken zijn bij alle samenwerkingen en ingevolgde de actieve inlichtingenplicht indien nodig de raad voortvarend en accuraat op de hoogte stellen. De in dat verband toegestuurde raadsinformatiebrief kan te allen tijde door het presidium geagendeerd worden. In het verlengde daarvan wordt het college verzocht pro-actief de rondvraag bij de Altenatafel te benutten om de raad te informeren over samenwerkingen waar de raad een zwaarder profiel aan gekoppeld heeft.

Voor samenwerkingen die niet op een gemeenschappelijke regeling zijn gebaseerd geldt dat de paragraaf verbonden partijen in de gemeentelijke P&C-documenten uitgebreid wordt naar alle samenwerkingen, zodat de raad regulier op de hoogte blijft van de ontwikkeling van deze samenwerkingen. Daar waar de raad heeft aangegeven deze samenwerkingen te willen koppelen aan het pluspakket vraagt de raad van het college een voorstel op welke wijze de raad het voorliggende jaar (en verder) intensiever betrokken kan zijn bij deze samenwerking.

Het koppelen van het risicopakket aan een samenwerking impliceert dat dit een vast agendapunt is in de rondvraag van de Altenatafel. Is er niets te melden, dan kan het college dat uiterlijk 8 uur voor de vergadering via de griffie melden. Daarnaast wordt het college gevraagd een voorstel te doen met aanvullende instrumenten om vanuit de raad grip te hebben op de samenwerking. Ook vanuit de raad wordt een actieve houding verondersteld. Concreet gebeurt dat door direct betrokken te zijn vanuit de raad én de griffie bij de organisatie van regionale bijeenkomsten, maar ook bij de afspraken rond de inrichting van een behandelproces rond een door college of raad vast te stellen document. De griffie onderhoudt een relatie met de ambtelijk projectleider en zal aanhaken op ambtelijk regionaal overleg.

Als optionele activiteit is genoemd het voorstel om een raadsadviescommissie in te stellen. Dit is een nieuwe vorm die aangereikt is door de aangepaste Wet gemeenschappelijke regelingen. Artikel 24a van de Wgr stelt: 1. Op voorstel van de raden van de deelnemende gemeenten gezamenlijk stelt het algemeen bestuur van een openbaar lichaam een gemeenschappelijke adviescommissie in die het algemeen bestuur van advies kan voorzien, de besluitvorming van de raden van de deelnemende gemeenten met betrekking tot de regeling kan voorbereiden of de raden van advies kan voorzien. 2. Het algemeen bestuur van het openbaar lichaam regelt de bevoegdheden, de taken en werkwijze van de commissie, nadat het de raden van de deelnemende gemeenten in de gelegenheid heeft gesteld hun wensen en bedenkingen hieromtrent ter kennis van het algemeen bestuur te brengen. 3 . De commissie bestaat uit leden die per deelnemende gemeente door de raad uit zijn midden worden aangewezen. Een raad kan besluiten geen lid aan te wijzen.

4

Met deze werkwijze zal in het land de komende jaren ervaring opgedaan worden. De raad van Altena kan het initiatief nemen om een voorstel neer te leggen met de raden waarmee wordt samengewerkt om een dergelijke commissie in te stellen.

Een tweede optionele vorm om de betrokkenheid van de raad te versterken is het werken met raadsrapporteurs of raadsambassadeurs. Vanuit de raad kunnen één of twee leden worden aangewezen die (informeel) namens de raad een samenwerking volgen, daarover contacten onderhouden met vertegenwoordigers van de andere raden en de raad periodiek rapporteren. In de regio West-Brabant worden hiermee de eerste ervaringen opgedaan. Inmiddels zijn vanuit 5 van de 16 West-Brabantse gemeenteraden rapporteurs aangewezen voor de GGD, veiligheidsregio, omgevingsdienst en RWB. Belangrijk punt van overweging hier mee te starten is dat er een scherpe rolafbakening moet zijn met het college. Het kan immers niet zo zijn dat een raadslid de verantwoordelijkheid heeft over het juist, tijdig en volledig informeren van de gemeenteraad waar de Gemeentewet die taak uitdrukkelijk neerlegt bij het college. De optionele activiteiten worden per samenwerking beoordeeld zodat maatwerk leidend is.

Samenwerking West-Brabant Oost Jeugdhulp

Domein Betrokkenheids- Concrete betrokkenheid pakket Vast agendapunt rondvraag Altenatafel S Risico

Regio West-Brabant

B

Plus

Samenwerking De Baronie

B

Plus

MidZuid

S

Plus

Stedelijke Regio Breda Tilburg

R

Plus

Woondeals 2022-2030

R

Plus

GGA Polder van de toekomst

R

Plus

GGA Biesbosch

R

Plus

B/S/R

Basis

Overige samenwerkingen

College doet voorstel met aanvullende instrumenten om grip te hebben op de samenwerking Actieve betrokkenheid vanuit raad en griffie bij regionale bijeenkomsten Raad neemt initiatief om in de te vormen GR een raadsadviescommissie te starten (zoals aangegeven in AT 10 okt. 2023) Aangegeven Pluspakket voor GR + aansluiten bij bestaand netwerk raadsrapporteurs KSG neemt initiatief om met een verder uitgewerkt voorstel te komen Aangegeven Pluspakket voor GR Aangegeven Pluspakket w.o. college biedt een voorstel aan over raadsbetrokkenheid Aangegeven Pluspakket w.o. college biedt een voorstel aan over raadsbetrokkenheid Aangegeven basispakket

5

Samengevat is het voorstel om als KSG via het presidium de gemeenteraad het volgende voor te leggen: 1. Voor de betrokkenheid van de gemeenteraad bij regionale samenwerkingen van de gemeente Altena te werken met drie pakketten van betrokkenheid: basis, plus en risico. 2. De inhoud van deze pakketten vast te stellen zoals aangegeven in deze notitie. 3. Ter bekrachtiging van de uitkomsten van de werksessie impactanalyse voor 2024 en 2025: a. voor de samenwerking West-Brabant Oost Jeugdhulp (WBO Jeugd) te kiezen voor het “risicopakket”; b. voor de volgende acht samenwerkingen te kiezen voor het “pluspakket”: GR Regio WestBrabant, Samenwerking De Baronie, GR MidZuid, Stedelijke Regio Breda Tilburg (SRBT), Woondeals 2022-2030 en de twee Groenblauwe gebiedsgerichte aanpakken (GGA’s); c. voor de optionele vormen van betrokkenheid “instellen regionale raadsadviescommissie” bij WBO Jeugd het initiatief te nemen een commissie te koppelen aan de nieuw op te richten gemeenschappelijke regeling; d. vooralsnog niet te gaan werken met raadsrapporteurs; e. het college te verzoeken om voor WBO Jeugd een voorstel voor te leggen met aanvullende instrumenten om als raad zicht en grip te hebben op de samenwerking en voor de in het pluspakket aangegeven samenwerkingen SRBT en GGA’s een voorstel aan te bieden voor passende raadsbetrokkenheid. 4.

De wijze van betrokkenheid van de gemeenteraad vanaf 2025 jaarlijks tegen het licht te houden bij de Kadernota en daarbij het college te vragen de keuzes op te nemen in de vast te stellen Begroting.

6

Risicopakket Domein Sociaal West-Brabant Oost Jeugdhulp

Pluspakket Domein Bestuur GR Regio West-Brabant Samenwerking De Baronie Domein Sociaal GR MidZuid Domein Ruimte Stedelijke Regio Breda Tilburg Woondeals 2022-2030 Groenblauwe gebiedsgerichte aanpak Polder van de toekomst Groenblauwe gebiedsgerichte aanpak Biesbosch

Basispakket Domein Bestuur GR Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord GR Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Zorg- en veiligheidshuis Baronie Breda REWIN (relatie met RWB) Economic Board West-Brabant (relatie met RWB) GR Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW) GR Streekarchief Langstraat Heusden Altena Inkoopbureau West-Brabant Bank Nederlandse Gemeenten Domein Sociaal GR GGD West-Brabant Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) GR Bureau Leerplicht Beschermd wonen Samenwerking Inkoop WMO Dongemondgemeenten Domein Ruimte Regionale Energie Strategie West-Brabant Brabants Programma Landelijk Gebied (relatie met GGA) Dienstverleningsovereenkomst Biesbosch Stichting Bergsche Maasveren, Riveer en andere veerverbindingen Molenstichting Land van Heusden en Altena GR Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant Brabant Water Stichting Vesting Driehoek en Pact van Loevestein GR Nazorg gesloten stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen Interprovinciale werkgroep nazorg

Score maatschapp. impact

Score financiële impact

hoog

hoog

Score maatschapp. impact

Score financiële impact

gemiddeld gemiddeld

hoog hoog

gemiddeld

gemiddeld

hoog hoog hoog hoog

laag laag laag laag

Score maatschapp. impact

Score financiële impact

gemiddeld gemiddeld gemiddeld laag laag laag

laag laag laag laag laag laag

laag laag laag

laag laag laag

gemiddeld laag laag laag laag

laag laag laag laag laag

gemiddeld gemiddeld gemiddeld gemiddeld gemiddeld laag laag laag laag laag

laag laag laag laag laag laag laag laag laag laag

7