Bijlage Lokale Inclusie Agenda Altena

Enige tijd geleden mocht ik ervaren hoe zaken die voor mij als vanzelfsprekend zijn voor anderen onoverkomelijke drempels vormen. Een ronde door het gemeentehuis liet mij zien dat er nog een wereld te winnen is en onderstreepte direct het belang van een lokale inclusieagenda. Ongeveer een jaar later ligt de lokale inclusieagenda voor de gemeente Altena er. Het bevat een bundeling van tal van onderwerpen en kansen die wij samen met ervaringsdeskundigen, inwoners en maatschappelijke partners hebben onderscheiden. Voor Altena doet iedereen mee. Inclusie gaat over meer dan alleen toegankelijke gebouwen of straten. Het gaat over hoe we met elkaar samenleven. Hoe we zorgen dat iedereen, met of zonder beperking, mee kan doen. Of het nu gaat om informatie, hulp of kansen. Dat vraagt om goed te kijken en soms iets anders te doen dan we gewend zijn. Verandering kost tijd, maar elke stap vooruit telt. Ik nodig u daarom uit om samen verder te werken aan een gemeente waarin iedereen zich welkom, thuis en gewaardeerd voelt. Laten we blijven samenwerken, luisteren naar elkaar en leren van elkaar.

Anneloes van Hunnik Wethouder Inclusie, Gemeente Altena

2

Voorwoord wethouder

2

Inhoudsopgave

3

1.

4

Inleiding 1.1.

Samen in Altena

4

1.2.

Belangrijke kaders

4

2.

Niets over ons, zonder ons

7

3.

Fysieke toegankelijkheid – Een voorwaarde om mee te kunnen doen

8

3.1. 4.

Sociale toegankelijkheid – Een samenleving waarin iedereen zich welkom voelt 4.1.

5.

Hoofdthema's

Informatie- en digitale toegankelijkheid – Weten waar je aan toe bent 5.1.

6.

Hoofdthema’s

Hoofdthema's

Interne organisatie – Inclusie begint van binnenuit 6.1.

Hoofdthema's

8 10 10 12 12 14 14

7.

Actieplan 2025/2026 – Wat gaan we doen?

15

8.

Planning

16

3

De gemeente Altena streeft naar een samenleving waarin iedereen mee kan doen. Ongeacht talenten, kwaliteiten, beperkingen en uitdagingen. Inclusie betekent voor ons dat iedereen een plek heeft in de maatschappij en dat verschillen tussen mensen juist waarde en betekenis geven. ‘We streven naar een inclusieve samenleving met respect voor elkaar, waarin iedereen mee kan doen en niemand aan de zijlijn staat.’ - Bestuursakkoord 2022-2026 In Altena zijn we ons steeds meer bewust van de grote reikwijdte van het onderwerp inclusie. We beseffen ook dat er nog drempels zijn die niet voor iedereen zichtbaar zijn. Daarom blijven we leren, samen met onze inwoners, door in gesprek te gaan en praktische oplossingen te zoeken. Met deze Lokale Inclusie Agenda geven we richting aan dat streven en zorgen we dat inclusie en toegankelijkheid een vanzelfsprekend onderdeel worden van alles wat we als gemeente doen. Zo bouwen we stap voor stap aan een inclusieve samenleving. Een inclusieve samenleving is een open samenleving waar iedereen ertoe doet en van waarde is ongeacht verschillen. Iedereen kan écht meedoen. Ieder mens draagt op zijn of haar manier bij aan de samenleving. Dat is juist dankzij de verschillen tussen mensen, zo waardevol en betekenisvol. Dat betekent dat iedereen die dat wil volwaardig deel uit kan maken van onze samenleving.

In een inclusieve samenleving heeft iedereen dezelfde rechten en dezelfde kansen om zelfstandig mee te doen op alle terreinen van het leven. Dat kan alleen als men rekening met elkaar houdt en geen drempels opwerpt voor de ander om mee te kunnen doen. De lokale inclusie agenda is gebaseerd op het VN-verdrag handicap. Het VN-Verdrag Handicap streeft naar volledige integratie van mensen met een beperking in de samenleving. Het gaat in het verdrag om inwoners met een lichamelijke of mentale beperking. In Altena willen we dat alle inwoners mee kunnen doen, ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, gender, inkomen, talenten of beperkingen. De agenda is een levend document. Elke twee jaar wordt de agenda geëvalueerd en bijgesteld. Dit zorgt ervoor dat we in gesprek blijven met onze inwoners, ervaringsdeskundigen en partners om Altena steeds inclusiever en toegankelijker te maken.

De lokale inclusie agenda van de gemeente Altena kent een aantal kaders, Tijdens het duidingsdebat van 26-03-2024 heeft de gemeenteraad haar kaders rondom het thema inclusie meegegeven. De uitkomsten van het duidingsdebat vormen samen met de inbreng van onze inwoners en de wettelijke kaders de route naar de eerste inclusieagenda van de gemeente Altena.

Belangrijke kaders die mee zijn genomen, komen voort uit de QuickScan en 0-meting. Dit zijn eerdere stappen geweest in de verkenningsfase van de raadsopdracht. De QuickScan heeft gekeken naar het huidige beleid en waar er al een link zit met inclusie. Het gaf daarmee antwoord op de vraag “wat hebben we al?”. Daarnaast is er een 0-meting gedaan om een brede blik te krijgen van de stand van zaken van inclusie in Altena en antwoord te geven op de vraag “waar staan we nu?”. Samen met maatschappelijk

4

partners, belangenorganisaties en ervaringsdeskundigen is er toen gekeken hoe het staat met inclusie en toegankelijkheid in Altena. De uitkomsten hiervan zijn ook gedeeld met de gemeenteraad. Lessen die daaruit naar voren kwamen waren: -

-

Het is noodzakelijk om actief te werken aan inclusie en toegankelijkheid, omdat deelname in onze samenleving niet vanzelfsprekend is voor mensen met een beperking. Betrek ervaringsdeskundigen om hun kennis te benutten, knelpunten te identificeren en hun input te integreren in het gemeentelijk inclusiebeleid. Streven naar een bewuste samenleving waar non-discriminatie centraal staat. We constateren verschil in kennisniveaus onder onze medewerkers met betrekking tot inclusie. We zullen de hele organisatie moeten betrekken bij de ontwikkeling van een Lokale Inclusie Agenda, om ook inclusie te integreren in alle beleidsterreinen. Maak werk van inclusief werkgeverschap. De nadruk ligt op de manier van communiceren door de gemeente.

De uitkomsten van de QuickScan en o-meting die gepresenteerd zijn in een themasessie vormden het startpunt en gaven de raad informatie voor de verkenning van het vraagstuk en het voeren van het duidingsdebat over de kaders voor de inclusieagenda.

De gemeenteraad was duidelijk tijdens het duidingsdebat: in Altena zijn we er voor alle inwoners en zorgen we dat iedereen mee kan doen. Een mooi streven wat is meegenomen in het opstellen van de ambitie en de gesprekken die zijn gevoerd met de inwoners. Er zijn daarnaast een aantal onderwerpen die de gemeenteraad extra belangrijk vindt voor deze inclusieagenda. Het gaat om: -

Fysieke toegankelijkheid, ook voor mensen met een visuele of auditieve beperking, Het voorkomen van eenzaamheid, Aandacht voor laaggeletterdheid, Bewustwording bij inwoners én binnen onze organisatie, Ontmoeting met ervaringsdeskundigen, Meedoen aan sport en school, Een (sociaal) veilige omgeving voor iedereen.

De gemeenteraad wil dat de gemeente initiatief neemt en een ondersteunende rol pakt. Dat we breed naar het onderwerp kijken en daarbij ook onze blik werpen op bestaand beleid. We een manier zoeken om ervaringsdeskundigen blijvend te betrekken. En sprak uit dat we niet alles tegelijk kunnen en het daarom van belang is dat er een planning onder ligt. Bovengenoemde kaders zijn meegenomen in de gesprekken die zijn gevoerd en in het opstellen van de agenda.

Er zijn een aantal wettelijke kaders die van belang zijn: 1. Lokale Inclusie Agenda: Gemeenten zijn verplicht om een Lokale Inclusie Agenda (LIA) op te stellen. Met een duidelijke omschrijving welke verbeteringen en doelen ze gaan realiseren en binnen welke tijd. In de wet staat ook opgenomen dat gemeenten deze samen opstellen met inwoners. Vanaf 1 januari 2017 is toegankelijkheid de norm en ontoegankelijkheid de uitzondering.

5

2. Artikel 1 van de Grondwet: Dit artikel vormt de basis van gelijke behandeling en anti-discriminatie in Nederland. Het verbiedt elke vorm van discriminatie en waarborgt dat alle burgers gelijke rechten en kansen hebben, ongeacht hun achtergrond, geslacht, etniciteit, beperking of andere persoonlijke kenmerken. 3. Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (WGBH/CZ): Deze wet verbiedt discriminatie van mensen met een handicap of chronische ziekte en verplicht werkgevers, onderwijsinstellingen, openbare gebouwen en aanbieders van diensten om redelijke aanpassingen te maken om deze mensen gelijke kansen te bieden. 4. VN-Verdrag inzake de rechten van personen met een handicap: Nederland is partij in dit verdrag en heeft zich verplicht om de rechten van mensen met een handicap te waarborgen, waaronder gelijke toegang tot de samenleving, onderwijs, werk, en gezondheidszorg. Dit verdrag vormt een belangrijke internationale richtlijn voor het beleid op het gebied van inclusie. 5. Wet digitale overheid (Wdo): Deze wet zorgt ervoor dat overheidsinformatie en -diensten toegankelijk zijn voor iedereen. Dit geldt ook voor de gemeentelijke websites en digitale communicatiekanalen. De lokale inclusieagenda is een beleidsdocument waarin gemeenten vastleggen hoe zij wil werken aan het bevorderen van inclusie en toegankelijkheid voor alle inwoners.

Op veel onderwerpen binnen deze agenda ligt een verbinding met de uitvoering van bestaand beleid en met de programma’s die er zijn in de gemeente.

6

Een belangrijk element van deze agenda is ‘Niets over ons, zonder ons’. We nemen dit mee in al ons handelen. Alles wat we zeggen, bedenken en doen, doen we samen met onze inwoners. Want beleid dat écht werkt, maken we samen. Niet over mensen of zonder mensen – maar mét mensen. Daarom zijn ervaringsdeskundigen, inwoners en maatschappelijke partners vanaf het begin betrokken bij het opstellen van deze agenda. Inclusie is geen los thema, het is een gezamenlijke opdracht van de hele samenleving. Het kan iedereen overkomen dat je tijdelijk of langdurig belemmering(en) ervaart in het meedoen. Dan is het fijn dat de samenleving zo toegankelijk en uitnodigend mogelijk is. Voor iedereen. Door met de betrokkenen in gesprek te blijven, zorgen we dat deze agenda blijft aansluiten bij wat er echt nodig is – nu én in de toekomst. Zo bouwen we samen aan een Altena waarin iedereen mee kan doen. Participatie is dan ook een belangrijk element van deze agenda. Dit begon al tijdens het voortraject in de verkenningsfase. In deze fase werden inwoners nauw betrokken en deze lijn is doorgezet en uitgebreid bij het opstellen van de agenda. Het startpunt van het opstellen van de agenda waren twee participatiebijeenkomsten. Tijdens deze participatieavonden in 2024 hebben we geluisterd naar de ervaringen en ideeën van onze samenleving.

Niet voor iedereen is een gezamenlijke bijeenkomst toegankelijk, daarom hebben we naast deze avonden ook veel gesprekken gevoerd. Gesprekken met organisaties, maar ook met ervaringsdeskundigen en andere inwoners die mee wilden praten over dit thema. Daarnaast hebben we gesprekken met kinderen gevoerd. Zij vormen de toekomstige samenleving en hebben op een speelse manier meegedacht over inclusie. Op 3 verschillende basisscholen gingen we in groep 7/8 de klas in met de vraag: hoe kunnen we zorgen dat iedereen elkaar beter wil begrijpen en aardiger is tegen elkaar? Met verschillende werkvormen gingen de kinderen aan de slag met de vraag. Alle oplossingen van de kinderen zijn naderhand weer terugvertaald naar de volwassencontext. Deze zijn te vinden in het opleveringsrapport (zie bijlage) en zijn op hoofdlijnen meegenomen in de agenda. Alle opgehaalde waardevolle inzichten vormen de basis voor de plannen en acties in deze agenda. Met de nadruk op basis, want deze agenda is niet het eindpunt van de samenwerking. We blijven ervaringsdeskundigen, inwoners en organisaties betrekken bij het inclusiever maken van onze gemeente. In samenspraak met de betrokkenen is er gekozen om dit te blijven doen aan de hand van verschillende bijeenkomsten en gesprekken. Deze vorm kreeg de voorkeur boven een inclusieraad.

Door deze vorm kan en mag iedereen aansluiten en zorgen we ervoor dat we samen werken aan een inclusieve samenleving.

7

Fysieke toegankelijkheid is een basisvoorwaarde voor een inclusieve samenleving. Iedereen moet zich vrij en veilig kunnen verplaatsen en gebruik kunnen maken van openbare ruimtes, gebouwen en voorzieningen – ongeacht leeftijd, beperking of tijdelijke beperking zoals een blessure, of kinderwagen. Denk hierbij aan goed begaanbare stoepen, toegankelijke ingangen van gebouwen, duidelijke bewegwijzering, rolstoelvriendelijke bushaltes en openbare toiletten. Voor mensen die een fysieke beperking ervaren is een drempel letterlijk een obstakel. Zeker wanneer de omgeving onvoldoende is ingericht op verschillende behoeften. Daarom kijken we als gemeente verder dan de standaardoplossingen en zetten we in op maatwerk en slimme aanpassingen die écht het verschil maken. Fysieke toegankelijkheid gaat niet alleen over mobiliteit, maar ook over veiligheid, zelfstandigheid en gastvrijheid. Als gemeente nemen we onze verantwoordelijkheid hierin serieus. We werken samen met inwoners, ervaringsdeskundigen en maatschappelijke partners om knelpunten in kaart te brengen en te verbeteren. Zo zorgen we dat iedereen, in alle kernen van Altena, volwaardig kan deelnemen aan de maatschappij. Want meedoen begint bij ergens kunnen komen.

Tijdens de participatiemomenten in 2024 zijn we in gesprek gegaan met inwoners, ervaringsdeskundigen en maatschappelijke partners over wat fysieke toegankelijkheid in de praktijk betekent. Deze gesprekken hebben waardevolle inzichten opgeleverd over wat er goed gaat in Altena, maar vooral ook wat er beter kan. Mensen vertelden over situaties waarin een drempel letterlijk te hoog was: een bushalte waar je met een rolstoel niet kunt komen, een gebouw zonder lift of een invalideparkeerplaats die te smal is. Tegelijkertijd werd duidelijk dat kleine aanpassingen vaak een groot verschil maken voor de zelfredzaamheid en het gevoel van waardigheid van mensen. Een mooi voorbeeld van een concrete verbetering is de ‘uitgankelijkheid’ van het gemeentehuis: veiligheid bij calamiteiten, met een plan voor mensen met fysieke, auditieve, visuele of cognitieve beperking. Tijdens de gesprekken op de thema-avond met de gemeenteraad kwam er ter sprake dat het gemeentehuis geen evacuatiematras heeft. Op basis van dit gesprek is er gelijk actie ondernomen en is er een evacuatiematras aangeschaft.

Uit de verschillende participatierondes zijn de volgende hoofdthema’s gekomen: •

•

Toegankelijkheid van gemeentelijke gebouwen en openbare voorzieningen: We zorgen ervoor dat gemeentelijke gebouwen en openbare voorzieningen verder toegankelijk worden, met bijzondere aandacht voor de uitgangen en toegang voor iedereen. In de gesprekken kwamen er concrete voorbeelden naar boven die worden meegenomen in de uitwerking hiervan. Bruikbare en bereikbare openbare ruimtes: We maken openbare ruimtes zowel fysiek als sociaal bereikbaar voor iedereen, zodat deze plekken optimaal gebruikt kunnen worden door alle inwoners. Tijdens de gesprekken is er aandacht geweest voor een aantal stoepen in Altena die door plaatsing van andere objecten soms onbruikbaar worden.

8

•

•

•

•

•

Stimuleren van toegankelijke ondernemerslocaties: We moedigen ondernemers en andere organisaties aan om hun gebouwen en diensten toegankelijk te maken. In de gesprekken is vooral ruimte geweest voor een positieve en aanjagende rol van de gemeente, waarin we ondernemers belonen bij de aanpassingen die zij doen om toegankelijker te worden. Invalideparkeerplaatsen: We verbeteren de kwaliteit van invalideparkeerplaatsen, zodat deze goed geplaatst zijn voor de gebruikers. Hierin is de breedte van de parkeerplaatsen in Altena een specifiek genoemd punt. Vaak zijn er wel (voldoende) invalideparkeerplaatsen maar zijn deze te smal, waardoor ze niet bruikbaar zijn. Uitbreiden van toegankelijke toiletten: We onderzoeken of we het aantal toegankelijke toiletten uit kunnen breiden, zodat deze gemakkelijk te vinden en te gebruiken zijn. Er is aangegeven dat er niet voldoende openbare toegankelijke toiletten zijn in Altena. Er zal moeten worden onderzocht hoe het is gesteld met deze toiletten in de verschillende kernen en op basis daarvan worden gekeken waar uitbreiding mogelijk is. Vervoersmogelijkheden verbeteren: We blijven aandacht besteden aan de beschikbaarheid en toegankelijkheid van vervoersmogelijkheden, zodat iedereen zich gemakkelijk kan verplaatsen.

Ervaringsdeskundigen geven aan dat vervoer een belangrijk thema is in onze gemeente en dat ze graag zouden zien dat er meer ruimte is voor maatwerk. Inclusief sporten: We blijven inzetten op inclusief sporten, zodat alle inwoners kunnen deelnemen aan sportactiviteiten en zich kunnen bewegen op een manier die bij hen past. Dit gaat over de fysieke toegankelijkheid van sportverenigingen, maar ook het welkom voelen en niet uitgesloten worden.

9

Sociale toegankelijkheid gaat over meer dan alleen drempels; het gaat over het wegnemen van sociale barrières die ervoor zorgen dat mensen zich buitengesloten, ongezien of ongehoord voelen. Het betekent dat iedereen in Altena – ongeacht achtergrond, beperking, leeftijd, afkomst, geaardheid of levensbeschouwing – zich welkom, veilig en gelijkwaardig voelt in de samenleving. Het gaat over meedoen en erbij horen. Of je nu een oudere bent die graag weer eens deelneemt aan een activiteit in de buurt, een jongere die zich eenzaam voelt, een nieuwkomer die de taal nog niet goed spreekt of iemand uit de LHBTIQ+ gemeenschap die zich nog onvoldoende vrij voelt om zichzelf te zijn. Sociale toegankelijkheid betekent dat er ruimte is voor ieders verhaal en dat niemand langs de zijlijn hoeft te staan. Daarvoor is bewustwording belangrijk. Niet alleen binnen de gemeentelijke organisatie, maar in de hele samenleving. Het begint bij houding, bij écht luisteren naar elkaar en bij het zien van mogelijkheden in plaats van beperkingen. Als gemeente willen we bijdragen aan een cultuur van openheid en verbinding. We geloven dat sociale toegankelijkheid niet alleen een verantwoordelijkheid is van individuen, maar van ons allemaal als samenleving. Alleen samen kunnen we bouwen aan een Altena waarin iedereen zichzelf mag zijn en volop mee kan doen.

Tijdens de participatiemomenten met inwoners, ervaringsdeskundigen en maatschappelijke partners hebben we uitgebreid stilgestaan bij het thema sociale toegankelijkheid. We merkten dat dit onderwerp soms lastig bespreekbaar is. Het raakt aan gevoelens van veiligheid, gezien worden en ergens bij horen. Thema’s die persoonlijk zijn en niet altijd makkelijk onder woorden te brengen. Toch zijn het juist deze gesprekken die ons inzicht hebben gegeven in hoe mensen sociale toegankelijkheid ervaren in Altena. Op de basisscholen gingen de gesprekken over thema's als buitensluiten, erbij horen en jezelf kunnen zijn. Hun openheid, creativiteit en frisse blik hebben ons veel geleerd.

Uit de verschillende participatierondes zijn de volgende hoofdthema’s gekomen: •

•

•

•

Bewustwording en kennisdeling: We bevorderen bewustwording over inclusie door middel van communicatie, bijeenkomsten en het delen van kennis binnen de gemeenschap. Het praten over inclusie en toegankelijkheid met elkaar, organisaties en inwoners, zorgt voor meer begrip voor elkaar. Meer ontmoetingsmogelijkheden: We stimuleren meer mogelijkheden voor ontmoeting, zowel binnen als buiten, zodat inwoners elkaar kunnen leren kennen en sociale netwerken kunnen opbouwen. De kinderen geven dit aan als belangrijkste thema, omdat zij vinden dat ontmoeting zorgt voor het beter begrijpen van elkaar. Ondersteuning voor nieuwe inwoners: We zorgen voor een goede start voor nieuwe inwoners in de gemeente door hen te voorzien van de juiste informatie en begeleiding, zodat zij zich snel thuis voelen. Tijdens de gesprekken werd aangegeven dat dit geld voor iedereen die nieuw in de gemeente komt wonen, zowel van binnen als buiten Nederland. Stimuleren van een inclusieve arbeidsmarkt: We stimuleren een inclusieve arbeidsmarkt door actief te zoeken naar mogelijkheden voor mensen die (weer) deel willen nemen aan werk en/of

10

•

•

maatschappelijke activiteiten. Er is gesproken over het uitbreiden van de banenmarkt, het delen van goede voorbeelden en het vooral koppelen van goede lopende initiatieven. Voorkomen van eenzaamheid en laaggeletterdheid: We zetten in op het voorkomen van eenzaamheid en laaggeletterdheid door het bieden van ondersteuning en het versterken van sociale netwerken. Eenzaamheid is een van de belangrijkste thema's om op in te gaan zetten volgens de participatieavonden. Inclusief onderwijs: We bevorderen inclusief onderwijs, zodat kinderen van alle achtergronden gelijke kansen krijgen om zich te ontwikkelen en mee te doen. De verantwoordelijkheid van het onderwijs ligt bij het rijk, maar de gemeente heeft invloed op de randvoorwaarden die nodig zijn om kinderen en jongeren volwaardig mee te laten doen in het onderwijs.

11

Informatie- en digitale toegankelijkheid zijn onmisbaar in een samenleving waarin iedereen mee moet kunnen doen. Het gaat over begrijpelijke communicatie, duidelijke procedures en goed vindbare informatie. Of dat nu via de website, een brief, een telefoongesprek of een gesprek aan de balie is, iedereen moet de mogelijkheid hebben om informatie te begrijpen en er gebruik van te maken. Daarbij is het belangrijk dat informatie niet alleen technisch toegankelijk is, maar ook begrijpelijk en herkenbaar. Voor mensen met een beperking, inwoners met beperkte digitale vaardigheden, laaggeletterden of mensen die de Nederlandse taal nog aan het leren zijn. Maar ook voor iedereen die de weg in het gemeentelijk systeem niet goed weet te vinden. Digitale middelen spelen daarbij een steeds grotere rol. Denk aan het aanvragen van een voorziening, het lezen van een brief of het vinden van contactgegevens. Wanneer dit niet goed werkt of te ingewikkeld is, ontstaat er een kloof. Daarom is het essentieel dat onze communicatie helder, vriendelijk en betrouwbaar is én dat inwoners altijd ergens terechtkunnen met hun vragen of hulp kunnen krijgen bij het gebruik van digitale middelen. Tijdens de participatiemomenten die we in 2024 hebben georganiseerd, zijn we ook uitgebreid in gesprek gegaan over het thema informatie- en digitale toegankelijkheid.

Inwoners, ervaringsdeskundigen en professionals deelden openhartig hun ervaringen met het vinden, begrijpen en gebruiken van informatie van de gemeente. Deze gesprekken maakten inzichtelijk dat duidelijke communicatie en toegankelijkheid van informatie cruciale voorwaarden zijn voor (zelf)vertrouwen, betrokkenheid en zelfredzaamheid. Er kwamen knelpunten naar voren, zoals ingewikkelde taal in brieven, lange aanvraagprocedures, moeilijk vindbare informatie op de website en een gebrek aan persoonlijk contact of terugkoppeling. Ook werd benoemd dat niet iedereen goed uit de voeten kan met digitale communicatie of online formulieren – en dat hier meer begeleiding en alternatieven voor moeten komen. Tegelijkertijd werden er ook concrete oplossingen aangedragen, zoals het gebruik van eenvoudigere taal, meer visuele uitleg, betere terugkoppeling op vragen en het gebruikmaken van een oplegbrief.

Uit de verschillende participatierondes zijn de volgende hoofdthema’s gekomen: •

•

Gastvrije en mensgerichte dienstverlening: Als gemeentelijke organisatie staan we naast onze inwoners en zorgen we voor een toegankelijke, behulpzame en respectvolle benadering in al onze contacten. Hierin hebben inwoners aangegeven dat ze nog te vaak van het kastje naar de muur worden gestuurd. Ze willen dat de gemeente betrouwbaarheid gaat tonen. Toegankelijke en begrijpelijke informatie: We zorgen ervoor dat onze communicatie – zowel digitaal als fysiek – begrijpelijk is voor iedereen, met gebruik van beeld, geluid, ondertiteling en duidelijke taal. Ervaringsdeskundigen geven aan dat de communicatie van de gemeente niet altijd toegankelijk is voor hen. Daarbij geven ze aan dat het voor iedere inwoner fijn zou zijn als er in meer begrijpelijke taal gecommuniceerd gaat worden.

12

•

Digitale ondersteuning voor inwoners: We bieden hulp aan inwoners die moeite hebben met digitale systemen, zodat zij volwaardig kunnen deelnemen aan het gemeentelijke proces. Vooral ook dat hier rekening mee wordt gehouden in aanvragen bij de gemeente.

13

Om als gemeente echt inclusief te zijn, is het essentieel dat we ook naar onze eigen organisatie kijken. Want inclusief zijn begint van binnenuit. Hoe wij als gemeente werken, communiceren en keuzes maken, heeft direct invloed op hoe inwoners onze dienstverlening ervaren. Een inclusieve interne organisatie betekent dat we bewust zijn van onze eigen houding, taalgebruik en werkwijze. Dat we niet alleen beleid maken vóór mensen, maar dit ook sámen met hen doen. Dat we oog hebben voor diversiteit binnen onze teams én zorgen voor bewustwording en scholing rondom thema’s als toegankelijkheid, gelijkwaardigheid en sociale veiligheid. Als organisatie willen we laagdrempelig en herkenbaar zijn. Dat betekent dat we processen simpeler maken, de menselijke maat centraal stellen en medewerkers ruimte geven om maatwerk te bieden. Want alleen als we intern goed georganiseerd zijn, kunnen we ook naar buiten toe het verschil maken. Als gemeente hebben we niet alleen een uitvoerende rol, maar ook een voorbeeldrol. Als wij verwachten dat onze samenleving inclusief is, dan moeten we zelf laten zien wat dat betekent in de praktijk. Dat vraagt iets van onze manier van werken, communiceren en samenwerken – binnen alle lagen van de organisatie. Daarom is het belangrijk dat we ook intern blijven investeren in bewustwording, training en het ontwikkelen van een inclusieve basishouding.

Medewerkers moeten de ruimte en het vertrouwen krijgen om maatwerk te leveren, oog te hebben voor diversiteit en actief bij te dragen aan een toegankelijke organisatie. Uit de verschillende participatierondes zijn de volgende hoofdthema’s gekomen: •

•

•

Trainingen en kennisdeling voor medewerkers: We bieden trainingen aan en stimuleren kennisdeling binnen de organisatie op het gebied van inclusie, toegankelijkheid en diverse andere relevante thema’s. Dit zorgt voor begrip en herkenning, waardoor onze inwoners beter kunnen worden geholpen. Bewustwording in de organisatie: We creëren bewustwording bij alle medewerkers over het belang van inclusie en toegankelijkheid, zodat dit een vanzelfsprekend onderdeel wordt van ons werk. Dit doen we door gesprekken en het delen van verhalen en ervaringen. Zo zorgen we ervoor dat collega’s herkennen welke drempels er kunnen zijn en leren zij hoe ze deze drempels kunnen wegnemen. Betrekken van ervaringsdeskundigen: We betrekken ervaringsdeskundigen bij verschillende beleidsterreinen om hun inzichten en ervaringen te integreren in de gemeentelijke werkzaamheden. Zij weten als geen ander wat wel of niet werkt in de praktijk. Door hun ervaringen en inzichten mee te nemen, maken we beleid dat beter aansluit op de realiteit van onze inwoners. Dit doen we bijvoorbeeld via ervaringswandelingen, adviesrondes of gesprekken tijdens bijeenkomsten. Zo maken we samen het verschil – van papier naar praktijk.

14

Hier zijn de 10 actiepunten voor de gemeente Altena in 2025 en 2026. 1. Verbeteren van fysieke toegankelijkheid: In 2025 en 2026 zetten we de app Ongehinderd actief in om de toegankelijkheid van de gemeente te vergroten. We maken maatschappelijk vastgoed toegankelijk, stap voor stap en onderzoeken de mogelijkheid om één publiek toegankelijk toilet in elke kern te realiseren. We kijken ook naar de mogelijkheid om de invalideparkeerplaatsen, waar nodig, te verbreden. 2. Organiseren van inclusiebijeenkomsten: We organiseren in 2025 en 2026 verschillende bijeenkomsten over inclusieve thema’s zoals eenzaamheid, jongeren, en andere relevante onderwerpen. Deze bijeenkomsten bieden ruimte voor dialoog en het delen van ervaringen. 3. Bewustwordingscampagne: In 2025 lanceren we een campagne om bewustwording te creëren over de diverse verhalen van onze inwoners. Door het meedoen aan de Week van de Toegankelijkheid willen we niet alleen inwoners verbinden, maar ook organisaties en ondernemers inspireren om inclusiever te worden. 4. Interne trainingen op inclusie: We bieden in 2025 en 2026 interne trainingen aan voor medewerkers van de gemeente, samen met onze maatschappelijke partners, om kennis en vaardigheden te vergroten rondom inclusie en toegankelijkheid. 5.

Begrijpelijke communicatie en gemeenteraadsverkiezingen: We maken de gemeentelijke communicatie begrijpelijker en zorgen er daarnaast voor dat, naast de fysieke toegankelijke stemlocaties die zijn gerealiseerd, ook de informatie over de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 nog duidelijker en toegankelijker wordt. Zo krijgt iedereen de kans om volwaardig deel te nemen aan het democratische proces. 6. Betrekken van ervaringsdeskundigen: We blijven ervaringsdeskundigen actief betrekken bij de beleidsontwikkeling van de gemeente. Drie keer per jaar organiseren we een ervaringswandeling waarin inwoners met ervaring in toegankelijkheid en inclusie knelpunten in Altena kunnen aangeven. 7. Aanpak van laaggeletterdheid: In 2025 en 2026 blijven we werken aan het voorkomen en helpen van laaggeletterdheid in Altena. We bieden ondersteuning en richten ons op het versterken van lees- en schrijfvaardigheden bij onze inwoners. 8. Ontmoetingsmogelijkheden creëren: We stimuleren ontmoeting, zowel binnen als buiten, waar mensen elkaar kunnen leren kennen en sociale verbindingen kunnen opbouwen. Dit is volgens de basisschoolkinderen de beste manier om een inclusieve samenleving te bevorderen. 9. Inzet op inclusief sporten: We blijven samenwerken met lokale sportverenigingen en verenigingsondersteuners om inclusief sporten mogelijk te maken.

Iedereen, ongeacht beperking, moet de kans krijgen om te sporten en zich fysiek uit te drukken. 10. Evaluatie en bijstelling van de inclusieagenda: In 2026 evalueren we de lokale inclusieagenda en stellen deze waar nodig bij voor 2027 en verder. Dit zorgt ervoor dat we blijven inspelen op de behoeften van de inwoners en dat de agenda relevant blijft in de toekomst. Met deze actiepunten werkt de gemeente Altena actief aan een inclusieve samenleving, waarin iedereen kan meedoen, ongeacht achtergrond, beperking of andere factoren.

15

Thema

Actie

Doel

Planning

Fysieke Ongehinderd app inzetten toegankelijkheid

Inzicht krijgen in de toegankelijkheid Start in 2025, monitoring van gebouwen en voorzieningen in en uitbreiding in 2026 Altena en knelpunten zichtbaar maken. Gemeentelijk Gemeentelijke gebouwen stap voor Fasegewijs uitvoeren in maatschappelijk vastgoed stap fysiek toegankelijk maken voor 2025 en 2026 toegankelijk maken iedereen. Onderzoek naar publieke In beeld brengen of in elke kern Onderzoek in 2025 toegankelijke toiletten minimaal één publiek toegankelijk toilet kan worden gerealiseerd. Mogelijkheden onderzoeken Inventariseren waar aanpassing Onderzoek in 2025 verbreden nodig is en waar verbreding bijdraagt invalideparkeerplaatsen aan betere toegankelijkheid. Inclusief sporten Sport toegankelijk maken voor Doorlopend in 2025 en inwoners met een beperking, in 2026 samenwerking met verenigingen. Sociale Organiseren van Inwoners en organisaties met elkaar Drie keer per jaar, start toegankelijkheid inclusiebijeenkomsten in gesprek laten gaan over thema’s in 2025 als eenzaamheid, jongeren, veiligheid en meedoen. Bewustwordingscampagnes Verhalen van inwoners delen en Start in 2025, bewustwording vergroten bij doorlopend in 2026 inwoners en ondernemers, o.a. via de Week van de Toegankelijkheid. Begrijpelijkere Verkiezingsinformatie begrijpelijker Voorbereiding in 2025, gemeenteraadsverkiezingen maken voor iedereen, zodat iedereen uitvoering bij goed geïnformeerd kan stemmen.

verkiezingen 2026 Aanpak van Inwoners met beperkte Doorlopend, laaggeletterdheid basisvaardigheden ondersteunen intensivering vanaf 2025 met taalhulp, training en doorverwijzing. Ontmoetingsmogelijkheden Sociale verbinding versterken door Inventarisatie in 2025, creëren binnen- en buitenlocaties te creëren uitvoering 2026 of benutten voor ontmoeting. Informatie- en Heldere en begrijpelijke Brieven en digitale informatie in Start in 2025 digitale communicatie duidelijke taal, met beeld en toegankelijkheid ondertiteling waar mogelijk. Verbeteren digitale De website van de gemeente Doorlopend in 2025 en toegankelijkheid website verbeteren op gebied van structuur, 2026 eenvoud en toegankelijkheid. Interne Interne trainingen op Medewerkers bewust maken van Start in 2025, herhaling organisatie inclusie drempels en handvatten geven om in 2026 inclusiever te werken. Betrekken van Beleid toetsen aan praktijkervaring Start met een ervaringsdeskundigen door ervaringsdeskundigen ervaringswandeling in structureel te betrekken. 2025, uitbreiden in 2026

16