Document · PDF

Bijlage Fietsvisie Altena 2040

Raadsvergadering 12 mei 2026, gemeente AltenaBij agendapunt: Fietsvisie Altena 20406.571 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Fietsvisie Altena 2040 Visiedocument

Kenmerk Datum

020032.20251008.R3 29 januari 2026

Colofon Opdrachtgever Titel

Gemeente Altena Fietsvisie Altena 2040

Kenmerk Datum publicatie

020032.20251008.R3 29 januari 2026

Projectleider Goudappel Projectteam Goudappel

Thijs Broers Thomas Besselink Jon van Heukelom

Projectteam opdrachtgever

Mardy Spijker, Jos Bleijlevens

Status

Definitief

Inhoudsopgave De fietsvisie in het kort 1. Startpunt van de fietsvisie Aanleiding Doelstelling Leeswijzer 2. De staat van de fiets in de Gemeente Altena Inleiding Algemeen beeld Het bestaande network Herkomsten en bestemmingen Fietsverkeersveiligheid Fietsparkeren

3. Toekomstbeeld fiets 2040 Inleiding Visie Fietsnetwerk Gedragsmaatregelen en campagnes Algemene maatregelen Concrete maatregelen 4. Uitvoering met prioritering en kosten Inleiding Tabel

De fietsvisie in het kort Om deze doelen te halen, willen we vijf dingen doen Fietsen is voor de gemeente Altena erg belangrijk. In de gemeente ligt een uitgebreid fietsnetwerk, zowel functioneel als recreatief. Fietsen is over het algemeen veilig en logisch. We hebben als gemeente de ambitie om de situatie voor de fiets nog verder te verbeteren. We willen graag dat het overal prettig is om te fietsen en dat inwoners en bezoekers van onze gemeente graag en gemakkelijk de fiets gebruiken. In 2040 kan elke inwoner en bezoeker van de gemeente Altena veilig, aantrekkelijk en comfortabel reizen met de fiets via een uitnodigend netwerk binnen de gemeente.

We gaan fietsen in Altena nóg beter maken We hebben gekeken hoe de fietssituatie er in onze gemeente voor staat en waar het nog beter kan. Daarover hebben we ook gesproken met inwoners van de gemeente en we vernamen dat fietsen ook voor de bewoners prettiger en veiliger kan worden. Met deze Fietsvisie Altena 2040, geven we ons beleid richting, bieden we een strategisch kader voor het prioriteren van de fiets en het stimuleren van het fietsgebruik. Ook helpt het ons prioriteren welke maatregelen we moeten treffen. We hebben twee belangrijke doelen die we in 2040 willen behalen: De fietsinfrastructuur op orde Het netwerk in de gemeente Altena is fijnmazig en compleet en is daarnaast van goede kwaliteit. Er wordt meer gefietst in de gemeente Altena Bewoners en bezoekers van de gemeente kiezen vaker voor de fiets als vervoersmiddel voor zowel functionele als recreatieve verplaatsingen.

We willen het fietsnetwerk helemaal afmaken zodat het logisch, compleet en fijnmazig is. Hiervoor willen we binnen de gemeente de ontbrekende schakels opheffen en de kwaliteit van bestaande schakels verbeteren. Ook willen we de gemeente middels een doorfietsroute, de F27, beter aansluiten op de omliggende regio’s

Middels campagnes en fietsstimulering willen we onze inwoners en bezoekers enthousiasmeren om vaker de fiets te pakken.

We willen dat iedereen veilig kan blijven fietsen in de gemeente Altena. Daarom zetten we in op het waarborgen van de verkeers-veiligheid voor de fietsers. Dit doen we door onveilige punten aan te pakken en bij nieuwe projecten veel aandacht te besteden aan de fietsveiligheid.

We ambiëren een goede balans tussen verschillende weggebruikers in de hele gemeente. Daarom willen we wegen binnen en buiten de bebouwde kom fietsvriendelijker inrichten.

We werken verder aan goede fietsenstallingen zodat het aantrekkelijk wordt en blijft om met de fiets naar je bestemming te gaan omdat je deze goed en veilig kan parkeren. We willen dat dit altijd het geval is of dit nu op je werk is, in een winkelcentrum of bij een van de recreatieve hotspots in de gemeente.

In deze visie worden algemene en concrete maatregelen die ons dichter bij de stip op de horizon brengen beschreven. Naast de beperkte lijst opgenomen maatregelen, zijn er nog vele locaties waar we de situatie voor de fiets kunnen verbeteren. Deze locaties zijn (nog) niet in beeld of ontstaan in de toekomst. We zullen in deze gevallen de lokale context bestuderen en aanpassingen doen met deze visie in onze achterzak. Zo beperken we ons niet tot de zaken genoemd in deze visie, maar zorgen we voor een kwaliteitsimpuls in de gehele gemeente.

1. Startpunt van de fietsvisie Aanleiding De gemeente Altena wil ook in de toekomst een aantrekkelijke, gezonde en duurzame leefomgeving bieden voor haar inwoners en bezoekers. De fiets speelt hierin een onmisbare rol. Het is een schoon, stil en efficiënt vervoermiddel dat bijdraagt aan de vitaliteit van de bevolking en het versterken van de leefbaarheid in de kernen. Uit de Mobiliteitsvisie 2040, gesprekken met inwoners en aanvullende analyses blijkt dat het huidige fietsnetwerk van de gemeente Altena van hoge kwaliteit is, maar dat er ook nog een aantal verbeterpunten zijn. Op sommige plekken schiet de bereikbaarheid tekort, zijn routes onveilig of ontbreekt comfort. Tegelijkertijd staan we voor grote veranderingen: de bouw van nieuwe woningen, groei van werkgelegenheid, uitbreiding van recreatieve voorzieningen en een toenemende vraag naar goede regionale verbindingen. Deze ontwikkelingen brengen nieuwe kansen en uitdagingen met zich mee. Om daarop in te spelen en het fietsgebruik blijvend te stimuleren, is het nodig om hiermee aan de slag te gaan en keuzes te maken. Deze Fietsvisie vormt hiervoor het kader en geeft richting aan een toekomstbestendig fietsnetwerk in de gemeente Altena.

Doelstelling De Fietsvisie 2040 schetst een samenhangend toekomstbeeld voor het fietsen in Altena en beschrijft welke stappen nodig zijn om dit te bereiken. De visie richt zich op het verder ontwikkelen van een veilig, comfortabel en aantrekkelijk netwerk dat alle kernen met elkaar en met de regio verbindt. Daarbij is het uitgangspunt dat de fiets voor de gehele bevolking een logische en vanzelfsprekende keuze wordt. Dat betekent investeren in goede verbindingen, het oplossen van knelpunten en het versterken van de relatie tussen de infrastructuur, voorzieningen en de stimulerende maatregelen. De Fietsvisie is niet alleen beleidsmatig richtinggevend, maar ook bedoeld om daadwerkelijk (deels) tot uitvoering te komen. Door een

integrale aanpak van fysieke verbeteringen en gedragsstimulering wil de gemeente bereiken dat meer mensen vaker de fiets pakken, wat bijdraagt aan een gezondere bevolking, een duurzamere mobiliteit en een sterkere verbinding binnen Altena en met haar omgeving. Lokale context en ruimtelijke procedures Alle in deze visie beschreven maatregelen en voornemens dienen goed te landen in de lokale ruimtelijke context. Maatregelen die van grote(re) impact zijn dienen te worden onderzocht zodat een passende oplossing wordt gevonden. Hierbij moet onder andere rekening worden gehouden met ruimtelijke en landschappelijke inpassing, financiën, haalbaarheid, draagvlak, etc. Ook dienen alle benodigde procedures correct te worden doorlopen. Leeswijzer Deze fietsvisie is opgebouwd in vier hoofdstukken die samen een logisch geheel vormen. Hoofdstuk 1 geeft het vertrekpunt van de visie weer, met de aanleiding, doelstellingen en een toelichting op de opbouw van het document. In hoofdstuk 2 wordt uitgebreid ingegaan op de huidige situatie van het fietsen in Altena. Hierbij komen de kwaliteit van het netwerk, de belangrijkste herkomsten en bestemmingen, de bestaande ambities, de knelpunten en kansen en relevante ontwikkelingen aan bod. Hoofdstuk 3 schetst het toekomstbeeld voor 2040.

Dit hoofdstuk beschrijft waar we naartoe willen, welke maatregelen daarvoor uitgevoerd kunnen worden en hoe de infrastructuur en het gedrag elkaar versterken. Daarbij worden voorstellen gedaan die de komende jaren richting geven aan het beleid en de uitvoering. Hoofdstuk 4 bevat een tabel met alle maatregelen, de beoordeling per maatregel en de prioritering ervan.

2. De staat van de fiets in de gemeente Altena Inleiding Om de juiste keuzes te kunnen maken, nu en in de toekomst, is het belangrijk om te weten waar we staan. Hoe is het eigenlijk gesteld met fietsen in Altena? Waar komen mensen vandaan en waar gaan ze heen? Hoe ligt het netwerk erbij en wat wordt al gedaan om mensen op de fiets te krijgen? Dit hoofdstuk brengt de huidige fietssituatie in de gemeente Altena in beeld. Ook reeds bestaande ambities en initiatieven komen hierin aan bod. Om de staat van de fiets in de gemeente Altena in beeld te brengen, zijn op vijf verschillende drukbezochte locaties gesprekken gevoerd met inwoners van de gemeente, is een werksessie georganiseerd met medewerkers van de gemeente, is een online vragenlijst verspreid en is een bureaustudie uitgevoerd. In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe de situatie voor de fiets in de gemeente is. Het huidige netwerk is te zien in de figuur op de volgende pagina.

Algemeen beeld We mogen trots zijn op de staat van de fiets in de gemeente Altena. Over het algemeen zijn de fietsvoorzieningen namelijk goed op orde. Het fietsnetwerk in de gemeente is bijna compleet en direct, veel belangrijke routes zijn voorzien van vrijliggende fietspaden, en fietsenstallingen bij overstapplaatsen naar het OV en andere belangrijke bestemmingen zijn goed geregeld. Ook wordt op steeds meer routes goede verlichting aangebracht. Daarnaast gebeuren er in Altena relatief weinig ongevallen waarbij fietsers betrokken zijn.

Zo willen we het hoofdnetwerk compleet maken, willen we gevaarlijke situaties gaan aanpakken en de positie van de fiets op de wegen in Altena versterken. Ook willen we de inwoners van Altena aansporen om nog vaker de fiets te pakken. Het bestaande netwerk In de gemeente Altena ligt een uitgebreid hoofdfietsnetwerk. Dit netwerk bestaat uit regionale routes en interlokale routes. Alle hoeken van de gemeente kunnen op de fiets worden bereikt, maar de maaswijdte1 van het netwerk is vrij groot. Het CROW hanteert een maximale maaswijdte van 1.500 m in het buitengebied. In onze gemeente is dit regelmatig meer. Dit wordt mede veroorzaakt doordat wegen in het buitengebied ver uit elkaar liggen.

1 Maaswijdte

De afstand tussen de fietsroutes in een netwerk. Een kleinere maaswijdte betekent een dichter netwerk met meer wegen en keuzemogelijkheden op korte afstand. Het is vergelijkbaar met een visnet.

Grote maaswijdte

Kleine maaswijdte

De gemeente Altena is momenteel niet aangesloten op het doorfietsroute-netwerk van de provincie Noord-Brabant, niet op het doorfietsroute-netwerk van de provincie Zuid-Holland en niet op het netwerk van Gelderland. De F27, de doorfietsroute tussen Sleeuwijk en Gorinchem, is een ambitie uitgesproken door de gemeente Altena in de mobiliteitsvisie 2040. Deze F27 zou ook de hoogwaardige verbinding kunnen vormen tussen onze gemeente en Raamsdonksveer, Oosterhout en Breda. Wanneer deze naar het noorden wordt doorgetrokken verbindt het Altena ook met Gorinchem. Ook ligt er een uitgebreid recreatief fietsnetwerk in de gemeente Altena. Regelmatig overlappen het functionele netwerk en het recreatieve netwerk. Met name in het oosten, waar de maaswijdte van het hoofdnetwerk vrij groot is, vervult het recreatieve netwerk ook een functionele rol.

Maar, er is ook zeker ruimte voor verbetering. Deze verbeteringen willen we met behulp van deze fietsvisie in de komende jaren aanpakken.

Herkomsten en bestemmingen Naast de belangrijke bestemmingen binnen Altena, zijn er ook veel fietsers die naar de omliggende steden en dorpen fietsen, zoals Gorinchem, Raamsdonksveer, Waalwijk, Heusden, Aalst en soms zelfs Den Bosch of Oosterhout. De motieven om naar deze bestemmingen te fietsen zijn divers: werken, naar school gaan of winkelen zijn veelvoorkomende redenen. Daarnaast speelt recreatie ook een belangrijke rol. Zo is bijvoorbeeld het Nationaal Park De Biesbosch een populaire bestemming voor recreatieve fietsers. In de gemeente Altena zijn herkomsten en bestemmingen goed met elkaar verbonden middels het hoofdfietsnetwerk. In de mobiliteitsvisie 2040 is een omrijdfactor2 analyse uitgevoerd. Deze factor geeft aan hoe ver men moet omfietsen ten opzichte van de hemelsbrede afstand tussen twee punten. Hieruit blijkt dat de omrijdfactoren binnen de gemeente vrij klein zijn. Tussen Almkerk een Sleeuwijk is deze factor het hoogst met 1,6. Bestemmingen buiten de gemeente zijn moeilijker bereikbaar. Het feit dat de gemeente Altena een eiland is, is hiervoor de voornaamste reden. Er zijn relatief weinig locaties waar men over kan steken en dit resulteert in hogere omrijdfactoren. Voorzieningen Ook voorzieningen, zoals OV-haltes, scholen en recreatieve hotspots zijn allemaal verbonden met het hoofdfietsnetwerk of bevinden zich hier heel dicht bij in de buurt.

De meeste veerponten bevinden zich ook in de buurt van het hoofdfietsnetwerk. De aansluitingen van voorzieningen, zoals scholen, zijn soms niet optimaal. Zo is MBO-school Curio Prinsentuin bijvoorbeeld gelegen aan een weg zonder fietsstroken of fietspad.

Relevante ontwikkelingen De gemeente Altena groeit. In de komende jaren worden op meerdere locaties woningen en bedrijvigheid gerealiseerd. Hiermee groeit het aantal en het formaat van de ‘herkomsten’. Er liggen kansen de nieuwe ontwikkelingen direct goed aan te sluiten op het fietsnetwerk zodat de nieuwe inwoners van Altena makkelijk de fiets kunnen pakken. Verder is de uitbreiding van de Kurenpolder een belangrijke ontwikkeling binnen de gemeente Altena. De uitbreiding van de recreatieve mogelijkheden hier zullen meer toeristen en dus fietsers met zich meebrengen. Ontbrekende schakels Een fijnmazig en compleet netwerk zorgt voor een goed functionerend fietsnetwerk. Je kan als fietser immers overal makkelijk komen zonder al te ver om te hoeven fietsen. In het hoofdfietsnetwerk van Altena bevinden zich een aantal ontbrekende schakels. Dit zijn bepaalde routes waar het hoofdfietsnetwerk niet aanwezig of niet compleet is.

2 Omrijdfactor

De verhouding tussen de kortste afstand over de weg en de hemelsbrede afstand. Hoeveel kilometer moet er daadwerkelijk gefietst worden tussen twee punten? Als er 7,5 km gefietst moet worden tussen twee dorpen die hemelsbreed 5 km uit elkaar liggen, is de omrijdfactor 1.5.

Grote omrijdfactor

Kleine omrijdfactor

Ontbrekende schakels op basis van maaswijdte Zoals gezegd is de maaswijdte van het netwerk in Altena soms behoorlijk groot. Op sommige plaatsen ligt het netwerk zelfs meer dan 4 km uit elkaar. De gemeente Altena kiest ervoor om in te zetten op de kwaliteit van het netwerk, en minder op de kwantiteit (maaswijdte binnen CROW richtlijnen). Het hoofdfietsnetwerk moet een duidelijke herkomst en bestemming verbinden. We identificeren vier missing links op basis van maaswijdte, namelijk Almkerk-Dussen, Babyloniënbroek-Korn, verbinding bij Wijk en Aalburg ten westen van en parallel aan de Provincialeweg-Oost en tenslotte een oost-westverbinding in het gebied tussen Almkerk, Uppel en Sleeuwijk.

Ontbrekende schakels op basis van herkomsten en bestemmingen Enkele herkomsten en bestemmingen zijn niet goed met elkaar verbonden. Hier ontbreekt het fietsnetwerk of is het fietsnetwerk niet compleet. We identificeren de vijf volgende ontbrekende schakels, namelijk GorinchemAlmkerk (tracé F27 Gorinchem-Oosterhout), op het tracé NieuwendijkGiessen ontbreken delen van het netwerk in Almkerk en in Waardhuizen, Meeuwen-Drongelen en Werkendam West-Nieuwendijk.

De hoge snelheid van auto’s is hier de belangrijkste reden voor, maar ook smalle wegen en routes zonder verlichting worden als onprettig ervaren. We vinden het belangrijk dat fietsers zich overal in de gemeente Altena veilig voelen.

Fietsverkeersveiligheid De fietsverkeersveiligheid bestaat uit twee componenten. Objectieve en subjectieve veiligheid. De objectieve veiligheid gaat over het aantal ongelukken wat heeft plaatsgevonden en is uit te drukken in cijfers. De subjectieve veiligheid gaat over gevoel en is moeilijker grijpbaar. Objectieve veiligheid In de gemeente Altena vinden relatief weinig ongevallen plaats. In de periode 2019 t/m 2023 hebben 112 ongevallen plaatsgevonden waarbij fietsers betrokken waren. Hierbij is in totaal één dode gevallen. Er zijn geen plekken waar in deze periode een groot aantal ongevallen heeft plaatsgevonden. De ongevallen vinden zeer verspreid door de gemeente plaats. Hiermee is de objectieve veiligheid op orde. Er zijn echter wel plekken waar veel bijna ongevallen plaatsvinden, bijvoorbeeld op de Perzikstraat in Wijk en Aalburg. Deze bijna ongevallen worden niet geregistreerd en zijn daarom moeilijker te identificeren. Ook deze plekken willen wij in de toekomst veiliger en beter maken. Subjectieve veiligheid Fietsers in Altena voelen zich lang niet altijd veilig op de weg. Met name wanneer fietsers de weg moeten delen met het gemotoriseerd verkeer voelt men zich niet altijd prettig.

Figuur 2: Overzicht van ongevallen met minimaal één betrokken fietser (fiets of e-bike) in de periode 2019 t/m 2023. Bron: Esri/Rijkswaterstaat (2024), OpenStreetMap (2025).

Fietsparkeren De faciliteiten om je fiets te parkeren zijn, met enkele uitzonderingen, uitstekend op orde. Op de transferia in de gemeente zijn grote, overdekte, en verlichte stallingen aanwezig met ruim voldoende plekken. Ook zijn bijna alle bushaltes voorzien van fietsenstallingen. Daarnaast zijn voorzieningen in de gemeente, zoals huisartsen, supermarkten of winkelcentra voorzien van fietsenstallingen. Ook op scholen en bij sportverenigingen zijn altijd fietsenstallingen aanwezig. De fietsenstallingen rond de winkelgebieden in de gemeente voldoen vaak niet aan de capaciteitseis van het CROW. Rond De Nieuwe Es zijn voldoende fietsenstallingen aanwezig, echter rond de andere winkelgebieden zijn onvoldoende stallingen aanwezig, zie tabel 1. Plaats Werkendam, Hoogstraat Nieuwendijk, Rijksweg 116-118 Woudrichem, Vesting / Raadhuisplein Wijk en Aalburg, centrum De Nieuwe Es

Omvang 2 in m2 bvo

Kencijfer 3 (CROW) Stallingen per BVO Min Max

10.500

1,6

2,8

58 Niet in nabijheid winkelgebied

~160

~300

1.000

1,2

2,2

~20

2.200

1,6

2,8

~40

~60

Aantal openbare stallingen aanwezig

We willen daarom ook graag bij deze locaties kijken naar de mogelijkheden om fietsenstallingen te realiseren. Op het gebied van fietsstallingen zijn daarnaast twee concrete aandachtspunten aan te wijzen, namelijk het ontbreken van stallingen in de directe nabijheid van het winkelgebied in Werkendam, waardoor bezoekers hun fiets ergens in de winkelstraat moeten parkeren en het ontbreken van openbare stallingen in de vesting van Woudrichem, waardoor lokale ondernemers zich genoodzaakt zien om zelf fietsenstallingen te realiseren. We zijn voornemens om hier verbetering in aan te brengen.

Geadviseerd aantal openbare stallingen Min Max

Vesting 0 Raadh.plein 64* 4.700

1,6

2,8

~80

~140

6.200

1,6

2,8

118

~95

~170

Tabel 1: Stallingsvoorzieningen per winkelgebied * Woudrichem voldoet aan het aantal stallingen, maar alle stallingen zijn gesitueerd op het Raadhuisplein. In de Vesting zijn geen parkeervoorzieningen aanwezig. Het is voor ons belangrijk dat de winkelgebieden en recreatieve hotspots van de gemeente goed bereikbaar zijn met de fiets. Hier is een goede fietsenstalling belangrijk in.

Figuur 3: Fietsenstalling transferium de Kromme Nol, Wijk en Aalburg. Bron: Streetsmart (2024).

3. Toekomstbeeld fiets 2040 gemeente Altena Inleiding De Fietsvisie 2040 geeft richting aan en biedt een strategisch kader voor het prioriteren van de fiets in de gemeente en het stimuleren van het fietsgebruik door de inwoners en bezoekers van de gemeente. In dit hoofdstuk wordt beschreven welk toekomstbeeld de gemeente Altena nastreeft. Wat is met andere woorden, de stip op de horizon? Deze visie wordt eerst algemeen uiteengezet. Hierna wordt ingegaan op de meer specifieke elementen zoals onder andere het gewenste fietsnetwerk, fietsparkeren en onderhoud, maar ook gedragsverandering en mogelijke campagnes. Tenslotte wordt ingegaan op concrete maatregelen die in de toekomst genomen kunnen worden. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen korte termijn, middellange termijn en lange termijn maatregelen. Deze maatregelen zijn in een uitvoeringsprogramma opgenomen. Visie In 2040 kan elke inwoner en bezoeker van de gemeente Altena veilig, aantrekkelijk en comfortabel reizen met de fiets via een uitnodigend netwerk binnen de gemeente. De fiets is goed gefaciliteerd door de gehele gemeente en is een volwaardig onderdeel van ons vervoerssysteem. In 2040 is Altena een gemeente waar de inwoners graag willen fietsen.

Fietsers hebben een duidelijke plek op of naast de weg en het is prettig om je als fietser door de gemeente te verplaatsen, of je nou op weg bent naar je werk of gewoon een lekker rondje fietst. Er zijn voldoende en goede fietsenstallingen aanwezig en de aansluiting op de andere vervoersmiddelen zoals het OV is sterk vormgegeven. Ook is de kwaliteit van de fietspaden goed en is de bewegwijzering zo goed op orde, dat je als fietser nooit de weg kwijtraakt. Als fietser ben je overal in de gemeente veilig en gezien.

Om deze visie te realiseren zijn op meerdere niveaus maatregelen nodig. We gaan aan de slag met het compleet maken van het netwerk zodat heel Altena goed bereikbaar is met de fiets. Daarnaast willen we op verschillende wegtypes en op specifieke locaties maatregelen treffen. Het fietsnetwerk Het fietsnetwerk in onze gemeente is goed op orde. Toch willen we het nog verbeteren. We willen het fietsnetwerk helemaal compleet maken, zowel functioneel als op het gebied van de maaswijdte. Daarom zijn we voornemens de belangrijkste missing links in het fietsnetwerk op te lossen. Hierbij willen we de regionale route vanaf Nieuwendijk, via Almkerk en Waardhuizen naar het oosten, compleet maken. Ook zijn we voornemens het fietsnetwerk fijnmaziger maken door het netwerk op bepaalde locaties uit te breiden en de infrastructuur aldaar op het gewenste niveau te brengen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de verbinding tussen Meeuwen en Drongelen, een zuidelijke verbinding bij Werkendam, maar ook in het poldergebied midden in de gemeente waar de maaswijdte van het netwerk soms erg groot is. Omdat de gemeente Altena een uitgestrekte landelijke gemeente is, kiezen we ervoor om af te wijken van de richtlijnen van het CROW en geen maaswijdte van maximaal 1.500 m na te streven.

In plaats daarvan kiezen we ervoor om kwaliteit toe te voegen op die trajecten waar herkomsten en bestemmingen aan elkaar verbonden worden. Daar waar de maaswijdte heel erg groot is, willen we nieuwe fietsverbindingen realiseren. Het wensbeeld voor het hoofdfietsnetwerk in de gemeente is weergegeven in de figuur op de volgende pagina.

Gedragsmaatregelen en campagnes We willen graag onze inwoners en bezoekers stimuleren om vaker de fiets te kiezen als vervoersmiddel. We willen deze verandering actief stimuleren. We hebben de ambitie een campagneprogramma te starten wat moet resulteren in meer mensen die de fiets kiezen, en grote afstanden die worden afgelegd. We bekijken de mogelijkheden om aan te sluiten bij de landelijke campagne Da’s zo gefietst. Deze landelijke campagne richt zich op het stimuleren van het fietsgebruik voor korte ritten. De campagne bestaat uit diverse reclamespots en andere uitingen om mensen eraan te herinneren dat de fiets een goed alternatief is voor de auto, met name voor relatief korte ritten. Ook is er een campagne toolkit beschikbaar. Hierbij willen we lokale werkgevers, maar ook bijvoorbeeld sportverenigingen actief betrekken. Aanvullend onderzoeken we de mogelijkheden om een probeerpool op te starten. Via dit programma kunnen inwoners vrijblijvend een elektrische fiets proberen om te ervaren hoe fijn het is om te fietsen. Dit neemt de drempel van de investering weg en geeft mensen net dat extra zetje om toch te gaan fietsen. Aanvullend bestaat de mogelijkheid om fietsen in de gemeente Altena een gezicht of ambassadeur te geven. Dit kan worden vertolkt door een bekend (fiets)gezicht van de gemeente Altena.

Er is reeds een Marianne Vos route en een samenwerking met een bekende fietser zou tot de mogelijkheden kunnen behoren. De ambassadeur geeft reuring aan fietsen in Altena, is aanwezig bij evenementen en is het algemene gezicht van de campagne.

Tenslotte onderzoeken we de mogelijkheid om een gedragscampagne uit te rollen op het gebied van gedrag in het verkeer. Hierbij kunnen we bijvoorbeeld aanhaken bij de landelijke campagne Met Elkaar Overweg. Deze campagne zet in op meer begrip, geduld en goed gedrag in het verkeer. Algemene maatregelen Om een maximaal resultaat te kunnen behalen is het belangrijk dat we efficiënt omgaan met de middelen die we hebben. Daarom zijn we voornemens om de beschreven maatregelen slim te koppelen aan andere werkzaamheden, zoals de projecten uit het Jaarprogramma Openbare Ruimte. Als een weg bijvoorbeeld onderhoud nodig heeft, kijken we meteen wat de kansen zijn om de situatie van de fiets te verbeteren. Zo maken we werk met werk! Aanpassen infrastructuur Waar nodig willen we de infrastructuur aanpassen om de fiets een meer prominente plek op de weg te geven. Dit houdt bijvoorbeeld in dat we dijkwegen anders willen inrichten, met duidelijke en brede fietsstroken in rood asfalt. Andere wegen zullen we individueel bekijken en bepalen of aanpassingen nodig zijn. We kiezen er zoals aangegeven voor om werk met werk te maken. Aanpassingen ten behoeve van de fiets voeren we uit wanneer (groot) onderhoud aan de weg noodzakelijk is. In uitzonderlijke situaties kunnen we ervoor kiezen om eerder aanpassingen aan de infrastructuur te doen.

We controleren bij elke nieuwe weg, en elke weg die we onderhouden of deze nog voldoet aan de maatstaven en richtlijnen, die we hebben vastgesteld in de Mobiliteitsvisie 2040.

Verkeersveiligheid We willen ervoor zorgen dat het aantal ongelukken met fietsers laag blijft. We streven er naar om dit aantal op nul te krijgen. Daarom willen we blijven inzetten op veilige verkeerssituaties en zetten we actief in op de verbetering hiervan. Daarom zijn we voornemens voor elke nieuwe verkeerssituatie en elke verkeerssituatie die wordt aangepast een fietsverkeersveiligheids-check uit te voeren. Is het ontwerp veilig en logisch voor fietsers? Voldoet de situatie nog aan onze maatstaven? Daarnaast monitoren we actief op onveilige situaties. Als er meerdere ongevallen op een plek worden geregistreerd of als er veel meldingen binnenkomen over een locatie, zullen we een veiligheidscheck uitvoeren en maatregelen uitvoeren als dit nodig blijkt.Tenslotte gaan we verder met het programma om schoolomgevingen veiliger te maken. Dit programma wordt de komende jaren doorgezet. Verlichting In mei 2025 is de gemeente Altena gestart met het uitbreiden van de openbare verlichting in het buitengebied. Eerst worden veel gebruikte scholierenroutes voorzien van betere verlichting. We hebben de ambitie om dit programma te continueren en de verlichting op routes waar veel mensen fietsen meer te verbeteren. Onderhoud We vinden het belangrijk dat de infrastructuur en voorzieningen voor de fiets die we hebben in de gemeente van hoge kwaliteit zijn en blijven.

Daarom willen we actief inzetten op actief en grondig beheer en onderhoud. We controleren de staat van fietspaden en voorzieningen en zorgen ervoor dat benodigd onderhoud of reparaties snel worden uitgevoerd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het opnieuw bestraten van fietspaden met veel losliggende tegels, het snoeien van beplanting, maaien van bermen die over fietspaden heen groeien, het aanspreken van

particulieren wiens beplanting over het fietspad heen groeit en het repareren van overdekte fietsenstallingen. We willen onze medewerkers erop aansporen om hier goed op te letten. Fietsparkeren De Nota Parkeernormen van de gemeente bevat geen fietsparkeernormen. Het aantal gewenste fietsparkeerplaatsen wordt bepaald met behulp van de meest actuele Fietsparkeerkencijfers, opgesteld door het CROW. Nieuwe ontwikkelingen moeten voldoen aan deze kencijfers. Ook zal er ingezet worden voor het verbeteren van parkeergelegenheden bij winkelcentra, dorpscentra en toeristische locaties. Beleving en comfort In Altena moet fietsen comfortabel en een prettige beleving zijn. Daarom zorgen we dat er, wanneer er aanleiding voor is, aandacht wordt besteed aan comfort verhogende voorzieningen, zoals schuilplaatsen, rustpunten en oplaadpunten. Ook dragen we zorg voor klimaatadaptatie rond fietspaden en fietsroutes. Denk hierbij aan schaduwrijke routes en het voorkomen van wateroverlast bij piekneerslag. Concrete maatregelen In de gemeente zijn er een aantal specifieke locaties waar maatregelen in de toekomst nodig zijn. Deze maatregelen worden hierna beschreven. De maatregelen zijn genummerd en deze nummers corresponderen met de nummers op de kaart die het Toekomstbeeld (p.14) weergeeft. Hierna worden de maatregelen kort beschreven. Voor een verdere uitwerking van de maatregelen zie bijlage 2.

Deze maatregelen corresponderen met een aantal van de vele locaties in de gemeente waar we de fietsveiligheid kunnen verbeteren. In bijlage 1 zijn alle locaties die uit het inventariserende onderzoek naar voren zijn gekomen uiteengezet. Ook deze locaties willen we in de toekomst graag verbeteren.

Figuur 5: Boven: een volwaardige snelfietsroute met een hoge doorstroomfunctie zoals de F261. Onder: Sfeerimpressie van het vrijliggend fietspad parallel aan de N322.

Ontbrekende schakels 1. F27 Gorinchem-Oosterhout De gemeente Altena heeft de ambitie om parallel aan de A27 een doorfietsroute te realiseren, de F27. Van de reeds aanwezig fietsinfrastructuur op het traject voldoet een groot deel niet aan de eisen voor een doorfietsroute. Deze route willen we realiseren met een kwaliteitsniveau passend bij een doorfietsroute. Tussen De Merwedebrug en Transferium de Tol is geen infrastructuur aanwezig en wordt de directe route onderbroken. Deze verbinding willen we in de toekomst realiseren. Door de onzekere toekomst van de A27 is het nog afwachten hoe en aan welke zijde deze verbinding kan komen te liggen. Met de F27 verbinden we de gemeente Altena met het Nationaal doorfietsroutenetwerk.

2. Almkerk Op het tracé tussen Nieuwendijk en Giessen bevinden zich twee ontbrekende schakels. Een daarvan is Almkerk. Er is geen vastgestelde doorfietsroute door Almkerk. We hebben de ambitie deze verbinding door Almkerk te realiseren. 3. Waardhuizen Ook in Waardhuizen, op hetzelfde tracé, wordt de regionale route onderbroken. We willen de route graag afmaken en het traject zo compleet maken. Dit kan door de route door het dorp zelf te laten lopen en de situatie conform eisen voor fietsinfrastructuur zoals in de mobiliteitsvisie vastgesteld, vorm te geven. Een andere mogelijkheid is het vrijliggend fietspad langs de N322 door te trekken tot de rotonde met de Heulstraat. Beide varianten zijn mogelijk en realistisch én brengen elk hun eigen uitdagingen met zich mee. Welke variant goed zou passen is afhankelijk van de situatie en context van dat moment. Dit onderzoeken we samen met de omgeving als we deze verbinding willen gaan realiseren.

4. Meeuwen-Drongelen Vanaf het veer in Drongelen is Meeuwen alleen met een grote omweg via het hoofdfietsnetwerk te bereiken. Momenteel fietsen mensen richting Meeuwen via de Eindsestraat en Matersteeg naar Meeuwen. We zijn dan ook voornemens deze wegen op te nemen in het hoofdnetwerk als lokale route en deze, zodra de weg toe is aan onderhoud, in te richten conform eisen. 5. Uppel Ter hoogte van Uppel ontbreekt in het netwerk een goede oost-westverbinding richting het oosten. Hierdoor is de maaswijdte van het netwerk tè groot. Daarom willen we onderzoeken of we een nieuwe verbinding kunnen opnemen in het hoofdnetwerk. De verbinding kan lopen via de Uppelse Hoek, of, op langere termijn, via het kanaal iets ten noordoosten van Uppel, richting Sleeuwijk. Beide varianten verkleinen de maaswijdte van het netwerk aanzienlijk en voorzien in een goede oost-westverbinding. 6. Nieuwendijk-Werkendam Vanuit Nieuwendijk is de westzijde van Werkendam slecht bereikbaar en ook bedrijventerrein de Bruine Kilhaven is slecht aangesloten op het fietsnetwerk. Ook voor fietsers richting de Biesbosch zijn er weinig mogelijkheden. Daarom zijn we voornemens het hoofdnetwerk fiets uit te breiden richting Werkendam west, via de Bruine Kilhaven. Een goede fietsverbinding kan worden gerealiseerd parallel aan de zuidzijde van de Dijkgraaf den Dekkerweg.

Samen met de omgeving willen we hiervoor de mogelijkheden onderzoeken.

Figuur 6: Boven: Middellange termijn maatregel verbinding Uppel. Midden: Sfeerimpressie kruispunt dijkwegen. Onder: Voorgesteld profiel dijkwegen.

7. Dussen – Almkerk/Babyloniënbroek/Genderen – Veen Midden in de gemeente, in het landelijk gebied willen we onderzoeken of het mogelijk is om een aantal wegen als interlokale route op te nemen in het hoofdnetwerk fiets. Hiermee wordt de grote maaswijde namelijk verkleind en worden de herkomsten en bestemmingen in dit gebied beter met elkaar verbonden. We willen starten door het plaatsen van bebording en zullen de wegen ten tijde van benodigd onderhoud conform eisen maken. Dijkwegen 8. Kerkeinde/Hoef/ Sleeuwijksedijk/Sasdijk De dijken in de gemeente Altena worden druk befietst, zowel door recreatieve fietsers als door fietsers die een functionele rit maken. De dijken zijn hiermee de drukst befietste wegen van de gemeente. We willen dat de dijken dit ook uitstralen. Daarom zijn we voornemens om geleidelijk de dijken aan te passen, zodanig dat de fietser een prominentere plaats op de weg krijgt en de snelheid en doorstroming van het autoverkeer wordt geremd. We zijn niet voornemens om auto’s te weren op de dijk, maar om de situatie evenwichtiger te verdelen. 9. Merwededijk De benoemde uitgangspunten van punt 8 gelden ook voor de Merwedijk. Hier zal ook worden gekeken naar de specifieke situatie van het dijklichaam. Wegen binnen de bebouwde kom 10. Rijksstraatweg De Rijksstraatweg in Sleeuwijk is door veel bewoners genoemd als een gevaarlijke weg.

We zijn voornemens dit te veranderen. Dit kan op meerdere manieren. Op de korte termijn willen we graag faciliteren dat fietsers aan de zuidoostzijde aan twee richtingen mogen fietsen, nu is dit namelijk niet het geval maar gebeurt het wel veelvuldig.

Op de lange termijn kan worden gekeken naar een volledige herinrichting van de weg, een verbreding van het fietspad of een andere aanpassing. 11. Rijksstraatweg/rotonde Nieuwe Roef In de periode 2019-2023 hebben er op deze ronde drie ongevallen plaatsgevonden waarbij fietsers betrokken waren. Het is niet duidelijk wat er aan de hand is met de rotonde, maar wel dat er iets moet gebeuren. Daarom willen we graag op korte termijn een verkeersveiligheidsaudit laten uitvoeren om zo de problemen te kunnen identificeren. Dit kan op de middellange termijn leiden tot aanpassingen aan de rotonde zoals het verhogen van het fietspad of het aanbrengen van attentie elementen. Op de lange termijn zou het kruispunt opnieuw kunnen worden vormgegeven als dit noodzakelijk blijkt.

12. Munnikenland Aan de Munnikenland bevindt zich middelbare school de Schans. Vele scholieren fietsen dagelijks naar deze school. De wegen om de school zijn niet fietsvriendelijk ingericht. We streven ernaar om de snelheid van het autoverkeer te remmen en op de lange termijn toe te werken naar een herinrichting van deze straat. 13. Sportlaan In Werkendam willen we de veiligheid van de fietser op de Sportlaan verbeteren. Dit willen we op de korte termijn doen door het realiseren vansnelheidsremmende maatregelen zoals wegversmallingen of drempels. Ook kan met wegmarkering een bufferstrook langs de fietssugesiestiestrook worden aangebracht. Op de lange termijn willen we de mogelijkheid het vrijliggende eenrichtingsfietspad op te waarderen naar een tweerichtingen fietspad onderzoeken.

Figuur7: Boven: Korte termijn Rijksstraatweg, middellijn toevoegen om een duidelijke situatie te creëren. Onder: Referentiebeeld eindsituatie Munnikenland

14. Perzikstraat De Perzikstraat is recentelijk opnieuw ingericht. De nieuwe situatie is een flinke verbetering, maar er is nog ruimte voor meer verbetering. Zo zijn we voornemens één of meer goede oversteekmogelijkheden aan te brengen richting de ingangen van de fietsenstalling. Op de korte termijn kan dit worden bereikt met een attentievlak en tijdelijke oversteek. Op de lange termijn kan dit door de bushalte te verplaatsen en hier een nieuwe oversteekmogelijkheid te realiseren. Wegen in het buitengebied 15. Schans Deze verbindingsweg van Werkendam naar Transferium de Tol willen we graag voorzien van betere fietsvoorzieningen. Zo kunnen we de fietssuggestiestroken breder maken en/of uitvoeren in rood asfalt. Daarnaast willen we onderzoeken of een verlaging van de snelheid van 60 naar 50 km/h mogelijk is. 16. Roef De Roef is naast een gebiedsonsluitingsweg ook een scholierenroute naar het Altenacollege. We willen onderzoeken welke snelheidsremmende maatregelen we kunnen toepassen op de Roef. Op de lange termijn willen we onderzoeken of een vrijliggend fietspad of een alternatieve route, bijvoorbeeld via het kanaal, tot de mogelijkheden behoort. In dat geval sluiten we de Roef af voor fietsverkeer. 17. Hoofdgraaf De Hoofdgraaf willen we voorzien van fietsvoorzieningen voor de scholieren van Curio Prinsentuin. Met wegmarkeringen kan een fietsstrook op de weg worden aangebracht.

Op lange termijn willen we onderzoeken of een vrijliggend fietspad kan worden gerealiseerd. 18. Keizersveer – Kurenpolderweg We zijn voornemens om de mogelijkheden tot herinrichting van deze weg te onderzoeken. Mogelijk kan hier een vrijliggend fietspad worden gerealiseerd of zijn er andere aanpassingen mogelijk. Fietsparkeren 19. Winkelgebied Werkendam Direct rond of in het winkelgebied in Werkendam bevinden zich onvoldoende fietsenstallingen. De beschikbare stallingen zijn ver weg van de winkels en worden dus door winkelend publiek weinig gebruikt. Daarom willen we fietsenstallingen plaatsen op logische plekken dicht bij de winkels. Daar waar veel fietsers het gebied bereiken en in de zijstraten willen we fietsenrekken plaatsen. Onderzoek moet uitwijzen waar en hoe deze stallingen het best kunnen worden gerealiseerd. 20. Woudrichem vesting We willen graag een openbare fietsenstalling in de vesting realiseren. Hier zijn meerdere opties voor denkbaar. Er kan een stalling worden gerealiseerd bij de hoofdingang van de vesting. Een andere mogelijkheid is het plaatsen van meerdere kleine stallingen op plekken waar veel mensen komen, bijvoorbeeld bij terrassen of winkeltjes. In samenspraak met lokale ondernemers willen we deze stallingen realiseren.

4. Uitvoering en prioritering Inleiding Op de volgende pagina’s een overzicht weergegeven van de maatregelen waarvan we als gemeente de ambitie hebben ze uit te voeren voor 2040. De maatregelen zijn kwalitatief gescoord op basis van meerdere criteria. Hiermee wordt de prioriteit van een maatregel bepaald. Deze is vervolgens gescoord als hoog, gemiddeld of laag.

Ook wordt aangegeven op welke termijn de maatregelen kunnen worden uitgevoerd. Hierbij gaan we uit van het volgende: Korte termijn: direct opstarten en uitvoer in 2025/2026. Middellange termijn: 2026-2030. Lange termijn: 2030-2040. Legenda beoordeling

Sterk positief effect/zeer weinig risico Positief effect/weinig risico

Neutraal effect Negatief effect/groot risico Sterk negatief effect/zeer groot risico Niet van toepassing

2. Almkerk

3. Waardhuizen

4. Meeuwen/Drongelen

5. Uppel

6. Nieuwendijk/Werkendam 7. Dussen - Almkerk/Babyloniënbroek Korn/Genderen - Veen Dijkwegen

8. Kerkeinde/Hoef/Sleeuwijksedijk/Sasdijk

9. Merwededijk

Haalbaarheid

Politiek en maatschappelijk draagvlak

Aansluiting inrichten voor de fiets

Prioritering

Ruimtelijke impact

Sleeuwijk

Risico's en onzekerheden

1. F27 Gorinchem Almkerk

Beoordeling

Effectiviteit (effectxaantal fietsers)

Ontbrekende schakels

Termijn

Verkeersveiligheid

Maatregel

Lange

Kern

Middellange

Project

Korte

Categorie

Hoog

Snelfietsroute doorzetten parallel aan A27 Almkerk Plaatsen bewegwijzering Fietssuggestiestroken Provincialeweg Zuid in rood asfalt op de Voorstraat, Kruisstraat en Woudrichemseweg nieuw profiel realiseren Waardhuizen Plaatsen bewegwijzering Gedurende onderhoud fietsstroken meenemen in bestrating Vrijliggend fietspad realiseren parallel aan N322 Meeuwen/Drong Eindsestraat en Matersteeg meenemen in hoofdfietsnetwerk, plaatsen bewegwijzering elen Afsluiten van deze route voor doorgaand gemotoriseerd verkeer m.u.v. bestemmingsverkeer Route herinrichten tot landelijke fietsstraat Uppel Ueppelse Hoek opnemen in hoofdfietsnetwerk Gedurende onderhoud herinrichten met bredere en rode fietspaden Bestaande onderhoudsweg langs kanaal herinrichten tot twee richtingen fietspad Nieuwendijk/Wer Weerensteinweg herinrichten tot fietsvriendelijke route kendam Vrijliggend fietspad realiseren parallel aan de Dijkgraaf Den Dekkerweg Dussen/Almkerk/ Plaatsen bewegwijzering Babyloniënbroek Rode en brederer fietssuggestiestroken toepassen gedurende onderhoud /Genderen/Veen Nieuw vrijliggend twee richtingen fietspad aanleggen richting Kornse Boezem

Laag Hoog Gemiddeld Gemiddeld Hoog Gemiddeld Gemiddeld Hoog Laag Laag Gemiddeld Gemiddeld Gemiddeld Gemiddeld Laag Hoog Gemiddeld Laag

Sleeuwijk/Werke Vernieuwen profiel ndam Dijk uit de voorrang en herinrichting kruispunten Snelheidsremmers om de ongeveer 250m Woudrichem Vernieuwen profiel Dijk uit de voorrang en herinrichting kruispunten Snelheidsremmers om de ongeveer 250m Attentievlak kruispunt bij jachthaven Attentievlak Groenedijk

Hoog Gemiddeld Hoog Hoog Gemiddeld Hoog Gemiddeld Gemiddeld

2. Almkerk

3. Waardhuizen

4. Meeuwen/Drongelen

5. Uppel

6. Nieuwendijk/Werkendam 7. Dussen - Almkerk/Babyloniënbroek Korn/Genderen - Veen Dijkwegen

8. Kerkeinde/Hoef/Sleeuwijksedijk/Sasdijk

9. Merwededijk

Haalbaarheid

Politiek en maatschappelijk draagvlak

Aansluiting inrichten voor de fiets

Prioritering

Ruimtelijke impact

Sleeuwijk

Risico's en onzekerheden

1. F27 Gorinchem Almkerk

Beoordeling

Effectiviteit (effectxaantal fietsers)

Ontbrekende schakels

Termijn

Verkeersveiligheid

Maatregel

Lange

Kern

Middellange

Project

Korte

Categorie

Hoog

Laag Hoog Gemiddeld Gemiddeld Hoog Gemiddeld Gemiddeld Hoog Laag Laag Gemiddeld Gemiddeld Gemiddeld Gemiddeld Laag Hoog Gemiddeld Laag

Hoog Gemiddeld Hoog Hoog Gemiddeld Hoog Gemiddeld Gemiddeld

Werkendam

20. Vesting Woudrichem

Woudrichem

Gedragscampagne Fietsstimuleringscampagne Fietsambassadeur

Altena Altena Altena

Gedrag

Haalbaarheid

19. Winkelgebied Werkendam

Politiek en maatschappelijk draagvlak

Fietsparkeren

Attentiekleur aanbrengen op fietsstrook Verbreden huidige fietspad tot tweerichtingen Vrijliggend fietspad Plaatsen fietsenrekken in zijstraten Kleine bewaakte stalling Tijdelijke fietsparkeer vakken Vaste stallingen realiseren

Prioritering

Ruimtelijke impact

Sleeuwijk

Risico's en onzekerheden

18. Keizersveer - Kurenpolderweg

Beoordeling

Verkeersveiligheid

Wegen in buitengebied

Termijn

Effectiviteit (effectxaantal fietsers)

Maatregel

Lange

Kern

Korte

Project

Middellange

Categorie

Gemiddeld Laag Laag Hoog Laag Hoog Hoog Gemiddeld Hoog Laag

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16542981/1