Bijlage Kader wonen, welzijn en zorg

Kader wonen, welzijn en zorg T.b.v. het volkshuisvestingsprogramma van de gemeente Altena

Datum: 18 september 2025

Inhoudsopgave 1 | Inleiding

3

1.1 Wonen en zorg: een maatschappelijke opgave

3

1.2 Doel en context van dit kader

3

1.3 Landelijk- en regionaal kader: regie op Volkshuisvesting

5

1.4 Totstandkoming kader

7

1.5 Leeswijzer

7

2 | Demografische ontwikkeling

8

3 | Visie en ambities

11

3.1 Vier grote opgaven

11

3.2 Richtinggevende uitgangspunten op basis van vijf bouwstenen

12

3.2.1 Huisvesting

14

3.2.2 Woon- en leefklimaat

15

3.2.3 Meedoen en eigen regie

16

3.2.4 Gedrag en bewustwording

17

3.2.5 Samenwerken over domeinen

17

4 | Conclusies en uitgangspunten kader

19

Bijlage 1 | Geraadpleegde documenten

22

Bijlage 2 | Betrokken belanghebbenden

23

Bijlage 3 | Definities aandachtsgroepen

24

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 2

1 | Inleiding Voor u ligt het kader voor wonen, zorg en welzijn van de gemeente Altena. Hiermee zetten we de koers uit voor de ontwikkeling van het wonen, welzijn en zorg in alle kernen van de gemeente Altena. Dit kader ligt in het verlengde van de Woonvisie 2021-2025 (vastgesteld op 22-06-2021). De afgelopen jaren zijn, in samenwerking met de partners, stappen gezet in de woningbouwproductie, visievorming van de kernen, betaalbaarheid en wonen met zorg. Tegelijk is een trend zichtbaar dat het Rijk de regie neemt over het volkshuisvestingsdossier en dit werkt door naar de gemeente. Dit betekent dat er nieuwe wetgeving is. Dit kader anticipeert hierop. Dit kader is het integrale kader dat de gemeenteraad vaststelt als een basisdocument voor de uitwerking voor het Volkshuisvestingsprogramma.

1.1 Wonen en zorg: een maatschappelijke opgave De gemeente Altena staat voor een uitdagend vraagstuk. De samenleving wordt ouder en woon- en zorgbehoefte veranderen. Dit gaat gepaard met een toenemende zorgvraag, terwijl de krapte op de arbeidsmarkt de komende jaren toe zal nemen en het mantelzorgpotentieel (het aantal mantelzorgvragers versus het aantal mantelzorggevers) af zal nemen. Wijzigende wet- en regelgeving zorgt ervoor dat toegang tot voorzieningen strenger wordt en dat alleen mensen met de zwaarste zorg- en ondersteuningsvraag straks nog terecht kunnen in een instelling. Daarnaast heeft het Rijk besloten om de uitbreiding van de verpleeghuiscapaciteit te bevriezen. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat ouderen en (kwetsbare) aandachtsgroepen langer zelfstandig wonen en dat behandeling en begeleiding vaker in de eigen omgeving plaatsvindt. De zorg en ondersteuning die in de eigen omgeving worden verleend, worden ook steeds complexer. De complexiteit en urgentie van deze opgaven vraagt om een woningvoorraad, woonomgeving en voorzieningenniveau die zo lang mogelijk zelfstandig wonen (scheiding wonen en zorg) faciliteren. Maar ook om een sterke sociale basis en sociale structuren. Dit vraagt om een andere manier van organiseren: meer geschikte woningen en zorg en ondersteuning dichter bij huis. Meer integraal en met meer oog voor welzijn naast medische zorg.

Ook op het gebied van wonen staat de gemeente voor een opgave. Het huidige woningaanbod sluit onvoldoende aan op de veranderende behoeften van verschillende doelgroepen. Met name het tekort aan levensloopbestendige woningen maakt het voor ouderen lastig om door te stromen naar een passende woonvorm. Tegelijkertijd is er structureel tekort aan betaalbare woningen voor starters, wat de druk op de woningmarkt verder vergroot.

1.2 Doel en context van dit kader Doel Het doel van dit kader is om samenhang aan te brengen tussen de domeinen wonen, welzijn en zorg, en ruimtelijke ordening. Met dit kader legt de gemeenteraad de kaders vast ter voorbereiding op het Volkshuisvestingsprogramma. De kaders vormen ook een

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 3

bouwsteen voor de actualisatie van de Omgevingsvisie. Vervolgens kan het college verder met het opstellen van het Volkshuisvestingsprogramma. Dit kader bouwt grotendeels voort op bestaande en reeds vastgestelde beleidsdocumenten. Het kader doet richtinggevende uitspraken over wonen, welzijn en zorg (deze ontbraken in de huidige documenten), zodat deze uitgewerkt kunnen worden in het Volkshuisvestingsprogramma. Aanvulling op de Omgevingsvisie In de Omgevingsvisie worden al uitspraken gedaan over het thema wonen in relatie tot ruimtelijke keuzes. Het thema wonen in relatie tot zorg en welzijn verdient nadere aandacht. Dit om te anticiperen op de veranderende woon- en zorgbehoeften en de demografische veranderingen. Een aanvulling en specificatie is ook gewenst om de regionale afspraken meer gemeentespecifiek te maken. Wet regie volkshuisvesting In het wetsvoorstel Wet versterking regie volkshuisvesting wordt de woonvisie (uit de Woningwet) vervangen door een verplicht volkshuisvestingsprogramma, een programma onder de Omgevingswet. Ook een woonzorgvisie is wettelijk niet meer nodig. Met een duidelijke Omgevingsvisie en een sterk volkshuisvestingsprogramma kan sturing worden gegeven aan de volkshuisvestelijke sturing van de gemeente. Het college is het bevoegd gezag om het volkshuisvestingsprogramma vast te stellen.

Afbeelding: vijf hoofdonderwerpen van het volkshuisvestingsprogramma

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 4

1.3 Landelijk- en regionaal kader: regie op Volkshuisvesting Volkshuisvestingsprogramma (VHP) Een volkshuisvestingsprogramma draagt bij aan een toekomstbestendige, betaalbare en passende woningvoorraad die aansluit bij de veranderende behoeften van de samenleving. Het programma is gericht op de uitvoering en zoekt nadrukkelijk de samenwerking met partners. Om inhoud te geven aan de visie op wonen, welzijn en zorg heeft de gemeente Altena dit ‘kader wonen, welzijn en zorg’ opgesteld. Het VHP beschrijft ook de keuzes ten aanzien van beleid voor de gemeentelijke doelgroepen in de volle breedte, zoals die van jongeren en starters. Dit kader richt zich primair op ouderen en aandachtsgroepen en is beperkt tot wonen in relatie tot zorg en ondersteuning. In dit kader staan richtinggevende uitspraken over wonen, welzijn en zorg. Het VHP is (nu nog) vormvrij. De gemeente Altena kiest voor onderstaande indeling, waarbij wonen en zorg integraal onderdeel is van het programma. Om grip te krijgen op de deze ontwikkelingen wordt via diverse (Rijks)programma’s 1 gestuurd op volkshuisvesting. In bijgaande afbeelding zijn de wettelijke kaders en diverse aandachtsgroepen voor het kader wonen, welzijn en zorg overzichtelijk weergegeven.

Afbeelding: (wettelijke) kaders en aandachtsgroepen in het kader wonen, welzijn en zorg. Bron: BMC (2025)

1

Nationale woon- en bouwagenda, programma Wonen en zorg voor ouderen, programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) en programma Een thuis voor iedereen (Etvi).

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 5

Vluchtelingen uit Oekraïne hebben een aparte status doordat zij in Nederland bescherming krijgen vanuit de Richtlijn Tijdelijke Bescherming. Daarom worden ze niet aangemerkt als aandachtsgroep. Deze richtlijn kan jaarlijks worden verlengd, maar onzeker is of dit ook na het aflopen van de richtlijn op 4 maart 2027 zal worden gedaan of dat er wellicht een andere uitwerking volgt. Altena vangt een grote groep Oekrainers op en daarom is het van belang de ontwikkelingen goed te volgen, zodat kan worden ingespeeld op veranderende omstandigheden. Een Thuis Voor Iedereen Een belangrijk programma voor gemeenten is het programma "Een thuis voor iedereen". Dit programma streeft naar voldoende betaalbare woningen voor alle aandachtsgroepen, met een evenwichtige verdeling over gemeenten en de juiste zorg en ondersteuning. Onderdeel van dit programma is de verplichting voor gemeenten om te werken aan een visie op wonen, welzijn en zorg. Hierin moeten gemeenten aangeven wat zij doen om te zorgen voor voldoende huisvesting en passende zorg en ondersteuning voor ouderen en aandachtsgroepen. Ook worden gemeenten verplicht om door middel van een regionaal afgestemde urgentieverordening vast te leggen aan welke aandachtsgroepen urgentie wordt gegeven bij het toewijzen van een sociale huurwoning. Hierover worden later, op regionaal niveau, afspraken over gemaakt.

Op dit moment werkt een regionale werkgroep aan de voorbereidingen hiervoor. Relatie met woondeal (2.0) Dit kader is verbonden met de SRBT-woondeal 2022 - 2030 die het Rijk in 2023 met provincie, gemeenten en woningcorporaties heeft gesloten. In de woondeal zijn afspraken gemaakt over de bouw van nieuwe woningen, met als doel de woningnood aan te pakken en de leefbaarheid te verbeteren. Ook zijn er concrete afspraken gemaakt over aantallen, locaties en prijssegmenten van de nieuwbouwwoningen. In de woondeal heeft de gemeente Altena zich gecommitteerd aan de realisatie van minimaal 1.270 woningen t/m 2026 (van de 39.210 woningen in de regio). Bestaande uit in ieder geval 2/3e betaalbare huur- en koopwoningen, waarvan 30% sociale huur en 40% middelhoge huurwoningen en betaalbare koopwoningen. In de woondeal zijn ook afspraken gemaakt over versnelling, flexwoningen, evenwichtige (kwalitatieve) verdeling en samenwerking. In navolging van deze woondeal wordt op dit moment gewerkt aan een woondeal 2.0, de Woondeal SRBT regio 2025-2035. Wanneer op regionaal niveau meer duidelijkheid is over de afspraken zal op gemeentelijke niveau het gesprek worden gehouden over de aanvullende afspraken en tevens in hoeverre de lokale woningbouwambities in Altena verhoogd kunnen worden.

In de woondeal 2.0 worden ook afspraken gemaakt over het aantal te realiseren ouderenwoningen per gemeente, dit ter specificatie van de woondeal 2022. Dit is nodig om de dubbele vergrijzing en het aantal ouderen met een intensieve zorgbehoefte te kunnen huisvesten. Er worden afspraken gemaakt over realisatie door zowel nieuwbouw als door het (beter) benutten van de bestaande voorraad. De opgave voor ouderen is onderverdeeld in drie categorieën. De voorlopige aantallen voor de gemeente Altena zijn opgenomen in onderstaande afbeelding. De opgave voor ouderen betreft een

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 6

verbijzondering van de woningbouwopgave tot 2030. Het betreft dus geen extra opgave bovenop de in de woondeal genoemde aantallen. Voorlopige indicatieve opgave ouderenhuisvesting 2022-2030 per gemeente

Altena

zorggeschikte woningen

geclusterde woningen

Nultreden woningen

Totaal Ouderenhuisvesting

155

125

550

830

Afbeelding: voorlopig aantal te realiseren ouderenwoningen voor gemeente Altena 2022- 2030. Bron: concept Woondeal SRBT-regio 2025-2035.

1.4 Totstandkoming kader Dit kader is tot stand gekomen aan de hand van drie sporen. 1. Op basis van de demografische ontwikkeling van de gemeente Altena. Het kwantitatieve onderzoek betreft de omvang van de verschillende aandachtsgroepen op dit moment. Ook zijn prognoses voor de ontwikkeling van deze aandachtsgroepen opgesteld. Deze zijn vertaald naar de huisvestingsvraag tot 2040. 2. BMC heeft een kwalitatieve analyse van de kaderstellende beleidsdocumenten van de gemeente Altena gemaakt. Een overzicht van de geraadpleegde documenten is te vinden in bijlage 1. 3. Met belanghebbenden (partners op het gebied van wonen, welzijn en zorg en inwoners) is vormgegeven aan het derde spoor, het participatiespoor. Door middel van een online enquête, interviews, themasessies en groepsbijeenkomsten is de informatie uit de eerste twee sporen geduid, gevalideerd en verrijkt. Door de betrokkenheid van belanghebbenden is daarmee een breed gedragen document ontstaan. Ook bij de totstandkoming van het VHP zal participatie als rode draad door het proces lopen. Een overzicht van de betrokken belanghebbenden is te vinden in bijlage 2. Monitoring en sturing In verband met de vele ontwikkelingen en onzekerheden in het land en de wereld is het niet eenvoudig om de toekomst te voorspellen.

De (woningbouw)cijfers in dit kader zijn dan ook niet in beton gegoten, maar moeten worden gezien als richtinggevend. Hoe verder in tijd de cijfers zijn weergegeven (2040), hoe groter de onzekerheid. Het is daarom van belang de cijfers en opgaven in dit kader goed te volgen en te monitoren, zodat tijdig kan worden bijgestuurd wanneer blijkt dat vraag en aanbod niet in balans zijn.

1.5 Leeswijzer Na een beschrijving van de belangrijkste demografische ontwikkelingen (hoofdstuk twee), worden in hoofdstuk drie visie en ambities beschreven. Deze uitspraken zijn geclusterd in vijf thema’s. Een nadere toelichting hierop is te lezen in het hoofdstuk zelf. Tot slot worden in hoofdstuk vier de belangrijkste conclusies weergegeven.

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 7

2 | Demografische ontwikkeling De gemeente Altena groeit naar verwachting de komende jaren van 58.569 inwoners nu, naar circa 61.882 inwoners in 2040. Er is daarbij sprake van een lichte afname van het aantal personen van 64 jaar en jonger, terwijl het aantal 75+ers fors toeneemt. Er is daarmee sprake van dubbele vergrijzing.

Afbeeldingen: prognose inwonersgroei gemeente Altena 2025-2040. Bron: ABF (2025).

Een vergelijkbare ontwikkeling zien we bij de groei van het aantal huishoudens.

Afbeeldingen: prognose huishoudensgroei gemeente Altena 2025-2040. Bron: ABF (2025).

Er wordt een lichte daling verwacht van het aantal huishoudens van 64 jaar en jonger, terwijl het aantal 75+ huishoudens sterk groeit. Het totale aantal huishoudens neemt per saldo toe met circa 2.997 tot 2040.

Afbeeldingen: prognose bevolkingsgroei/ huishoudensgroei % gemeente Altena 2025-2040. Bron: ABF (2025).

De stijging van het 65-plussers en de verdere extramuralisering van de zorg (scheiding wonen en zorg) zal leiden tot een grotere (ambulante) zorgvraag en stelt nieuwe eisen aan het woningaanbod, de bereikbaarheid van voorzieningen en de organisatie van formele en informele zorg.

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 8

Mensen met dementie De vergrijzing gaat ook gepaard met een forse toename van het aantal mensen met dementie. ABF Research heeft voor Alzheimer Nederland een prognoses opgesteld van het verwachte aantal mensen met dementie per gemeente 2. Voor de gemeente Altena is de verwachting dat het aantal mensen met dementie groeit van 940 in 2030 naar circa 1.700 in 2040 en circa 2.200 in 2050.

Tabel: prognose aantal mensen met dementie 2023- 2050 gemeente Altena. Bron: Alzheimer Nederland (2025)

Mobiliteitsbeperking Het aantal huishoudens dat door de vergrijzing te maken krijgt met een mobiliteitsbeperking neemt de komende jaren ook flink toe. Gelukkig heeft het overgrote deel van de huishoudens geen mobiliteitsbeperking.

Tabel: prognose aantal huishoudens met mobiliteitsbeperking gemeente Altena 2025-2040. Bron: ABF (2025).

De directe correlatie tussen leeftijd en mobiliteitsbeperking is goed zichtbaar in onderstaande figuren. Gemiddeld heeft 13,4% van de inwoners van de gemeente Altena een mobiliteitsbeperking (tabel links). Vanaf 75 jaar en ouder is dat percentage ruim 46%.

2

Aantal mensen met dementie per gemeente

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 9

Tabel: verhouding % huishoudens met mobiliteitsbeperking op basis van leeftijdscategorie gemeente Altena 2025-2040. Bron: ABF (2025).

Prognoses woningbouwopgave aandachtsgroepen Bovenstaande cijfers en inzichten zijn belangrijke indicatoren voor de benodigde woningvoorraad in de toekomst. In het Volkshuisvestingsprogramma zal, op basis van de demografische ontwikkeling van de gemeente Altena, de huidige omvang én verwachte groei van de diverse aandachtsgroepen in beeld worden gebracht. Deze zal per aandachtsgroep worden omgezet naar een kwantitatieve en kwalitatieve huisvestingsvraag per aandachtsgroep. Ook zal in het VHP worden beschreven welke vormen van passende zorg en ondersteuning voor de diverse aandachtsgroepen gewenst is.

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 10

3 | Visie en ambities Dit kader richt zich op de beweging naar zorgzame gemeenschappen. Onder zorgzame gemeenschappen verstaan we kernen waar mensen (met behulp van technologie) voor zichzelf en elkaar kunnen zorgen en ondersteunen. Dit kan op allerlei manieren, zoals burenhulp, sociale activiteiten, gezelschap, vervoer, of het bieden van een luisterend oor. Het gaat om een actieve rol van inwoners die samenwerken om een fijne en veilige leefomgeving te creëren, waarbij informele zorg en formele zorg elkaar aanvullen Hiervoor worden in dit hoofdstuk richtinggevende uitspraken gedaan. De beweging naar zorgzame gemeenschappen houdt daarmee in dat partners zich actief inzetten om de samenredzaamheid van de samenleving verder te versterken zodat, met oog op de vele uitdagingen, zorg en ondersteuning beschikbaar en toegankelijk houden voor wie dat nodig heeft. De fysieke leefomgeving gaat dit ondersteunen. 3.1 Vier grote opgaven Vanuit de eigenheid van Altena zien we vier grote opgaven. 1. Voldoende woningaanbod en locaties In de regio Baronie is sprake van sterke groei- en verstedelijkingsambities. Dit vraagt om een versnelling van de woningbouwproductie in alle gemeenten. Omdat het versnellen van de bouwproductie om verschillende redenen uitdagend is, is het ook belangrijk om de bestaande woningvoorraad waar mogelijk en wenselijk beter te benutten.

Om voldoende aanbod te kunnen realiseren is het belangrijk om te beschikken over voldoende geschikte locaties. Hoe “geschikt” een locatie is, hangt af van verschillende factoren zoals de mensen die er gaan wonen en de veiligheidsafwegingen. Verschillende aandachtsgroepen en mensen met een zorgvraag hebben namelijk verschillende behoeftes als het gaat om nabijheid van voorzieningen en andere omgevingsfactoren. 2. Passende huisvesting Naast de opgave ten aanzien van het aantal woningen is het ook een opgave om voldoende passende huisvesting te realiseren voor onder andere ouderen en aandachtsgroepen. De ouder wordende samenleving, de scheiding van wonen en zorg en het afnemen van het aantal mensen op de arbeidsmarkt dwingt ons na te denken over het aanbod en de locaties van woningen. Want om zorg efficiënt te kunnen organiseren, eenzaamheid te bestrijden en het gat tussen wonen in een instelling en zelfstandig wonen te verkleinen, zijn andere woonvormen nodig. De gemeente Altena streeft ernaar een gemeente te zijn met een betaalbaar, duurzaam, veelzijdig en kwalitatief woonaanbod dat aansluit op de behoeften van vandaag én morgen. Het aanbod dient te passen bij de ontwikkeling van de zorgvraag, de sociale samenhang in de kernen en de verschillende levensfasen van de inwoners.

Het is dan ook van belang om de groeiende groep ouderen met een andere woonwens te bedienen met kwalitatief hoogwaardig en ruimer aanbod (dat de doorstroming faciliteert) en voor aandachtsgroepen, vanwege een financieel kwetsbare positie, meer betaalbare (sociale) huurwoningen te realiseren.

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 11

Het huidige woningaanbod in Altena bestaat uit veel grondgebonden eengezins (koop)woningen. Dit is een segment waar behoefte aan is en ook past bij de identiteit van Altena. Tegelijk is er ook behoefte (en in toenemende mate) naar betaalbare (huur)woningen voor één- en tweepersoonshuishoudens. Algemene landelijke trends zoals huishoudensverdunning en oplopende wachtlijsten en aantallen geïnteresseerden voor betaalbare (huur)woningen laten dat beeld zien. Ook is er relatief weinig aanbod in geclusterde woonvormen, terwijl dit wel een woonvorm is die veel kan bieden. Door de clustering van woningen en de eventuele aanwezigheid van gezamenlijke ontmoetingsruimtes gaat een geclusterde woonvorm ook over het leggen van verbindingen tussen bewoners, ongeacht hun inkomen, leeftijd, gezinssamenstelling of sociaal-maatschappelijke kwetsbaarheid. En wanneer we er ook voor kiezen om vitale en minder vitale inwoners te mengen, ontstaat er balans tussen ‘vragers en dragers’, wordt het makkelijker om naar elkaar om te kijken en creëren we zorgzame gemeenschappen. Het is hierbij wel van belang om oog te houden voor de druk op bestaande wijken en in de woonvoorzieningen: we moeten voorkomen dat er te grote concentraties ontstaan van inwoners met een kwetsbare (sociaal-economische) positie of andere problematiek. 3.

Voorzieningenniveau in nabijheid en met aandacht voor de kleine kernen Langer zelfstandig wonen in zorgzame gemeenschappen vraagt om (basis)voorzieningen. Sterke sociale structuren kunnen ook niet zonder goede voorzieningen. Voorzieningen waar je terecht kunt voor je boodschappen, een bezoek aan de dokter kunt brengen en waar je andere mensen laagdrempelig kunt ontmoeten. Voor mensen die minder mobiel zijn, of dat dreigen te worden, moeten deze voorzieningen in nabijheid zijn. Alleen zijn niet in alle kernen alle voorzieningen aanwezig. Waar dat zo is, moet de voorzieningen op peil worden gehouden. Helaas is het financieel gezien ook niet aannemelijk dat alle voorzieningen in alle kernen zullen komen, maar het streven is wel om hier zoveel mogelijk naartoe te werken. 4. Sociale basis en zorgzame gemeenschappen Altena kent sterke sociale structuren. Dat is een goede basis. Het beroep op die structuren zal de komende jaren verder toenemen en onder druk komen te staan als we niets doen. Want de scheiding van wonen en zorg, het eerder thuis herstellen na ziekte of tegenslag, de toenemende krapte op de arbeidsmarkt en het afnemende mantelzorg potentieel gaan gepaard met samenhangende vraagstukken rond zelfredzaamheid, zelfoplossend vermogen en samenredzaamheid. Ook de forse toename van het aantal mensen met dementie vraagt om andere vormen van laagdrempelige ondersteuning.

Dit vraagt om investeringen in de sociale basis, het versterken van de samenwerking tussen formele- en informele zorg en het ondersteunen van de draagkracht van mantelzorgers. Bij voorkeur op een manier die past bij de identiteit, kenmerken en mogelijkheden van de diverse kernen in de gemeente. 3.2 Richtinggevende uitgangspunten op basis van vijf bouwstenen Het realiseren van zorgzame gemeenschappen is een grote en complexe opgave die vraagt om een integrale aanpak vanuit het fysieke- (wonen en ruimtelijke ordening) en het sociale domein (welzijn en zorg). Het vraagt om een andere manier van werken en samenwerken. Integraal en in samenhang, minder ieder op zijn eigen onderdeel. Zorgzame gemeenschappen zijn niet de eindverantwoordelijkheid van één partner. Ook

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 12

heeft niet één van de partners dé oplossing. Het is de optelsom van de inspanningen van alle partners die moeten leiden tot die grote beweging naar zorgzame gemeenschappen. De gemeente speelt hierin een faciliterende en ondersteunende rol. Door regie te nemen, ruimte te bieden aan de professionals en de samenwerking tussen de partners aan te jagen. Want alleen vanuit een gedeelde, gezamenlijke visie kunnen we met elkaar succesvol werken aan de toekomst en uitvoering geven aan onze ambities. Door enerzijds de sociale veerkracht in kernen te vergroten en anderzijds door groei te faciliteren. We zorgen er daarbij voor dat bij het nieuw te ontwikkelen aanbod de fysieke én sociale randvoorwaarden aanwezig zijn om een sociale samenleving te ontwikkelen met voldoende veerkracht. We realiseren deze gemeenschappen door te werken aan vijf bouwstenen. 1. Huisvesting: de woningen voor ouderen en aandachtsgroepen; 2. Woon- leefklimaat: de voorzieningen en inrichting van de openbare ruimte; 3. Meedoen en eigen regie: het versterken van de zelf- en samenredzaamheid; 4. Gedrag en bewustwording: vergroten van acceptatie en bewustwording door voorlichting en campagnes; 5. Samenwerking over de domeinen: het (gebiedsgericht) versterken van de samenwerking tussen formele en informele partners.

Afbeelding: de vijf bouwstenen voor zorgzame gemeenschappen. BMC (2025).

De bouwstenen staan niet los van elkaar, maar grijpen op elkaar in en beïnvloeden elkaar. Samen dragen ze bij aan de ambitie. Juist de samenhang maakt het mogelijk om de brede ambitie van zorgzame gemeenschappen te realiseren. Het is daarom niet voldoende om afzonderlijk op één van de bouwstenen in te zetten, echte verandering ontstaat alleen door te werken aan alle bouwstenen én vooral aan de onderlinge verbindingen. Per bouwsteen worden hieronder de uitgangspunten beschreven. Het is daarbij belangrijk te benoemen dat de uitgangspunten moeten worden gezien als richtinggevend aan de uitvoering. De uitgangspunten en bouwstenen worden in het

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 13

Volkshuisvestingsprogramma verder uitgewerkt en geconcretiseerd, om ervoor te zorgen dat ook daadwerkelijk uitvoering wordt gegeven aan de ambities. 3.2.1 Huisvesting In alle kernen van Altena is woningbouw noodzakelijk om de leefbaarheid, sociale samenhang en het voorzieningenniveau op peil te houden. Hiervoor is voldoende gedifferentieerd woonaanbod nodig op de juiste locaties. De kwantitatieve (aantallen woningen) en kwalitatieve opgave (type woningen en woonvormen) werken we uit in het Volkshuisvestingsprogramma. Daarin wordt een concreter beeld geschetst hoeveel woningen en welk type woningen we als gemeente willen toevoegen aan de woningvoorraad. Wel onderstrepen we hier vast dat we inzetten op geclusterde woonvormen. In de vorm van gebouwen waar een ‘magic mix’ kan wonen van jong en oud (intergenerationeel) en/of vitaal en minder vitaal, zodat bewoners elkaar in het dagelijks leven kunnen ondersteunen en een zorgzame gemeenschap kunnen vormen. Daarbij zetten we in op woningaanbod dat past bij de woningbehoefte in de verschillende kernen. Dat wil zeggen: voldoende passende woningen met aandacht voor starters, kleine huishoudens, ouderen, zorgvragers en bijzondere doelgroepen. De nadruk ligt hierbij op verdichting: kleinere beukmaat, meer en beter toegankelijke openbare ruimte, hoger bouwen, etc. Er wordt wel onderscheid gemaakt tussen focuskernen en maatwerk kernen.

Focus kernen zijn kernen waar woningbouw met prioriteit wordt gerealiseerd, ondersteund door extra ambtelijke en bestuurlijke capaciteit om planvorming en uitvoering te versnellen. Maatwerk kernen zijn kernen waarvoor geen standaardaanpak volstaat en waar per locatie een zorgvuldige afweging en een aangepaste strategie nodig is op het gebied van woningbouwontwikkeling. Om in te spelen op de veranderende woonbehoeften en vergrijzing, wordt er niet alleen ingezet op nieuwbouw maar ook op het aanpassen en verbeteren van de bestaande woningvoorraad, door middel van bijvoorbeeld woningsplitsing, woningdeling, hospitaverhuur en transformatie. Hierbij hoort dan ook het flexibeler omgaan met de parkeernormen. Om ervoor te zorgen dat mensen passend wonen, is ook de inzet op doorstroming (vooral voor senioren en ‘scheefwoners’) een belangrijk uitgangspunt. Altena neemt bovendien een verantwoordelijkheid in het huisvesten van specifieke doelgroepen, als onderdeel van de versnelde uitvoering van de zogenaamde fair shareverdeling. Altena zal lokaal uitwerking geven (maken beleid en afspraken met partners) aan het woonwagenbeleid en arbeidsmigranten. Een ander belangrijk onderdeel daarvan is het realiseren van een stabiel thuis voor diverse aandachtsgroepen.

Mogelijk kan voor een deel van deze aandachtsgroepen verbonden worden aan onze ambitie om vóór 2030 ten minste 150 flexwoningen te realiseren. We zetten daarnaast in op nieuwe woonvormen, waarbij vitale en minder vitale bewoners samenleven, evenals een mix van mensen met en zonder ondersteuningsbehoefte. Dit draagt bij aan wederzijdse ondersteuning en een inclusieve samenleving. Sprekend voorbeeld van zo’n nieuwe woonvorm en innovatieve samenwerking is het initiatief 'Austerlitz Zorgt3’. We willen ook ruimte geven aan collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) en Tiny Houses.

3

https://www.austerlitzzorgt.nl/

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 14

Vanwege de grote opgave hebben we bij toekomstige ontwikkelingen veel aandacht voor de situatie van mensen met dementie. Door dementievriendelijk wonen niet als nieuw type woning neer te zetten, maar als een aanpak die je op zowel zorggeschikte, geclusterde en nultredenwoningen toe kan passen. We gebruiken hierbij als vertrekpunt ‘de zes bouwstenen van dementievriendelijk wonen’. Ook sluiten we bij de fysieke inrichting zoveel mogelijk aan bij de uitgangspunten voor een dementievriendelijke woonomgeving 4. Afbeelding: de zes bouwstenen van dementievriendelijk wonen. Bron: Alzheimer Nederland (2025).

3.2.2 Woon- en leefklimaat We bouwen aan zorgzame gemeenschappen en kernen waarin ruimte is voor een divers aanbod van woonvormen en bewoners. Hierin staat niet alleen passend wonen centraal, maar ook het versterken van sociale verbondenheid en leefkwaliteit. Bij de spreiding van uitstromers (mensen die vanuit zorg of opvang doorstromen naar zelfstandig wonen) staan herstelkansen en woonwensen voorop, maar kijken we expliciet naar de draagkracht in een wijk en voorkomen we overconcentratie van kwetsbare inwoners in een bepaald gebied. Hiervoor gaan we afspraken maken over spreiding over de gemeente. Idealiter vindt huisvesting plaats in de nabijheid van bestaande of potentiële sociale netwerken, zodat de overgang naar zelfstandig wonen beter wordt ondersteund. Voorzieningen zijn ook in nabijheid; op loopafstand voor ouderen en goed bereikbaar met fiets of OV voor aandachtsgroepen. Daarnaast dient er voldoende aandacht te zijn voor passende oplossingen voor mobiliteitsvraagstukken, zoals het toevoegen of opnemen van mogelijkheden tot het (centraal) stallen en opladen van scootmobielen, of mogelijkheden voor het deelgebruik ervan. Bij verdichtings- en nieuwbouwprojecten zorgen we voor een evenwichtige en gelijktijdige sociale en fysieke ontwikkeling.

Voorzieningen worden daarom vanaf de start meegenomen in de planontwikkeling, evenals de voorwaarden voor een sociale en gezonde woon- en leefomgeving. In het VHP verankeren we dit belang. We streven naar veerkrachtige wijken, waar mensen naar elkaar omkijken en waar sterke lokale netwerken bijdragen aan gemeenschapsvorming. De woon- en leefomgeving speelt hierin een sleutelrol. We ontwerpen deze zodanig dat gezondheid wordt gestimuleerd, met ruimte voor beweging, ontmoeting en ontspanning. Daarbij hanteren we het principe van positieve gezondheid: een brede kijk op welzijn, waarbij fysieke, mentale en sociale aspecten samenkomen.

4

https://media.alzheimer-nederland.nl/s3fs-public/media/202407/documents/Toolkit%20Dementievriendelijk%20Woongebouw%2012juli2024.pdf

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 15

De sociale basis (het fundament van diensten, voorzieningen en informele netwerken in een leefomgeving dat zorgt voor ontmoeting, ondersteuning en ontwikkeling en waardoor mensen mee kunnen doen en regie behouden) moet bestaan uit een laagdrempelig, begrijpelijk en toegankelijk voorzieningenpakket dat aansluit bij wat mensen in hun dagelijks leven aankunnen en nodig hebben. Dit is met name van belang voor inwoners die geen zware zorg nodig hebben, maar ook nog niet volledig zelfredzaam zijn. Via de Wmo denken we al aan de voorkant met mensen mee om vroegtijdig passende ondersteuning te bieden. Tegelijkertijd erkennen we dat niet elke kern in Altena een volledig voorzieningenniveau kan behouden. Dit vraagt om maatwerk, goede afstemming en samenwerking tussen kernen, zodat voorzieningen bereikbaar blijven en elke kern onderdeel blijft van een groter, samenhangend geheel. Bij de inrichting van de woon- en leefomgeving wordt beweging en ontmoeting gestimuleerd en makkelijker gemaakt. Daarbij wordt er uitgegaan van de benadering van “positieve gezondheid”. Daarbij staat de veerkracht, eigen regie en aanpassingsvermogen van mensen centraal in plaats van de ziekte of benodigde gezondheidszorg. Gezonde leefomgeving: Aandacht voor groen, ruimte om te bewegen, mentale gezondheid, voedselomgeving en sociale interactie.

Gezondheid wordt al in de planvorming meegenomen bij nieuwe initiatieven (gezondheid “aan de voorkant”). Om zeker te zijn dat er ook in de toekomst voldoende huisartsen, tandartsen, fysiotherapeuten, etc. zijn, gaan we bij ontwikkelingen praktijkruimte maken, zodat zorgprofessionals zich in Altena kunnen (blijven) vestigen. 3.2.3 Meedoen en eigen regie In Altena vinden we het belangrijk dat iedereen naar eigen vermogen en zo zelfstandig mogelijk kan meedoen in de samenleving. Dat geldt ook voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid. Ongeacht afkomst, leeftijd, beperking of andere kenmerken. We geloven in de kracht van mensen zelf en stimuleren we actief hun zelfredzaamheid. Daarbij zetten we in op het principe van ‘reablement’: het versterken van eigen regie en het herstellen of behouden van dagelijkse vaardigheden, zodat mensen de regie over hun leven zo veel mogelijk in eigen hand houden. De leefwereld van onze inwoners is het vertrekpunt bij het organiseren van wonen, welzijn en zorg. We hanteren het principe van Community Building: het actief vormgeven van gemeenschapszin in wijken en buurten. Inwoners worden gestimuleerd om eigen maatregelen te nemen om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen, bijvoorbeeld via (digitale) hulpmiddelen, woningaanpassingen en het opbouwen van een sterk sociaal netwerk.

Tegelijk moedigen we bewonersinitiatieven aan die bijdragen aan verbondenheid en veerkracht in de buurt. We sluiten zoveel mogelijk aan bij wat mensen nodig hebben en ondersteunen waar dat écht nodig is.We werken daarbij niet alleen vanuit regels, maar ook vanuit relaties en vertrouwen. Hierbij zetten we stevig in op (gezinsgerichte) preventie en vroegsignalering en investeren we in laagdrempelig aanbod in de sociale basis in alle wijken. Dit helpt inwoners om mee te blijven doen. Denk aan initiatieven gericht op het verminderen van bewegingsarmoede, het tegengaan van eenzaamheid en het verbeteren van vervoer tussen kernen en voorzieningen. Hierbij kiezen we voor een combinatie van kernen

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 16

aanpak en maatwerkbenadering. Op die manier sluiten we aan bij de specifieke situatie van kernen en buurten. Om dit duurzaam te kunnen doen, streven we naar langjarige, financiële afspraken met welzijnsorganisaties. Zo kunnen zij met vertrouwen blijven werken aan passende ondersteuning, preventie en het versterken van lokale netwerken. Onze aanpak is gebaseerd op vier kernwaarden: regie bij de cliënt, nabijheid van professionals, investeren in onderlinge betrokkenheid tussen wijkbewoners en bestuurlijke ruimte om maatwerk te kunnen leveren. Samen bouwen we aan een samenleving waarin iedereen zich gezien, gesteund en verbonden voelt. De uitgangspunten en uitwerking hiervoor leggen we vast in het "Nieuwe Koers Sociaal Domein” . 3.2.4 Gedrag en bewustwording Het werken aan een inclusieve samenleving met zorgzame gemeenschappen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid: niet alleen van de betrokken organisaties, maar ook van onze inwoners. Het succes zit hem in wederkerigheid (de bereidheid om iets voor elkaar te willen doen, zonder daar iets voor terug te willen) en het vinden van vrijwilligers. We zetten ook steeds meer in op bewustwording rond gezond en positief ouder worden, en het belang van tijdig nadenken over passend wonen. Ouderen ondersteunen we om zo veel mogelijk zelfstandig en vitaal te blijven, in een woonomgeving die aansluit bij hun wensen en behoeften.

Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat de juiste ondersteuning en zorg beschikbaar is op het moment dat het nodig is. We richten de zorg zo in, dat mensen zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen, dicht bij hun sociale netwerk. We zetten in op voorlichtingscampagnes waarmee we de acceptatie en het draagvlak vergroten voor inwoners met een kwetsbare positie in de wijk. We blijven communiceren over de opgaven binnen wonen, zorg en welzijn en daarbij sluiten we aan op bestaande, succesvolle campagnes als ‘Praat vandaag over morgen 5’ en ‘Waardigheid en trots’. Uitgangspunt hierbij is dat we nu moeten beginnen met een verandering als we willen bereiken dat wonen en zorg ook de komende jaren beschikbaar is en blijft voor inwoners die dat nodig hebben. We benadrukken het belang van een bekende omgeving en vertrouwde mensen voor het behoud van kwaliteit van leven en voor een goed herstel. Want juist in een omgeving waar je je thuis voelt en mensen om je heen hebt die je kent, kun je het beste herstellen, je veilig voelen en blijven meedoen in de samenleving. We werken dit verder uit in nauwe samenwerking met onze ketenpartners. Zij hebben hier al veel ervaring mee. 3.2.5 Samenwerken over domeinen Samenwerking vindt plaats op alle relevante leefgebieden, zoals wonen, werk, inkomen en veiligheid.

Door deze integrale aanpak, kunnen we effectiever inspelen op de complexe uitdagingen die zich binnen wijken en kernen voordoen. We zetten daarbij in 5

https://praatvandaagovermorgen.nl/

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 17

op het versterken van zowel formele als informele lokale netwerken, zodat bewoners en professionals elkaar makkelijker weten te vinden en ondersteunen. Zorg is hierin zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. Met aandacht voor maatwerk en het vermogen om snel op- en af te schalen waar nodig. Ook houden we het waakvlamcontact waar passend. Dat wil zeggen: een laagdrempelige manier om verbonden te blijven met mensen die (nog) geen intensieve ondersteuning nodig hebben. Deze werkwijze vragen we van al onze partners. Op kern- en wijkniveau bundelen we onze krachten met woningcorporaties, zorg- en welzijnsorganisaties en inwoners(initiatieven), zodat we kunnen werken aan passende en toekomstbestendige woonoplossingen. Ook willen we de bestaande initiatieven versterken en blijven benutten. Deze samenwerking gaat verder dan het bouwen van woningen alleen: we nemen gezamenlijk onze verantwoordelijkheid voor de woonopgave én voor behoud van een gezonde balans tussen de behoeften van individuele bewoners en die van de wijk of kern als geheel. We stimuleren het gebruik van innovatie en (zorg)technologie om de kwaliteit van leven en zorg te verbeteren, en de druk op de arbeidsmarkt te verlichten. Er zijn al tal van goede voorbeelden van technologie en toepassingen te noemen die inwoners helpen langer in een veilige en passende omgeving zelfstandig te wonen.

Inzet hierbij is om technologie zo in te zetten dat persoonlijk contact de norm is, wanneer nodig. De krapte op de arbeidsmarkt vraagt om een gezamenlijke, regionale aanpak met grote urgentie. Alleen door intensieve samenwerking en met lef kunnen we ervoor zorgen dat voldoende gekwalificeerd personeel beschikbaar blijft om de benodigde ondersteuning en zorg te bieden. Nu en in de toekomst. Regionale samenwerking kan ook van meerwaarde zijn als het gaat om zaken als het verdelen van aandachtsgroepen en het opstellen van een regionale urgentieregeling.

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 18

4 | Conclusies en uitgangspunten kader Dit kader beschrijft de richtinggevende uitgangspunten op het gebied van wonen, welzijn en zorg voor ouderen en aandachtsgroepen. De gemeenteraad wordt gevraagd dit kader vast te stellen, zodat deze verder uitgewerkt en geconcretiseerd kan worden in het Volkshuisvestingsprogramma. De inzet van het kader is om de maatschappelijke beweging, het streven naar zorgzame gemeenschappen waarbij iedereen zo lang mogelijk zo zelfstandig mogelijk thuis kan (blijven) wonen, mogelijk te maken. Zo wordt zowel kwantitatief als kwalitatief richting en sturing gegeven aan de groei opgave en ambities van het Rijk, de regio en de gemeente, rekening houdend met de veranderende bevolkingssamenstelling én identiteit van de gemeente Altena. De identiteit van Altena kenmerkt zich door een verscheidenheid van kernen in een groen-blauw landschap, met cultuurhistorische waarden. De plattelandsgemeente is verweven met de omliggende regio’s en kent tegelijk gebiedsspecifieke kenmerken met een grote sociale verbondenheid, met zorg voor mens en omgeving. Hierbij gelden de volgende richtinggevende uitgangspunten: Algemene uitgangspunten 1.

De regionale beleidsdocumenten geven richting aan de lokale uitwerking De gemeente Altena committeert zich met dit kader via de reeds vastgestelde regionaleen lokale beleidsdocumenten aan de doelstellingen die voortkomen uit deze kaders. 2. De demografische ontwikkelingen is richtinggevend De demografische ontwikkeling van de gemeente Altena is richtinggevend. De toekomst is omgeven door onzekerheden. Door de ontwikkelingen goed te volgen en de uitwerkingen in het Volkshuisvestingsprogramma goed te monitoren, kan tijdig worden ingespeeld op eventuele veranderende omstandigheden. 3. De evenwichtige verdeling van aandachtsgroepen werkt door in de gemeentelijke woningbouwprogrammering Bij het maken van regionale afspraken over de evenwichtige verdeling van aandachtsgroepen (fairshare) zijn de richtinggevende uitgangspunten van dit kader richtinggevend. De uiteindelijke uitwerking van de woningbouwplannen gebeurt op basis van de eigen gemeentelijke woningbouwprogrammering. 4. We werken aan zorgzame gemeenschappen Inhoudelijk wordt met het kader ingezet op de beweging naar zorgzame gemeenschappen of gemeenschapszin; kernen waar inwoners elkaar actief ondersteunen en met behulp van technologie voor zichzelf en elkaar kunnen zorgen. Op deze manier blijft professionele zorg en ondersteuning beschikbaar en toegankelijk voor wie dat echt nodig heeft.

In het nieuw vast te stellen ‘Koers Sociaal Domein’ worden o.a. de koers op zorg en ondersteuning, de versterking van de samenwerking tussen formele en informele zorg en het versterken van de sociale basis (het fundament van laagdrempelige diensten, voorzieningen en informele netwerken) verder uitgewerkt.

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 19

Huisvesting 5. Inzet op langer zelfstandig thuis wonen en clustering van zorgvoorzieningen Hoewel we hopen dat zoveel mogelijk inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen, kunnen we op termijn niet garanderen dat zorg en ondersteuning aan huis altijd geleverd kan worden en dat verhuizen naar een grote(re) kern toch noodzakelijk is. Dit is ook een onderwerp van gesprek bij ‘bewustwording’. 6. Geclusterde woonvormen als schakel tussen zorg en zelfstandigheid Geclusterde en gemengde woonvormen zijn belangrijk om het gat tussen een instelling en zelfstandig wonen te dichten, om eenzaamheid te voorkomen en om zorg efficiënt te kunnen organiseren. We houden specifiek rekening met de behoeften van mensen met dementie. 7. Gerichte spreiding voor een veerkrachtige wijk Om balans te houden tussen draagkracht en draaglast van een wijk en kern willen we kwetsbare inwoners spreiden over de gemeente. Hiervoor zullen we woningen gericht gaan toewijzen per kern. 8. Wonen op maat voor iedere levensfase We willen voldoende woningen op de juiste plaats te realiseren, zodat aangesloten wordt bij de ontwikkeling van de zorgvraag, de sociale samenhang en de verschillende levensfasen van de inwoners. Door zowel nieuwbouw als door beter gebruik van bestaand vastgoed. 9.

Beter benutten bestaande voorraad Naast het realiseren van voldoende nieuwe woningen willen we ook inzetten op het beter benutten van de bestaande voorraad. Bijvoorbeeld woningsplitsing, hospitaverhuur en woningdelen zijn manieren om naast nieuwbouw extra en relatief kleinere woningen/woonruimten aan de voorraad toe te voegen. Woon- en leefklimaat 10. Verdichten voor woningen nabij voorzieningen Voorzieningen in de nabijheid van woningen zijn essentieel. Verdichting is een van de belangrijkste manieren om dit te bereiken. Tegelijkertijd is een groene fysieke leefomgeving van grote waarde voor de gezondheid, het welzijn en de leefkwaliteit van inwoners. 11. Bundeling van (zorg)voorzieningen in de grotere kernen en inzet op behoud van de sociale structuren in kleinere kernen Langer zelfstandig wonen in zorgzame gemeenschappen vraagt om (basis)voorzieningen. Tegelijk zal op termijn, zeker gezien de krapte in de arbeidsmarkt, de concentratie van voorzieningen zich meer gaan bundelen in de grotere kernen. En daarmee ook de huisvesting voor 75+, in combinatie met sociale woningbouw. Voor de kleinere kernen vraagt dit om meer aandacht voor het versterken van de zorgzame gemeenschappen.

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 20

Meedoen en eigen regie 12. Versterken van de sociale basis in alle wijken en kernen Sociale structuren worden versterkt door in alle wijken en kernen te investeren in de sociale basis6. Budget om deze structuren te versterken bewegen, gezien het toenemende belang ervan, mee met de ontwikkeling van de gemeente. Samenwerken over de domeinen 13. Zorgorganisatie in tijden van arbeidsschaarste In verband met de krapte op de arbeidsmarkt en het toegankelijk en beschikbaar houden van zorg zullen we op termijn afspraken moeten maken en intensief samenwerken als het gaat over ‘werkgebieden’ van zorgaanbieders. Dit kan gevolgen hebben voor de keuzevrijheid van onze inwoners, ondanks dat we die keuzevrijheid zeer belangrijk vinden. Gedrag en bewustwording 14. Wederkerigheid als fundament voor een zorgzame gemeente Bij deze richtinggevende uitgangspunten hanteren we het wederkerigheidsprincipe. We zijn bereid iets voor elkaar te doen, zonder dat we daar iets voor terug te hoeven verwachten. We geven en nemen. Inwoners en professionals. Samen zorgen we ervoor dat zorgzame gemeenschappen ontstaan en dat de zelf- en samenredzaamheid wordt vergroot.

6

De sociale basis bestaat uit het fundament van laagdrempelige diensten, voorzieningen en informele netwerken die ervoor zorgen voor ontmoeting, ondersteuning en ontwikkeling. Hierdoor wordt de zelf- en samenredzaamheid vergroot en kunnen ondersteuningsvragen worden uitgesteld.

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 21

Bijlage 1 | Geraadpleegde documenten Voor de analyse is gebruikgemaakt van onderstaande documenten: - Omgevingsvisie Altena 2040; - Woonvisie Altena 2021-2025; - Uitvoeringsplan Wonen Altena 2023; - Prestatieafspraken Altena 2025; - SRBT-woondeal 2022-2030 - Concept SRBT-woondeal 2025-2030; - Afsprakenkader Wonen, Welzijn en Zorg regio Baronie; - Convenant Thuis in de Wijk Regio Breda en omgeving 2023; - Beleidskader Maatschappelijke Opvang, OGGZ en Verslavingspreventie regio Breda; - Beleidskader Regionale Maatwerkvoorziening Beschermd Wonen regio Breda 2021-2025; - Monitor Internationals 2010-2022 Regiorapportage Baronie; - Onderzoek Huisvestingsopgave Arbeidsmigranten Gemeente Altena; - Maatschappelijke Agenda Sociaal Domein Altena 2023.

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 22

Bijlage 2 | Betrokken belanghebbenden -

Ambtelijke projectgroep

-

Ambtelijke en bestuurlijke stuurgroep

-

Interview corporaties Bazalt Wonen en Land van Altena op 2 juli 2025 Interview Adviesraad Sociaal Domein op 14 augustus 2025

-

Vragenlijst zorgaanbieders Ingevuld door: Amaranth, Mens Zorg, Sovak, Leermakers Autismegroep, Project Bok, st. Prins Heerlijk, Impegno, TopJob- Amerstreek, Ruuds Rugzak.

-

Themaverkenning zorgpartners op 26.08.2025 Aanwezig: Maaswaarden, Sovak, SMO Breda, Impegno, Zintri, Syndion, Surplus, Land van Altena, Bazalt Wonen, Leermakers, gemeente Altena, BMC. Afwezig, wel betrokken: Mijzo, Van Belang

-

Planning: - (Verdiepende) interviews september - november 2025 - Wijkbijeenkomsten kader en VHP op: - maandag 22 september - donderdag 9 oktober - maandag 20 oktober - Visiebijeenkomst partners en inwoners eind 2025

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 23

Bijlage 3 | Definities aandachtsgroepen Aandachtsgroep

Beschrijving

Woningzoekenden die uitstromen uit een beschermd wonen instelling.

Woningzoekenden die uitstromen uit een voorziening voor beschermd wonen zoals bedoeld in artikel 1.1.1, lid 1, van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015.

Woningzoekenden die uitstromen uit instellingen voor klinische geestelijke gezondheidszorg.

Woningzoekenden die een instelling verlaten waar zij geestelijke gezondheidszorg ontvingen, zoals bedoeld in artikel 1.1.1 van de Wet langdurige zorg, of die verbleven in een instelling voor geneeskundige zorg conform artikel 10, onderdeel g, van de Zorgverzekeringswet – bijvoorbeeld zorg verleend door psychiaters of klinisch psychologen – en deze instelling nu verlaten.

Woningzoekenden die uitstromen uit de vrouwenopvang en opvang voor slachtoffers van mensenhandel.

Woningzoekenden die een opvangvoorziening verlaten, zoals bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, waar zij verbleven vanwege huiselijk geweld of mensenhandel, nadat zij door relationele problemen of geweld hun woning hebben moeten verlaten.

Stoppende sekswerkers.

Woningzoekenden die deelnemen aan een overheidsprogramma voor duurzame uitstap uit sekswerk, waarbij zij worden begeleid naar ander werk, passende huisvesting en de juiste zorg.

Mantelzorgers en mantelzorgontvangers

Woningzoekenden die, vanwege de langdurige en intensieve aard van mantelzorg, behoefte hebben aan andere woonruimte om mantelzorg te kunnen ontvangen of verlenen.

Mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking of psychische kwetsbaarheid.

Woningzoekenden die vanwege ernstige en langdurige medische redenen – zoals een lichamelijke, verstandelijke, zintuiglijke beperking of psychische kwetsbaarheid – behoefte hebben aan

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 24

andere woonruimte of een specifieke woonvorm. Woningzoekenden die uitstromen uit detentie en forensische zorg.

Woningzoekenden die een instelling of voorziening verlaten zoals bedoeld in artikel 1, onderdeel b, van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen, een gevangenis zoals omschreven in artikel 1, onderdeel b, van de Penitentiaire beginselenwet, of een forensische zorginstelling zoals beschreven in artikel 1.1, eerste lid, van de Wet forensische zorg.

(Dreigend) dakloze mensen.

Woningzoekenden die buiten slapen, mensen die verblijven in maatschappelijke opvang (zoals bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015) vanwege dakloosheid, personen die wonen in nietstandaard woonplaatsen door gebrek aan een eigen woning (bijvoorbeeld op een vakantiepark), en mensen die noodgedwongen tijdelijk bij familie of vrienden verblijven. Dit omvat ook de woonbehoefte van groepen zoals zelfredzame remigranten met de Nederlandse nationaliteit die geen eigen huisvesting hebben.

Woningzoekenden die uitstromen uit de Jeugdhulp met verblijf en pleegzorg.

Jongeren van minstens achttien jaar, maar jonger dan drieëntwintig jaar, die een opvanglocatie, gesloten instelling of pleegzorgvoorziening, zoals omschreven in artikel 1.1 van de Jeugdwet, verlaten.

Arbeidsmigranten.

Onderdaan van een andere lidstaat van de EU die zijn hoofdverblijf niet in Nederland heeft en in Nederland verblijft om tijdelijke werkzaamheden te verrichten.

Woningzoekende studenten.

Een woningzoekende die volledig is ingeschreven bij een onderwijsinstelling zoals beschreven in artikel 1.1.1 van de Wet educatie en beroepsonderwijs, of bij een instelling zoals bedoeld in artikel 1.2, onderdelen a en b, van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 25

onderzoek, en die is gevestigd binnen het gebied van de woningmarktregio Woonwagenbewoners.

Woningzoekenden die een woonwagen willen bewonen en voor wie het wonen in een woonwagen een belangrijk onderdeel is van hun culturele identiteit, omdat zij zelf, hun ouders of grootouders eerder in een woonwagen hebben gewoond.

Vergunninghouders.

Personen met een verblijfsvergunning zoals genoemd in artikel 8, onderdelen a, b, c, of d, van de Vreemdelingenwet 2000, die vallen onder de gemeentelijke taakstelling zoals vastgelegd in artikel 28 van de Huisvestingswet.

Kader wonen en zorg gemeente Altena - 26