Bijlage Visie verbinding onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp bij RV visie verbinding onderwij kinderopvang en jeugdhulp

Inhoudsopgave Introductie ....................................................................................................................................................... 3 Onze visie ......................................................................................................................................................... 3 Ambitie 1: We ontwikkelen de preventieve aanpak verder door ........................................................................ 4 Ambitie 2: We werken samen op basis van relatie en vertrouwen ..................................................................... 5 Ambitie 3: We werken samen rondom het kind ................................................................................................ 6 Ambitie 4: We innoveren en monitoren op het snijvlak tussen onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp .............. 7

Gemeente Altena 20 december 2022

Visie aansluiting onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Altena

2

Introductie Wanneer een kind fluitend door zijn jeugdjaren gaat, is er weinig aan de hand. Er worden passende resultaten gehaald en er zijn vrienden en vriendinnetjes. Thuis is het veilig en ouders of verzorgers zijn er om te helpen en bij te sturen. De eerste levensjaren leggen het fundament voor de latere levensjaren. Ieder kind neemt vervolgens zijn eigen route richting de toekomst. Dit gaat met vallen en opstaan. Het kan zijn dat dingen niet meteen goed lukken. Dat kan en mag zonder dat dit meteen gecorrigeerd hoeft te worden. Er wordt eerst een beroep gedaan op de eigen veerkracht en het sociale netwerk van het kind. In de praktijk zijn er genoeg mensen voor wie de wereld van de extra rekenles, een taalklas, opvoedingsondersteuning of jeugdhulp een ‘ver van mijn bed-show’ is. Voor die kinderen of jongeren die wel bekend zijn met deze wereld is het belangrijk dat we het goed regelen met elkaar. Kansengelijkheid is daarbij essentieel. Omdat het niet iedereen lukt om zelf een goede uitgangspositie in de samenleving te creëren, ondersteunen we die kinderen die daarbij hulp nodig hebben. Per 1 januari 2019 vormen Aalburg, Werkendam en Woudrichem samen de nieuwe gemeente Altena. Elke inwoner van de gemeente Altena met een hulpvraag kan sinds deze herindeling rekenen op de inzet van OnS Altena; de toegangspoort tot het Sociaal Domein van de gemeente Altena.

Waar mogelijk zijn de lijntjes tussen alle professionals van de verschillende partijen in de nieuwe gemeente kort gebleven. Helaas blijkt in de uitvoering dat na de herindeling nog niet altijd alle verbindingen terug zijn gevonden. Het is nog niet voor iedereen helder hoe ondersteuning te bereiken is. De structuur om waar nodig snel en passend te handelen is nog niet optimaal. Bovendien is er behoefte om vanuit een gezamenlijke visie op de samenwerking op het snijvlak van onderwijs, kinderopvang1 en jeugdhulp de samenwerking te versterken. In reactie op de bovenstaande vraag hebben de gemeente Altena (beleid jeugd en onderwijs) en haar partners uit de kinderopvang en het onderwijs de handen ineen geslagen. Zij zijn gezamenlijk tot de onderstaande visie met bijbehorende ambities gekomen.

Onze visie Duurzaam samenwerken op de plekken waar onze kinderen opgroeien! Gezamenlijk investeren alle ouders, leerkrachten, pedagogisch medewerkers en (waar nodig) jeugdconsulenten en jeugdhulpverleners in de toekomst van de kinderen. Hiermee creëren we een kansengelijke en inclusieve startpositie van de kinderen en jongeren van 0 tot 18 jaar in de gemeente Altena. Daarin kan ieder kind zich optimaal ontwikkelen en volwaardig meedoen. Een toekomstbeeld van onschatbare waarde! In aanvulling op de visie zijn er een viertal ambities beschreven. Per ambitie stellen we onszelf een aantal doelen voor de komende periode waar we gezamenlijk het belang van inzien. In de bijbehorende uitvoeringsagenda wordt verder uitgewerkt hoe de doelen worden bereikt. Ook wordt hierin onderscheid gemaakt tussen de gezamenlijke en individuele verantwoordelijkheden van de gemeente, onderwijs en kinderopvang om deze aansluiting te versterken.

1 Waar in deze visie gesproken wordt van kinderopvang, wordt ook voor- en vroegschoolse educatie en buitenschoolse

opvang bedoeld.

Visie aansluiting onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Altena

3

Ambitie 1: We ontwikkelen de preventieve aanpak verder door De afgelopen jaren hebben er verschillende ontwikkelingen plaatsgevonden als onderdeel van de transformatie richting een preventieve aanpak. Gezamenlijk kunnen we deze transformatie doorontwikkelen en daarmee kansengelijkheid vergroten. We zoeken naar mogelijkheden om de werelden van jeugdhulp, kinderopvang en onderwijs te verbinden met de leefwereld van het kind. Om te voorkomen dat problemen ontstaan of groter worden, is er een dekkend aanbod aan laagdrempelig beschikbare op preventie gerichte hulp en ondersteuning nodig. Bovendien kan door middel van korte lijntjes vanuit het onderwijs en de kinderopvang met de consulenten onderwijs, jeugdconsulenten, de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en de JGZ snel en laagdrempelig in gesprek worden gegaan over de verschillende mogelijkheden tot ondersteuning. Hierdoor kan er direct vanuit partnerschap worden gehandeld wanneer een kind een ondersteuningsbehoefte heeft. 1. Kinderen ontvangen onderwijs in een school of op een andere locatie die voor hen passend is. 2. Er is een passend aanbod voor preventieve ondersteuning. Hier is geen verwijzing of beschikking voor nodig. 3. De op preventie gerichte hulp is in principe direct beschikbaar (capaciteit is afgestemd op de werkelijke ondersteuningsbehoefte). 4.

Pedagogisch medewerkers en leerkrachten kunnen gebruik maken van deskundigen op het gebied van jeugdhulp zodat zij toegerust zijn om ieder kind met een extra ondersteuningsbehoefte goed te kunnen begeleiden. 5. Er zijn vaste gezichten en contacten met de consulenten onderwijs, jeugdconsulenten, het samenwerkingsverband passend onderwijs en de JGZ. 6. Jaarlijks brengen we in beeld hoe het preventieve aanbod wordt gewaardeerd door de professionals en wat de effecten van dit aanbod zijn.

Visie aansluiting onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Altena

4

Ambitie 2: We werken samen op basis van relatie en vertrouwen Naast de thuisomgeving vormen de domeinen kinderopvang, basisonderwijs en voortgezet onderwijs een groot deel van de omgeving waarin de ontwikkeling van kinderen plaatsvindt. Dit vraagt om soepele overgangen in een systemische wereld. Een warme overdracht bij de overgangen tussen de verschillende vormen, maakt het voor een kind gemakkelijker een succesvolle volgende stap te maken. De volgende vorm hoeft dan niet opnieuw de ontwikkeling van het kind in kaart te brengen. Eventuele aandachtspunten worden besproken en indien nodig kan er na de overstap gelijk ondersteuning worden ingezet. Daarnaast blijft de ontwikkelingsenergie van een kind behouden door op alle plekken afstemming te zoeken tussen ondersteuners, zodat iedereen dezelfde taal spreekt en op dezelfde manier met het kind om gaat. 1. Voor leerlingen waarbij een extra ondersteuningsvraag is, zorgt de kinderopvang dat in de overgang kinderopvang-basisonderwijs en het onderwijs dat in de overgang basisonderwijsvoortgezet onderwijs een goede overdracht is gewaarborgd. Hiervoor wordt een warme overdracht ingezet. 2. Samenwerken is vertrouwen in elkaars kunde. Dit geldt op alle niveaus, van casus tot bestuurlijk niveau. 3.

Persoonlijk contact tussen pedagogisch medewerker, leerkracht, consulent onderwijs, jeugdconsulent, jeugdhulpverlener en ouders draagt bij aan passende hulp voor het kind. 4. Jeugdhulp werkt als een team samen met kinderopvang en werkt als een team samen met onderwijsondersteuning (vaste gezichten voor het kind en vaste gezichten in de school). 5. Continu verbeteren en duurzaam borgen van de aansluiting van jeugdhulp, onderwijs en kinderopvang onder regie van de Stuurgroep.

Visie aansluiting onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Altena

5

Ambitie 3: We werken samen rondom het kind Soms heeft een kind extra ondersteuning en/of jeugdhulp op school, de kinderopvang of daarbuiten nodig. Dan is de samenwerking tussen ouders, kinderopvang, school en jeugdhulp van belang. Onderwijs en jeugdhulp werken (nog) vanuit verschillende ‘systemen’. Dit kan remmend werken in het snel en effectief een passend hulpaanbod realiseren. Om ook kinderen die wat meer aandacht of zorg nodig hebben, snel een passende onderwijsplek te bieden die aansluit bij hun mogelijkheden en kwaliteiten, is het bundelen van onze krachten van belang. Vragen worden gezamenlijk opgelost in het voorliggende veld. Alle partijen denken verder dan hun eigen specialisme om samen te kijken wat er nodig is. 1. Er is ruimte voor maatwerk binnen de systemen, er wordt gekeken naar het kind in zijn/haar leefwereld. 2. Een holistisch beeld van kind en gezin zorgt voor passende hulp (één gezin, één plan). 3. We werken aan inclusiever onderwijs en organiseren de randvoorwaarden daarvoor. 4. We richten ons op leerlingen met een hulpvraag, maar realiseren ons goed dat opgroeien niet zonder vallen en opstaan gaat en er zeker niet altijd hulp nodig is. 5.

Niet-vrij-toegankelijke hulp bij opgroeien en opvoeden kan snel worden gestart na een gezamenlijke dialoog tussen het schoolondersteuningsteam (SOT)/zorgadviesteam (ZAT), JGZ, ouders en de onderwijs- en/of jeugdconsulent van de gemeente. 6. De professionals weten ouders, die niet direct de meerwaarde zien van extra ondersteuning of jeugdhulp, te motiveren om gebruik te maken van hulp als dat voor een kind en deelname aan onderwijs nodig is. 7. Wanneer extra hulp wordt ingezet, is dit zo lang als nodig en zo kort als kan. 8. We praten wanneer mogelijk met het kind/de jeugdige in plaats van over het kind/de jeugdige. 9. Waar nodig arrangeren onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp samen in het passend maken van het aanbod voor een kind.

Visie aansluiting onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Altena

6

Ambitie 4: We innoveren en monitoren op het snijvlak tussen onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Op het snijvlak tussen de verschillende systemen van het onderwijs en jeugdhulp bevindt zich een grijs gebied waarin onduidelijkheid bestaat over verantwoordelijkheden en financiën. Schoolse zaken, ondersteuning en jeugdhulp lopen hier door elkaar heen. De afgelopen jaren was men vooral bezig om te proberen duidelijkheid te scheppen over de verantwoordelijkheden en financiën in het grijze gebied, en het daarmee meer zwart-wit te maken. Zowel onderwijs als jeugdhulp deden dit op een eigen manier, met beleidsregels, beslisbomen en samenwerkingsafspraken. Maar een kind is niet zwart-wit en de ondersteuning die hij of zij nodig heeft dus ook niet. Om gezamenlijk te kunnen gaan ontwikkelen en innoveren op het snijvlak tussen jeugdhulp en onderwijs is het van belang om het zoeken naar een oplossing van het grijze gebied los te laten. We zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor alles wat tussen onderwijs en jeugdhulp valt. Het grijze gebied is daarmee bij uitstek een gebied waarin we gezamenlijk kunnen gaan innoveren. De aankomende tijd worden er op een aantal scholen innovatieve ideeën uitgewerkt en opgestart om te onderzoeken of we daarmee de aansluiting tussen onderwijs en jeugdhulp kunnen versterken. Ook wordt hierbij waar mogelijk de kinderopvang betrokken.

Op basis van de hoeveelheid en zwaarte van jeugdhulp-indicaties, kenmerken van leerling populaties en schoolwegingen worden er keuzes gemaakt bij welke scholen de urgentie ligt. In Altena werken we normaalgesproken volgens het principe gelijke monniken, gelijke kappen. Om ondersteuning preventief en effectief te maken heeft elke school echter iets anders nodig. Als we de kansengelijkheid willen vergroten is het soms nodig om in de ene school meer te investeren dan in de andere. 1. We starten een pilot waarin vrij-toegankelijke ondersteuning op het snijvlak tussen onderwijs- en jeugdhulp gerelateerde ondersteuning wordt ontwikkeld. De individuele indicaties van leerlingen worden indien mogelijk vervangen door arrangementen op groepsniveau. 2. Er wordt onderzocht hoe een gebiedsgerichte aanpak, waarbij voor ieder kind een zo thuisnabij mogelijk onderwijs- en ondersteuningsaanbod kan worden gerealiseerd. 3. Er wordt een efficiënte werkwijze voor grensverkeer gerealiseerd. Zodat wanneer een kind uit de gemeente Altena in een andere regio naar school gaat, gebruik kan maken van de jeugdhulpfaciliteiten die in die regio beschikbaar zijn en andersom. 4. Er wordt onderzocht op welke manieren data en datagedreven werken kunnen bijdragen aan de aansluiting tussen onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp. 5.

Effecten van ondersteuning en hulp worden gemeten en zijn in balans met de inzet van ondersteuners en hulpverleners (en €). 6. Middels kwalitatieve informatie wordt gemonitord of de ambities en doelen worden gehaald en waar nodig bijgestuurd. 7. Over twee jaar zal het effect van de inzet op de aansluiting tussen onderwijs en jeugdhulp worden onderzocht. De resultaten van de monitor aansluiting onderwijs en jeugdhulp in 2020 worden hierbij als 0-meting gebruikt.

Visie aansluiting onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp Altena

7